Του Πέτρου Ζαρούνα
Διεθνολόγος και υποψήφιος βουλευτής με το ΑΛΜΑ στην επαρχία Λάρνακας*

Η ιστορία της αποαποικιοποίησης μας διδάσκει ότι πολλές φορές η απότομη ρήξη αφήνει πίσω της δυσεπίλυτα προβλήματα. Αντίθετα όπως δείχνουν οι περιπτώσεις των νησιών Τσάγκος και της Κύπρου η σταδιακή αποαποικιοποίηση αποτελεί μία εναλλακτική και αποτελεσματική στρατηγική για τη διασφάλιση της κυριαρχίας, της οικονομικής σταθερότητας και της διεθνούς νομιμότητας.

Με τη συμφωνία του 2024 για τα νησιά Τσάγκος το Ηνωμένο Βασίλειο (ΗΒ) υποχρεώθηκε να μεταβιβάσει την κυριαρχία στον Μαυρίκιο, διατηρώντας ωστόσο την αεροπορική και ναυτική βάση στο νησί Ντιέγκο Γκαρσία μέσω μιας μίσθωσης 99 ετών.

Στην Κύπρο, οι συμφωνίες του 1960 δεν οδήγησαν σε πλήρη αποαποικιοποίηση της εξ αιτίας της διατήρησης των Κυρίαρχων Βάσεων (SBAs).  Με βάση το παράδειγμα των Τσάγκος γίνεται φανερό ότι ο δρόμος προς την πλήρη αποαποικιοποίηση της Κύπρου περνά μέσα από τη σταδιακή ευθυγράμμιση με το διεθνές δίκαιο και όχι μέσω μετωπικών ρήξεων. Η συμφωνία του 2014 μεταξύ του τότε Προέδρου της ΚΔ, Νίκου Αναστασιάδη, και του Βρετανού Πρωθυπουργού, Ντέιβιντ Κάμερον, ενισχύει το επιχείρημα μου ότι η αποαποικιοποίηση είναι μια δυναμική και εξελικτική διαδικασία. Με τη συμφωνία του 2014 επιτρέπεται για πρώτη φορά η μη στρατιωτική ανάπτυξη εντός των ορίων των Βρετανικών Βάσεων και σε μία έκταση που αντιστοιχεί στο 77% της συνολικής έκτασης των Βάσεων. Αυτό το βήμα, αν και δεν κατήργησε την κυριαρχία του Ηνωμένου Βασιλείου στις περιοχές αυτές, αποτελεί ακόμα ένα βήμα στη πορεία προς πλήρη αποαποικιοποίηση της Κύπρου. Όπως και στα νησιά Τσάγκος, η στρατηγική αυτή επιβεβαιώνει ότι η πλήρης κυριαρχία δεν επιτυγχάνεται πάντα με μια μονοκονδυλιά, αλλά μέσα από ενδιάμεσες συμφωνίες.

Η αναβάθμιση των σχέσεων μεταξύ Λευκωσίας και Λονδίνου λειτουργεί ως καταλύτης στη πορεία της σταδιακής αποαποικιοποίησης. Η ΚΔ και το ΗΒ έχουν πλέον μετεξελιχθεί σε στρατηγικούς εταίρους, με τη συνεργασία τους να εκτείνεται σε τομείς όπως η ασφάλεια, η εκπαίδευση και η ενέργεια. Το ΗΒ  αναγνωρίζει έμπρακτα ότι η πολυεπίπεδη συνεργασία με μια σταθερή, δημοκρατική Κύπρο ξεπερνά σε σημασία την απλή  ύπαρξη των κυρίαρχων βάσεων.

Ο Στρατηγικός Διάλογος μεταξύ ΚΔ και ΗΒ αποτελεί ακόμα ένα βήμα στη σύσφιξη των διμερών σχέσεων και στη προετοιμασία του εδάφους για τη πλήρη αποαποικιοποίηση της Κύπρου. Εδώ και χρόνια το ΗΒ αντιλαμβάνεται ότι η επιχειρησιακή ικανότητα των βάσεων εξαρτάται από τη συναίνεση της Κυπριακής Δημοκρατίας και των πολιτών της. Η σταθερή συνεργασία σε θέματα άμυνας, ασφάλειας και πληροφοριών θεωρείται εξαιρετικά σημαντική για την προώθηση των συμφερόντων του ΗΒ στην ανατολική Μεσόγειο. Το Μοντέλο Τσάγκος ανοίγει το δρόμο για μια αντίστοιχη διευθέτηση στην Κύπρο με τη παραχώρηση της κυριαρχίας των Βάσεων στη ΚΔ με αντάλλαγμα την μακροπρόθεσμη μίσθωση τους έναντι ενός λογικού ενοικίου. Η εφαρμογή της Συμφωνίας Αναστασιάδη-Κάμερον για την πολεοδομική ανάπτυξη εντός των Βάσεων έχει ήδη ξεκινήσει τη “διάβρωση” των αποικιακών διοικητικών δομών. Όσο περισσότερο οι Βάσεις ενσωματώνονται στο κυπριακό διοικητικό και οικονομικό γίγνεσθαι, τόσο πιο εύκολη γίνεται η τελική πολιτική μετάβαση. Η ΚΔ απέδειξε τα τελευταία χρόνια ότι είναι ένας φερέγγυος εταίρος κάτι που για το Ηνωμένο Βασίλειο είναι εξαιρετικά σημαντικό.

Τέλος η ΕΕ θα μπορούσε να αποτελέσει τον εγγυητή μίας τέτοιας συμφωνίας μεταξύ ΗΒ και ΚΔ. Εκτιμώ ότι παρά τη προσωρινή οπισθοδρόμηση στη διαδικασία επικύρωσης της συμφωνίας ΗΒ και Μαυρικίου λόγω ενστάσεων του Αμερικανού προέδρου Τράμπ το ΗΒ δεν πρόκειται να την εγκαταλείψει αφού είναι αμοιβαία επωφελής. Σε ότι αφορά τη ΚΔ η εμβάθυνση της στρατηγικής εταιρικής σχέσης αποτελεί την εγγύηση ότι η πορεία αποαποικιοποίησης θα συνεχιστεί.

* Ο Πέτρος Ζαρούνας είναι διεθνολόγος και υποψήφιος βουλευτής με το ΑΛΜΑ στην επαρχία Λάρνακας

Στην άκρη του παλιού διαδρόμου του Διεθνές Αεροδρόμιο Λευκωσίας, ένα αεροσκάφος στενεύει τον χρόνο γύρω του. Χωρίς ανακοινώσεις, χωρίς αφίξεις, χωρίς απογειώσεις. Το Trident της Cyprus Airways παραμένει εκεί όχι επειδή δεν έχει αξία, αλλά επειδή η αξία του αναβλήθηκε επί δεκαετίες.

ΥΠΟΓΡΑΨΤΕ ΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΕΔΩ: https://www.change.org/p/save-the-cyprus-airways-trident-create-a-national-aviation-museum

Δεν πρόκειται για ένα αντικείμενο ειδικού ενδιαφέροντος. Είναι μάρτυρας. Μετέφερε Κύπριους σε μια εποχή που το ταξίδι αεροπορικώς σήμαινε πρόοδο, αυτοπεποίθηση, σύνδεση με τον κόσμο. Το 1974, η Ιστορία διέκοψε απότομα αυτή την πορεία. Το αεροδρόμιο έκλεισε. Το Trident έμεινε. Και από τότε δεν συντηρείται — απλώς φθείρεται. Σήμερα υπάρχει μια συγκεκριμένη πρόταση: να σωθεί το αεροσκάφος και να αποτελέσει τον πυρήνα ενός Εθνικού Μουσείου Αεροπορίας. Η σχετική πρωτοβουλία δεν ζητά συγκίνηση· ζητά ευθύνη.

---

Τι σημαίνει αυτό το αεροσκάφος — ειδικά για τους Κύπριους της διασποράς

Για τους Κύπριους που ζουν στο εξωτερικό, το Trident δεν είναι απλώς μέταλλο και καλώδια. Είναι μνήμη κίνησης. Είναι τα χρόνια που η Κύπρος μάθαινε να συνδέεται με τον κόσμο με δικούς της όρους. Πρώτες αναχωρήσεις, φορτισμένες επιστροφές, οικογενειακές ιστορίες που περνούσαν από καμπίνες σαν κι αυτή. Πριν τα φθηνά εισιτήρια και τα ψηφιακά boarding passes, το πέταγμα είχε βάρος. Και η Cyprus Airways δεν μετέφερε μόνο επιβάτες — μετέφερε ταυτότητα. Η εγκατάλειψη του Trident στέλνει ένα σαφές μήνυμα: ότι αυτή η περίοδος μπορεί να ξεχαστεί. Η διάσωσή του λέει το αντίθετο.

---

Η σημασία του τόπου

Το αεροσκάφος βρίσκεται εντός της νεκρής ζώνης, υπό την εποπτεία της UNFICYP. Για χρόνια, αυτό λειτούργησε ως άλλοθι αδράνειας. Στην πραγματικότητα, είναι το ισχυρότερο επιχείρημα υπέρ της διάσωσης. Ελάχιστα αντικείμενα στην Κύπρο «κατοικούν» τόσο κυριολεκτικά τη στασιμότητα της Ιστορίας. Ένα μουσείο γύρω από το Trident δεν θα ωραιοποιήσει το παρελθόν. Θα το εκθέσει νηφάλια — μέσα από την τεχνολογία, την εργασία, την καθημερινότητα. Η αεροπορία είναι μια γλώσσα ουδέτερη, ικανή να αφηγηθεί χωρίς συνθήματα.

---

Ένα ρεαλιστικό σχέδιο — με περιορισμένο χρόνο

Η πρόταση της πρωτοβουλίας είναι σαφής:

• άμεση σταθεροποίηση και στεγανοποίηση για να ανακοπεί η διάβρωση
• αποκατάσταση του αυθεντικού χρωματισμού της Cyprus Airways
• μετατροπή της καμπίνας σε επισκέψιμο εκθεσιακό χώρο με αυθεντικό υλικό: στολές, έγγραφα, φωτογραφίες, μαρτυρίες
• ελεγχόμενη πρόσβαση του κοινού με οργανωμένη μετακίνηση

Δεν πρόκειται για αφηρημένο όραμα. Πρόκειται για έργο συντήρησης με ημερομηνία λήξης. Τα αεροσκάφη δεν περιμένουν επ’ αόριστον.

---

Αν δεν γίνει τίποτα

Η αδράνεια δεν διατηρεί την κατάσταση. Τη χειροτερεύει. Το Trident δεν θα «μείνει όπως είναι». Θα φθαρεί ανεπανόρθωτα, μέχρι τη στιγμή που οι αποφάσεις θα ληφθούν σιωπηρά, χωρίς δημόσια συζήτηση. Έτσι χάνονται τα περισσότερα ίχνη του παρελθόντος. Η Κύπρος δεν στερείται Ιστορίας. Στερείται χρόνου να τη φροντίσει.          

Η υπογραφή έχει βάρος

Η υπογραφή στην πρωτοβουλία δεν είναι συμβολική. Είναι εργαλείο. Δείχνει ότι υπάρχει κοινωνική βούληση να διασωθεί κάτι συγκεκριμένο, απτό, μη αναστρέψιμο αν χαθεί. Οι θεσμοί κινούνται όταν το σήμα είναι καθαρό. Για όσους ζουν στο νησί, για όσους έφυγαν και εξακολουθούν να επιστρέφουν νοερά, αλλά και για όσους μοιράζονται τον ίδιο ουρανό, αυτή είναι μια σπάνια ευκαιρία: να σωθεί κάτι ακριβές, πραγματικό και ανεπανάληπτο. Το Trident περίμενε αρκετά. Αυτή τη φορά, η απάντηση μάς αφορά όλους.

Οι Βουλευτικές Εκλογές του 2026 πλησιάζουν — και η δική σου άποψη μετρά.

🛡️ Ανωνυμία & Προστασία Δεδομένων

Η συμμετοχή στη δημοσκόπηση είναι απολύτως εθελοντική και ανώνυμη. Δεν συλλέγονται ονόματα ή στοιχεία ταυτοποίησης. Τυχόν καταχώρηση email χρησιμοποιείται αποκλειστικά για τη διασφάλιση του αδιάβλητου της έρευνας.

⏱️ Χρόνος συμπλήρωσης: περίπου 6–8 λεπτά

👉 Πάτησε εδώ για να συμμετάσχεις:

🔗 Συμμετοχή στη δημοσκόπηση

Βοήθησέ μας να αποτυπώσουμε πιο καθαρά τη στάση των πολιτών πριν τις εκλογές του 2026.

Μοιράσου τη δημοσκόπηση με φίλους και γνωστούς που ψηφίζουν στην Κύπρο.