Ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC) αποτελεί ένα από τα πιο φιλόδοξα σχέδια γεωοικονομικής διασύνδεσης του 21ου αιώνα. Σύμφωνα με ανάλυση του Tommy Steiner για το Jewish Syndicate (20/10/25), όταν ανακοινώθηκε στη Σύνοδο των G20 στο Νέο Δελχί τον Σεπτέμβριο του 2023 παρουσία του Ινδού πρωθυπουργού Ναρέντρα Μόντι, το όραμα ήταν ξεκάθαρο: η ομαλοποίηση των αραβοϊσραηλινών σχέσεων μπορούσε να μετατραπεί σε μοχλό οικονομικής ενοποίησης και σταθερότητας.

Ο διάδρομος, ο οποίος προέβλεπε τη σύνδεση της Ινδίας με την Ευρώπη μέσω του Περσικού Κόλπου και του Ισραήλ, θα προσέφερε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για το εμπόριο, τις υποδομές και τη στρατηγική συνεργασία, ενισχύοντας παράλληλα την ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Ωστόσο, μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 και τον πόλεμο στη Γάζα, το έργο τέθηκε σε αναστολή, ενώ η δυναμική που είχε δημιουργηθεί γύρω από το IMEC σχεδόν εξαφανίστηκε από τη μια στιγμή στην άλλη.

Το Ισραήλ εκτός κάδρου

Σήμερα, δύο χρόνια μετά, η Ινδία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν τις διαβουλεύσεις για το μέλλον του διαδρόμου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω της πρωτοβουλίας Global Gateway, έχει πλέον θεσμοθετήσει τη συμμετοχή της. Το Ισραήλ, ωστόσο, φαίνεται να παραμένει εκτός συζήτησης. Κάποιοι εταίροι εξετάζουν εναλλακτικές διαδρομές που παρακάμπτουν το ισραηλινό έδαφος, ενώ άλλοι θεωρούν ότι η Ιερουσαλήμ παραμένει απορροφημένη από τα εσωτερικά της προβλήματα. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι αυτή η αντίληψη, αν συνεχιστεί, μπορεί να μετατραπεί σε αυτοεκπληρούμενη προφητεία.

Από το I2U2 στον IMEC

Το IMEC προέκυψε μέσα από τον μηχανισμό I2U2, μια τετραμερή πρωτοβουλία που εγκαινιάστηκε το 2022 από τις ΗΠΑ, την Ινδία, το Ισραήλ και τα ΗΑΕ, με στόχο τη συνεργασία σε τεχνολογία, ενέργεια και μεταφορές. Η Ουάσιγκτον επιδίωκε τη σύνδεση βασικών συμμάχων μέσω ενός δικτύου σιδηροδρόμων, λιμανιών και ψηφιακών υποδομών, προβάλλοντας μια «δυτική» απάντηση στην κινεζική Belt and Road Initiative.

Για το Ισραήλ, το IMEC συνιστούσε στρατηγική ευκαιρία: να εδραιώσει τη συνεργασία με την Ινδία και τα κράτη του Κόλπου, να αναβαθμίσει τη γεωοικονομική του θέση ως κόμβος ανάμεσα στην Ασία, τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη, και να εδραιώσει τον ρόλο του σε μια νέα, πολυπολική αρχιτεκτονική συνδεσιμότητας.

Οι νέες ισορροπίες στην Ευρώπη και τον Κόλπο

Εν τω μεταξύ, ενώ το Ισραήλ παραμένει σιωπηλό, η Ευρώπη διεκδικεί ενεργό ρόλο στο σχέδιο. Η Γαλλία πρότεινε τη Μασσαλία, η Ιταλία την Τεργέστη και η Ελλάδα τον Πειραιά ως δυτικούς κόμβους του IMEC. Τελικά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέλαβε τον συντονισμό του ευρωπαϊκού σκέλους μέσω της πρωτοβουλίας Team Europe, εντάσσοντας τον διάδρομο στο Global Gateway. Παράλληλα, η ανάθεση της διαχείρισης σε διευθύνσεις (DGs) με περιορισμένη εμπειρία σε μεγάλα έργα υποδομών και η επιφυλακτική στάση του DG MENA απέναντι στο Ισραήλ και τις Συμφωνίες του Αβραάμ προκαλούν ανησυχία.

Ο ανταγωνισμός της Άγκυρας

Προστίθεται και ένας νέος παράγοντας: ο «Trump Route for International Peace and Prosperity (TRIPP)», ένας εναλλακτικός διάδρομος που εγκαινιάστηκε το 2024 και συνδέει Αζερμπαϊτζάν, Αρμενία και Τουρκία, με αποκλειστικά δικαιώματα ανάπτυξης υπό αμερικανική εποπτεία. Το έργο αυτό τοποθετεί την Τουρκία ως άμεσο αντίπαλο του IMEC και ενδεχομένως υπονομεύει τη συμμετοχή του Ισραήλ.

«Η Ιερουσαλήμ πρέπει να κινηθεί τώρα»

Ο Tommy Steiner, πολιτικός διευθυντής του think tank SIGNAL Group, τονίζει ότι το Ισραήλ πρέπει να ανακτήσει τη θέση του στο IMEC πριν να είναι αργά: «Αν συνεχίσει να παραμένει θεατής, άλλοι θα καθορίσουν το μέλλον της περιοχής χωρίς αυτό», επισημαίνει. Ο Steiner προτείνει τη δημιουργία τριμερούς διαλόγου Ισραήλ–Ινδίας–ΗΑΕ, την επανενεργοποίηση του μηχανισμού I2U2 και τον διορισμό ειδικού απεσταλμένου για το IMEC στην Εθνική Ασφάλεια του Ισραήλ, ώστε να εξασφαλιστεί μια συντονισμένη διπλωματική επανεκκίνηση.

Μια νέα λογική συνεργασίας

Πέρα από τις υποδομές, το IMEC εκφράζει μια πολυκεντρική και ρεαλιστική προσέγγιση στη διεθνή συνεργασία – μια λογική που αξιοποιεί τα ισραηλινά πλεονεκτήματα σε τεχνολογία, logistics και ασφάλεια. Το χερσαίο σκέλος του διαδρόμου, που ενώνει τα ΗΑΕ με τη Σαουδική Αραβία, την Ιορδανία και το Ισραήλ, λειτουργεί ήδη πιλοτικά μέσω ιδιωτικών δικτύων μεταφορών και εφαρμογών logistics. «Το Ισραήλ δεν έχει την πολυτέλεια να περιμένει», προειδοποιεί ο Steiner, προσθέτοντας: «Η επαναδραστηριοποίησή του στο IMEC δεν αποτελεί επιλογή – είναι στρατηγική αναγκαιότητα».