Connect with us

ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ

Τουρκική εφημερίδα κάνει λόγο για «ισραηλινή κατάληψη» στην Κύπρο

Avatar photo

Published

on

Στο πρωτοσέλιδό της η τουρκική εφημερίδα Τουρκίγε παρουσιάζει την Κύπρο ως το νέο πεδίο αντιπαράθεσης στην Ανατολική Μεσόγειο, υποστηρίζοντας ότι το Ισραήλ μετατρέπει την Κυπριακή Δημοκρατία σε στρατηγικό και στρατιωτικό προπύργιο.

Το δημοσίευμα, επικαλούμενο πηγές του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών, ισχυρίζεται ότι μετά την αποκλιμάκωση της κρίσης με το Ιράν, το Τελ Αβίβ θα επικεντρωθεί στην Κύπρο και θα επιχειρήσει νέες κινήσεις που θα προκαλέσουν την Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η εφημερίδα συνδέει το πρόσφατο ενεργειακό σχήμα συνεργασίας μεταξύ Κύπρου, Ελλάδας, Ισραήλ και ΗΠΑ με ευρύτερους γεωπολιτικούς σχεδιασμούς, ενώ φιλοξενεί δηλώσεις αξιωματούχων του ψευδοκράτους που υποστηρίζουν ότι το Ισραήλ δημιουργεί «μόνιμες βάσεις» στην ελληνοκυπριακή πλευρά υπό το πρόσχημα ενεργειακών και επενδυτικών έργων.

Σύμφωνα με τους ίδιους ισχυρισμούς, η αυξανόμενη παρουσία Ισραηλινών επενδυτών και η αγορά ακινήτων στην Κύπρο αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου ενίσχυσης της ισραηλινής επιρροής στο νησί.

ΠΗΓΗ: Edo Tourkia.gr

Άρθρα Χάρη Θεραπή

Τραμπ, Πούτιν και Σι: Μια νέα Γιάλτα ή η απαρχή μιας νέας παγκόσμιας τάξης;

Avatar photo

Published

on

του Χάρη Θεραπή*

Η 19η Νοεμβρίου 2026 ενδέχεται να καταγραφεί ως ημερομηνία-ορόσημο στην ιστορία των διεθνών σχέσεων. Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ συναντήθηκαν στη Σεντζέν της Κίνας, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της APEC, στην πρώτη τριμερή συνάντηση αυτού του είδους μεταξύ των ηγετών των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας και της Κίνας.

Η συνάντηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία το διεθνές σύστημα βρίσκεται αντιμέτωπο με βαθιές ανακατατάξεις. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η σύγκρουση με το Ιράν, η ενεργειακή ασφάλεια, ο ανταγωνισμός για την τεχνολογική κυριαρχία και ο κίνδυνος μιας νέας κούρσας πυρηνικών εξοπλισμών διαμορφώνουν ένα εξαιρετικά ασταθές περιβάλλον.

Σύμφωνα με το Reuters και το Associated Press, στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκαν η στρατηγική σταθερότητα, ο πυρηνικός αφοπλισμός και η ενεργειακή συνεργασία.

Πίσω, όμως, από τη διπλωματική ατζέντα βρίσκεται ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα: ποιος θα καθορίσει τους κανόνες του διεθνούς συστήματος τις επόμενες δεκαετίες;

Από τη Γιάλτα του 1945 στη Σεντζέν του 2026

Τον Φεβρουάριο του 1945, ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ και ο Ιωσήφ Στάλιν συναντήθηκαν στη Γιάλτα, διαμορφώνοντας σε μεγάλο βαθμό το μεταπολεμικό γεωπολιτικό τοπίο.

Ογδόντα ένα χρόνια αργότερα, η συνάντηση στην Κίνα επαναφέρει τη συζήτηση για τις σφαίρες επιρροής και την κατανομή της παγκόσμιας ισχύος.

Υπάρχει, ωστόσο, μια θεμελιώδης διαφορά. Το 1945 οι τρεις δυνάμεις είχαν έναν κοινό εχθρό. Σήμερα, οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα είναι ανταγωνιστές, με διαφορετικές στρατηγικές επιδιώξεις και συχνά αντικρουόμενα συμφέροντα.

Η Σεντζέν δεν αποτελεί απαραίτητα μια νέα Γιάλτα. Θα μπορούσε, όμως, να σηματοδοτήσει την επιστροφή μιας μορφής διπλωματίας στην οποία οι μεγάλες δυνάμεις επιχειρούν να διευθετήσουν τις διεθνείς κρίσεις μέσω απευθείας διαπραγματεύσεων.

Τρεις ηγέτες, τρεις διαφορετικές στρατηγικές

Ντόναλντ Τραμπ: Η διατήρηση της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας

Η στρατηγική του «America First» βασίζεται στην προτεραιότητα των αμερικανικών συμφερόντων, στον περιορισμό του κόστους των διεθνών δεσμεύσεων και στην επίτευξη συμφωνιών που ενισχύουν τη διαπραγματευτική θέση της Ουάσιγκτον.

Μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τις ΗΠΑ είναι η αποφυγή της δημιουργίας ενός συμπαγούς αντιδυτικού στρατηγικού άξονα μεταξύ Μόσχας και Πεκίνου.

Μια ενδεχόμενη προσέγγιση με τη Ρωσία θα μπορούσε να επιτρέψει στην Ουάσιγκτον να επικεντρώσει μεγαλύτερο μέρος των στρατηγικών της δυνατοτήτων στον Ινδοειρηνικό και στον ανταγωνισμό με την Κίνα.

Πρόκειται για μια πιθανή αντιστροφή της στρατηγικής του Χένρι Κίσινγκερ τη δεκαετία του 1970, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες προσέγγισαν την Κίνα προκειμένου να εξισορροπήσουν τη σοβιετική ισχύ.

Βλαντίμιρ Πούτιν: Η επιστροφή της Ρωσίας στο κέντρο των αποφάσεων

Για τον Ρώσο πρόεδρο, η ίδια η πραγματοποίηση της συνάντησης αποτελεί σημαντικό διπλωματικό κέρδος.

Παρά τις δυτικές κυρώσεις και τις συνέπειες της εισβολής στην Ουκρανία, η Μόσχα εμφανίζεται ως ισότιμος συνομιλητής των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη σε ονομαστικούς όρους ΑΕΠ.

Η Ρωσία επιδιώκει την αναγνώριση των στρατηγικών της συμφερόντων στον μετασοβιετικό χώρο, τον περιορισμό της δυτικής πίεσης και την ενίσχυση της επιρροής της στην Ευρασία.

Παράλληλα, η απευθείας επικοινωνία με την Ουάσιγκτον θα μπορούσε να προσφέρει στη Μόσχα μεγαλύτερα περιθώρια ελιγμών απέναντι στην αυξανόμενη οικονομική της εξάρτηση από την Κίνα.

Σι Τζινπίνγκ: Η αναδιαμόρφωση του διεθνούς συστήματος

Η Κίνα δεν επιδιώκει απλώς την αναγνώρισή της ως μεγάλης δύναμης. Επιδιώκει έναν αυξημένο ρόλο στη διαμόρφωση των κανόνων του διεθνούς συστήματος.

Μέσω των BRICS, της πρωτοβουλίας Belt and Road, των επενδύσεων σε υποδομές και της τεχνολογικής της ανάπτυξης, το Πεκίνο οικοδομεί ένα εκτεταμένο δίκτυο οικονομικής και πολιτικής επιρροής.

Η φιλοξενία της ιστορικής τριμερούς συνάντησης ενισχύει το διπλωματικό κύρος της Κίνας και την εικόνα της ως κεντρικού παράγοντα στη διαχείριση των παγκόσμιων κρίσεων.

Όπως ανέφερε ο Σι Τζινπίνγκ κατά τη συνάντησή του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, σύμφωνα με το Reuters, οι δύο χώρες επιδιώκουν την περαιτέρω συνεργασία τους προς την κατεύθυνση ενός πολυπολικού κόσμου.

Η αριθμητική της παγκόσμιας ισχύος

Η στρατηγική σημασία της συνάντησης αποτυπώνεται στους δείκτες στρατιωτικής και οικονομικής ισχύος των τριών χωρών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI), οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία συγκεντρώνουν περισσότερο από το ήμισυ των παγκόσμιων στρατιωτικών δαπανών.

Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να διαθέτουν τη μεγαλύτερη στρατιωτική ισχύ σε επίπεδο δαπανών, παγκόσμιων υποδομών και δικτύου συμμαχιών.

Η Κίνα διαθέτει την οικονομική, βιομηχανική και τεχνολογική δυναμική για να αμφισβητήσει μακροπρόθεσμα την αμερικανική πρωτοκαθεδρία.

Η Ρωσία, παρά το μικρότερο οικονομικό της μέγεθος, παραμένει μεγάλη στρατηγική δύναμη χάρη στο πυρηνικό της οπλοστάσιο, στους ενεργειακούς της πόρους και στη γεωγραφική της έκταση.

Πρόκειται, επομένως, για τρεις διαφορετικές μορφές ισχύος, οι οποίες αλληλεπιδρούν και ανταγωνίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το πυρηνικό ζήτημα και ο κίνδυνος μιας νέας κούρσας εξοπλισμών

Η λήξη της συνθήκης New START τον Φεβρουάριο του 2026 δημιούργησε ένα σημαντικό κενό στο σύστημα ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας.

Η Ουάσιγκτον επιδιώκει πλέον τη δημιουργία ενός νέου πλαισίου, στο οποίο θα συμμετέχει και η Κίνα.

Το Πεκίνο, ωστόσο, υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ και η Ρωσία, οι οποίες διαθέτουν σημαντικά μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια, θα πρέπει πρώτα να προχωρήσουν σε ουσιαστικές μειώσεις των αποθεμάτων τους.

Σύμφωνα με το Associated Press, από τη συνάντηση προέκυψε πρόθεση συνέχισης του διαλόγου για τον περιορισμό των πυρηνικών κινδύνων, χωρίς να έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη δεσμευτική συμφωνία αφοπλισμού.

Ακόμη και η δημιουργία μόνιμων μηχανισμών επικοινωνίας μεταξύ των τριών πυρηνικών δυνάμεων θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντική εξέλιξη για τη διεθνή ασφάλεια.

Ουκρανία, Ταϊβάν και Μέση Ανατολή: Τα τρία μεγάλα γεωπολιτικά μέτωπα

Η Ουκρανία βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης μεταξύ Ρωσίας και Δύσης. Μια ενδεχόμενη αμερικανορωσική προσέγγιση θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες προϋποθέσεις διαπραγμάτευσης, αλλά και σοβαρούς προβληματισμούς για μια διευθέτηση χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή του Κιέβου και των Ευρωπαίων.

Στον Ινδοειρηνικό, η Ταϊβάν παραμένει το σημαντικότερο σημείο δυνητικής στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Η γεωγραφική της θέση και ο καθοριστικός της ρόλος στην παραγωγή προηγμένων ημιαγωγών την καθιστούν στρατηγικό σημείο παγκόσμιας σημασίας.

Στη Μέση Ανατολή, η σύγκρουση με το Ιράν και η ασφάλεια των ενεργειακών διαδρομών μέσω των Στενών του Ορμούζ επηρεάζουν άμεσα την παγκόσμια οικονομία.

Οι τρεις αυτές γεωπολιτικές εστίες θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο ευρύτερων στρατηγικών διαπραγματεύσεων. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επιβεβαιωμένα στοιχεία για συμφωνίες κατανομής σφαιρών επιρροής ή αμοιβαίων ανταλλαγμάτων μεταξύ των τριών δυνάμεων.

Η μεγάλη απούσα: Η Ευρωπαϊκή Ένωση

Ένα από τα πλέον αξιοσημείωτα χαρακτηριστικά της συνάντησης είναι η απουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το συγκεκριμένο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Παρά την οικονομική της ισχύ, η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δυσκολίες στη μετατροπή του οικονομικού της μεγέθους σε ενιαία γεωπολιτική επιρροή.

Η εξάρτηση από τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας, η ρωσική στρατιωτική απειλή, η οικονομική αλληλεξάρτηση με την Κίνα και οι διαφορετικές προτεραιότητες των κρατών-μελών περιορίζουν τη δυνατότητά της να λειτουργήσει ως αυτόνομος στρατηγικός πόλος.

Η απουσία της από την τριμερή συνάντηση δεν συνεπάγεται ότι η Ευρώπη έχει αποκλειστεί συνολικά από τη διεθνή διπλωματία. Αναδεικνύει, όμως, την ανάγκη ενίσχυσης της κοινής εξωτερικής πολιτικής και της στρατηγικής της αυτονομίας.

Διαφορετικά, κινδυνεύει να μετατραπεί από διαμορφωτή σε αποδέκτη των διεθνών εξελίξεων.

Η επιστροφή του γεωπολιτικού ρεαλισμού

Η συνάντηση της Σεντζέν μπορεί να ερμηνευθεί υπό το πρίσμα του πολιτικού ρεαλισμού, όπως αναπτύχθηκε από τους Hans Morgenthau και Kenneth Waltz.

Σύμφωνα με αυτή τη θεωρητική προσέγγιση, τα κράτη επιδιώκουν πρωτίστως την ασφάλεια, την επιβίωση και την ενίσχυση της ισχύος τους μέσα σε ένα ανταγωνιστικό διεθνές σύστημα.

Η μετάβαση από τη μεταψυχροπολεμική αμερικανική πρωτοκαθεδρία προς ένα περισσότερο πολυκεντρικό σύστημα ενδέχεται να οδηγήσει σε μια νέα ισορροπία δυνάμεων.

Η πραγματικότητα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στις τρεις μεγάλες δυνάμεις. Η Ινδία, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ιαπωνία και μια σειρά περιφερειακών δυνάμεων διαθέτουν σημαντικές δυνατότητες και δικές τους στρατηγικές επιδιώξεις.

Η δημιουργία ενός άτυπου διευθυντηρίου τριών μεγάλων δυνάμεων δεν αποτελεί αναπόφευκτη εξέλιξη.

Τι σημαίνουν οι εξελίξεις για την Κύπρο;

Για την Κυπριακή Δημοκρατία, η ενδεχόμενη διαμόρφωση μιας παγκόσμιας τάξης που βασίζεται περισσότερο στις σφαίρες επιρροής και λιγότερο στους κανόνες του διεθνούς δικαίου αποτελεί σοβαρή στρατηγική πρόκληση.

Η Κύπρος, ως μικρό κράτος, μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και χώρα που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της τουρκικής εισβολής και κατοχής, έχει ζωτικό συμφέρον στη διατήρηση της διεθνούς νομιμότητας.

Οποιαδήποτε διεθνής πρακτική που θα νομιμοποιούσε την αλλαγή συνόρων διά της στρατιωτικής ισχύος θα δημιουργούσε ένα επικίνδυνο προηγούμενο για το Κυπριακό.

Το άρθρο 2 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών κατοχυρώνει την κυριαρχική ισότητα των κρατών και απαγορεύει τη χρήση βίας κατά της εδαφικής τους ακεραιότητας και πολιτικής ανεξαρτησίας.

Για τη Λευκωσία, η ενίσχυση των ευρωπαϊκών και περιφερειακών συνεργασιών, η αξιοποίηση της γεωγραφικής της θέσης στην Ανατολική Μεσόγειο και η συστηματική άσκηση πολυδιάστατης διπλωματίας αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Τρία πιθανά σενάρια για την επόμενη ημέρα

Πρώτο σενάριο – Ελεγχόμενος ανταγωνισμός. Οι τρεις δυνάμεις καταλήγουν σε περιορισμένες συμφωνίες για την πυρηνική ασφάλεια, την ενέργεια και την αποφυγή άμεσης στρατιωτικής αντιπαράθεσης, χωρίς να εγκαταλείπουν τις στρατηγικές τους επιδιώξεις.

Δεύτερο σενάριο – Άτυπη κατανομή σφαιρών επιρροής. Οι μεγάλες δυνάμεις επιχειρούν να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο αμοιβαίων παραχωρήσεων σε περιφερειακά ζητήματα, με σοβαρούς κινδύνους για τα μικρότερα κράτη και τη διεθνή νομιμότητα.

Τρίτο σενάριο – Νέος Ψυχρός Πόλεμος. Η αδυναμία ουσιαστικής συνεννόησης οδηγεί σε επιτάχυνση των εξοπλισμών, οικονομικό κατακερματισμό, τεχνολογικούς αποκλεισμούς και εντονότερους γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς.

Συμπέρασμα: Ο κόσμος σε ένα γεωπολιτικό σταυροδρόμι

Η συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ δεν σηματοδοτεί κατ’ ανάγκη τη δημιουργία μιας νέας παγκόσμιας τάξης. Αποκαλύπτει, όμως, τις βαθιές μεταβολές που συντελούνται στην κατανομή της διεθνούς ισχύος.

Το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι εάν οι τρεις ηγέτες μπορούν να συμφωνήσουν μεταξύ τους, αλλά εάν οι συμφωνίες τους θα υπηρετούν τη διεθνή σταθερότητα ή αποκλειστικά τα συμφέροντα των ισχυρών.

Η Σεντζέν μπορεί να αποτελέσει είτε το πρώτο βήμα προς μια περισσότερο διαχειρίσιμη πολυπολική τάξη είτε τον προάγγελο μιας εποχής εντονότερων ανταγωνισμών.

Για την Ευρώπη και ιδιαίτερα για κράτη όπως η Κύπρος, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να μη βρεθούν στη θέση εκείνων για τους οποίους αποφασίζουν άλλοι, χωρίς τη δική τους συμμετοχή.


Η αριθμητική της παγκόσμιας στρατιωτικής ισχύος

Χώρα Στρατιωτικές δαπάνες 2025 Παγκόσμιο μερίδιο
ΗΠΑ $954 δισ. 33,0%
Κίνα $336 δισ. 11,6%
Ρωσία $190 δισ. 6,6%
Σύνολο $1,48 τρισ. 51,2%

Πηγές – Βιβλιογραφία

  • Reuters, A great deal to discuss: Trump begins trilateral meet with Putin and Xi, 19 Νοεμβρίου 2026.
  • Reuters, Russia’s Putin says he expects big potential benefit from meeting with Trump and Xi, 18 Νοεμβρίου 2026.
  • Associated Press, ρεπορτάζ για τα αποτελέσματα της τριμερούς συνάντησης, 19 Νοεμβρίου 2026.
  • SIPRI, Trends in World Military Expenditure.
  • SIPRI Yearbook, Armaments, Disarmament and International Security.
  • United Nations, Charter of the United Nations, άρθρο 2.
  • Hans J. Morgenthau, Politics Among Nations, 1948.
  • Kenneth N. Waltz, Theory of International Politics, 1979.

 

*Διευθυντής του Vouli.TV

Continue Reading

MILITAIRE

Ο Νέος Παγκόσμιος Χάρτης Ισχύος: Τέλος στην Παντοδυναμία των ΗΠΑ και η Στρατηγική Αδράνεια του Ελληνισμού

Avatar photo

Published

on

Γεωπολιτική Ανάλυση: Ο Νέος Παγκόσμιος Χάρτης Ισχύος και η Ελληνική Στρατηγική Αδράνεια

Η ανθρωπότητα διανύει μια από τις πιο κρίσιμες μεταβατικές περιόδους στην ιστορία της. Η μονοπολική στιγμή των Ηνωμένων Πολιτειών μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης αποτελεί πλέον οριστικό παρελθόν. Ωστόσο, το ελληνικό πολιτικό σύστημα εμμένει συχνά σε μια «επαρχιακή» ανάγνωση της πραγματικότητας, αδυνατώντας –ή αρνούμενα– να συνειδητοποιήσει ότι οι τεκτονικές πλάκες της παγκόσμιας ισχύος έχουν μετακινηθεί ανεπιστρεπτί.

1. Οι 3+1 Δυνάμεις που Καθορίζουν το Μέλλον

Το νέο πολυπολικό σύστημα διαμορφώνεται γύρω από τρεις βασικούς πρωταγωνιστές και έναν κρίσιμο επιδιαιτητή/μοχλό:

  • ΗΠΑ: Ηγεμονική δύναμη σε φάση στρατηγικής προσαρμογής και εσωτερικής εσωστρέφειας, της οποίας η στρατιωτική και οικονομική υπεροπλία αμφισβητείται ανοιχτά.

  • Κίνα: Ο αδιαμφισβήτητος καταλύτης των εξελίξεων. Με την οικονομική, τεχνολογική και εμπορική της επέκταση, έχει μετατοπίσει το κέντρο βάρους του πλανήτη από τον Ατλαντικό στον Ινδο-Ειρηνικό.

  • Ρωσία: Παρά τις δυτικές κυρώσεις και το βαρόμετρο του πολέμου στην Ουκρανία, απέδειξε ότι διαθέτει στρατηγική ανθεκτικότητα, παραμένοντας υπερδύναμη στο πυρηνικό και ενεργειακό πεδίο.

  • Η «+1» δύναμη (Περιφερειακοί Πόλοι/Global South): Ένα μωσαϊκό αναδυόμενων δυνάμεων (όπως η Ινδία, η Βραζιλία, τα κράτη του Κόλπου) που διεκδικούν αυτόνομη φωνή και αρνούνται να ευθυγραμμιστούν τυφλά με τη Δύση.

2. Ο Πραγματικός Χάρτης Ισχύος και οι Παραμετροί του

Ο σύγχρονος χάρτης δεν ορίζεται πλέον αποκλειστικά από τις στρατιωτικές βάσεις, αλλά καθορίζεται από:

  1. Την τεχνολογική υπεροχή (τεχνητή νοημοσύνη, ημιαγωγοί, 5G/6G).

  2. Τον έλεγχο των κρίσιμων πρώτων υλών και εφοδιαστικών αλυσίδων.

  3. Την ενεργειακή ασφάλεια. Η ισχύς έχει γίνει πολυδιάστατη, με την οικονομική διπλωματία να υπερισχύει συχνά των κλασικών μορφών πίεσης.

3. Το Τέλος της Παγκοσμιοποίησης: Κράτη-Έθνη ή Κράτη-Πολιτισμοί;

Η εποχή της ανεξέλεγκτης παγκοσμιοποίησης (globalization) πεθαίνει, δίνοντας τη θέση της στον οικονομικό εθνικισμό και τον προστατευτισμό. Παράλληλα, δεν επιστρέφουμε απλώς στα κλασικά δυτικά κράτη-έθνη του 19ου αιώνα, αλλά βαδίζουμε προς την εποχή των κρατών-πολιτισμών (civilizational states). Χώρες όπως η Κίνα, η Ρωσία και η Ινδία δεν λειτουργούν απλώς ως κρατικές οντότητες, αλλά ως ξεχωριστοί πολιτισμικοί κόσμοι με δικές τους αξιακές βάσεις, απορρίπτοντας το δυτικό μοντέλο ως πανανθρώπινο μονόδρομο.

4. Η Σοβιετικοποίηση της Αμερικανικής Συμπεριφοράς

Ειρωνεία της ιστορίας: οι ΗΠΑ, πολεμώντας επί δεκαετίες τη Σοβιετική Ένωση, κατέληξαν να υιοθετήσουν τα χαρακτηριστικά της. Σήμερα βλέπουμε στην αμερικανική εξωτερική πολιτική:

  • Ιδεολογικό δογματισμό και λογοκρισία στον δημόσιο διάλογο.

  • Οικονομικό παρεμβατισμό και χρήση κυρώσεων ως όπλο μαζικής καταστροφής (που τελικά αποσυσπειρώνουν τον υπόλοιπο κόσμο από το δολάριο).

  • Υπερεπέκταση (overstretch) και αδυναμία επίλυσης σοβαρών εσωτερικών κοινωνικών προβλημάτων και φτώχειας μεγάλου μέρους του πληθυσμού τους.

5. Σπάνιες Γαίες: Το Απόλυτο Γεωπολιτικό Όπλο

Το παιχνίδι με τις σπάνιες γαίες και τα κρίσιμα ορυκτά αποτελεί την αχίλλεια πτέρνα της Δύσης. Η Κίνα δεν ελέγχει απλώς την εξόρυξη, αλλά κυρίως το stages of refining and processing (την επεξεργασία). Όποιος ελέγχει τις σπάνιες γαίες, ελέγχει την πράσινη μετάβαση, την αμυντική βιομηχανία και την τεχνολογία αιχμής του 21ου αιώνα. Η Δύση βρίσκεται σε κατάσταση πανικού προσπαθώντας να χτίσει εναλλακτικές αλυσίδες, αλλά ο χρόνος κυλά υπέρ του Πεκίνου.

6. Είναι Τελικά Κομμουνιστές οι Κινέζοι;

Το ερώτημα αυτό προδίδει δυτική στενοκεφαλιά. Στην πραγματικότητα, το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας λειτουργεί σήμερα ως ένας αρχαίος αυτοκρατορικός μηχανισμός διακυβέρνησης που χρησιμοποιεί τον μαρξισμo-λενινισμό ως ιδεολογικό περίβλημα και καμουφλάρισμα, εφαρμόζοντας παράλληλα τον πιο αγριόσυρμο, κρατικό καπιταλισμό. Δεν έχουμε να κάνουμε με το κλασικό σοβιετικό μοντέλο, αλλά με μια sui generis σύνθεση κοFU (κομφουκιανισμός) και αυταρχικού τεχνο-καπιταλισμού.

Επίλογος: Τι Πρέπει να Κάνει η Ελλάδα

Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να παραμένει εγκλωβισμένη σε ένα «μονοδιάστατο» δόγμα εξωτερικής πολιτικής. Η αναγνώριση του νέου πολυκεντρικού χάρτη δεν σημαίνει ρήξη με τους παραδοσιακούς συμμάχους, αλλά απαίτηση για πολυδιάστατη στρατηγική, κατανόηση των νέων κέντρων ισχύος και θωράκιση της οικονομίας και της ενεργειακής μας αυτονομίας.

Continue Reading

ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ

Αλλάζει τους υπολογισμούς της Άγκυρας ο πόλεμος με το Ιράν;

Avatar photo

Published

on

του Ευριπίδη Λ. Ευρυβιάδη

Το πιο επικίνδυνο δίδαγμα από τον πόλεμο με το Ιράν μπορεί να μην αφορά το Ιράν. Ίσως να αφορά την πυρηνική βόμβα. Θα είχαν επιτεθεί οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στο Ιράν αν η Τεχεράνη διέθετε αξιόπιστη πυρηνική αποτροπή; Το ερώτημα απασχολεί πολλές πρωτεύουσες, μεταξύ αυτών και την Άγκυρα. Η απάντηση είναι μάλλον όχι. Ένα πυρηνικά οπλισμένο Ιράν θα έθετε την Ουάσιγκτον και το Ισραήλ μπροστά στον κίνδυνο πυρηνικών αντιποίνων. Αυτή είναι η σκληρή λογική της πυρηνικής αποτροπής.

Η Βόρεια Κορέα αντιμετωπίζεται διαφορετικά ως πυρηνική δύναμη. Η Ινδία και το Πακιστάν απέκτησαν πυρηνικά όπλα και ο κόσμος προσαρμόστηκε. Η Ουκρανία παρέδωσε το σοβιετικό πυρηνικό οπλοστάσιο που βρισκόταν στο έδαφός της, για να διαπιστώσει αργότερα τα όρια των εγγυήσεων ασφαλείας.

Το 2019, ο Ερντογάν εξέφρασε ανοιχτά τη δυσφορία του: Άλλες χώρες, είπε, διαθέτουν πυραύλους με πυρηνικές κεφαλές, ενώ στην Τουρκία λένε ότι δεν δικαιούται να αποκτήσει. «Αυτό δεν μπορώ να το δεχθώ».

Τον Φεβρουάριο του 2026, ο ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν προειδοποίησε για περιφερειακή κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών, λέγοντας ότι αν το Ιράν αποκτούσε πυρηνικά όπλα, η Τουρκία ίσως «αναπόφευκτα» να έπρεπε να ακολουθήσει. Το πυρηνικό ερώτημα για την Τουρκία, όμως, τέθηκε δεκαετίες πριν από τον Ερντογάν.

Το 1955, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Atoms for Peace» του Αϊζενχάουερ, η Τουρκία έγινε η πρώτη χώρα που συνήψε με την Ουάσιγκτον συμφωνία συνεργασίας για την ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας.

Το 1959, αμερικανικά πυρηνικά όπλα εγκαταστάθηκαν στην Τουρκία ως μέρος της πυρηνικής στρατηγικής του ΝΑΤΟ, παραμένοντας υπό αμερικανικό έλεγχο. Παράλληλα, τουρκικές δυνάμεις εκπαιδεύονταν για πυρηνικό ρόλο.

Τον Ιανουάριο του 1963, μετά την κρίση των πυραύλων της Κούβας, η Ουάσιγκτον ετοιμαζόταν να αποσύρει τους πυρηνικούς πυραύλους Jupiter από την Τουρκία, βάσει μυστικής συνεννόησης με τη Μόσχα που είχε συμβάλει στον τερματισμό της κρίσης.

Πριν αποχωρήσουν οι Jupiter, ο Τούρκος Υπουργός Άμυνας Ιλχαμί Σαντζάρ απαίτησε πυρηνικά όπλα για τα τουρκικά μαχητικά F-100 και συμμετοχή στα νέα αμερικανικά πυρηνοκίνητα υποβρύχια με πυραύλους Polaris, που θα αναπτύσσονταν στη Μεσόγειο. Η Τουρκία δεν πήρε όλα όσα ζητούσε. Διατήρησε όμως πυρηνικό ρόλο.

Αμερικανικά πυρηνικά όπλα θα διασπείρονταν σε τουρκικές αεροπορικές βάσεις, υπό αποκλειστικό αμερικανικό έλεγχο και με τη χρήση τους να απαιτεί αμερικανική έγκριση. Τουρκικές μοίρες F-100 εκπαιδεύονταν για αποστολές πυρηνικής κρούσης στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Το 1966 προέκυψε κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον.

Απόρρητο υπόμνημα του αμερικανικού ΥΠΕΞ, με τίτλο «Turkish Interest in Atomic Weapon Development», ανέφερε ότι ο επικεφαλής του τουρκικού Ινστιτούτου Μεταλλευτικών Ερευνών είχε κληθεί να συνεργαστεί με τον στρατηγό Ρεφίκ Τούλγκα και τον καθηγητή Ομέρ Ινονού για την ανάπτυξη «Ατομικής Βόμβας». Κατέγραφε επίσης τουρκικές έρευνες για ουράνιο και επιφυλάξεις της Άγκυρας για τις διασφαλίσεις σε μελλοντικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.

Αυτά πριν από εξήντα χρόνια.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, όταν οι σχέσεις μεταξύ των στρατιωτικών καθεστώτων του Κενάν Εβρέν στην Τουρκία και του Ζία ουλ-Χακ στο Πακιστάν ήταν εξαιρετικά στενές, τουρκικές εταιρείες χρησιμοποιήθηκαν για τη μυστική προμήθεια εξοπλισμού αμερικανικής προέλευσης στο πακιστανικό πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου.

Το 1981, ο ανταποκριτής του Associated Press Barry Schweid αποκάλυψε στην Washington Post απόρρητο αμερικανικό τηλεγράφημα για «μυστικό δίκτυο προμηθειών» με τη συμμετοχή τουρκικών εταιρειών. Τη δεκαετία εκείνη, η Ουάσιγκτον προέβη σε περισσότερα από 100 διαβήματα προς την Άγκυρα για τη μεταφορά τεχνολογίας στο πακιστανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Υπήρχαν επίσης ισχυρισμοί ότι το Πακιστάν ήταν διατεθειμένο να μοιραστεί πυρηνική τεχνολογία με την Τουρκία. Ο πρώην Τούρκος ΥΠΕΞ Γιασάρ Γιακίς έγραψε ότι ο Εβρέν ευνοούσε τη συνεργασία, ενώ μαρτυρίες αναφέρουν ότι τόσο ο Εβρέν όσο και αργότερα ο Τουργκούτ Οζάλ ξεναγήθηκαν στις μυστικές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου στην Καχούτα.

Η συμφωνία ΗΠΑ-Τουρκίας για ειρηνική πυρηνική συνεργασία υπογράφηκε επί Κλίντον το 2000. Δεν υποβλήθηκε στο Κογκρέσο λόγω πληροφοριών που ενέπλεκαν ιδιωτικές τουρκικές εταιρείες σε υπόγειες δραστηριότητες διάδοσης πυρηνικής τεχνολογίας. Ο Πρόεδρος Τζορτζ W. Μπους την υπέβαλε το 2008, αφού αντιμετωπίστηκαν οι αμερικανικές ανησυχίες. Τέθηκε σε ισχύ τον Ιούνιο του ίδιου έτους.

Το 2010, μαζί με τη Βραζιλία, η Τουρκία μεσολάβησε για τη Διακήρυξη της Τεχεράνης. Η πρωτοβουλία προέβλεπε ανταλλαγή πυρηνικού καυσίμου με το Ιράν και υπερασπιζόταν το δικαίωμα των μελών της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT) στην ειρηνική πυρηνική τεχνολογία, περιλαμβανομένου του εμπλουτισμού. Την ίδια χρονιά, η Άγκυρα συμφώνησε με τη Ρωσία την κατασκευή του Άκουγιου, του πρώτου εμπορικού πυρηνικού σταθμού της Τουρκίας.

Το Άκουγιου είναι πρόγραμμα ειρηνικής πυρηνικής ενέργειας, όχι πυρηνικών όπλων. Η ρωσική Rosatom το χρηματοδοτεί, το κατασκευάζει, το κατέχει και θα το λειτουργεί. Έτσι, η Τουρκία εξαρτάται από τη Ρωσία για τεχνολογία και καύσιμα, αποκτώντας όμως παράλληλα πυρηνική τεχνογνωσία.

Το 2015, ο Χανς Ρίλε, πρώην υψηλόβαθμος Γερμανός αξιωματούχος άμυνας, έγραψε ότι η γερμανική υπηρεσία πληροφοριών (BND) πίστευε πως ο Ερντογάν είχε δώσει από το 2010 εντολή για προετοιμασίες εμπλουτισμού ουρανίου.

Η Τουρκία είναι συμβαλλόμενο μέρος στη NPT, αποδέχεται τις διασφαλίσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA) και το Πρόσθετο Πρωτόκολλο. Δεν διαθέτει σήμερα βιομηχανικές δυνατότητες εμπλουτισμού ουρανίου ή επανεπεξεργασίας πυρηνικών καυσίμων.

Αυτά θα δυσκόλευαν σοβαρά την απόκτηση πυρηνικών όπλων. Η ιστορία όμως δείχνει ότι, όταν ένα κράτος τα θεωρήσει απαραίτητα για την ασφάλειά του, η πολιτική βούληση μπορεί να υπερκεράσει τεχνολογικά, οικονομικά και διπλωματικά εμπόδια.

Η πυρηνική τεχνολογία έχει διττό χαρακτήρα. Η Ιαπωνία είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα «πυρηνικής λανθάνουσας ικανότητας» (nuclear latency): δεν διαθέτει πυρηνικά όπλα, αλλά έχει μεγάλο μέρος της τεχνολογικής και βιομηχανικής υποδομής για να τα κατασκευάσει. Μελέτη του Carnegie Endowment το 2026 εκτίμησε ότι θα μπορούσε να τα αναπτύξει «μέσα σε λίγους μήνες».

Η Άγκυρα επιδιώκει περισσότερους αντιδραστήρες, μεγαλύτερη εγχώρια συμμετοχή και μικρότερη εξάρτηση από το εξωτερικό. Αναπτύσσει επίσης βαλλιστικούς πυραύλους ολοένα μεγαλύτερου βεληνεκούς, που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως φορείς πυρηνικών όπλων.

Το 2025, το τουρκικό ναυτικό ανακοίνωσε το NÜKDEN, πρόγραμμα ανάπτυξης πυρηνοκίνητου υποβρυχίου και απόκτησης ακόμη μιας προηγμένης πυρηνικής τεχνολογίας.

Όλα τα στοιχεία που παρατέθηκαν δεν αποδεικνύουν την ύπαρξη ενός συνεχούς, μυστικού τουρκικού προγράμματος πυρηνικών όπλων. Δείχνουν όμως ότι η Άγκυρα απέφευγε συστηματικά να κλείσει την πυρηνική πόρτα, ενώ σήμερα οικοδομεί δυνατότητες που διευρύνουν τις επιλογές της.

Και το στρατηγικό περιβάλλον αλλάζει γρήγορα. Το Ισραήλ διαθέτει de facto πυρηνικά όπλα, διατηρώντας την πάγια πολιτική πυρηνικής ασάφειας. Η μελλοντική πορεία του Ιράν παραμένει αβέβαιη. Η αμυντική συμφωνία της Μέκκας εντάσσει την Τουρκία και τη Σαουδική Αραβία σε νέο πλαίσιο συλλογικής άμυνας με το πυρηνικά οπλισμένο Πακιστάν. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, δημοσιοποιημένα στοιχεία που να τεκμηριώνουν την ύπαρξη πακιστανικής πυρηνικής ομπρέλας ή πυρηνικής συνεργασίας. Τον Ιούλιο του 2026, η Σαουδική Αραβία υπέγραψε επίσης συμφωνία με τις ΗΠΑ για ειρηνική πυρηνική συνεργασία.

Για σχεδόν εβδομήντα χρόνια, η πυρηνική ομπρέλα του ΝΑΤΟ κάλυπτε τις ανάγκες ασφαλείας της Τουρκίας. Τι γίνεται όμως αν η εμπιστοσύνη σε αυτή την ομπρέλα συνεχίσει να φθίνει; Ο πόλεμος με το Ιράν ίσως να άλλαξε τους υπολογισμούς. Για την Τουρκία, το πυρηνικό ερώτημα γίνεται όλο και πιο δύσκολο να αγνοηθεί.

*Πρέσβης (ε.τ.). Ανώτερος Συνεργάτης, Κυπριακό Κέντρο Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

Continue Reading
Advertisement
Off the Record12 hours ago

«Ο πόλεμος Ζελένσκι δεν είναι δικός μας»: Η Ευρώπη πληρώνει έναν λογαριασμό χωρίς τέλος

Podcast Therapy1 day ago

🎙️ PODCAST THERAPY —ATHENS EDITION ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 3 | 🇬🇷 ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ

ΕΚΠΟΜΠΕΣ1 day ago

Νικόλας Ιωαννίδης: Η νέα μεταναστευτική πολιτική και οι προκλήσεις για την Κύπρο

ΕΚΠΟΜΠΕΣ1 day ago

Αντρέας Μαυράτσας: Οι διαφωνίες της ΟΕΛΜΕΚ για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών

ΕΚΠΟΜΠΕΣ1 day ago

Αντρέας Μαυρής: Το βαρύ τίμημα της Άσσιας και ο αγώνας για τους αγνοουμένους

ΕΚΠΟΜΠΕΣ1 day ago

Λυσανδρίδης: Στο επίκεντρο η στήριξη του προσφυγικού κόσμου και η διαχείριση των TK περιουσιών

Άρθρα Χάρη Θεραπή2 days ago

Τραμπ, Πούτιν και Σι: Μια νέα Γιάλτα ή η απαρχή μιας νέας παγκόσμιας τάξης;

voulitv2 days ago

Μητροπολίτης Ζιμπάμπουε: Ο ρόλος των θρησκειών στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

ΕΚΠΟΜΠΕΣ2 days ago

Λευτέρης Αντωνίου στο Vouli.TV: Τα δίκαια αιτήματα του προσφυγικού κόσμου

ΕΚΠΟΜΠΕΣ2 days ago

Συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση: Μπορεί να εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2027;

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ4 weeks ago

Χάρης Γεωργιάδης: «Όχι» σε προεκλογική με Αβέρωφ – Νέα ένταση στον ΔΗΣΥ

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ4 weeks ago

ΔΗΣΥ: Αβέρωφ ή Παμπορίδης; Επιστροφή ή αλλαγή σελίδας για το 2028

Άρθρα Χάρη Θεραπή4 weeks ago

Η Ευρώπη χάνει τον βηματισμό της: Τραμπ, πόλεμοι και εσωτερικές ρωγμές

Άρθρα Χάρη Θεραπή3 weeks ago

ΑΚΕΛ: Στήνει το μέτωπο για το 2028 – Ποιοι χωρούν και ποιοι μένουν εκτός

Off the Record3 weeks ago

Αβέρωφ Νεοφύτου: Όνειρο ζωής η Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ4 weeks ago

Ιράν, τράπεζες και LNG: Το γεωπολιτικό ντόμινο που φτάνει μέχρι τις κορυφές της εξουσίας

Off the Record3 weeks ago

Οι Κύπριοι μαθητές διαβάζουν αλλά δεν καταλαβαίνουν…

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ3 weeks ago

Ο Παμπορίδης βγάζει το «μαγικό ραβδί» και προειδοποιεί: «Θα ξηλωθεί το τρικό»

ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ3 weeks ago

Αλλάζει τους υπολογισμούς της Άγκυρας ο πόλεμος με το Ιράν;

MILITAIRE2 weeks ago

Ο Νέος Παγκόσμιος Χάρτης Ισχύος: Τέλος στην Παντοδυναμία των ΗΠΑ και η Στρατηγική Αδράνεια του Ελληνισμού

Viral

(c) 2017-26 | Vouli.TV. All Rights Reserved. Developed by UnitrustMedia