Ήταν Τετάρτη, 24 Μαρτίου 1999. Μια συνηθισμένη ανοιξιάτικη ημέρα που έμελλε να σημαδέψει τη σύγχρονη ιστορία της Σερβίας. Το βράδυ, καθώς πολλοί ετοιμάζονταν να παρακολουθήσουν την αγαπημένη τους λατινοαμερικανική σαπουνόπερα «Esmeralda» ή την ιστορική σερβική ταινία «The Battle of Kosovo», η πραγματικότητα άλλαζε δραματικά.

Λίγες ώρες νωρίτερα, ο τότε πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας (ΟΔΓ), Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, ανακοίνωνε: «Η χώρα μας βρίσκεται σε πόλεμο».

Οι σειρήνες του αεροπορικού συναγερμού ήχησαν στις 8:00 μ.μ., όμως οι πρώτες επιθέσεις είχαν ήδη ξεκινήσει. Πέντε λεπτά νωρίτερα, στις 7:55 μ.μ., πύραυλοι κρουζ που εκτοξεύτηκαν από πλοία του ΝΑΤΟ στην Αδριατική χτύπησαν στρατιωτικούς στόχους στην Πρίστινα και το Κοσσυφοπέδιο. Ένας από αυτούς έπληξε το στρατιωτικό αεροδρόμιο Batajnica, προκαλώντας την πρώτη απώλεια. Μέσα στη νύχτα, ακολούθησαν χτυπήματα σε στρατώνες και αντιαεροπορικές μονάδες στο Prokuplje, το Kuršumlija και άλλες περιοχές.

Οι πολίτες, αν και δεν έβλεπαν τον εχθρό, αντιλαμβάνονταν τον πόλεμο με όλες τις αισθήσεις τους. Πολύ γρήγορα έμαθαν νέες λέξεις: Tomahawk, B-52, Aviano (η βάση απ’ όπου απογειώνονταν τα αεροσκάφη του ΝΑΤΟ). Και, φυσικά, αναρωτήθηκαν: «Γιατί μας βομβαρδίζουν;»

Η στρατιωτική επιχείρηση του ΝΑΤΟ ήρθε ως απάντηση στις πολύμηνες συγκρούσεις μεταξύ του Γιουγκοσλαβικού Στρατού και των σερβικών αστυνομικών δυνάμεων με μέλη του Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσσυφοπεδίου (UCK). Αν και οι συγκρούσεις ξεκίνησαν το 1996-97, το 1998 κλιμακώθηκαν σε πόλεμο πλήρους κλίμακας.

Η αφορμή για την επέμβαση ήταν η σφαγή στο χωριό Račak στις 15 Ιανουαρίου 1999, όπου 45 Αλβανοί σκοτώθηκαν. Ο ΟΑΣΕ, μέσω του Αμερικανού διπλωμάτη William Walker, κατηγόρησε τη σερβική πλευρά για σφαγή αμάχων. Αντίθετα, οι σερβικές αρχές υποστήριξαν ότι επρόκειτο για μέλη του UCK που σκοτώθηκαν σε μάχη.

Οι ειρηνευτικές συνομιλίες στη Γαλλία (Ραμπουγιέ) κατέρρευσαν στις 23 Μαρτίου 1999. Το απόγευμα της ίδιας ημέρας, ο Αμερικανός διαμεσολαβητής Richard C. Holbrooke εγκατέλειψε το Βελιγράδι, δίνοντας το σήμα ότι η στρατιωτική επέμβαση ήταν αναπόφευκτη.

Η εντολή για την επίθεση, την πρώτη που εξαπέλυσε το ΝΑΤΟ εναντίον κυρίαρχου κράτους, δόθηκε από τον Γενικό Γραμματέα της Συμμαχίας, Javier Solana, στον Αμερικανό Στρατηγό Wesley Clark. Έτσι, στις 24 Μαρτίου 1999 ξεκίνησε η επιχείρηση που στη Σερβία ονομάστηκε «Ελεήμων Άγγελος», αν και το ΝΑΤΟ δεν υιοθέτησε ποτέ αυτόν τον όρο.

Η εκστρατεία διήρκεσε 78 ημέρες και άφησε πίσω της χιλιάδες νεκρούς και τεράστιες καταστροφές:

Απώλειες ανθρώπινων ζωών:

1.008 στρατιώτες και αστυνομικοί της ΟΔΓ.

2.500 άμαχοι (σύμφωνα με τη σερβική κυβέρνηση), μεταξύ αυτών 89 παιδιά.

Από 489 έως 527 άμαχοι (σύμφωνα με τη Human Rights Watch).

6.000 τραυματίες, εκ των οποίων 2.700 παιδιά.

Επιχειρήσεις, Στόχοι και Υλικές ζημιές:

-22.000 τόνοι βομβών έπληξαν τη χώρα.

-2.300 αεροπορικές επιδρομές.

-Το 50% της παραγωγικής ικανότητας της Σερβίας και το 1/3 της ηλεκτρικής ενέργειας καταστράφηκαν.

-Στόχοι: στρατιωτικές βάσεις, γέφυρες, νοσοκομεία, μέσα ενημέρωσης (όπως το RTS, όπου σκοτώθηκαν 16 υπάλληλοι), ακόμη και η κινεζική πρεσβεία στο Βελιγράδι.

Στις 27 Μαρτίου, η σερβική αεράμυνα κατέρριψε ένα αμερικανικό Lockheed F-117A «Night Hawk», το πρώτο και μοναδικό μέχρι σήμερα stealth αεροσκάφος που καταστράφηκε σε μάχη. Ο πιλότος Dale Zelko διασώθηκε μετά από έξι ώρες.

Στις 10 Ιουνίου 1999, μετά από έντονες διαπραγματεύσεις, υπογράφηκε η Συμφωνία του Κουμάνοβο μεταξύ της ΟΔΓ και του ΝΑΤΟ.

-Ο σερβικός στρατός και η αστυνομία αποχώρησαν από το Κοσσυφοπέδιο.

-Η διεθνής ειρηνευτική δύναμη KFOR ανέλαβε τον έλεγχο με 37.200 στρατιώτες από 36 χώρες.

-Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ενέκρινε το Ψήφισμα 1244, που προέβλεπε τη διοίκηση του Κοσσυφοπεδίου από την UNMIK.

Ο Slobodan Milosevic, εμφανιζόμενος στην τηλεόραση, δήλωσε: «Η επιθετικότητα τελείωσε, η ειρήνη νίκησε τη βία. Αγαπητοί πολίτες, καλή ειρήνη σε εσάς».

Το 2008, το Κοσσυφοπέδιο κήρυξε μονομερώς την ανεξαρτησία του. Σήμερα, η Σερβία δεν το αναγνωρίζει, ενώ οι συνομιλίες για την εξομάλυνση των σχέσεων συνεχίζονται. Η ιστορία δεν έχει ακόμη τελειώσει. 26 χρόνια μετά, η μνήμη των 78 ημερών παραμένει ζωντανή, τόσο για τη Σερβία όσο και για τη διεθνή κοινότητα.

 

ΠΗΓΗ: IBNA