του Χάρη Θεραπή

Η υπόθεση TAXAN δεν αφορά μόνο τον Μαρίνο Σιζόπουλο και τα υπόλοιπα πρόσωπα που κατονομάζονται στο πόρισμα της Αρχής κατά της Διαφθοράς. Αφορά, πρωτίστως, τη θεσμική αξιοπιστία της Νομικής Υπηρεσίας και την ικανότητα του κράτους να πείθει τους πολίτες ότι η Δικαιοσύνη λειτουργεί με συνέπεια, ανεξαρτησία και ίσα μέτρα απέναντι σε όλους.

Η συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι.

Την ώρα που η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το πόρισμα για το λεγόμενο «Κράτος Μαφία», με την ίδια την Κυβέρνηση να αναγκάζεται να αναζητήσει ανεξάρτητους ανακριτές λόγω της εξαίρεσης της ηγεσίας της Νομικής Υπηρεσίας, ένα δεύτερο, εξίσου κρίσιμο ζήτημα καταλήγει ξανά στο ίδιο γραφείο.

Το πόρισμα της Αστυνομίας για την υπόθεση TAXAN αναμένεται να διαβιβαστεί στη Νομική Υπηρεσία, η οποία καλείται να αποφασίσει αν θα ασκήσει ποινικές διώξεις.

Το ερώτημα, όμως, είναι αμείλικτο.

Πώς μπορεί η ίδια ακριβώς ηγεσία της Νομικής Υπηρεσίας, που το 2022 είχε αποφανθεί ότι δεν υπήρχε επαρκής μαρτυρία για ποινική δίωξη, να πείσει σήμερα ότι η νέα της απόφαση δεν θα σκιάζεται από τις επιλογές του παρελθόντος;

Η τότε θέση ήταν ξεκάθαρη: δεν υπήρχε επαρκής και ανεξάρτητη μαρτυρία.

Κι όμως, λίγα χρόνια αργότερα, η Αρχή κατά της Διαφθοράς, μέσω μιας εκτεταμένης έρευνας, εντόπισε στοιχεία και ενδείξεις που οδήγησαν σε διαπίστωση πιθανής διάπραξης σοβαρών ποινικών αδικημάτων, με αποτέλεσμα να ακολουθήσει νέα αστυνομική διερεύνηση.

Το εύλογο ερώτημα δεν αφορά μόνο την ουσία της υπόθεσης.

Αφορά το πώς είναι δυνατόν στοιχεία που κρίθηκαν ικανά να οδηγήσουν σε νέα ποινική διερεύνηση να μην είχαν εντοπιστεί ή αξιολογηθεί στην πρώτη έρευνα.

Και ακόμη περισσότερο, γιατί τότε δεν ζητήθηκαν συμπληρωματικές ανακρίσεις ή περαιτέρω διερεύνηση.

Εδώ βρίσκεται η πραγματική πληγή.

Η αξιοπιστία της Δικαιοσύνης δεν κρίνεται μόνο από τις τελικές αποφάσεις της. Κρίνεται από την ποιότητα των ερευνών, από τη συνέπεια των χειρισμών και από την εικόνα που εκπέμπει προς την κοινωνία.

Όταν οι ίδιες υποθέσεις επιστρέφουν μετά από λίγα χρόνια με διαφορετικά δεδομένα και διαφορετικές αξιολογήσεις, η εμπιστοσύνη των πολιτών δοκιμάζεται.

Και όταν αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο όπου η ίδια η Νομική Υπηρεσία βρίσκεται στο επίκεντρο έντονης δημόσιας αμφισβήτησης εξαιτίας άλλων σοβαρών υποθέσεων, η ανάγκη για απόλυτη διαφάνεια γίνεται ακόμη μεγαλύτερη.

Ας είμαστε ξεκάθαροι.

Το πόρισμα της Αρχής κατά της Διαφθοράς δεν αποτελεί δικαστική απόφαση και κανείς δεν μπορεί να θεωρείται ένοχος πριν αποφανθούν τα αρμόδια δικαστήρια, εφόσον φυσικά ασκηθούν διώξεις.

Όμως η δημόσια λογοδοσία των θεσμών είναι εξίσου απαραίτητη.

Εάν η Νομική Υπηρεσία αποφασίσει αυτή τη φορά να προχωρήσει με ποινικές διώξεις, θα οφείλει να εξηγήσει τι ακριβώς άλλαξε σε σχέση με το 2022 και γιατί τότε δεν κρίθηκε αναγκαία μια πιο ουσιαστική διερεύνηση.

Εάν, από την άλλη, αποφασίσει εκ νέου να μην προχωρήσει, θα πρέπει να αιτιολογήσει με τρόπο που να μπορεί να πείσει μια κοινωνία η οποία παρακολουθεί πλέον με αυξανόμενη δυσπιστία τη λειτουργία των θεσμών.

Η ουσία δεν είναι αν η υπόθεση αφορά έναν πρώην αρχηγό κόμματος.

Ούτε αν οι καταγγελίες τελικά θα επιβεβαιωθούν ή θα καταρρεύσουν στο δικαστήριο.

Η ουσία είναι αν η Κυπριακή Δημοκρατία διαθέτει μηχανισμούς που μπορούν να διερευνούν σοβαρές υποθέσεις χωρίς σκιές, χωρίς καθυστερήσεις και χωρίς να δημιουργείται η εντύπωση ότι οι ίδιοι θεσμοί καλούνται κάθε φορά να αξιολογήσουν τα δικά τους λάθη.

Η Δικαιοσύνη δεν αρκεί να απονέμεται.

Πρέπει και να εμπνέει εμπιστοσύνη.

Και αυτή η εμπιστοσύνη, δυστυχώς, δεν ανακτάται με ανακοινώσεις. Ανακτάται μόνο όταν οι θεσμοί αποδεικνύουν στην πράξη ότι είναι πρόθυμοι να κάνουν και τη δύσκολη αυτοκριτική.

Σε έντονο πολιτικό κλοιό πιέσεων βρίσκεται ο κατοχικός ηγέτης, Τουφάν Έρχιουρμαν. Από τη μία πλευρά δέχεται επικρίσεις από πρώην συνεργάτες του στο Ρεπουμπλικανικό Τουρκικό Κόμμα, αλλά και από ψηφοφόρους που τον είχαν στηρίξει για τις θέσεις του στο Κυπριακό και οι οποίοι πλέον διαπιστώνουν ότι ακολουθεί πολιτική που προσομοιάζει με εκείνη των πολιτικών του αντιπάλων.

Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία, παρότι δεν φαίνεται να έχει παράπονα από τη συνεργασία μαζί του, δεν δείχνει να του έχει πλήρη εμπιστοσύνη, κάτι που αποτυπώνεται σε διάφορες κινήσεις της. Στην πράξη, η Άγκυρα φαίνεται να τον παρακάμπτει, να μην τον ενημερώνει και να μην τον λαμβάνει ουσιαστικά υπόψη στις συζητήσεις που αφορούν το Κυπριακό. Το γεγονός αυτό, σύμφωνα με πληροφορίες, το αντιλαμβάνεται και ο ίδιος ο κ. Έρχιουρμαν, ο οποίος εκφράζει τη δυσαρέσκειά του.

Είναι ξεκάθαρο ότι οι εκάστοτε εγκάθετοι της Άγκυρας διαθέτουν περιορισμένα περιθώρια αυτόνομης δράσης. Στο παρελθόν, ο μόνος που επιχείρησε, έστω και σε μία περίπτωση, να διατυπώσει διαφορετικές θέσεις προκαλώντας την αντίδραση του Τούρκου Προέδρου Ταγίπ Ερντογάν, ήταν ο Μουσταφά Ακιντζί. Στην ουσία, ο Τουφάν Έρχιουρμαν, τον οποίο ούτε οι ξένοι συνομιλητές του θεωρούν ότι μπορεί να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο ή να ασκήσει επιρροή, δεν εκφράζει διαφορετικές απόψεις από εκείνες που προωθεί η Άγκυρα.

Ο Έρχιουρμαν επιλέγει να κινείται πίσω από γενικές και αόριστες διατυπώσεις. Αποφεύγει να τοποθετηθεί ξεκάθαρα για τη μορφή λύσης του Κυπριακού, επαναλαμβάνοντας ότι εκείνο που έχει σημασία είναι το περιεχόμενο της λύσης και όχι η ονομασία της. Η στάση αυτή θεωρείται συνειδητή επιλογή, καθώς επιδιώκει να αποφύγει τόσο τις αντιδράσεις στο εσωτερικό της τουρκοκυπριακής κοινότητας όσο και τις αντιδράσεις από την Τουρκία. Σε πρόσφατες τηλεοπτικές εμφανίσεις του, αναφέρθηκε στη θέση της Τουρκίας περί «κυριαρχικής ισότητας» και «ίσου διεθνούς καθεστώτος». Όπως δήλωσε, «πρόκειται για ένα εννοιολογικό πλαίσιο που τέθηκε μετά το Κραν Μοντανά, το περιεχόμενο του οποίου, ωστόσο, δεν έχει συζητηθεί ή συμπληρωθεί επαρκώς μέχρι σήμερα». Με αυτή τη διατύπωση, αποφεύγει να απορρίψει τους όρους που προωθεί η Άγκυρα, τους οποίους είχε υιοθετήσει με ιδιαίτερη ένταση και ο Ερσίν Τατάρ και οι οποίοι παραπέμπουν σε λύση δύο κρατών.

Τουρκία, Έρχιουρμαν και ψευδοκράτος

Η τουρκική πλευρά συνεχίζει να κινείται στη λογική μιας χωριστής αυτόνομης περιοχής στα κατεχόμενα και μιας μορφής συγκυριαρχίας σε διάφορες πτυχές της λειτουργίας του κράτους. Μέσα από συνομοσπονδιακές προσεγγίσεις, εγείρει ζητήματα συνδιαχείρισης, όπως αυτό του φυσικού αερίου, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι μια τέτοια συνεργασία μπορεί να ξεκινήσει ακόμη και χωρίς συνολική λύση του Κυπριακού.

Είναι σαφές ότι η Άγκυρα διατηρεί στενότερα κανάλια επικοινωνίας με την ψευδοκυβέρνηση, την οποία και στηρίζει ενεργά. Σε καμία περίπτωση δεν φαίνεται να επιθυμεί η σημερινή «αντιπολίτευση», δηλαδή το Ρεπουμπλικανικό Τουρκικό Κόμμα, να αναλάβει την ηγεσία του κατοχικού καθεστώτος, προκρίνοντας αντ’ αυτού μια κατάσταση πολιτικής ισορροπίας. Παράλληλα, είναι εμφανές ότι η προώθηση μεγάλων έργων υποδομής από την Τουρκία στα κατεχόμενα συνδέεται και με την ενίσχυση της ψευδοκυβέρνησης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η «συμφωνία» που αναμένεται να υπογραφεί την 1η Ιουλίου για τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Τουρκία προς τις κατεχόμενες περιοχές. Στο πλαίσιο αυτό, τα κατεχόμενα αναμένεται να επισκεφθεί ο Αντιπρόεδρος της Τουρκίας, Cevdet Yılmaz. Σύμφωνα με τον ψευδοπρωθυπουργό Ουνάλ Ουστέλ, κατά την περίοδο Σεπτεμβρίου – Οκτωβρίου 2026 θα αρχίσει η πόντιση των αγωγών και θα ξεκινήσει επίσημα η υλοποίηση του έργου, το οποίο αναμένεται να ολοκληρωθεί το αργότερο έως το 2029.

Το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε τη Δευτέρα να εισηγηθεί την εκ νέου θέση σε διαθεσιμότητα της Άννας Αριστοτέλους, σύμφωνα με πληροφορίες του ΚΥΠΕ.

Όπως αναφέρουν οι ίδιες πληροφορίες, το Υπουργικό Συμβούλιο, κατά τη διάρκεια έκτακτης συνεδρίας που πραγματοποιήθηκε το πρωί της Δευτέρας, αποφάσισε να υποβάλει εισήγηση προς την Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας (ΕΔΥ), προκειμένου η κ. Αριστοτέλους να τεθεί εκ νέου σε διαθεσιμότητα.

Υπενθυμίζεται ότι το Διοικητικό Δικαστήριο ακύρωσε την προηγούμενη εβδομάδα την απόφαση της ΕΔΥ, βάσει της οποίας η πρώην Διευθύντρια των Κεντρικών Φυλακών, Άννα Αριστοτέλους, είχε τεθεί σε διαθεσιμότητα από τις 5 Δεκεμβρίου 2025 έως την ολοκλήρωση της ποινικής υπόθεσης που εκκρεμεί εις βάρος της και σχετίζεται με έγγραφα των Κεντρικών Φυλακών.

Σύμφωνα με το σκεπτικό του Δικαστηρίου, κατά τον ουσιώδη χρόνο, η αρμόδια αρχή για να εισηγηθεί τη διαθεσιμότητα της αιτήτριας δεν ήταν το Υπουργικό Συμβούλιο αλλά η Προεδρία της Δημοκρατίας, καθώς η κ. Αριστοτέλους εξακολουθούσε να υπηρετεί στην Προεδρία όταν κατατέθηκε η σχετική πρόταση προς την ΕΔΥ.

Όπως επισημαίνεται στην απόφαση, «στις 28.11.2025 που υπεβλήθη η πρόταση από το Υπουργικό Συμβούλιο, η αιτήτρια εξακολουθούσε να υπηρετεί στην Προεδρία και δεν είχε ακόμα αναλάβει καθήκοντα Γενικού Διευθυντή», ενώ προστίθεται ότι «αρμόδια αρχή, για να εισηγηθεί την διαθεσιμότητα της αιτήτριας, ήταν η Προεδρία της Δημοκρατίας και όχι το Υπουργικό Συμβούλιο».