MILITAIRE
Το Σενάριο που Τρομάζει την Ουάσιγκτον: Άμεσος και Παρατεταμένος Πόλεμος Ισραήλ–Ιράν
Γράφει ο
Νικόλαος Χριστοδουλόπουλος *

Αντιστρατηγος ε.α
Η πρόσφατη εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών σε επιθέσεις κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων δεν αποτελεί απλώς πράξη αποτροπής. Πίσω από τις επίσημες δηλώσεις περί προστασίας του Ισραήλ και αποτροπής μιας πυρηνικά εξοπλισμένης Ισλαμικής Δημοκρατίας, διαφαίνεται μια βαθύτερη στρατηγική: η προσπάθεια να αποφευχθεί ένα σενάριο πολύ πιο επικίνδυνο — ένας ανοιχτός, παρατεταμένος πόλεμος μεταξύ Ισραήλ και Ιράν.
1. Τα Όρια της Ισραηλινής Δυναμικής
Παρά την αεροπορική υπεροχή και την τεχνολογική ακρίβεια του οπλοστασίου του, το Ισραήλ δεν διαθέτει τις δυνατότητες για την πλήρη εξουδετέρωση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, ιδίως δεδομένης της ισχυρής προστασίας των κρίσιμων εγκαταστάσεων. Μια αποτυχημένη ή ημιτελής επίθεση ενέχει τον κίνδυνο μαζικής ιρανικής αντίδρασης, από πυραυλικές επιθέσεις και κυβερνοεπιθέσεις μέχρι χημικά όπλα ή ενεργοποίηση πληρεξούσιων παραστρατιωτικών δυνάμεων. Το ενδεχόμενο αυτό θέτει σε κίνδυνο όχι μόνο το Ισραήλ, αλλά και τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής.
2. Η Δυναμική της Κλιμάκωσης
Μια τέτοια σύγκρουση δύσκολα θα περιοριζόταν σε μερικά χτυπήματα. Το Ιράν, μέσω του δικτύου συμμάχων και παραστρατιωτικών του (ο λεγόμενος “άξονας της αντίστασης”), θα μπορούσε να προκαλέσει εκτεταμένες συγκρούσεις σε διάφορα μέτωπα. Αντίστοιχα, το Ισραήλ θα απαντούσε με σφοδρότητα. Ο κίνδυνος μιας ευρείας πολεμικής αντιπαράθεσης είναι υπαρκτός, με ολέθριες συνέπειες: άνοδος των τιμών του πετρελαίου, πιθανό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, περιφερειακή αστάθεια και σοβαρή ανθρωπιστική κρίση.
3. Η Αμερικανική Ανησυχία για Εμπλοκή
Η Ουάσιγκτον έχει καταστήσει σαφές ότι δεν επιθυμεί να εμπλακεί σε έναν νέο, πολυετή πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Μια πλήρης πολεμική σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν θα μπορούσε να υποχρεώσει τις ΗΠΑ να επέμβουν στρατιωτικά για την υπεράσπιση του Ισραήλ, εμπλοκή που ενδέχεται να οδηγήσει σε απώλειες, οικονομική αιμορραγία και αντιπαράθεση με άλλες μεγάλες δυνάμεις όπως η Κίνα ή το Πακιστάν. Ένας τέτοιος πόλεμος θα αποπροσανατόλιζε τις ΗΠΑ από κρίσιμα μέτωπα, όπως ο Ειρηνικός και η Ουκρανία.
Η Στρατηγική των ΗΠΑ: Επέμβαση για Αποτροπή Κλιμάκωσης
Η στρατιωτική συμβολή των ΗΠΑ δεν στοχεύει μόνο στην καταστροφή ιρανικών υποδομών, αλλά και σε μια πιο μακροπρόθεσμη στρατηγική αποφυγής χειρότερων εξελίξεων:
-
Αποδυνάμωση της Απειλής: Με τη συμμετοχή τους, οι ΗΠΑ συμβάλλουν σε στοχευμένα πλήγματα κατά του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, επιβραδύνοντας την εξέλιξή του.
-
Ελαχιστοποίηση Ρίσκου για το Ισραήλ: Η τεχνολογική και επιχειρησιακή ισχύς των ΗΠΑ εξασφαλίζει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και περιορίζει την ανάγκη για μονομερείς, υψηλού ρίσκου ενέργειες από το Ισραήλ.
-
Έλεγχος της Κλιμάκωσης: Μέσω της συντονισμένης επίθεσης, οι ΗΠΑ εκπέμπουν σαφές μήνυμα στο Ιράν ότι μαζική απάντηση κατά του Ισραήλ ισοδυναμεί με επίθεση κατά των ίδιων των ΗΠΑ. Έτσι, ενθαρρύνουν το Ιράν να επιλέξει πιο περιορισμένες, έμμεσες ή κυβερνοεπιθετικές αντιδράσεις, που είναι ευκολότερα διαχειρίσιμες.
-
Πολιτική Εξισορρόπηση: Η εμπλοκή ικανοποιεί τις απαιτήσεις του Ισραήλ για σθεναρή απάντηση, αποτρέποντάς το από την ανάληψη επικίνδυνων αυτόνομων ενεργειών.
Η Στρατηγική της «Ελάχιστης Χειρότερης Επιλογής»
Η απόφαση της Ουάσιγκτον να εμπλακεί στρατιωτικά μπορεί να ιδωθεί ως μια προσπάθεια να προληφθεί το χειρότερο δυνατό σενάριο: ένας άμεσος και ανεξέλεγκτος πόλεμος Ισραήλ–Ιράν. Η στρατηγική αυτή:
-
Επιτυγχάνει πλήγμα κατά των ιρανικών πυρηνικών φιλοδοξιών.
-
Συγκρατεί την απάντηση της Τεχεράνης σε ανεκτά επίπεδα.
-
Αποτρέπει την άμεση αμερικανική εμπλοκή σε ολοκληρωτικό πόλεμο.
-
Εξασφαλίζει έναν βαθμό ελέγχου στην ασταθή γεωπολιτική εξίσωση της Μέσης Ανατολής.
Ωστόσο, η επιλογή αυτή παραμένει υψηλού ρίσκου. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν η εν λόγω στρατηγική θα αποδώσει μακροπρόθεσμα, ή αν θα αποτελέσει απλώς έναν ακόμη κρίκο στην αλυσίδα έντασης και αντιποίνων, κερδίζοντας απλώς χρόνο για τη διπλωματία να προσπαθήσει – ξανά – να φέρει σταθερότητα στην περιοχή.
ΠΗΓΗ: MILITAIRE
MILITAIRE
Ρωσικές καταγγελίες για στρατιωτική ενίσχυση του NATO στην Αρκτική
MILITAIRE
Η «Γροιλανδία» του Τραμπ ανοίγει την όρεξη της Άγκυρας για το Καστελλόριζο
MILITAIRE
Κάτι φαίνεται να διαφεύγει στον Τραμπ από όσα έγραψε ο Θουκυδίδης
Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025 επανέφερε στο επίκεντρο μια αντίληψη για τη διεθνή πολιτική που παραπέμπει έντονα στις ιδέες του αρχαίου Έλληνα ιστορικού Θουκυδίδη. Η γνωστή ρήση του από την Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου ότι «οι ισχυροί πράττουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμή τους και οι αδύναμοι υπομένουν ό,τι τους επιβάλλει η αδυναμία τους» μοιάζει να αντικατοπτρίζεται στη ρητορική και στις επιλογές πολιτικής του Αμερικανού προέδρου.
Ο θουκυδίδειος ρεαλισμός στην πράξη…
Ο Θουκυδίδης παρουσίασε έναν κόσμο όπου η ισχύς αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα των διεθνών σχέσεων. Στον περίφημο «Μηλιακό Διάλογο», οι Αθηναίοι θεμελιώνουν την επιθετική τους στάση στην άποψη ότι η ανθρώπινη φύση επιβάλλει την επικράτηση του ισχυρού. Αυτή η ωμή αποδοχή της δύναμης φαίνεται να διατρέχει και τη στάση του Τραμπ απέναντι στη διεθνή σκηνή. Η αμερικανική πολιτική υπό την ηγεσία του χαρακτηρίζεται από αποφάσεις που θέτουν σε πρώτη μοίρα τα εθνικά συμφέροντα, χωρίς ιδιαίτερες ηθικές ωραιοποιήσεις. Το δόγμα «America First» εκφράζει τη θουκυδίδεια αντίληψη ότι κάθε κράτος οφείλει να προτάσσει την προστασία των δικών του επιδιώξεων. Όπως οι Αθηναίοι δεν επικαλέστηκαν ηθικές υποχρεώσεις απέναντι στους Μηλίους, έτσι και ο Τραμπ αποφεύγει συστηματικά τη γλώσσα περί αξιακής παγκόσμιας ηγεσίας.
Η παγίδα του Θουκυδίδη και η Κίνα
Ο καθηγητής του Χάρβαρντ Graham Allison ανέπτυξε τη θεωρία της «Παγίδας του Θουκυδίδη», σύμφωνα με την οποία όταν μια ανερχόμενη δύναμη απειλεί να αντικαταστήσει μια κατεστημένη, η σύγκρουση καθίσταται σχεδόν αναπόφευκτη. Αυτό ακριβώς είχε περιγράψει ο Θουκυδίδης αναφορικά με την Αθήνα και τη Σπάρτη: η άνοδος της αθηναϊκής ισχύος γέννησε φόβο στη Σπάρτη, οδηγώντας τελικά στον πόλεμο.
Ο Τραμπ φαίνεται να διαβλέπει αυτόν τον κίνδυνο στη σχέση των ΗΠΑ με την Κίνα. Οι δασμοί, οι περιορισμοί στην τεχνολογία και η σκληρή διπλωματική ρητορική συνθέτουν μια στρατηγική που στοχεύει στη διατήρηση της αμερικανικής υπεροχής. Αντί για λόγο συνεργασίας και κοινών αξιών, επιλέγεται η ανοιχτή αντιπαράθεση και η διαπραγμάτευση από θέση ισχύος.
Συμμαχίες ως συναλλαγές
Ένα ακόμη στοιχείο της θουκυδίδειας οπτικής είναι η θεώρηση των συμμαχιών ως σχέσεων συμφέροντος και όχι ως ηθικών δεσμεύσεων. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει τη δέσμευση των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, απαιτώντας από τους εταίρους μεγαλύτερη συμμετοχή στις αμυντικές δαπάνες. Αυτή η «συναλλακτική» διπλωματία αναδεικνύει την άποψη ότι οι συμμαχίες οφείλουν να αποφέρουν απτά οφέλη και όχι να βασίζονται σε αφηρημένες αρχές.
Στον Πελοποννησιακό Πόλεμο, οι Αθηναίοι μετέτρεψαν τη Δηλιακή Συμμαχία από ένωση ισότιμων πόλεων σε αυτοκρατορικό μηχανισμό, επιβάλλοντας φόρους στους συμμάχους τους. Αν και ο Τραμπ δεν κινείται σε τόσο ακραία κατεύθυνση, η επιμονή του στη «δίκαιη κατανομή του κόστους» εκφράζει παρόμοια λογική: οι συμμαχίες πρέπει να υπηρετούν απτά τα αμερικανικά συμφέροντα.
Ο φόβος, η τιμή και το συμφέρον
Ο Θουκυδίδης προσδιόρισε τρία βασικά κίνητρα της διεθνούς πολιτικής: τον φόβο, την τιμή και το συμφέρον. Η πολιτική του Τραμπ μοιάζει να κινείται και στα τρία επίπεδα. Ο φόβος απώλειας της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας, η επιδίωξη σεβασμού στη διεθνή σκηνή και η αδιάλλακτη υπεράσπιση των οικονομικών συμφερόντων συνθέτουν ένα μοτίβο που ο αρχαίος ιστορικός θα αναγνώριζε άμεσα.
Η συχνή αναφορά του Τραμπ στην ανάγκη να γίνει η Αμερική «ξανά σεβαστή» παραπέμπει στην έννοια της τιμής, κεντρική στην αρχαιοελληνική σκέψη. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτή η έμφαση συνδυάζεται με την ωμή επιδίωξη υλικών συμφερόντων.
Τα όρια του ρεαλισμού
Ωστόσο, ο θουκυδίδειος ρεαλισμός δεν είναι πανάκεια. Ο ίδιος ο Θουκυδίδης κατέδειξε πως η υπέρμετρη εμπιστοσύνη στη δύναμη και η παραμέληση ηθικών περιορισμών μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφή. Η Αθήνα τελικά ηττήθηκε, εν μέρει λόγω αλαζονείας και υπερέκτασης που γεννήθηκαν από την αίσθηση ανωτερότητας.
Για τις ΗΠΑ επί Τραμπ, το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο μια καθαρά ρεαλιστική στρατηγική μπορεί να διατηρήσει την ισχύ τους σε έναν πολυπολικό κόσμο. Οι διεθνείς θεσμοί, οι συμμαχίες αξιών και το soft power διαθέτουν σημασία ακόμη και από ρεαλιστική σκοπιά. Η πλήρης απαξίωσή τους ενδέχεται να αποδυναμώσει μακροπρόθεσμα την ίδια την ισχύ που επιδιώκεται να διαφυλαχθεί.
Η θουκυδίδεια ανάγνωση της εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ προσφέρει μια ωμή αλλά ειλικρινή εικόνα της λειτουργίας της δύναμης στις διεθνείς σχέσεις. Ωστόσο, όπως διδάσκει η τραγική εμπειρία της Αθήνας, η ανεξέλεγκτη επιδίωξη ισχύος χωρίς μέτρο και αυτογνωσία μπορεί να οδηγήσει σε απρόβλεπτες συνέπειες. Ο Θουκυδίδης δεν υπήρξε μόνο ρεαλιστής, αλλά και στοχαστής που προειδοποιούσε για την ύβρη που συχνά συνοδεύει την εξουσία.
ΠΗΓΗ: MILITAIRE .gr
-
Think Tank1 month agoΣομαλιλάνδη: το νέο μέτωπο Ισραήλ–Τουρκίας
-
ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ4 weeks agoΤο ερώτημα για την Holguín για την UNFICYP και η υπόθεση της Μάμμαρι: γιατί δέχθηκαν επίθεση δύο Ελληνοκύπριοι αγρότες;
-
Off the Record1 week agoΣΥΚΑΣ: Πολιορκία κομμάτων για να είναι υποψήφιος – Λευκωσιάτικη δημοσκόπηση
-
Off the Record1 week agoΑνθρωποφαγία από το ΔΗΣΥ καταγγέλλει ο Τορναρίτης
-
#exAformis1 month ago#ExAformis – Το ΑΛΜΑ στο δρόμο προς τις εκλογές | Παρασκευή 19/12 στις 7μμ
-
#exAformis1 month ago#ExAformis – Αποτελέσματα Διαδικτυακής Δημοσκόπησης | Τετάρτη 17/12 στις 7μμ
-
Off the Record3 days agoΗ ττενέκκα και το ΕΛΑΜ…
-
Άρθρα Χάρη Θεραπή3 weeks agoΠώς στήνεται ένα πολιτικό «viral σκάνδαλο»
-
Off the Record4 weeks agoΕκλογές 2026: Το ποτάμι δεν γυρίζει ΠΙΣΩ…
-
Think Tank1 month agoΤο πραξικόπημα των ΤΚ το 1963 | Μία εκπομπή ντοκουμέντο

