της Κατερίνας Χατζηστυλλή* 

Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τα δημόσια κοινωνικά, πολιτιστικά ή επιστημονικά δρώμενα επιτελούν ουσιώδη δημοκρατική λειτουργία, καθώς αναδεικνύουν συλλογικά αιτήματα, προασπίζονται δικαιώματα και διευρύνουν τη συμμετοχή των πολιτών στη δημόσια ζωή. Η θεσμική τους αξία προϋποθέτει, ωστόσο, επαρκή αυτονομία έναντι του κράτους, της αγοράς και των κομματικών μηχανισμών. Το παρόν άρθρο εξετάζει τις μορφές με τις οποίες κοινωνικές δράσεις και μη κυβερνητικές οργανώσεις μπορούν να μετατραπούν σε μέσα προσωπικής ή κομματικής προβολής. Υποστηρίζεται ότι η εργαλειοποίηση δεν ταυτίζεται με κάθε πολιτική τοποθέτηση ή θεσμική συνεργασία, αλλά προκύπτει όταν αποκρύπτονται οι πραγματικές σχέσεις διοργάνωσης, χρηματοδότησης, ελέγχου και επικοινωνιακής αξιοποίησης. Ιδιαίτερη έμφαση αποδίδεται στην οικονομική εξάρτηση, στις συγκρούσεις συμφερόντων, στη συγκαλυμμένη πολιτική διαφήμιση και στις συνέπειες των πρακτικών αυτών για την εμπιστοσύνη, την πολυφωνία και την ισότητα του πολιτικού ανταγωνισμού.

Κοινωνία των πολιτών και θεσμική αυτονομία

Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, τα κοινωφελή ιδρύματα, οι πολιτιστικοί φορείς και οι άτυπες συλλογικότητες συγκροτούν έναν ενδιάμεσο χώρο μεταξύ κράτους, αγοράς και πολιτικών κομμάτων. Στον χώρο αυτό αναπτύσσονται μορφές κοινωνικής εκπροσώπησης, δημόσιου ελέγχου και συλλογικής διεκδίκησης οι οποίες δεν εξαντλούνται στους θεσμούς της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Η δυνατότητα των οργανώσεων να αναδεικνύουν παραμελημένα προβλήματα, να υπερασπίζονται δικαιώματα και να συμβάλλουν στη διαμόρφωση δημόσιων πολιτικών συνδέεται άμεσα με τη διατήρηση της οργανωτικής και πνευματικής τους αυτονομίας.

Η αυτονομία αυτή δεν συνεπάγεται πολιτική ουδετερότητα. Μια οργάνωση μπορεί θεμιτά να υποστηρίζει περιβαλλοντικές πολιτικές, κοινωνικά δικαιώματα, θεσμικές μεταρρυθμίσεις ή συγκεκριμένες νομοθετικές παρεμβάσεις. Μπορεί επίσης να ασκεί κριτική στην κυβέρνηση, να συνεργάζεται με αιρετούς εκπροσώπους ή να συμμετέχει σε διαδικασίες δημόσιας διαβούλευσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντιμετωπίζει την ανοικτή, συμπεριληπτική και αποτελεσματική συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών ως συστατικό στοιχείο της δημοκρατικής διακυβέρνησης. Η πολιτική δραστηριοποίηση, επομένως, δεν αναιρεί την ανεξαρτησία μιας οργάνωσης, εφόσον είναι διαφανής, συμβατή με τον καταστατικό της σκοπό και δεν καταλήγει σε οργανωτική υπαγωγή.

Αναγκαία είναι, συνεπώς, η διάκριση μεταξύ θεμιτής συνηγορίας, δηλωμένης θεσμικής συνεργασίας και συγκαλυμμένης κομματικής λειτουργίας. Στην πρώτη περίπτωση, η οργάνωση παρεμβαίνει αυτοτελώς στον δημόσιο διάλογο. Στη δεύτερη, συνεργάζεται με πολιτικούς φορείς για συγκεκριμένο και δημοσιοποιημένο σκοπό. Στην τρίτη, η κοινωνική δράση εμφανίζεται ως ανεξάρτητη, ενώ στην πραγματικότητα σχεδιάζεται, χρηματοδοτείται ή αξιοποιείται προς όφελος συγκεκριμένου πολιτικού προσώπου ή κομματικού μηχανισμού.

Μηχανισμοί πολιτικής εργαλειοποίησης

Η εργαλειοποίηση αρχίζει όταν παρατηρείται αναντιστοιχία μεταξύ του δηλωμένου κοινωνικού σκοπού και της πραγματικής λειτουργίας μιας δράσης. Μια πολιτιστική, επιστημονική, περιβαλλοντική ή φιλανθρωπική εκδήλωση μπορεί τυπικά να διοργανώνεται από ανεξάρτητο φορέα, ενώ η επικοινωνιακή της διαχείριση επικεντρώνεται δυσανάλογα σε έναν πολιτικό ή υποψήφιο. Το κοινωνικό ζήτημα μετατρέπεται τότε σε σκηνικό παραγωγής πολιτικής εικόνας και το ηθικό κύρος της δράσης μεταφέρεται συμβολικά στον πολιτικό πρωταγωνιστή.

Η παρουσία αιρετών εκπροσώπων σε δημόσιες εκδηλώσεις δεν είναι αφ’ εαυτής προβληματική. Καθίσταται προβληματική όταν μετατρέπεται σε ιδιοποίηση της πρωτοβουλίας, όταν αποκρύπτονται οι πραγματικοί διοργανωτές ή όταν το δρώμενο σχεδιάζεται πρωτίστως για την παραγωγή φωτογραφικού και ψηφιακού υλικού. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η εικόνα υπερισχύει του κοινωνικού αποτελέσματος. Μια περιβαλλοντική δράση χωρίς σχέδιο συνέχειας, μια φιλανθρωπική πρωτοβουλία χωρίς σύνδεση με σταθερή κοινωνική πολιτική ή μια πολιτιστική εκδήλωση χωρίς διαρκές αποτύπωμα μπορούν να αποκτήσουν εκτεταμένη επικοινωνιακή αξία, παρά την περιορισμένη ουσιαστική τους αποτελεσματικότητα.

Ενδείξεις εργαλειοποίησης αποτελούν η απόκρυψη της χρηματοδοτικής ή οργανωτικής συμβολής πολιτικού φορέα, η επιλεκτική πρόσκληση πολιτικών προσώπων χωρίς αντικειμενικά κριτήρια, η χρονική σύμπτωση της δράσης με προεκλογικές περιόδους και η χρήση του παραγόμενου υλικού σε πολιτικές εκστρατείες. Αντίστοιχα ζητήματα ανακύπτουν όταν μια οργάνωση διατηρεί τυπική νομική αυτονομία, αλλά η διοίκηση, η χρηματοδότηση ή η επικοινωνιακή στρατηγική της ελέγχονται ουσιαστικά από κομματικά στελέχη.

Χρηματοδότηση, συγκρούσεις συμφερόντων και ψηφιακή προβολή

Η οικονομική εξάρτηση αποτελεί κεντρικό μηχανισμό πολιτικής επιρροής. Η χρηματοδότηση από δημόσιους φορείς, επιχειρήσεις ή πολιτικά συνδεδεμένα πρόσωπα δεν συνεπάγεται αυτομάτως αθέμιτο έλεγχο. Δημιουργεί, όμως, αυξημένη υποχρέωση γνωστοποίησης του χρηματοδότη, του ύψους και των όρων της χρηματοδότησης, καθώς και του βαθμού συμμετοχής του στον σχεδιασμό της δράσης, στην επιλογή ομιλητών και στη διαμόρφωση του επικοινωνιακού μηνύματος.

Οι συγκρούσεις συμφερόντων δεν ισοδυναμούν κατ’ ανάγκην με διαφθορά. Όταν, όμως, παραμένουν αδήλωτες, μπορούν να επηρεάσουν τις οργανωτικές αποφάσεις και να οδηγήσουν σε μορφές «κατάληψης» της διαδικασίας λήψης αποφάσεων από επιμέρους συμφέροντα. Ο ΟΟΣΑ έχει επισημάνει ότι η αδιαφανής άσκηση επιρροής περιορίζει την ακεραιότητα των θεσμών και υπονομεύει την εμπιστοσύνη των πολιτών.

Η ψηφιακή επικοινωνία διευρύνει περαιτέρω το πεδίο της εργαλειοποίησης. Φωτογραφίες, βίντεο, επιλεκτικά αποσπάσματα και χορηγούμενες αναρτήσεις μπορούν να αναπαράγουν για μεγάλο χρονικό διάστημα μια περιορισμένη δράση, δημιουργώντας την εντύπωση προσωπικής πρωτοβουλίας ή ευρείας κοινωνικής αποδοχής. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/900 για τη διαφάνεια και τη στόχευση της πολιτικής διαφήμισης, ο οποίος εφαρμόζεται κατά το μεγαλύτερο μέρος του από τις 10 Οκτωβρίου 2025, ενισχύει τις υποχρεώσεις αναγνώρισης του πολιτικού διαφημιστικού περιεχομένου και γνωστοποίησης του χρηματοδότη. Μολονότι κάθε ανάρτηση κοινωνικού φορέα δεν συνιστά πολιτική διαφήμιση, η διαφάνεια καθίσταται επιβεβλημένη όταν κοινωνικό περιεχόμενο χρηματοδοτείται ή επαναχρησιμοποιείται με σκοπό την εκλογική ή πολιτική επιρροή.

Δημοκρατικές συνέπειες και θεσμικές εγγυήσεις

Η πολιτική εργαλειοποίηση διαβρώνει πρωτίστως την κοινωνική εμπιστοσύνη. Όταν οι πολίτες θεωρούν ότι πίσω από κάθε δημόσια πρωτοβουλία υποκρύπτεται κομματική στρατηγική, η δυσπιστία επεκτείνεται και σε αυθεντικά ανεξάρτητες οργανώσεις. Παράλληλα, η υπερβολική ταύτιση ενός φορέα με συγκεκριμένο κόμμα περιορίζει την κοινωνική του εμβέλεια και αποδυναμώνει την ικανότητά του να ασκεί αξιόπιστο έλεγχο στην εξουσία.

Επιπλέον, η αδιαφανής αξιοποίηση κοινωνικών δικτύων, δημόσιων χώρων, χορηγιών και επικοινωνιακών πόρων στρεβλώνει την ισότητα του πολιτικού ανταγωνισμού. Ορισμένοι πολιτικοί φορείς αποκτούν πλεονεκτήματα που δεν καταγράφονται ως πολιτική υποστήριξη ή προεκλογική δαπάνη. Παράλληλα, ενισχύονται πελατειακές σχέσεις, καθώς οργανώσεις με προνομιακή πρόσβαση στην εξουσία ενδέχεται να απολαμβάνουν ευνοϊκότερη χρηματοδότηση, θεσμική αναγνώριση και δημόσια προβολή.

Η αποτροπή των φαινομένων αυτών δεν απαιτεί απομόνωση της κοινωνίας των πολιτών από την πολιτική, αλλά σαφείς δικλίδες λογοδοσίας. Κάθε δράση οφείλει να γνωστοποιεί τον κύριο διοργανωτή, τους συνδιοργανωτές, τους χρηματοδότες και τους υποστηρικτές της. Οι οργανώσεις χρειάζονται εσωτερικούς κανόνες διαχείρισης συγκρούσεων συμφερόντων, διακριτές θεσμικές ταυτότητες και σαφή όρια μεταξύ οργανωτικών πόρων και προσωπικής πολιτικής δραστηριότητας. Η χρήση δημόσιων πόρων και χώρων πρέπει να διέπεται από ισότιμα και ελέγξιμα κριτήρια, ενώ το οπτικοακουστικό υλικό δεν πρέπει να μετατρέπεται εκ των υστέρων σε πολιτικό διαφημιστικό προϊόν χωρίς προηγούμενη ενημέρωση και νόμιμη βάση.

Η κοινωνία των πολιτών επιτελεί τη δημοκρατική της αποστολή όταν διατηρεί τη δυνατότητα να ελέγχει, να αμφισβητεί και να προτείνει, όχι όταν λειτουργεί ως επικοινωνιακό παράρτημα της εκάστοτε εξουσίας. Η συνεργασία με πολιτικούς φορείς είναι θεμιτή όταν παραμένει διαφανής, ισότιμη και προσανατολισμένη στο δημόσιο συμφέρον. Μετατρέπεται σε εργαλειοποίηση όταν αποκρύπτονται οι πραγματικές σχέσεις ελέγχου, οι κοινωνικές πρωτοβουλίες ιδιοποιούνται επικοινωνιακά και το ουσιαστικό αποτέλεσμα υποχωρεί έναντι της κομματικής ή προσωπικής προβολής. Η προστασία της αυτονομίας των οργανώσεων αποτελεί, επομένως, όχι μόνο ζήτημα οργανωτικής ακεραιότητας, αλλά βασική προϋπόθεση δημοκρατικής πολυφωνίας και θεσμικής αξιοπιστίας.

Ενδεικτικές αναφορές

Council of Europe. (2007). Recommendation CM/Rec(2007)14 of the Committee of Ministers to Member States on the Legal Status of Non-Governmental Organisations in Europe.

Council of Europe. (2019). Code of Good Practice for Civil Participation in the Decision-Making Process: Revised Edition.

European Commission. (2023). Commission Recommendation (EU) 2023/2836 of 12 December 2023 on Promoting the Engagement and Effective Participation of Citizens and Civil Society Organisations in Public Policy-Making Processes.

European Parliament and Council of the European Union. (2024). Regulation (EU) 2024/900 of 13 March 2024 on the Transparency and Targeting of Political Advertising. Official Journal of the European Union, L 2024/900.

OECD. (2017). Preventing Policy Capture: Integrity in Public Decision Making. OECD Public Governance Reviews. Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264065239-en

OSCE/ODIHR & Venice Commission. (2015). Joint Guidelines on Freedom of Association. Warsaw: OSCE Office for Democratic Institutions and Human Rights. CDL-AD(2014)046.

*Η Κατερίνα Χατζηστυλλή (MPhil and PhD) είναι Αντιπρόεδρος Α΄, Κίνημα Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών και Δημοτική Σύμβουλος Στροβόλου

Πενήντα δύο χρόνια συμπληρώνονται από τις μαύρες ημέρες του Ιουλίου και του Αυγούστου του 1974. Πενήντα δύο χρόνια από την τουρκική εισβολή, την κατοχή, τους νεκρούς, τους αγνοουμένους και τους εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες. Πενήντα δύο χρόνια από τη μεγαλύτερη εθνική τραγωδία του σύγχρονου κυπριακού ελληνισμού.

Και όμως, το πιο οδυνηρό ερώτημα δεν αφορά μόνο το τι έγινε τότε. Αφορά κυρίως το τι δεν έγινε από τότε μέχρι σήμερα.

Γιατί αν το 1974 υπήρξε η χρονιά της καταστροφής, οι επόμενες πέντε δεκαετίες υπήρξαν οι δεκαετίες της πολιτικής διαχείρισης μιας εθνικής ήττας. Μιας διαχείρισης που συχνά χαρακτηρίστηκε από έλλειψη στρατηγικής συνέχειας, εσωτερικές αντιπαραθέσεις και αδυναμία διαμόρφωσης μιας σταθερής εθνικής πορείας.

Άλλες κυβερνήσεις υποσχέθηκαν λύσεις που δεν ήρθαν ποτέ. Άλλες μίλησαν για «νέες ευκαιρίες» και άλλες για «τελευταίες ευκαιρίες». Κάθε νέα ηγεσία κατηγορούσε την προηγούμενη και ξεκινούσε σχεδόν από το μηδέν, αφήνοντας πίσω της περισσότερες διαφωνίες παρά αποτελέσματα.

Στο μεταξύ, η κατοχή εδραιωνόταν.

Οι γενιές άλλαζαν. Οι πρόσφυγες λιγόστευαν. Οι μάρτυρες της εισβολής έφευγαν από τη ζωή. Τα κατεχόμενα μεταβάλλονταν δημογραφικά και πολεοδομικά. Νέες πραγματικότητες δημιουργούνταν καθημερινά επί του εδάφους, ενώ στην ελεύθερη Κύπρο η δημόσια συζήτηση περιοριζόταν συχνά σε επετειακές δηλώσεις και συνθήματα.

Κάθε Ιούλιο θυμόμαστε. Κάθε Αύγουστο υποσχόμαστε. Και κάθε Σεπτέμβριο επιστρέφουμε στην πολιτική καθημερινότητα σαν να μην άλλαξε τίποτα.

Αναρωτήθηκε ποτέ κανείς γιατί, μετά από πενήντα δύο χρόνια, η Κύπρος εξακολουθεί να μην έχει διαμορφώσει μια μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική που να υπερβαίνει τις κυβερνητικές θητείες; Γιατί κάθε Πρόεδρος ξεκινά σχεδόν από την αρχή; Γιατί το Κυπριακό παραμένει αντικείμενο εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης αντί να αποτελεί πεδίο εθνικής συνεννόησης;

Η ιστορία δεν γράφεται μόνο από τις αποφάσεις του 1974. Γράφεται και από τις αποφάσεις που λαμβάνονται – ή δεν λαμβάνονται – κάθε χρόνο από τότε.

Η ευθύνη, λοιπόν, δεν μπορεί να αποδίδεται αποκλειστικά σε μία περίοδο ή σε μία κυβέρνηση. Βαρύνει συνολικά το πολιτικό σύστημα που διαχειρίστηκε τις τύχες της Κυπριακής Δημοκρατίας επί μισό και πλέον αιώνα. Κάθε πολιτική δύναμη που κυβέρνησε ή συμμετείχε στη λήψη αποφάσεων έχει το δικό της μερίδιο ευθύνης για τις επιλογές, τις παραλείψεις και τις χαμένες ευκαιρίες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η ευθύνη του εισβολέα μειώνεται. Αντίθετα, η Τουρκία παραμένει η δύναμη κατοχής και φέρει την ευθύνη για τη συνεχιζόμενη παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Όμως η διαρκής επίκληση της τουρκικής αδιαλλαξίας δεν απαλλάσσει την κυπριακή πολιτική ηγεσία από την ανάγκη αυτοκριτικής για όσα μπορούσαν να γίνουν καλύτερα ή διαφορετικά.

Η μνήμη δεν μπορεί να εξαντλείται σε καταθέσεις στεφάνων, μνημόσυνα και επετειακές ομιλίες. Τιμάται όταν συνοδεύεται από ειλικρινή απολογισμό, ανάληψη ευθύνης και μακρόπνοη στρατηγική.

Ίσως, λοιπόν, η μεγαλύτερη τιμή προς όσους χάθηκαν το 1974 να μην είναι οι μεγάλες λέξεις. Να είναι το θάρρος να παραδεχθούμε ότι πενήντα δύο χρόνια μετά, το πολιτικό σύστημα οφείλει να εξετάσει με ειλικρίνεια τις επιλογές του και να αναζητήσει έναν πιο συνεκτικό εθνικό προσανατολισμό.

Γιατί η ιστορία δεν θα κρίνει μόνο εκείνους που οδήγησαν την Κύπρο στην τραγωδία του 1974. Θα κρίνει και όλους όσοι, από τότε μέχρι σήμερα, είχαν την ευθύνη να διαχειριστούν το μέλλον της. Και αυτή η κρίση παραμένει ανοιχτή.

Ως μία από τις πιο ουσιαστικές και παραγωγικές προεδρίες του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης των τελευταίων ετών αποτίμησε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, την Κυπριακή Προεδρία, ανακοινώνοντας παράλληλα τη διατήρηση του Υφυπουργείου Ευρωπαϊκών Θεμάτων και των ευρωπαϊκών κλιμακίων στα υπουργεία, ώστε να αξιοποιηθεί η τεχνογνωσία που αποκτήθηκε.

Κατά την τελετή λήξης της Προεδρίας που έγινε στο Συνεδριακό Κέντρο «Φιλοξενεί» στην παρουσία εκατοντάδων κρατικών λειτουργών, εθελοντών και όλων όσων συνέβαλαν στο εγχείρημα, η Υφυπουργός για Ευρωπαϊκά Θέματα, Μαριλένα Ραουνά και ο Υπουργός Εξωτερικών, Κωνσταντίνος Κόμπος, έκαναν επίσης λόγο για μια διεθνώς αναγνωρισμένη επιτυχία που ενίσχυσε τον ρόλο και τη φωνή της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ανέφερε ότι η επιτυχία της Κυπριακής Προεδρίας ξεπέρασε κάθε προσδοκία και απέδωσε το αποτέλεσμα στην πολύμηνη προετοιμασία, τον επαγγελματισμό και τη συλλογική προσπάθεια όσων εργάστηκαν για την υλοποίησή της.

«Πίσω από κάθε πετυχημένη σύνοδο, πίσω από κάθε συμφωνία, πίσω από κάθε θετικό σχόλιο που ακούσαμε αυτούς τους έξι μήνες υπήρχαν άνθρωποι. Και αυτοί οι άνθρωποι είστε όλοι εσείς», είπε απευθυνόμενος στους λειτουργούς και εθελοντές που συμμετείχαν στην προετοιμασία και υλοποίηση της Προεδρίας.

Ο κ. Χριστοδουλίδης σημείωσε ότι η Κύπρος απέδειξε πως, παρά το μικρό της μέγεθος και το γεγονός ότι είναι το μοναδικό κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εξακολουθεί να τελεί υπό κατοχή, μπορεί να οργανώνει και να ηγείται με επιτυχία μιας τόσο σημαντικής ευρωπαϊκής διαδικασίας.

«Η μικρή Κύπρος, το μόνο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπό κατοχή, μπορεί να οργανώνει, μπορεί να συντονίζει και να ηγείται μιας τόσο μεγάλης προσπάθειας με τρόπο που να κερδίζει τον σεβασμό όλων», ανέφερε.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην αυτοπεποίθηση με την οποία η Κύπρος άσκησε την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, σημειώνοντας ότι, παρά το μικρό της μέγεθος, διεκδίκησε ενεργό ρόλο και πέτυχε ουσιαστικά αποτελέσματα.

«Κάποτε με θράσος, οφείλω να πω, αν σκεφτώ το μέγεθος της χώρας μας απέναντι στα άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είχαμε πολύ θράσος σε αυτή την Προεδρία, με σημαντικά αποτελέσματα», ανέφερε.

Όπως είπε, η προσέγγιση αυτή συνέβαλε ώστε η Κυπριακή Προεδρία να αναγνωριστεί διεθνώς ως μία από τις πιο ουσιαστικές και παραγωγικές των τελευταίων ετών, παρά τις ιδιαίτερα απαιτητικές γεωπολιτικές συνθήκες που επικράτησαν κατά τη διάρκεια του εξαμήνου.

Αναφερόμενος στις προκλήσεις του εξαμήνου, σημείωσε ότι η Κυπριακή Προεδρία κλήθηκε να αντιμετωπίσει περισσότερες από μία διεθνείς κρίσεις.

«Μας έπεσαν πάνω από μία κρίση και θεωρώ ότι ανταποκριθήκαμε σε αυτές τις κρίσεις με απόλυτη επιτυχία. Ήταν ακόμη μία πρόκληση για την Προεδρία μας, ένα περαιτέρω εμπόδιο που ξεπεράσαμε», είπε.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην Υφυπουργό Ευρωπαϊκών Θεμάτων, Μαριλένα Ραουνά, την οποία ευχαρίστησε για τον συντονισμό της προσπάθειας, λέγοντας ότι «χωρίς τη Μαριλένα δεν θα τα καταφέρναμε», ενώ συνεχάρη επίσης τον Υπουργό Εξωτερικών, τα μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου, τους λειτουργούς όλων των υπουργείων, των κρατικών υπηρεσιών και τους εθελοντές, όπως και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης που κάλυψαν την Προεδρία.

Ο Πρόεδρος ανακοίνωσε επίσης ότι η Κυβέρνηση αποφάσισε να διατηρήσει τόσο το Υφυπουργείο Ευρωπαϊκών Θεμάτων όσο και τα ευρωπαϊκά κλιμάκια στα υπουργεία, ώστε να αξιοποιηθεί η τεχνογνωσία που αποκτήθηκε.

«Αποφασίσαμε να διατηρήσουμε το Υφυπουργείο Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και να κρατήσουμε όλα τα ευρωπαϊκά κλιμάκια στα υπουργεία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο ρόλος μας σε αυτήν δεν είναι απλώς μέρος της εξωτερικής μας πολιτικής. Είναι, σε μεγάλο βαθμό, θέμα εσωτερικής πολιτικής, γιατί στην Ευρώπη λαμβάνονται αποφάσεις που επηρεάζουν την καθημερινότητα του Κύπριου πολίτη», ανέφερε.

Κλείνοντας την ομιλία του, κάλεσε όλους όσοι εργάστηκαν για την Κυπριακή Προεδρία να αισθάνονται υπερήφανοι για τη συμβολή τους.

«Να είστε περήφανοι, γιατί αυτή η επιτυχία είναι και δικό σας προσωπικό επίτευγμα», κατέληξε.

Ραουνά: Η Κυπριακή Προεδρία απέδειξε ότι η αποτελεσματικότητα μετρά περισσότερο από το μέγεθος μιας χώρας

Μήνυμα ότι η Κύπρος απέδειξε στην πράξη πως ακόμη και ένα μικρό κράτος μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εφόσον διαθέτει σχέδιο, αποτελεσματικότητα και ισχυρή προετοιμασία, έστειλε η Υφυπουργός για Ευρωπαϊκά Θέματα, Μαριλένα Ραουνά, κατά την τελετή λήξης της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ.

«Ενδεχομένως πριν αναλάβουμε κάποιοι να σκέφτηκαν: ένα μικρό κράτος μέλος με ένα μεγάλο πολιτικό πρόβλημα, πόσα θα καταφέρει; Αποδείξαμε όμως ότι αυτό που έχει σημασία δεν είναι τα τετραγωνικά χιλιόμετρα. Είναι αυτό που φέρνουμε στο τραπέζι. Είναι η αποτελεσματικότητά μας», ανέφερε.

Η κ. Ραουνά ανέφερε ότι η Κυπριακή Προεδρία κατάφερε να αναδείξει την Κύπρο σε αξιόπιστο διαμεσολαβητή, επιτυγχάνοντας πρόοδο σε σειρά δύσκολων ευρωπαϊκών φακέλων.

«Η Κύπρος αναδείχθηκε ως παράδειγμα, ως έντιμος διαμεσολαβητής, φέρνοντας αποτελέσματα σε φακέλους που βρίσκονταν σε αδιέξοδο για περισσότερο από μία δεκαετία», είπε, αναφερόμενη σε ζητήματα όπως η άμυνα και η ασφάλεια, η ανταγωνιστικότητα, η διεύρυνση, η προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο και το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο.

Παρουσιάζοντας τον απολογισμό της κυπριακής Προεδρίας, ανέφερε ότι κατά τη διάρκεια του εξαμήνου πραγματοποιήθηκαν περίπου 1.600 συναντήσεις στις Βρυξέλλες, περισσότερες από 300 διοργανώσεις στην Κύπρο, 19 άτυπες υπουργικές συναντήσεις, καθώς και η πρώτη άτυπη Σύνοδος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που φιλοξενήθηκε ποτέ στην Κύπρο, ενώ η χώρα υποδέχθηκε περισσότερους από 30.000 επισκέπτες.

Η Υφυπουργός ανέφερε ακόμη ότι η Γραμματεία της Κυπριακής Προεδρίας δημιουργήθηκε από την αρχή, παράλληλα με την προετοιμασία του εγχειρήματος.

«Φτιάξαμε μια υπηρεσία από το μηδέν και όλα αυτά, καθώς ταυτόχρονα υλοποιούσαμε το έργο προετοιμασίας της Κυπριακής Προεδρίας», είπε.

Απευθυνόμενη στους λειτουργούς της δημόσιας υπηρεσίας, της Μόνιμης Αντιπροσωπείας στις Βρυξέλλες, των σωμάτων ασφαλείας και στους εθελοντές, τόνισε ότι η επιτυχία της Κυπριακής Προεδρίας ήταν αποτέλεσμα συλλογικής προσπάθειας.

«Η επιτυχία της Κυπριακής Προεδρίας είναι η δική σας επιτυχία», ανέφερε.

Η κ. Ραουνά είπε ότι η ολοκλήρωση της Κυπριακής Προεδρίας δεν σηματοδοτεί το τέλος της προσπάθειας, αλλά την αρχή μιας νέας περιόδου αξιοποίησης της εμπειρίας και της τεχνογνωσίας που αποκτήθηκε κατά το εξάμηνο, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της παρουσίας και του ρόλου της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Μπορεί να κλείνει το κεφάλαιο του εξαμήνου, ανοίγει όμως ένα άλλο, στο οποίο θα χτίσουμε πάνω στην παρακαταθήκη που αφήνει η Κυπριακή Προεδρία. Έχουμε ισχυρότερη φωνή, ισχυρότερο ρόλο και αυτά θα τα αξιοποιήσουμε προς όφελος της Κύπρου και των πολιτών της», ανέφερε.

Όπως σημείωσε, κατά την προετοιμασία και υλοποίηση της Προεδρίας δημιουργήθηκε ένας αποτελεσματικός επιτελικός μηχανισμός συντονισμού μεταξύ της Γραμματείας της Προεδρίας, των υπουργείων, των υφυπουργείων και της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Κύπρου στις Βρυξέλλες, ο οποίος, όπως είπε, αποτελεί σημαντική παρακαταθήκη για τη μελλοντική διαχείριση των ευρωπαϊκών υποθέσεων της χώρας.

Κόμπος: Η Κυπριακή Προεδρία αναγνωρίστηκε από όλους, παρά τις πολλαπλές διεθνείς κρίσεις

Ο Υπουργός Εξωτερικών, Κωνσταντίνος Κόμπος, χαρακτήρισε την Κυπριακή Προεδρία μια εθνική αποστολή που ολοκληρώθηκε με επιτυχία, σημειώνοντας ότι η θετική αποτίμησή της δεν προέρχεται από την κυπριακή πλευρά, αλλά από τους Ευρωπαίους εταίρους και τους θεσμούς της ΕΕ.

«Το αποτέλεσμα δεν είναι κάτι που εμείς χαρακτηρίζουμε ως επιτυχημένο. Είναι από τις σπάνιες φορές που το λένε όλοι οι άλλοι», ανέφερε, προσθέτοντας ότι όσοι βρέθηκαν στις Βρυξέλλες κατά τη διάρκεια του εξαμήνου διαπίστωσαν το ιδιαίτερα θετικό κλίμα που επικρατούσε για την Κυπριακή Προεδρία.

Ο κ. Κόμπος σημείωσε ότι η Κυπριακή Προεδρία κλήθηκε να διαχειριστεί, πέραν των υποχρεώσεών της, σειρά σοβαρών διεθνών εξελίξεων, αναφέροντας ενδεικτικά τη Βενεζουέλα, τη Γροιλανδία και το Ιράν. Όπως είπε, σε διαφορετικές συνθήκες οι κρίσεις αυτές θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά την πορεία μιας προεδρίας, ωστόσο στην περίπτωση της Κύπρου «θεωρώ ότι αυτό δεν έγινε. Το αντίθετο».

Αναφερόμενος στην προετοιμασία της Κυπριακής Προεδρίας, ο Υπουργός Εξωτερικών υπενθύμισε ότι, όταν ξεκίνησε η προσπάθεια, η χώρα δεν διέθετε ούτε τις απαραίτητες υποδομές ούτε τον μηχανισμό που απαιτούνταν για την ανάληψη του έργου.

«Έπρεπε να βρούμε κτήριο που δεν είχαμε, να χτίσουμε ομάδα που δεν υπήρχε και, κυρίως, να βρούμε χρήματα που επίσης δεν υπήρχαν», είπε, αποδίδοντας ιδιαίτερα εύσημα στην Υφυπουργό για Ευρωπαϊκά Θέματα, Μαριλένα Ραουνά, για τον συντονισμό της συνολικής προσπάθειας.

Ο κ. Κόμπος ευχαρίστησε επίσης τους λειτουργούς του Υπουργείου Εξωτερικών και ιδιαίτερα τους διπλωμάτες, οι οποίοι, όπως ανέφερε, επωμίστηκαν σημαντικό πρόσθετο φόρτο εργασίας κατά τη διάρκεια του εξαμήνου.

Κλείνοντας, ανέφερε ότι η μεγαλύτερη απόδειξη της επιτυχίας της Κυπριακής Προεδρίας είναι πως, όταν πρόσφατα ερωτήθηκε σε συνέντευξη τι δεν πέτυχε η Κύπρος κατά τη διάρκειά της, η μόνη απάντηση που μπορούσε να δώσει ήταν ότι «αν είχαμε ακόμη λίγες ημέρες, θα κλείναμε ακόμη ένα-δύο θέματα που είχαν πλέον ωριμάσει», χαρακτηρίζοντας αυτό ως την καλύτερη επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας της κυπριακής προσπάθειας.

Α. Μιχαηλίδου: Παρακαταθήκη η Κυπριακή Προεδρία ΕΕ στην Παιδεία

Η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ αφήνει παρακαταθήκη στους τομείς της Παιδείας, της Νεολαίας και του Αθλητισμού, ανέφερε την Τρίτη η Υπουργός Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας Αθηνά Μιχαηλίδου, σε ανάρτησή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με αφορμή την ολοκλήρωση του εξαμήνου της Προεδρίας.

Όπως σημείωσε, «σήμερα ολοκληρώνεται ένα ιστορικό εξάμηνο για την Κύπρο», κατά το οποίο η χώρα άσκησε την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης «με υπευθυνότητα, συνέπεια, έντιμη διαμεσολάβηση και ευρωπαϊκό προσανατολισμό».

Στον τομέα της Παιδείας, ανέφερε ότι το Υπουργείο εργάστηκε με στόχο «να αφήσει ένα ουσιαστικό αποτύπωμα», σημειώνοντας μεταξύ άλλων την επίτευξη συμφωνίας Μερικής Γενικής Προσέγγισης για τον νέο Κανονισμό του Προγράμματος Erasmus+ 2028-2034, την προώθηση πολιτικών για ενίσχυση των βασικών και ψηφιακών δεξιοτήτων και τη διαμόρφωση κοινού πολιτικού οράματος για τους εκπαιδευτικούς στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης.​

​Πρόσθεσε ότι η Κυπριακή Προεδρία συνέβαλε καθοριστικά στην επίτευξη συμφωνίας επί του νέου στρατηγικού πλαισίου για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης 2026-2030, ενώ ανέδειξε τη σημασία της διά βίου μάθησης και της ποιοτικής επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης.

Σε σχέση με τη Νεολαία, η Υπουργός ανέφερε ότι προωθήθηκαν η ενεργός συμμετοχή των νέων και η φιλικότητα των ευρωπαϊκών και εθνικών πολιτικών προς αυτούς. Για τον Αθλητισμό, σημείωσε ότι τέθηκε για πρώτη φορά στο επίκεντρο ο αθλητικός τουρισμός, με αναγνώριση της συμβολής του στην οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην κοινωνική συνοχή και στη βιώσιμη ανάπτυξη.

Ανέφερε ακόμη ότι προωθήθηκαν ζητήματα ψυχικής υγείας στον αθλητισμό, ενεργού γήρανσης και σωματικής δραστηριότητας για την προαγωγή της υγείας.

Η επιτυχής ολοκλήρωση της Κυπριακής Προεδρίας, πρόσθεσε, αποτέλεσε «καρπό συλλογικής προσπάθειας». Η Υπουργός εξέφρασε ευχαριστίες προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη για την εμπιστοσύνη, τη σταθερή καθοδήγηση και τη στήριξή του καθ’ όλη τη διάρκεια της Προεδρίας, καθώς και προς την Υφυπουργό Ευρωπαϊκών Θεμάτων Μαριλένα Ραούνα και τη Γραμματεία της Κυπριακής Προεδρίας για τον συντονισμό και τη συνεργασία.

Ευχαρίστησε επίσης τους λειτουργούς του Υπουργείου Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, του Οργανισμού Νεολαίας Κύπρου, του Κυπριακού Οργανισμού Αθλητισμού, της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τους συνεργάτες από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και όλους όσοι συνέβαλαν στην ολοκλήρωση της προσπάθειας.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στους εκπαιδευτικούς, τους μαθητές και τις μαθήτριες, λέγοντας ότι «αγκάλιασαν την Κυπριακή Προεδρία με φαντασία, δημιουργικότητα και αγάπη» και, μέσα από δράσεις και διαγωνισμούς, «έδωσαν ζωή στις αξίες της Ευρώπης».​

​«Η Κυπριακή Προεδρία ολοκληρώνεται, όμως η παρακαταθήκη της παραμένει», ανέφερε η Υπουργός, προσθέτοντας ότι οι σχέσεις εμπιστοσύνης που οικοδομήθηκαν, οι πρωτοβουλίες που αναλήφθηκαν και οι πολιτικές που προωθήθηκαν αποτελούν ισχυρή βάση για τη συνέχεια.

Καταληκτικά, σημείωσε ότι η Κύπρος «απέδειξε ότι, ανεξαρτήτως μεγέθους, μπορεί να ηγείται με αξιοπιστία, να οικοδομεί συναινέσεις και να διαμορφώνει τις ευρωπαϊκές εξελίξεις».

Πηγή: ΚΥΠΕ