Off the Record
Ολγκίν: Ακόμη μία αναξιόπιστη απεσταλμένη του Γ.Γ. του ΟΗΕ στην Κύπρο
Η κριτική προς την πολιτική των ίσων αποστάσεων που ακολουθούν τα Ηνωμένα Έθνη στο Κυπριακό αποτελεί διαχρονικό σημείο τριβής στην κυπριακή πολιτική σκηνή. Εδώ και δεκαετίες, η ελληνοκυπριακή πλευρά διαπιστώνει ότι οι εκθέσεις, οι δηλώσεις και οι διπλωματικές τοποθετήσεις του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ συχνά διαμορφώνονται με τρόπο που δημιουργεί την εντύπωση εξίσωσης των ευθυνών μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Τουρκίας. Μια προσέγγιση που, αντί να συμβάλλει στην αποκατάσταση της διεθνούς νομιμότητας, κινδυνεύει να διαιωνίζει το αδιέξοδο και να υποβαθμίζει τις πραγματικές διαστάσεις του Κυπριακού.
Η παρουσία της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα, κυρίας Μαρίας ΆνχελαΟλγκίν, αντί να δημιουργεί προσδοκίες για μια διαφορετική διπλωματική προσέγγιση, προκαλεί ολοένα περισσότερα ερωτήματα και έντονη δυσφορία στη Λευκωσία. Οι συνεχείς δημόσιες τοποθετήσεις της, οι παραινέσεις προς την κυπριακή ηγεσία και η στάση της απέναντι στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, δημιουργούν την εντύπωση ότι η πίεση ασκείται περισσότερο προς την πλευρά που υπερασπίζεται το συμφωνημένο πλαίσιο λύσης παρά προς εκείνη που επιμένει σε απαράδεκτες αξιώσεις.
Το Κυπριακό, όμως, δεν είναι μια συνηθισμένη διαφορά μεταξύ δύο ισότιμων πλευρών. Είναι ένα διεθνές ζήτημα που χαρακτηρίζεται από την τουρκική στρατιωτική κατοχή, την παραβίαση της κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας και τη συνεχιζόμενη προσπάθεια δημιουργίας νέων τετελεσμένων.
Η Τουρκία εισέβαλε, διατηρεί στρατεύματα στο νησί και εξακολουθεί να προβάλλει την απαίτηση για λύση δύο κρατών, σε αντίθεση με το συμφωνημένο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών.
Κι όμως, η κυρία Ολγκίν επιμένει να επαναλαμβάνει ότι η λύση εξαρτάται από τους δύο ηγέτες. Μια διατύπωση που μπορεί να ακούγεται διπλωματικά ουδέτερη, αλλά στην πραγματικότητα παραλείπει μια κρίσιμη παράμετρο: χωρίς την πολιτική βούληση της Άγκυρας, καμία ουσιαστική διαπραγμάτευση δεν μπορεί να προχωρήσει. Η Τουρκία δεν είναι ένας αόρατος παράγοντας. Είναι η δύναμη που καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τις εξελίξεις στην κατεχόμενη περιοχή και επηρεάζει καθοριστικά την πολιτική της τουρκοκυπριακής ηγεσίας.
Επομένως, το ερώτημα είναι απλό: Γιατί η δημόσια πίεση προς τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη εμφανίζεται τόσο έντονη, ενώ η αντίστοιχη πίεση προς την Τουρκία δεν έχει την ίδια σαφήνεια και αποφασιστικότητα; Γιατί η άρνηση της Λευκωσίας να αποδεχθεί τις τουρκικές αξιώσεις παρουσιάζεται ως εμπόδιο στην πρόοδο, όταν αποτελεί στοιχειώδη υπεράσπιση της διεθνούς νομιμότητας και των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας;
Η κυρία Ολγκίν οφείλει να αντιληφθεί ότι η αντικειμενικότητα δεν σημαίνει ίσες αποστάσεις από όλους ανεξαρτήτως ευθυνών. Σημαίνει συνέπεια απέναντι στις αρχές, σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και σαφή αναφορά σε εκείνους που παραβιάζουν τη νομιμότητα. Διαφορετικά, η διπλωματική ουδετερότητα μετατρέπεται σε πολιτική εξισορρόπηση που ευνοεί τη διαιώνιση της κατοχής.
Ιδιαίτερα προβληματική είναι και η αναφορά της απεσταλμένης στις επαφές της με την κοινωνία των πολιτών. Η κυρία Ολγκίν παρουσιάζει αυτές τις συναντήσεις ως σημαντικό στοιχείο της προσπάθειάς της να κατανοήσει τις κοινωνικές αντιλήψεις και τις προσδοκίες για το μέλλον της Κύπρου. Ωστόσο, προκύπτουν εύλογα ερωτήματα: Ποιοι επιλέγονται για αυτές τις επαφές; Ποια είναι τα κριτήρια εκπροσώπησης; Και κατά πόσο ακούγονται οι φωνές των προσφύγων, των εκτοπισμένων, των κατοίκων των κατεχόμενων περιοχών και των ανθρώπων που εξακολουθούν να βιώνουν καθημερινά τις συνέπειες της τουρκικής κατοχής;
Η κοινωνία των πολιτών δεν μπορεί να αποτελεί ένα επιλεκτικό σύνολο συνομιλητών που εξυπηρετεί τη δημιουργία μιας συγκεκριμένης πολιτικής εικόνας. Ούτε μπορεί να χρησιμοποιείται ως άλλοθι για την παράκαμψη θεσμικών εκπροσώπων και οργανωμένων φορέων που έχουν άμεση σχέση με το Κυπριακό. Η πραγματική κοινωνία της Κύπρου δεν αποτελείται μόνο από όσους συμφωνούν με τις διπλωματικές προσεγγίσεις της απεσταλμένης. Περιλαμβάνει ανθρώπους που έχασαν τις περιουσίες τους, πρόσφυγες που περιμένουν την επιστροφή τους και δήμους που εξακολουθούν να εκπροσωπούν κατεχόμενες περιοχές.
Και εδώ ανακύπτει ένα ακόμη σοβαρό ζήτημα, το οποίο αφορά την καταγγελλόμενη στάση της κυρίας Ολγκίν απέναντι στον Δήμαρχο Αμμοχώστου. Σύμφωνα με όσα αναφέρει ο Δήμος, εδώ και περίπου έναν χρόνο επιχειρεί να εξασφαλίσει συνάντηση μαζί της, χωρίς ουσιαστική ανταπόκριση. Εάν αυτή η καταγγελία επιβεβαιώνεται, τότε η στάση της απεσταλμένης απαιτεί άμεσες και πειστικές εξηγήσεις.
Η Αμμόχωστος δεν είναι μια οποιαδήποτε κατεχόμενη περιοχή. Είναι σύμβολο της τουρκικής εισβολής, της προσφυγιάς, της παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της συνεχιζόμενης αδικίας.
Ο Δήμαρχος Αμμοχώστου εκπροσωπεί έναν ιστορικό δήμο, τους εκτοπισμένους κατοίκους του και την απαίτηση επιστροφής της πόλης στους νόμιμους κατοίκους της. Δεν αποτελεί έναν περιθωριακό συνομιλητή, αλλά θεσμικό εκπρόσωπο μιας πόλης που εξακολουθεί να βρίσκεται υπό κατοχή.
Το ίδιο ζήτημα, σύμφωνα με τις καταγγελίες, αφορά και άλλους κατεχόμενους δήμους. Είναι δυνατόν μια απεσταλμένη του ΟΗΕ να διαφημίζει τις επαφές της με την κοινωνία των πολιτών, αλλά να μην έχει ουσιαστική επικοινωνία με θεσμικούς εκπροσώπους των κατεχόμενων περιοχών; Είναι δυνατόν να αναζητείται η κοινωνική διάσταση του Κυπριακού, την ώρα που οι δήμοι που εκπροσωπούν την προσφυγιά και την κατοχή αισθάνονται ότι παραμένουν στο περιθώριο;
Η Αμμόχωστος δεν μπορεί να βρίσκεται εκτός της διπλωματικής ατζέντας. Οι κατεχόμενοι δήμοι δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως ανεπιθύμητοι συνομιλητές. Και η κυρία Ολγκίν οφείλει να εξηγήσει γιατί δεν ανταποκρίνεται σε αυτές τις θεσμικές προσπάθειες, εφόσον πράγματι ισχύουν όσα καταγγέλλονται.
Η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα δεν είναι κυβερνήτης της Κύπρου. Δεν έχει εντολή να επιβάλλει πολιτικές επιλογές ούτε να υποδεικνύει στον εκλεγμένο Πρόεδρο της Δημοκρατίας ποια εθνική θέση πρέπει να εγκαταλείψει. Η αποστολή της είναι να διευκολύνει την προσπάθεια για λύση, με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και στην κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η συνεχής κριτική προς τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, όταν εκείνος δεν αποδέχεται τις τουρκικές αξιώσεις, δημιουργεί εύλογα την εντύπωση ότι η απεσταλμένη αντιμετωπίζει ως πρόβλημα την άρνηση της Λευκωσίας να υποχωρήσει από βασικές αρχές. Αυτό δεν μπορεί να αποτελεί αποδεκτή βάση διαμεσολάβησης. Η υπεράσπιση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ δεν είναι αδιαλλαξία. Είναι υποχρέωση.
Η κυρία Ολγκίν οφείλει να απαντήσει στις καταγγελίες για τις επιλεκτικές επαφές της, να εξηγήσει τη στάση της απέναντι στους κατεχόμενους δήμους και να αποσαφηνίσει γιατί η δημόσια πίεση προς τη Λευκωσία εμφανίζεται εντονότερη από την πίεση προς την Άγκυρα.
Το Κυπριακό δεν χρειάζεται ακόμη έναν διπλωματικό διαχειριστή του αδιεξόδου. Χρειάζεται έναν απεσταλμένο που να αναγνωρίζει την πραγματική διάσταση της κατοχής, να υπερασπίζεται έμπρακτα το συμφωνημένο πλαίσιο λύσης και να μην αφήνει περιθώρια για την κανονικοποίηση των τουρκικών αξιώσεων.
Η αξιοπιστία της κυρίας Ολγκίν δεν θα κριθεί από τις δημόσιες δηλώσεις της ούτε από τις συναντήσεις που επιλέγει να πραγματοποιεί. Θα κριθεί από το κατά πόσο θα επιδείξει πραγματική αντικειμενικότητα, θεσμικό σεβασμό και ίση ευαισθησία απέναντι σε όλες τις φωνές της Κύπρου.
Μέχρι τότε, η δυσπιστία που προκαλεί η στάση της θα παραμένει μια σοβαρή πολιτική ανησυχία. Και η Κύπρος δικαιούται να απαιτεί από κάθε εκπρόσωπο των Ηνωμένων Εθνών όχι απλώς διπλωματικές διατυπώσεις, αλλά συνέπεια, δικαιοσύνη και σεβασμό στην ιστορική πραγματικότητα του τόπου.
ΤΟΥ ΚΡΙΣ ΜΙΧΑΗΛ

Off the Record
Οι Κύπριοι μαθητές διαβάζουν αλλά δεν καταλαβαίνουν…
Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η εικόνα του κυπριακού εκπαιδευτικού συστήματος παραπαίει. Τα αποτελέσματα των διεθνών εξετάσεων δεν είναι απλά απογοητευτικά, είναι ντροπιαστικά. Οι Κύπριοι μαθητές διαβάζουν αλλά δεν καταλαβαίνουν, δεν ξέρουν μαθηματικά, δεν έχουν βασικές δεξιότητες. Ώρα λοιπόν να αναρωτηθούμε: “τις πταίει;”.
Η απάντηση είναι απλή: το αρμόδιο Υπουργείο που φέρει την ευθύνη για την εκπαίδευση και ονομαστικά η Υπουργός. Αν έχουμε απαντήσει στο “ποιος” τότε θα πρέπει να βρούμε και το “πως”. Ως εκπαιδευτικός μπορώ να εξηγήσω πως η ολότελα λανθασμένη εκπαιδευτική πολιτική του Υπουργείου έχει οδηγήσει σε μια κοινωνία αμόρφωτων ή και λειτουργικά αναλφάβητων νέων με απολυτήριο λυκείου. Φυσικά αυτό το χαρτί δεν αντιπροσωπεύει τίποτε.
Το Υπουργείο έχει καταρτίσει για κάθε γνωστικό αντικείμενο μια δέσμη στόχων που ονομάζονται δείκτες επιτυχίας και επάρκειας. Η εφαρμογή των δεικτών απαιτεί την προσπάθεια των μαθητών να ακολουθήσουν τους καθηγητές τους σε αυτή τη διαδρομή. Και δυστυχώς η συντριπτική πλειονότητα των μαθητών δεν θέλει να “παιδευτεί”. Κι όταν ασκηθεί η παραμικρή πίεση πάνω τους τότε ξετυλίγεται η στρατηγική της αποδόμησης του εκπαιδευτικού ή αλλιώς το φαινόμενο της Θεσσαλονίκης, όπου μία εκπαιδευτικός οδηγήθηκε σε πρόωρο και άδικο θάνατο επειδή προσπαθούσε να μάθει γράμματα στα παιδιά αλλά ο σύνδεσμος γονέων και οι εκεί επιτελικές αρχές την άφησαν έκθετη στη λεκτική βία και στην κακοποίηση των μαθητών.
Η κυρία Μιχαηλίδου και οι σύνδεσμοι όχι οργανωμένων αλλά αθκιασερών γονιών είναι οι αποκλειστικοί υπεύθυνοι για την κατάντια των σχολείων στον τόπο μας. Οι δείκτες δεν εφαρμόζονται επειδή όλοι αυτοί ασκούν άγρια πολεμική σε αυτούς που προσπαθούν να τους εφαρμόσουν. Με μια ολότελα ανήθικη και απαράδεκτη παρέμβαση στο εκπαιδευτικό έργο δικαιώνουν τους φυγόπονους μαθητές και ενισχύουν το σύνδρομο της μάνας του Τσελεπή, της μάνας που δεν χαλούσε χατήρι στον γιο της και τελικά τον οδήγησε στην καταστροφή.
Αυτή είναι και η αιτία του θανάτου της σκέψης στον τόπο μας. Το Υπουργείο έχει μεταβάλει την εκπαίδευση από αγαθό σε προιόν. Οι καθηγητές έγιναν πια εξυπηρέτηση πελατών μπακάλικου όπου αναγκάζονται να ικανοποιούν τις επιθυμίες του κάθε πελάτη όσο παράλογες κι αν είναι αυτές. Κι αν η κυρία Υπουργός μαζί με τους αυταρχικούς εξουσιομανείς συνεργάτες της είχαν λίγη συναίσθηση της ευθύνης για τη ζημιά που έκαναν θα είχαν παραιτηθεί.
Α. Δημοσθένους
Off the Record
Αβέρωφ Νεοφύτου: Όνειρο ζωής η Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας
Ο Αβέρωφ Νεοφύτου είναι ένας πολιτικός με μακρά εμπειρία στους μηχανισμούς εξουσίας, γνωστός για την ικανότητά του να ελίσσεται, να οικοδομεί συμμαχίες και να κινείται με ευχέρεια πέρα από τα στενά κομματικά όρια του Δημοκρατικού Συναγερμού. Η πολιτική του διαδρομή δείχνει ότι γνωρίζει καλά πως στην πολιτική οι συσχετισμοί αλλάζουν, οι συμμαχίες ανατρέπονται και οι προσωπικές φιλοδοξίες συχνά υπερβαίνουν τις κομματικές διακηρύξεις. Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, είναι κατά πόσο οι σημερινές του κινήσεις υπηρετούν μια συνεκτική πολιτική πρόταση για την Κύπρο ή αποτελούν μέρος μιας διαρκούς προσπάθειας να παραμείνει σε τροχιά διεκδίκησης της Προεδρίας.
Η ήττα του στις προηγούμενες προεδρικές εκλογές δεν φαίνεται να έκλεισε τον κύκλο των προσωπικών του φιλοδοξιών. Αντίθετα, ο Αβέρωφ Νεοφύτου εξακολουθεί να παρεμβαίνει στον δημόσιο διάλογο, να αναπτύσσει επαφές με διαφορετικούς πολιτικούς χώρους και να αναζητεί τρόπους επανατοποθέτησης στο πολιτικό σκηνικό. Δεν είναι παράλογο για έναν πολιτικό να επιδιώκει την επιστροφή του στην εξουσία. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η πολιτική δραστηριότητα μοιάζει να περιστρέφεται περισσότερο γύρω από την προσωπική του επανεκκίνηση παρά γύρω από τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η προσέγγισή του με το ΑΚΕΛ, κυρίως στο Κυπριακό. Παρά τις διαχρονικές ιδεολογικές διαφορές μεταξύ ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ, ο Νεοφύτου έχει επανειλημμένα επιδιώξει συγκλίσεις και κοινό βηματισμό στο εθνικό ζήτημα. Η συνεννόηση μεταξύ πολιτικών δυνάμεων δεν αποτελεί από μόνη της πρόβλημα. Αντίθετα, σε ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα, ο διάλογος είναι αναγκαίος. Εκείνο που προκαλεί εύλογα ερωτήματα είναι αν οι συγκεκριμένες προσεγγίσεις στηρίζονται σε σταθερές αρχές ή αν εντάσσονται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό πολιτικής διεύρυνσης.
Την ίδια ώρα, ο Αβέρωφ Νεοφύτου ασκεί συχνά έντονη κριτική στους χειρισμούς του Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη στο Κυπριακό. Η κριτική είναι θεμιτή και αναγκαία σε μια δημοκρατία. Δεν μπορεί, ωστόσο, να ασκείται επιλεκτικά, σαν να μην υπήρξε προηγούμενη κυβερνητική παρουσία και ευθύνη. Ο ΔΗΣΥ συμμετείχε επί σειρά ετών στη διακυβέρνηση της χώρας και ο ίδιος ο Νεοφύτου βρέθηκε στο επίκεντρο των πολιτικών εξελίξεων.
Επομένως, πριν εμφανιστεί ως αυστηρός κριτής των σημερινών χειρισμών, οφείλει να απαντήσει με σαφήνεια για τις δικές του επιλογές, τις δικές του ευθύνες και τα αποτελέσματα της πολιτικής που εφαρμόστηκε κατά τα προηγούμενα χρόνια. Η πολιτική μνήμη δεν μπορεί να ενεργοποιείται μόνο όταν εξυπηρετεί την αντιπολιτευτική επιχειρηματολογία.
Οι δημόσιες εμφανίσεις και οι επαφές του με πρόσωπα από τον ευρύτερο χώρο της Αριστεράς ενισχύουν την εικόνα ενός πολιτικού που επιδιώκει να εμφανίζεται ως υπερκομματικός συνομιλητής. Είναι μια εικόνα που μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη σε έναν μελλοντικό προεκλογικό σχεδιασμό.
Το ζητούμενο, όμως, δεν είναι να παρουσιάζεται κάποιος ως γέφυρα μεταξύ αντίθετων πολιτικών χώρων, αλλά να αποδεικνύει ότι διαθέτει συγκεκριμένες θέσεις και ότι δεν αλλάζει πολιτικό προσανατολισμό ανάλογα με τις ανάγκες της προσωπικής του στρατηγικής.
Παράλληλα, η εμφάνιση νέων πολιτικών σχηματισμών, όπως το Volt, και η απήχηση προσώπων όπως ο Φειδίας Παναγιώτου και ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης, πρόεδρος του νέου κόμματος Άλμα, δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον πολιτικών ανταγωνισμών. Ένα μέρος της κοινωνίας αμφισβητεί τα παραδοσιακά κόμματα και αναζητεί διαφορετικές μορφές πολιτικής εκπροσώπησης. Σε αυτό το περιβάλλον, η διεύρυνση των επαφών και η αναζήτηση νέων ακροατηρίων είναι αναμενόμενες κινήσεις για έναν πολιτικό με προεδρικές φιλοδοξίες.
Ωστόσο, υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στην πολιτική ανανέωση και στην πολιτική προσαρμογή. Η πρώτη προϋποθέτει νέες ιδέες, συγκεκριμένες προτάσεις και διάθεση ανάληψης ευθύνης. Η δεύτερη μπορεί να περιορίζεται σε αλλαγή ύφους, σε επιλεκτικές συμμαχίες και σε επικοινωνιακές κινήσεις με στόχο την προσωπική πολιτική επιβίωση. Οι πολίτες έχουν κάθε δικαίωμα να αναρωτιούνται σε ποια από τις δύο κατηγορίες εντάσσονται οι σημερινές πρωτοβουλίες του Αβέρωφ Νεοφύτου.
Την ίδια ώρα, ο ΔΗΣΥ καλείται να διαχειριστεί μια δύσκολη ισορροπία απέναντι στην κυβέρνηση Χριστοδουλίδη, ανάμεσα στην αντιπολιτευτική κριτική και στην ανάγκη να διατηρήσει έναν υπεύθυνο θεσμικό ρόλο. Όταν, όμως, οι προσωπικές παρεμβάσεις ενός ιστορικού στελέχους αποκτούν ξεχωριστή πολιτική βαρύτητα, γεννάται το ερώτημα αν προτεραιότητα αποτελεί η συλλογική στρατηγική του κόμματος ή η οικοδόμηση μιας προσωπικής πλατφόρμας για την επόμενη ημέρα. Ένα κόμμα δεν μπορεί να λειτουργεί απλώς ως εφαλτήριο προσωπικών φιλοδοξιών, ούτε να καλείται να προσαρμόζει τη στρατηγική του στις εκάστοτε επιδιώξεις ενός στελέχους του.
Οι διεθνείς επαφές του Νεοφύτου και οι σχέσεις του με ξένους διπλωμάτες αποτελούν επίσης μέρος της πολιτικής του παρουσίας. Η διεθνής δικτύωση είναι χρήσιμη, ιδιαίτερα για μια μικρή χώρα όπως η Κύπρος. Δεν αρκεί, όμως, η καλλιέργεια επαφών και η προβολή της προσωπικής πρόσβασης σε διεθνείς παράγοντες. Στο Κυπριακό απαιτούνται αξιοπιστία, συνέπεια, σαφής στρατηγική και υπεράσπιση των συμφερόντων της Κυπριακής Δημοκρατίας. Κανένας πολιτικός δεν μπορεί να διεκδικεί το προνόμιο του αποτελεσματικού συνομιλητή χωρίς να αξιολογείται για τις θέσεις και τις προτάσεις του.
Η Προεδρία της Δημοκρατίας, όμως, δεν είναι προσωπικό τρόπαιο ούτε έπαθλο πολιτικής επιμονής. Δεν κατακτάται με παρασκηνιακές συνεννοήσεις, με ευκαιριακές συγκλίσεις ή με την καλλιέργεια της εικόνας ενός πολιτικού που μπορεί να συνομιλεί με όλους. Απαιτεί όραμα, πολιτική συνέπεια, αξιοπιστία και ένα συγκεκριμένο σχέδιο για το μέλλον της χώρας.
Ο Αβέρωφ Νεοφύτου έχει κάθε δικαίωμα να διατηρεί τις πολιτικές του φιλοδοξίες. Έχει, όμως, και την υποχρέωση να πείσει τους πολίτες ότι η επιδίωξη της Προεδρίας δεν αποτελεί τον μοναδικό σταθερό άξονα της πολιτικής του διαδρομής. Γιατί το πραγματικό στοίχημα δεν είναι απλώς να επιστρέψει στην πρώτη γραμμή. Είναι να αποδείξει ότι έχει κάτι ουσιαστικό να προσφέρει στην Κύπρο και ότι το ενδιαφέρον του για την εξουσία συνοδεύεται από ένα πειστικό όραμα για τον τόπο. Διαφορετικά, όσο επιδέξια κι αν οικοδομεί γέφυρες, το ερώτημα θα παραμένει: πρόκειται για γέφυρες πολιτικής συνεννόησης ή για διαδρομές που οδηγούν, με κάθε διαθέσιμο μέσο, προς το Προεδρικό;
ΤΟΥ ΚΡΙΣ ΜΙΧΑΗΛ

Off the Record
Η ανάπτυξη ως κοινή υπόθεση – Πέντε χρόνια Πρωτοβουλίας Παγκόσμιας Ανάπτυξης
Ζούμε σε μια εποχή όπου οι προκλήσεις, δεν καθορίζονται πλέον από σύνορα. Η κλιματική αλλαγή, δείχνει τα δόντια της με τραγωδίες όπως αυτή στο Νεπάλ πρόσφατα, ενώ οι υγειονομικές κρίσεις, η επισιτιστική ανασφάλεια και η ταχεία εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης πιέζουν τα κράτη να βρουν απαντήσεις πού απαιτεί την συνδρομή όλων!
Οι θεσμοί που παραδοσιακά στρεφόμαστε για να βρούμε στήριξη, σήμερα κλονίζονται. Η Ατζέντα 2030 που υιοθετήθηκε ομόφωνα από τα 193 κράτη μέλη των Ηνωμένων Εθνών το 2015, για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, είναι ακόμη ο κοινά αποδεκτός οδικός χάρτης για την επίτευξη ευημερίας. Η υλοποίηση όμως αυτής της Ατζέντα, υστερεί σημαντικά, έναντι των αρχικών στόχων.
Η Πρωτοβουλία Παγκόσμιας Ανάπτυξης, που παρουσιάστηκε στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ από τον Πρόεδρο της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας ΣιΤζινπίνγκ τον Σεπτέμβριο του 2021, αποτελεί απάντηση σε αυτή την ληθαργική στάση των κρατών. Η Κίνα, δεν πρότεινε νέα ατζέντα ούτε νέους θεσμούς που να υποβαθμίζουν τους υφιστάμενους. Αντιθέτως, έφερε στο τραπέζι της συζήτησης ένα πλαίσιο μέσα από το οποίο μπορούμε να αναβαθμίσουμε και να ενισχύσουμε τους υπάρχοντες οργανισμούς των Ηνωμένων Εθνών.
Το παρόν κείμενο εξετάζει τι επιδίωξε αυτή η πρωτοβουλία παγκόσμιας ανάπτυξης, πώς είναι δομημένη και τι έχει αποδώσει σε πέντε χρόνια λειτουργίας. Το συμπέρασμα είναι ότι η βελτίωση των συνθηκών για τον πλανήτη και την ανθρωπότητα δεν είναι ζήτημα πρόθεσης αλλά οργάνωσης, και επιτυγχάνεται μόνο συλλογικά.
- Το πρόβλημα
Τίποτα δεν προμήνυε τα γεγονότα που θα περνούσε η ανθρωπότητα, όταν υπογράφτηκε η Ατζέντα 2030, αφού τότε υπήρχε μια περίοδος σχετικής αισιοδοξίας. Ακολούθησαν η πανδημία, οι διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού, η επισιτιστική και ενεργειακή αστάθεια και η επιδείνωση του χρέους πολλών αναπτυσσόμενων χωρών. Δεκαετίες προόδου στην καταπολέμηση της φτώχειας τέθηκαν υπό αμφισβήτηση.
Το ζήτημα δεν είναι η απουσία στόχων. Είναι η απόσταση ανάμεσα στις δεσμεύσεις και στους πόρους που κινητοποιούνται για να τις εκπληρώσουν, και ανάμεσα στους πόρους και στην ικανότητα να φτάσουν εκεί όπου χρειάζονται. Η ανάπτυξη έχει, μεάλλα λόγια, πρόβλημα υλοποίησης.
2. Τι είναι η Πρωτοβουλία Παγκόσμιας Ανάπτυξης;
Η Πρωτοβουλία παρουσιάστηκε από τον Πρόεδρο της Κίνας ΣιΤζινπίνγκ στη γενική συζήτηση της 76ης συνόδου της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, τον Σεπτέμβριο του 2021. Στόχος της, είναι η έγκαιρη επίτευξη και των 17 Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης, μέσα από την αναζωογόνηση της παγκόσμιας συνεργασίας μεταξύ εταίρων για ανάπτυξη.
Διέπεται από έξι αρχές: προτεραιότητα στην ανάπτυξη, ανθρωποκεντρική προσέγγιση, οφέλη για όλους ώστε καμία χώρα και κανένας άνθρωπος να μη μείνει πίσω, ανάπτυξη με γνώμονα την καινοτομία, αρμονία ανθρώπου και φύσης, και προσανατολισμός στα αποτελέσματα.
Εστιάζει σε οκτώ τομείς προτεραιότητας: καταπολέμηση της φτώχειας, επισιτιστική ασφάλεια, αντιμετώπιση πανδημιών και εμβόλια, χρηματοδότηση της ανάπτυξης, κλιματική αλλαγή και πράσινη ανάπτυξη, εκβιομηχάνιση, ψηφιακή οικονομία και διασυνδεσιμότητα στην ψηφιακή εποχή.
3. Πως συνδέεται με τα Ηνωμένα Έθνη
Η Πρωτοβουλία είναι σχεδιασμένη για να λειτουργεί εντώς του πολυμερούς συστήματος. Είναι καταχωρισμένη στην πλατφόρμα δράσεων για τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, με αναφορά και στους 17 Στόχους, και υλοποιείται σε συνεργασία με οργανισμούς του συστήματος του ΟΗΕ.
Κατά την έναρξη των εργασιών της Ομάδας Φίλων της πρωτοβουλίας, τον Ιανουάριο του 2022, το Τμήμα Οικονομικών και Κοινωνικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών χαιρέτισε τον ενεργό ρόλο της Κίνας στην προώθηση της αναπτυξιακής συνεργασίας, στην κινητοποίηση πόρων για τους Στόχους και στην ανάδειξη των πλέον επειγουσών προτεραιοτήτων. Αναγνώρισε επίσης τη συνεισφορά στο Ταμείο Ειρήνης και Ανάπτυξης του ΟΗΕ, το οποίο έχει στηρίξει δράσεις σε 46 λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, και δήλωσε έτοιμο να συνεχίσει να υποστηρίζει την Πρωτοβουλία και την Ομάδα Φίλων της.
Η σύνδεση αυτή έχει πρακτική σημασία. Σημαίνει ότι οι πόροι δεν διοχετεύονται σε παράλληλο μηχανισμό, αλλά σε δομές με υφιστάμενη παρουσία στο πεδίο, θεσμοθετημένες διαδικασίες ελέγχου και εμπειρία δεκαετιών.
4. Οι τέσσερις βασικοί μηχανισμοί της πρωτοβουλίας
Η υλοποίηση στηρίζεται σε τέσσερις μηχανισμούς.
α) Η Ομάδα Φίλων της Πρωτοβουλίας στον ΟΗΕ λειτουργεί ως κύριος φορέας συντονισμού μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών.
β) Το Ταμείο Παγκόσμιας Ανάπτυξης και Συνεργασίας Νότου-Νότου, μαζί με το Ταμείο Ειρήνης και Ανάπτυξης του ΟΗΕ, συγκεντρώνει και διοχετεύει τους πόρους.
γ) Η δεξαμενή έργων καταγράφει συγκεκριμένα προγράμματα ανά τομέα προτεραιότητας, επιτρέποντας σε κάθε ενδιαφερόμενο μέρος να εντοπίσει πού μπορεί να συνεισφέρει.
δ) Το Κέντρο Προώθησης Παγκόσμιας Ανάπτυξης αναλαμβάνει τον επιχειρησιακό συντονισμό, ενώ ερευνητικά ιδρύματα και δεξαμενές σκέψης παρέχουν την αναλυτική υποστήριξη.
Η αρχιτεκτονική αυτή αντανακλά μια επιλογή: ο μηχανισμός οφείλει να είναι ανοικτός σε κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμούς, ιδιωτικό τομέα, ακαδημαϊκά ιδρύματα και οργανώσεις νέων και γυναικών.
5. Τι έχει αποδώσει η πρωτοβουλία μέχρι στιγμής;
Σύμφωνα με την Έκθεση Προόδου του 2025, μέσω του Ταμείου Παγκόσμιας Ανάπτυξης και Συνεργασίας Νότου-Νότου, περισσότεροι από 20 διεθνείς οργανισμοί έχουν υλοποιήσει άνω των 180 έργων σε περισσότερες από 60 χώρες, προς όφελος άνω των 30 εκατομμυρίων ανθρώπων. Προγράμματα κατάρτισης έχουν απευθυνθεί σε 60.000 επαγγελματίες, καλύπτοντας το σύνολο των χωρών της Ομάδας Φίλων. Έχουν κινητοποιηθεί ειδικοί πόροι ύψους 14 δισεκατομμυρίων δολαρίων, μέσω συγχρηματοδοτήσεων, στοχευμένων δωρεών και συμμετοχής των ίδιων των ωφελούμενων χωρών.
Τα έργα καλύπτουν όλο το φάσμα των τομέων προτεραιότητας. Στη γεωργία, προγράμματα σε συνεργασία με το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για την Ανάπτυξη και τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας ενισχύουν την παραγωγικότητα και το εισόδημα μικρών παραγωγών. Στην υγεία, εκπαιδευτικές δράσεις για τη μητρική και παιδική φροντίδα έχουν καλύψει επαγγελματίες από 34 χώρες. Στην κλιματική δράση, υλοποιούνται ζώνες επίδειξης χαμηλών εκπομπών και προγράμματα προσαρμογής.
Παράλληλα αναπτύχθηκε η διάσταση της γνώσης. Έχουν εκδοθεί τέσσερις Παγκόσμιες Εκθέσεις Ανάπτυξης, ενώ έχει συγκροτηθεί δίκτυο γνώσης που καλύπτει τη Νοτιοανατολική Ασία, την Αφρική, την Κεντρική Ασία, τη Λατινική Αμερική και τη Μέση Ανατολή.
6. Συμπεράσματα που προκέιπτουν από την πενταετία
Οι πόροι αποδίδουν όταν διοχετεύονται μέσα από πολυμερείς θεσμούς. Η κάλυψη δεκάδων χωρών επιτεύχθηκε χωρίς τη δημιουργία νέου, παράλληλου μηχανισμού.
Η τοπική προσαρμογή είναι προϋπόθεση, όχι λεπτομέρεια. Οι στρατηγικές σχεδιάστηκαν με βάση τις συνθήκες κάθε χώρας. Η επιμονή σε ενιαίες συνταγές είναι ο συνηθέστερος λόγος αποτυχίας αναπτυξιακών προγραμμάτων.
Η μεταφορά γνώσης έχει μεγαλύτερη αξία και διάρκεια από τη μεταφορά κεφαλαίων. Η κατάρτιση δεκάδων χιλιάδων επαγγελματιών αντανακλά τη μετατόπιση από τη λογική της βοήθειας προς τη λογική της ικανότητας.
Η αξιοπιστία χτίζεται με τακτική λογοδοσία. Οι διαδοχικές εκθέσεις προόδου επιτρέπουν τον εξωτερικό έλεγχο των ισχυρισμών, κάτι που λείπει από πολλές διεθνείς πρωτοβουλίες.
7. Γιατί μόνο συλλογικά μπορούμε να πάμε μπροστά;
Τα ζητήματα που καλύπτει η Πρωτοβουλία έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: το κόστος της αδράνειας επιρεάζει όλους, ενώ το όφελος της δράσης προκύπτει μόνο όταν συμμετέχουν πολλοί. Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου δεν σταματούν στα σύνορα. Ένας ιός δεν ελέγχει διαβατήρια. Μια διατάραξη στις αλυσίδες τροφίμων φτάνει σε αγορές χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Μια κατολίσθηση παγετώνα στο Νεπάλ δεν αφορά μόνο το Νεπάλ, καθώς οι επιπτώσεις της ξεπερνούν τα σύνορα και επηρεάζουν το παγκόσμιο κλίμα, την οικονομία και την ασφάλεια εκατομμυρίων ανθρώπων.
Η συλλογική δράση, είναι μονόδρομος. Προϋποθέτει όμως, μηχανισμούς που συγκεντρώνουν πόρους, κατανέμουν ευθύνες και δημοσιοποιούν αποτελέσματα.
8. Τί σχέση έχει αυτή η πρωτοβουλία με την Κύπρο;
Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει δεσμευτεί, όπως και κάθε κράτος μέλος των Ηνωμένων Εθνών, στην υλοποίηση της Ατζέντας 2030. Βρίσκεται παράλληλα σε μια περιοχή που δέχεται έντονα τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, με σοβαρές προκλήσεις για τους υδάτινους πόρους και την ενεργειακή μετάβαση. Πρόκειται ακριβώς για τα πεδία στα οποία εστιάζει η Πρωτοβουλία.
Για ένα μικρό κράτος, η αξία μιας τέτοιας προσπάθειας κρίνεται από δύο στοιχεία: αν λειτουργεί εντός του πολυμερούς πλαισίου και αν παράγει ελέγξιμα αποτελέσματα. Καθώς Κίνα και Κύπρος συμπληρώνουν φέτος 55 χρόνια διπλωματικών σχέσεων, η ανταλλαγή εμπειριών σε αυτούς τους τομείς αποκτά πρακτικό περιεχόμενο.
Πηγές
- Ηνωμένα Έθνη, Μετασχηματίζοντας τον κόσμο μας: η Ατζέντα 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη (2015)
- UN DESA, SDG Actions Platform, #SDGAction49120
- UNDESA, Δήλωση στην έναρξη της Ομάδας Φίλων της Πρωτοβουλίας Παγκόσμιας Ανάπτυξης (20 Ιανουαρίου 2022)
- Υπουργείο Εξωτερικώντης ΛΔΚ, Progress Report on the Global Development Initiative 2025
- Υπουργείο Εξωτερικών της ΛΔΚ, Δήλωση της Προεδρίας του Διαλόγου Υψηλού Επιπέδου για την Παγκόσμια Ανάπτυξη (Ιούνιος 2022)
- China Diplomacy, Global Development Initiative
ΤΟΥ ΑΔΩΝΗ ΜΙΧΑΗΛ

*Επικοινωνιολόγος και Διευθυντής διαφημιστικής εταιρείας, HonestContent
-
LIVE1 month ago1η Οκτωβρίου 2026: Σε απευθείας μετάδοση από το ΡΙΚ η στρατιωτική παρέλαση
-
Άρθρα Χάρη Θεραπή1 month agoΗ τέλεια καταιγίδα της Πινδάρου: Ο Αβέρωφ αποφάσισε, οι «πιστοί» του 2023 τι κάνουν;
-
Άρθρα Χάρη Θεραπή1 month agoΠρέπει πρώτα να κερδίσει τον ΔΗΣΥ για να διεκδικήσει την Κύπρο;
-
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ1 month agoΧρίστος Κληρίδης: Γιατί να παραμένουμε στη ΔΔΟ όταν η Τουρκία την έχει απορρίψει;
-
Off the Record1 month agoΌταν ο «στενότερος των στενοτέρων» φιλοδοξεί να μάθει στην Αννίτα… πολιτικό πόκερ!
-
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ1 month agoΑβέρωφ Νεοφύτου: «Ο προδομένος ποτέ δεν προδίδει, αλλά δεν θα ξαναπροδοθεί»
-
voulitv1 month ago66 χρόνια Κυπριακή Δημοκρατία: Ελληνικά F-16 στον ουρανό και διεθνής παρουσία με ισχυρούς συμβολισμούς
-
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ1 month ago«Αδούλωτη Κερύνεια»: Δεν ξεχνούμε, δεν συμβιβαζόμαστε – Η επιστροφή δεν είναι διαπραγματεύσιμη
-
Άρθρα Χάρη Θεραπή4 weeks agoΗ Ιφιγένεια του ΔΗΣΥ: Αρκεί η «θυσία» της Αννίτας για να φυσήξει ούριος άνεμος;
-
Off the Record1 month agoΜε λαμπρότητα ο εορτασμός της Εθνικής Επετείου της Κίνας και του Moon Festival στην Κύπρο






