Η Τεχεράνη υπέστη σοβαρές στρατιωτικές απώλειες, ωστόσο φαίνεται να εξέρχεται πολιτικά ενισχυμένη, με το καθεστώς να διατηρεί και ίσως να ενδυναμώνει τη θέση του. Οι Ηνωμένες Πολιτείες κερδίζουν την απεμπλοκή από μια σύγκρουση στην οποία παρασύρθηκαν, το Ισραήλ διαπιστώνει περιορισμό της επιρροής του, ενώ οι αγορές ανακουφίζονται προσωρινά. Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: για πόσο;

Ο πόλεμος στο Ιράν δεν ολοκληρώνεται με μια ξεκάθαρη διάκριση ανάμεσα σε νικητές και ηττημένους. Ολοκληρώνεται – εφόσον πράγματι ολοκληρώνεται – με έναν εύθραυστο συμβιβασμό, αντικρουόμενες αναγνώσεις των εξελίξεων και ένα βασικό ερώτημα: ποιος τελικά ενισχύεται από μια σύγκρουση που ξεκίνησε με στόχο να λυγίσει την Τεχεράνη, αλλά καταλήγει σε διαπραγματεύσεις μαζί της;

Σε στρατιωτικό επίπεδο, το Ιράν δέχθηκε ισχυρά πλήγματα. Η αντιαεροπορική του άμυνα, σημαντικά τμήματα του πυραυλικού του οπλοστασίου, κρίσιμες υποδομές και κορυφαία στελέχη της στρατιωτικής ηγεσίας βρέθηκαν στο στόχαστρο διαδοχικών επιθέσεων. Ωστόσο, στη Μέση Ανατολή, η απλή επιβίωση απέναντι σε μια συντονισμένη αμερικανοϊσραηλινή πίεση μπορεί να παρουσιαστεί ως επιτυχία. Και αυτό ακριβώς επιχειρεί σήμερα να προβάλει η Τεχεράνη.

Το Ιράν έχασε στρατιωτικά, αλλά…

Η ιρανική ηγεσία εξέρχεται από τη σύγκρουση αποδυναμωμένη στρατιωτικά, χωρίς όμως να είναι απομονωμένη. Αντιθέτως, επιστρέφει στο τραπέζι των συνομιλιών όχι ως ένα καθεστώς που απειλείται με κατάρρευση, αλλά ως παράγοντας που εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά διαπραγματευτικά όπλα: το πυρηνικό του πρόγραμμα, το πυραυλικό του δυναμικό, τα δίκτυα περιφερειακής επιρροής και κυρίως τον έλεγχο του Ορμούζ. Αν ληφθεί υπόψη ότι στα πρώτα στάδια της κρίσης είχαν διατυπωθεί ακόμη και σενάρια αλλαγής καθεστώτος, τότε σε αυτό το επίπεδο το Ιράν και ιδιαίτερα οι σκληροπυρηνικοί κύκλοι του μπορούν να θεωρήσουν ότι έχουν αποκομίσει κέρδη.

Το σημαντικότερο στρατηγικό όφελος για την Τεχεράνη ήταν ότι κατέστησε τα Στενά του Ορμούζ από μια θεωρητική απειλή σε απτό μέσο πίεσης. Δεν χρειάστηκε να προχωρήσει σε πλήρες κλείσιμο του περάσματος για να αποδείξει πόσο εύκολα μπορεί να προκαλέσει αναταράξεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Η διατάραξη της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο, η αύξηση των ασφαλίστρων, οι πιέσεις στις ενεργειακές αλυσίδες και η άνοδος των τιμών του πετρελαίου έστειλαν ένα σαφές μήνυμα: χωρίς κάποια μορφή συνεννόησης με το Ιράν, η παγκόσμια οικονομία παραμένει ευάλωτη.

Ο Τραμπ εξασφαλίζει την πολυπόθητη απεμπλοκή

Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η συμφωνία λειτουργεί ως πολιτική σανίδα σωτηρίας. Ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί πλέον να υποστηρίξει ότι έβαλε τέλος σε έναν πόλεμο, απέτρεψε μια μακροχρόνια αμερικανική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή και συνέβαλε στο άνοιγμα της σημαντικότερης ενεργειακής οδού του πλανήτη. Βεβαίως, δεν περνά απαρατήρητο το γεγονός ότι η Ουάσιγκτον είχε προηγουμένως αποδεχθεί τις πιέσεις του Ισραήλ για εμπλοκή σε μια σύγκρουση που οδήγησε στο κλείσιμο του Ορμούζ και προκάλεσε ενεργειακές αναταράξεις.

Παρά ταύτα, η συμφωνία αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ. Εφόσον οι συνομιλίες των επόμενων 60 ημερών οδηγήσουν σε μια νέα πυρηνική συμφωνία που θα προσφέρει στην Ουάσιγκτον περισσότερα από όσα προέβλεπε η συμφωνία του 2015 επί Μπαράκ Ομπάμα – από την οποία ο ίδιος ο Τραμπ απέσυρε τις Ηνωμένες Πολιτείες το 2018 – τότε θα μπορεί να επικαλείται μια ουσιαστική επιτυχία.

Η εξέλιξη αυτή δίνει στον Τραμπ τη δυνατότητα να παρουσιαστεί ως ο ηγέτης που άσκησε πίεση στο Ιράν, γνωρίζοντας ταυτόχρονα πότε να σταματήσει. Αν όμως οι διαπραγματεύσεις των επόμενων δύο μηνών δεν οδηγήσουν σε σαφείς και ελέγξιμες δεσμεύσεις, τότε το κέρδος του θα είναι κυρίως πολιτικό και όχι στρατηγικό.

Το Ισραήλ ως ο μεγάλος δυσαρεστημένος

Αν υπάρχει ένας παίκτης που δείχνει να εξέρχεται άβολα από τη συμφωνία, αυτός είναι το Ισραήλ. Η κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου συμμετείχε ενεργά στη στρατιωτική διάσταση της κρίσης, όχι όμως και στη διαμόρφωση της διπλωματικής της κατάληξης. Η Ουάσιγκτον έκρινε ότι η σύγκρουση έπρεπε να τερματιστεί, τη στιγμή που το Ισραήλ επιθυμούσε τη συνέχιση της πίεσης.

Η συμπερίληψη του Λιβάνου στο πλαίσιο της παύσης των επιχειρήσεων προσθέτει ακόμη ένα σημείο έντασης. Οι πρώτες αντιδράσεις στο Ισραήλ είναι ενδεικτικές: από τον Μπεν Γκβιρ μέχρι τον Γκολάν, τον Αϊζενκότ και τον Σμότριτς, πολιτικές δυνάμεις με διαφορετικές αφετηρίες συγκλίνουν στην άποψη ότι η συμφωνία δεν εξυπηρετεί τα ισραηλινά συμφέροντα. Επιπλέον, η αναφορά του Τραμπ στον Νετανιάχου ως «πολύ δύσκολο άνθρωπο» προϊδεάζει για ενδεχόμενες νέες εντάσεις όχι μόνο ανάμεσα στο Ισραήλ και το Ιράν, αλλά και μεταξύ Τελ Αβίβ και Λευκού Οίκου.

Η κομβική σημασία των Στενών του Ορμούζ

Η αποκλιμάκωση της σύγκρουσης υπενθυμίζει μια πραγματικότητα που οι αγορές γνωρίζουν καλά, αλλά συχνά υποτιμούν: τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους γεωοικονομικούς μοχλούς στον πλανήτη.

Από το συγκεκριμένο πέρασμα διακινείται περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, καθώς και μεγάλες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου. Δεν πρόκειται απλώς για μια θαλάσσια δίοδο. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που μπορεί να επηρεάσει τον παγκόσμιο πληθωρισμό, να πιέσει τις κεντρικές τράπεζες, να επηρεάσει πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ και να διαμορφώσει το κόστος ζωής από την Ευρώπη μέχρι την Ασία.

Η επαναφορά της λειτουργίας του Ορμούζ οδηγεί σε υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου και προσφέρει ανακούφιση στις αγορές. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η κατάσταση επιστρέφει άμεσα στην κανονικότητα. Ναυτιλιακές εταιρείες, ασφαλιστικοί οργανισμοί, παραγωγοί και διυλιστήρια χρειάζονται χρόνο ώστε να πειστούν ότι οι συνθήκες ασφάλειας έχουν αποκατασταθεί. Ακόμη και μια υπογεγραμμένη συμφωνία δεν αρκεί από μόνη της για να επαναφέρει την εμπιστοσύνη σε μια θαλάσσια αρτηρία που μόλις απέδειξε πόσο ευάλωτη μπορεί να γίνει.

Οι αγορές κερδίζουν — προς το παρόν

Οι πρώτοι και πιο άμεσοι κερδισμένοι είναι οι αγορές. Οι τιμές του πετρελαίου υποχωρούν, τα χρηματιστήρια καταγράφουν νέα υψηλά επίπεδα, οι αποδόσεις των ομολόγων αποκλιμακώνονται και οι κεντρικές τράπεζες παίρνουν μια ανάσα από τον φόβο νέων πληθωριστικών πιέσεων.

Ακόμη όμως και αυτή η θετική εικόνα συνοδεύεται από επιφυλάξεις. Αν το άνοιγμα του Ορμούζ καθυστερήσει, αν οι ασφαλιστικές εταιρείες συνεχίσουν να διστάζουν να καλύψουν πλοία, αν οι ζημιές στις υποδομές αποδειχθούν μεγαλύτερες από τις προβλέψεις ή αν οι συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα αποτύχουν, τότε το γεωπολιτικό ρίσκο μπορεί να επιστρέψει άμεσα στις αγορές.

Η διατήρηση των υψηλών τιμών του χρυσού παρά το έντονο ράλι των μετοχών αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό μήνυμα: οι επενδυτές ανακουφίζονται από τις εξελίξεις, αλλά δεν έχουν ακόμη πειστεί πλήρως για τη σταθερότητα της συμφωνίας.

Ποιος κέρδισε τελικά;

Ο Τραμπ αποκόμισε πολιτικά οφέλη, όμως το ιρανικό καθεστώς φαίνεται να κέρδισε περισσότερα. Οι αγορές εξασφάλισαν προσωρινή ανακούφιση. Το Πακιστάν και το Κατάρ ενίσχυσαν το διπλωματικό τους κύρος. Το Ισραήλ είδε την επιρροή του να περιορίζεται στη διπλωματική φάση. Ο Λίβανος κατέβαλε βαρύ τίμημα, ενώ οι χώρες του Κόλπου επηρεάστηκαν σημαντικά από την αναταραχή.

Η ουσία, ωστόσο, βρίσκεται αλλού: η σύγκρουση δεν ανέδειξε έναν αδιαμφισβήτητο νικητή. Ανέδειξε μια νέα ισορροπία φόβου.

Εάν οι επόμενες διαπραγματεύσεις καταλήξουν σε ουσιαστικούς περιορισμούς του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, τότε η συμφωνία ενδέχεται να καταγραφεί ως ιστορικό σημείο καμπής. Αν όχι, θα αποδειχθεί απλώς μια προσωρινή ανάπαυλα — μια παύση σε μια αντιπαράθεση που δεν τερματίστηκε, αλλά μεταφέρθηκε από το πεδίο των συγκρούσεων στα τραπέζια των διαπραγματεύσεων.

Και τότε το Ορμούζ θα εξακολουθήσει να είναι αυτό που υπήρξε διαχρονικά: όχι απλώς ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα, αλλά το σημείο όπου η γεωπολιτική μετατρέπεται σε τιμή καυσίμων, σε πληθωρισμό για τα νοικοκυριά και σε επιτόκια για τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών.

ΠΗΓΗ: ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ .GR

Σε ό,τι αφορά τις σχέσεις Κύπρου – Ελλάδας, ο Υπουργός Άμυνας τόνισε ότι «βρίσκονται σε εξαιρετικά υψηλό επίπεδο, επιτρέποντας συνεχή συνεννόηση για κάθε ζήτημα που μπορεί να προκύψει, οποιαδήποτε στιγμή».

Δεν έχει τεθεί προς συζήτηση το ενδεχόμενο μόνιμης παρουσίας ελληνικών μαχητικών F-16 και φρεγάτας στην Κύπρο, δήλωσε τη Δευτέρα ο Υπουργός Άμυνας Βασίλης Πάλμας, στο περιθώριο της τελετής παράδοσης και παραλαβής των αποτελεσμάτων των εξετάσεων των εφέδρων αξιωματικών της Β’ ΕΣΣΟ 2026. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι ούτε η πρόσφατη συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας με τη Γαλλία προβλέπει εγκατάσταση μόνιμων γαλλικών δυνάμεων στο νησί.

«Σε καθημερινή βάση αξιολογούμε, σε συνεννόηση με την ελληνική Κυβέρνηση, τα δεδομένα που διαμορφώνονται στην περιοχή», ανέφερε ο Υπουργός, απαντώντας σε σχετική ερώτηση για την παρουσία των ελληνικών αεροσκαφών και της φρεγάτας. Όπως σημείωσε, όλα δείχνουν ότι η κρίση που ξέσπασε τον περασμένο Μάρτιο, μετά την αμερικανική επίθεση στο Ιράν, βαίνει προς αποκλιμάκωση.

«Τα F-16 εξακολουθούν να βρίσκονται στην Κύπρο, ενώ η φρεγάτα Έλλη παραμένει στα χωρικά ύδατα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ωστόσο, πρόκειται για προσωρινή παρουσία. Δεν έχει γίνει καμία συζήτηση ούτε για προσωρινή ούτε για μόνιμη εγκατάσταση», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «όταν επανεκτιμηθούν οι συνθήκες, τότε θα εξεταστεί κατά πόσο θα μπορούσε να υπάρξει μόνιμη παραμονή ή όχι».

Παράλληλα, επανέλαβε τις ευχαριστίες της Κυβέρνησης προς την Ελλάδα, αλλά και προς τις υπόλοιπες χώρες που στήριξαν την Κυπριακή Δημοκρατία κατά τη διάρκεια εκείνης της κρίσιμης περιόδου, παρέχοντας, όπως είπε, «ομπρέλα προστασίας» και ασφάλειας.

Αναφερόμενος στις διμερείς σχέσεις με την Ελλάδα, ο κ. Πάλμας δήλωσε ότι βρίσκονται σε τέτοιο επίπεδο συνεργασίας ώστε να υπάρχει άμεση επικοινωνία και συνεννόηση για κάθε θέμα που ανακύπτει.

Στη συνέχεια, κληθείς να σχολιάσει τη συμφωνία SOFA μεταξύ Κύπρου και Γαλλίας, επισήμανε ότι η υπογραφή μιας τέτοιας στρατιωτικής συμφωνίας αποτελεί ένδειξη του εξαιρετικού επιπέδου των συνολικών σχέσεων ανάμεσα στις δύο χώρες.

Όπως εξήγησε, η συγκεκριμένη συμφωνία εντάσσεται στο πλαίσιο αυτής της στενής συνεργασίας και αποσκοπεί στην περαιτέρω ενίσχυσή της, παρέχοντας διευκολύνσεις στα στρατεύματα των δύο χωρών σε ζητήματα που αφορούν ασκήσεις, εκπαιδεύσεις, ανταλλαγή πληροφοριών και άλλες πρόνοιες που προβλέπονται από το κείμενο της συμφωνίας.

«Από εκεί και πέρα, ανάλογα με τα προγράμματα που θα σχεδιάζουν οι δύο στρατοί για συνεκπαιδεύσεις και συνεργασία, θα προσαρμόζεται και ο τρόπος διεξαγωγής των ασκήσεων, των εκπαιδεύσεων ή οποιασδήποτε άλλης δραστηριότητας», πρόσθεσε.

Απαντώντας σε ερώτηση για το κατά πόσο έχει εξεταστεί η παρουσία γαλλικών δυνάμεων στην Κύπρο κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων περιόδων εντός του έτους, ο Υπουργός ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει σχετικός σχεδιασμός. Παράλληλα, διευκρίνισε ότι η συμφωνία δεν προβλέπει μόνιμη παρουσία γαλλικών στρατευμάτων στο νησί, διαψεύδοντας σχετικά δημοσιεύματα των τελευταίων ημερών.

Τόνισε ακόμη ότι «σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται για καθεστώς αντίστοιχο με αυτό της Ελληνικής Δύναμης Κύπρου», η οποία, όπως υπενθύμισε, εδρεύει στην Κύπρο εδώ και δεκαετίες και συμβάλλει στην ασφάλεια και την προστασία της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Όπως εξήγησε, η συμφωνία δίνει τη δυνατότητα παραμονής γαλλικών στρατευμάτων στην Κύπρο για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, κυρίως στο πλαίσιο ανθρωπιστικών ή ειρηνευτικών αποστολών. Για παράδειγμα, σε περίπτωση που χρειαστεί να υποστηριχθεί η απομάκρυνση Γάλλων πολιτών από επικίνδυνες περιοχές της Μέσης Ανατολής ή της Ανατολικής Μεσογείου, οι γαλλικές δυνάμεις μπορούν να παραμείνουν στην Κύπρο για όσο διάστημα απαιτείται ώστε να ολοκληρώσουν την αποστολή τους.

Ερωτηθείς για τις επαφές του με τον Υφυπουργό Άμυνας της Βραζιλίας και κατά πόσο αυτές σχετίζονται με εξοπλιστικά προγράμματα που ενδιαφέρουν την Κύπρο, ο κ. Πάλμας ανέφερε ότι οι συναντήσεις πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των επαφών που θα έχει κατά την επίσκεψή του στη διεθνή έκθεση αμυντικού και στρατιωτικού εξοπλισμού στο Παρίσι.

«Οφείλω να σημειώσω ότι ήδη υπάρχει ένα επίπεδο συνεργασίας μεταξύ των δύο Υπουργείων Άμυνας και θα εξετάσουμε τρόπους περαιτέρω ενίσχυσης αυτής της σχέσης», πρόσθεσε.

Αναφορικά με τις κινήσεις που γίνονται για προμήθεια εξοπλισμών μέσω του προγράμματος SAFE της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο Υπουργός δήλωσε ότι επιδίωξη είναι τόσο η ενίσχυση της αμυντικής θωράκισης της Κυπριακής Δημοκρατίας όσο και η ανάπτυξη της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας. «Στο πλαίσιο αυτής της διπλής προσπάθειας αναπτύσσονται συνέργειες κυρίως με ευρωπαϊκές χώρες και ιδιαίτερα με τη Γαλλία, σε συνεργασία με κυπριακές εταιρείες αμυντικής βιομηχανίας, με στόχο την από κοινού ανάπτυξη και παραγωγή εξοπλιστικών προγραμμάτων», ανέφερε.

ΠΗΓΗ: ΚΥΠΕ

Γιατί ο Τουρκικός νόμος για τη “Γαλάζια Πατρίδα — αλλά κυρίως γιατί τώρα;

Η ουσία δεν είναι ο ίδιος ο νόμος, αλλά το γεγονός ότι η μέχρι πρότινος «αφηρημένη» και σχεδόν μεταφυσική έννοια της Γαλάζιας Πατρίδας παύει να είναι σύνθημα καφενείου, powerpoint αποστράτων ή ιδεολογικό φετίχ συγκεκριμένων κύκλων στην Άγκυρα. Αποκτά θεσμική και νομική υπόσταση. Και αυτό ναι, έχει τη σημασία του. Γιατί από τη στιγμή που ένα αναθεωρητικό δόγμα περνά στη νομοθεσία, παύει να είναι απλή ρητορική. Μετατρέπεται σε κρατική γραμμή με διάρκεια, συνέχεια και πολιτική υποχρέωση υπεράσπισης από τις επόμενες γενιές Τούρκων πολιτικών, διπλωματών και στρατιωτικών.

Με απλά λόγια: η Τουρκία δεν «λέει» πλέον τι θέλει. Το κατοχυρώνει.Και όχι, δεν είναι «για εσωτερική κατανάλωση». (Το ακούσαμε κι αυτό). Ούτε πρόκειται απλώς για μια ακόμα προσπάθεια ανανέωσης της τουρκικής παρουσίας στο Αιγαίο.

Ας μη χαϊδεύουμε αυτιά.

Πρόκειται για πακέτο θεσμοποίησης του τουρκικού αναθεωρητισμού με τον πλέον επίσημο τρόπο. Ένα πολιτικο-νομικό πλαίσιο που δηλώνει ξεκάθαρα πως η Άγκυρα βλέπει το μέλλον της ως δύναμη αναθεώρησης συνόρων, ισορροπιών και διεθνών κανόνων στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Συνιστά κλιμάκωση; Προφανώς.Και στο ερώτημα «γιατί τώρα;», ας προσπαθήσουμε —έστω για λίγο— να δούμε τον χάρτη με τουρκικά μάτια:

– Διεθνές περιβάλλον χαοτικό και απορροφημένο σε Ουκρανία, Γάζα και Ιράν.

– Ελληνικό πολιτικό σύστημα σε φάση εσωτερικής φθοράς, σκανδάλων και σεναρίων πρόωρων εκλογών.

– Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις σε περίοδο θορυβώδους και αμφιλεγόμενης αναδιοργάνωσης υπό την «Ατζέντα 2030».

– Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό σε ανοδική τροχιά, αλλά ακόμη σε μεταβατική φάση. Οι FDI έρχονται, οι Bergamini συζητούνται, αλλά μία μόνο FDI δεν αλλάζει τις ισορροπίες σε περίπτωση πραγματικής κρίσης και στρατιωτικής εμπλοκής.

– Και τέλος, ένα ελληνικό πολιτικό και ακαδημαϊκό κατεστημένο που εδώ και χρόνια αντιμετωπίζει κάθε συζήτηση αποτροπής σχεδόν ως ψυχολογική διαταραχή. «Μα πόλεμο θέλετε;»

Όλα τα παραπάνω συνθέτουν —κατά τη φτωχή και ταπεινή μου άποψη— ένα εξαιρετικά εύφλεκτο περιβάλλον.Και κάτι τελευταίο: σε όσους πιστεύουν πως η Τουρκία θα “επιτεθεί” πρώτη κάνοντας πράξη το “casus belli”. Δεν θα γίνει έτσι ακριβώς, αλλά μπορεί να δημιουργήσει συνθήκες και καταστάσεις, που θα υποχρεώσουν εμάς να αντιδράσουμε βίαια -αν θέλουμε- γιατί άλλος τρόπος “πολιτισμένος” για την υπεράσπιση εθνικής κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων δεν θα υπάρχει.

Αν θέλουμε.

Γράφει ο