ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
70 Χρόνια από τα Σεπτεμβριανά: Μνήμη και Διδάγματα
*του Στέλιου Γ. Προκοπίου
Στις αρχές τις δεκαετίας του 1950, οι Ελληνοτουρκικές σχέσεις σημείωναν αισθητή επιδείνωση και αυτό λόγω Κυπριακού ζητήματος. Οι Έλληνες της Κύπρου πλέον ασφυκτιούσαν ευρισκόμενοι κάτω από την ηγεμονία των Βρετανών και αγανακτισμένοι από τις ανεκπλήρωτες υποσχέσεις που έλαβαν, τόσο κατά τον Α΄, αλλά και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αποφάσισαν ότι η ώρα του ξεσηκωμού είχε φθάσει.
Το αίτημα της Ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα, πλέον αποτελούσε εθνική και ηθική υποχρέωση για τους Έλληνες της Κύπρου, οι οποίοι κήρυξαν την έναρξη του ένοπλου απελευθερωτικού αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α. την 1ην Απριλίου του 1955.
Το γεγονός αυτό συνάντησε την έντονη αντίδραση της Άγκυρας, η οποία άδραξε την ευκαιρία και επιχείρησε να στρέψει την Τουρκική κοινή γνώμη εναντίον της Ελληνικής μειονότητας της Κωνσταντινούπολης, η οποία μόλις είχε αρχίσει να ανακάμπτει μετά το μεσοδιάστημα της Συνθήκης της Λωζάνης και το πέρας του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οπόταν το Τουρκικό κράτος προσπάθησε και έπληξε καίρια τους κοινωνικούς, πολιτικούς, πολιτιστικούς και οικονομικούς θεσμούς της Ελληνικής μειονότητας.
Η οργανωμένη αυτή προσπάθεια αποκαλύφθηκε λίγους μήνες αργότερα, όταν τα μεσάνυκτα της 5ης προς 6η Σεπτεμβρίου εξερράγη βόμβα στον κήπο του Τουρκικού Προξενίου στην Θεσσαλονίκη, η οποία προκάλεσε μικρές υλικές ζημιές στην παρακείμενη οικία του Κεμάλ Ατατούρκ. Αργότερα και μετά από έρευνα, απεδείχθη ότι επρόκειτο για προβοκάτσια, καθώς διεφάνη ότι τοποθετήθηκε από τον Τούρκο κλητήρα του Προξενείου.
Παρόλα αυτά το βράδυ της 6ης Σεπτεμβρίου 1955, η Κωνσταντινούπολη βυθίστηκε σε ένα κύμα συντονισμένης βίας και καταστροφής που έμελλε να αλλάξει για πάντα την ιστορία της Ελληνορθόδοξης παρουσίας στην Πόλη.
Μέσα σε λίγες ώρες, η βία πήρε διαστάσεις πογκρόμ. Περισσότερα από 4.500 σπίτια λεηλατήθηκαν, 3.000 καταστήματα καταστράφηκαν, δεκάδες εκκλησίες βεβηλώθηκαν και πυρπολήθηκαν, ενώ ανυπολόγιστης αξίας κειμήλια της ορθόδοξης παράδοσης έγιναν στάχτη. Νεκροί και τραυματίες καταγράφηκαν τόσο από ξυλοδαρμούς όσο και από εμπρησμούς. Οι γυναίκες υπέστησαν βιασμούς και σεξουαλική βία, ενώ ακόμα και νεκροταφεία συλήθηκαν, με μάρτυρες να περιγράφουν σκηνές φρικαλεοτήτων που ξεπερνούσαν κάθε όριο βαρβαρότητας.
Οι Τουρκικές αστυνομικές και στρατιωτικές δυνάμεις, αντί να προστατεύσουν τους πολίτες, στάθηκαν απαθείς ή και συνέδραμαν τους επιτιθέμενους. Ήταν πια φανερό ότι η επίθεση δεν ήταν μια αυθόρμητη έκρηξη βίας και μίσους, αλλά ένα οργανωμένο σχέδιο εξόντωσης του Ελληνικού στοιχείου. Τα γεγονότα εκείνης της ημέρας παρέμειναν στην ιστορία γνωστά ως Σεπτεμβριανά.
Ένα από τα σημαντικότερα διδάγματα που προκύπτουν από τα Σεπτεμβριανά, είναι ότι κάθε φορά που τα Ελληνοτουρκικά φτάνουν σε κρίσιμη καμπή, η Άγκυρα επιλέγει την κλιμάκωση σε όλα τα επίπεδα, διπλωματικό, στρατιωτικό, πολιτικό, αλλά και κοινωνικό, στρέφοντας συχνά τον όχλο εναντίον μειονοτήτων ή συμβόλων. Αυτό το μοτίβο φάνηκε καθαρά το 1955, φάνηκε το 1964 με τις απελάσεις, κορυφώθηκε το 1974 με την εισβολή στην Κύπρο, και παραμένει μέχρι σήμερα στον τρόπο που η Τουρκία προσεγγίζει τις Ελληνοτουρκικές κρίσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Το ερώτημα που προκύπτει, είναι αν αυτή η στρατηγική εξυπηρετεί πραγματικά την άμυνα της Κύπρου, όπως προβάλλεται συχνά από την τουρκική πλευρά. Στην πραγματικότητα, η συστηματική κλιμάκωση δεν συνδέεται με μια αμυντική στρατηγική, αλλά περισσότερο με την προσπάθεια της Άγκυρας να επιβάλει τετελεσμένα και να αποσπάσει πολιτικά και διπλωματικά οφέλη. Η Κύπρος αποτέλεσε και συνεχίζει να αποτελεί το πρόσχημα για την ενίσχυση του εθνικιστικού αφηγήματος στην Τουρκία, αλλά και το πεδίο όπου δοκιμάζονται τα όρια της Ελληνικής και διεθνούς ανοχής.
Για την Ελλάδα και τον Κυπριακό Ελληνισμό, η εμπειρία των Σεπτεμβριανών διδάσκει ότι η ασφάλεια της Κύπρου δεν μπορεί να στηριχθεί στην ψευδαίσθηση του «κατευνασμού», ούτε στην αποδοχή μιας συνεχούς κλιμάκωσης από την Άγκυρα. Αντίθετα, απαιτεί σταθερές συμμαχίες, ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος και κυρίως συνεχή υπενθύμιση της ιστορικής αλήθειας στη διεθνή κοινότητα.
Τα Σεπτεμβριανά του 1955 δεν είναι απλώς μια θλιβερή επέτειος του Ελληνισμού, αλλά ένα παγκόσμιο μάθημα για το πώς ο εθνικισμός, όταν τροφοδοτείται από το κράτος, μπορεί να οδηγήσει σε βαρβαρότητες. Εβδομήντα χρόνια μετά, η μνήμη των θυμάτων, μας καλεί να σταθούμε απέναντι σε κάθε μορφή διωγμού και να υπερασπιστούμε τις αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας και του σεβασμού της διαφορετικότητας.
*ο Στέλιος Γ. Προκοπίου είναι διεθνολόγος
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
Μεταξύ Άγκυρας και Τουρκοκυπρίων: Ο Έρχιουρμαν χάνει την πολιτική ισορροπία
Σε έντονο πολιτικό κλοιό πιέσεων βρίσκεται ο κατοχικός ηγέτης, Τουφάν Έρχιουρμαν. Από τη μία πλευρά δέχεται επικρίσεις από πρώην συνεργάτες του στο Ρεπουμπλικανικό Τουρκικό Κόμμα, αλλά και από ψηφοφόρους που τον είχαν στηρίξει για τις θέσεις του στο Κυπριακό και οι οποίοι πλέον διαπιστώνουν ότι ακολουθεί πολιτική που προσομοιάζει με εκείνη των πολιτικών του αντιπάλων.
Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία, παρότι δεν φαίνεται να έχει παράπονα από τη συνεργασία μαζί του, δεν δείχνει να του έχει πλήρη εμπιστοσύνη, κάτι που αποτυπώνεται σε διάφορες κινήσεις της. Στην πράξη, η Άγκυρα φαίνεται να τον παρακάμπτει, να μην τον ενημερώνει και να μην τον λαμβάνει ουσιαστικά υπόψη στις συζητήσεις που αφορούν το Κυπριακό. Το γεγονός αυτό, σύμφωνα με πληροφορίες, το αντιλαμβάνεται και ο ίδιος ο κ. Έρχιουρμαν, ο οποίος εκφράζει τη δυσαρέσκειά του.
Είναι ξεκάθαρο ότι οι εκάστοτε εγκάθετοι της Άγκυρας διαθέτουν περιορισμένα περιθώρια αυτόνομης δράσης. Στο παρελθόν, ο μόνος που επιχείρησε, έστω και σε μία περίπτωση, να διατυπώσει διαφορετικές θέσεις προκαλώντας την αντίδραση του Τούρκου Προέδρου Ταγίπ Ερντογάν, ήταν ο Μουσταφά Ακιντζί. Στην ουσία, ο Τουφάν Έρχιουρμαν, τον οποίο ούτε οι ξένοι συνομιλητές του θεωρούν ότι μπορεί να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο ή να ασκήσει επιρροή, δεν εκφράζει διαφορετικές απόψεις από εκείνες που προωθεί η Άγκυρα.
Ο Έρχιουρμαν επιλέγει να κινείται πίσω από γενικές και αόριστες διατυπώσεις. Αποφεύγει να τοποθετηθεί ξεκάθαρα για τη μορφή λύσης του Κυπριακού, επαναλαμβάνοντας ότι εκείνο που έχει σημασία είναι το περιεχόμενο της λύσης και όχι η ονομασία της. Η στάση αυτή θεωρείται συνειδητή επιλογή, καθώς επιδιώκει να αποφύγει τόσο τις αντιδράσεις στο εσωτερικό της τουρκοκυπριακής κοινότητας όσο και τις αντιδράσεις από την Τουρκία. Σε πρόσφατες τηλεοπτικές εμφανίσεις του, αναφέρθηκε στη θέση της Τουρκίας περί «κυριαρχικής ισότητας» και «ίσου διεθνούς καθεστώτος». Όπως δήλωσε, «πρόκειται για ένα εννοιολογικό πλαίσιο που τέθηκε μετά το Κραν Μοντανά, το περιεχόμενο του οποίου, ωστόσο, δεν έχει συζητηθεί ή συμπληρωθεί επαρκώς μέχρι σήμερα». Με αυτή τη διατύπωση, αποφεύγει να απορρίψει τους όρους που προωθεί η Άγκυρα, τους οποίους είχε υιοθετήσει με ιδιαίτερη ένταση και ο Ερσίν Τατάρ και οι οποίοι παραπέμπουν σε λύση δύο κρατών.
Τουρκία, Έρχιουρμαν και ψευδοκράτος
Η τουρκική πλευρά συνεχίζει να κινείται στη λογική μιας χωριστής αυτόνομης περιοχής στα κατεχόμενα και μιας μορφής συγκυριαρχίας σε διάφορες πτυχές της λειτουργίας του κράτους. Μέσα από συνομοσπονδιακές προσεγγίσεις, εγείρει ζητήματα συνδιαχείρισης, όπως αυτό του φυσικού αερίου, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι μια τέτοια συνεργασία μπορεί να ξεκινήσει ακόμη και χωρίς συνολική λύση του Κυπριακού.
Είναι σαφές ότι η Άγκυρα διατηρεί στενότερα κανάλια επικοινωνίας με την ψευδοκυβέρνηση, την οποία και στηρίζει ενεργά. Σε καμία περίπτωση δεν φαίνεται να επιθυμεί η σημερινή «αντιπολίτευση», δηλαδή το Ρεπουμπλικανικό Τουρκικό Κόμμα, να αναλάβει την ηγεσία του κατοχικού καθεστώτος, προκρίνοντας αντ’ αυτού μια κατάσταση πολιτικής ισορροπίας. Παράλληλα, είναι εμφανές ότι η προώθηση μεγάλων έργων υποδομής από την Τουρκία στα κατεχόμενα συνδέεται και με την ενίσχυση της ψευδοκυβέρνησης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η «συμφωνία» που αναμένεται να υπογραφεί την 1η Ιουλίου για τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Τουρκία προς τις κατεχόμενες περιοχές. Στο πλαίσιο αυτό, τα κατεχόμενα αναμένεται να επισκεφθεί ο Αντιπρόεδρος της Τουρκίας, Cevdet Yılmaz. Σύμφωνα με τον ψευδοπρωθυπουργό Ουνάλ Ουστέλ, κατά την περίοδο Σεπτεμβρίου – Οκτωβρίου 2026 θα αρχίσει η πόντιση των αγωγών και θα ξεκινήσει επίσημα η υλοποίηση του έργου, το οποίο αναμένεται να ολοκληρωθεί το αργότερο έως το 2029.
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
Νέα εξέλιξη στην υπόθεση Αριστοτέλους – Το Υπουργικό εισηγείται εκ νέου διαθεσιμότητα
Το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε τη Δευτέρα να εισηγηθεί την εκ νέου θέση σε διαθεσιμότητα της Άννας Αριστοτέλους, σύμφωνα με πληροφορίες του ΚΥΠΕ.
Όπως αναφέρουν οι ίδιες πληροφορίες, το Υπουργικό Συμβούλιο, κατά τη διάρκεια έκτακτης συνεδρίας που πραγματοποιήθηκε το πρωί της Δευτέρας, αποφάσισε να υποβάλει εισήγηση προς την Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας (ΕΔΥ), προκειμένου η κ. Αριστοτέλους να τεθεί εκ νέου σε διαθεσιμότητα.
Υπενθυμίζεται ότι το Διοικητικό Δικαστήριο ακύρωσε την προηγούμενη εβδομάδα την απόφαση της ΕΔΥ, βάσει της οποίας η πρώην Διευθύντρια των Κεντρικών Φυλακών, Άννα Αριστοτέλους, είχε τεθεί σε διαθεσιμότητα από τις 5 Δεκεμβρίου 2025 έως την ολοκλήρωση της ποινικής υπόθεσης που εκκρεμεί εις βάρος της και σχετίζεται με έγγραφα των Κεντρικών Φυλακών.
Σύμφωνα με το σκεπτικό του Δικαστηρίου, κατά τον ουσιώδη χρόνο, η αρμόδια αρχή για να εισηγηθεί τη διαθεσιμότητα της αιτήτριας δεν ήταν το Υπουργικό Συμβούλιο αλλά η Προεδρία της Δημοκρατίας, καθώς η κ. Αριστοτέλους εξακολουθούσε να υπηρετεί στην Προεδρία όταν κατατέθηκε η σχετική πρόταση προς την ΕΔΥ.
Όπως επισημαίνεται στην απόφαση, «στις 28.11.2025 που υπεβλήθη η πρόταση από το Υπουργικό Συμβούλιο, η αιτήτρια εξακολουθούσε να υπηρετεί στην Προεδρία και δεν είχε ακόμα αναλάβει καθήκοντα Γενικού Διευθυντή», ενώ προστίθεται ότι «αρμόδια αρχή, για να εισηγηθεί την διαθεσιμότητα της αιτήτριας, ήταν η Προεδρία της Δημοκρατίας και όχι το Υπουργικό Συμβούλιο».
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
Τέλος εποχής για τον Κιρ Στάρμερ – Παραιτήθηκε από πρωθυπουργός
Πριν προχωρήσει στην ανακοίνωση της παραίτησής του, ο Κιρ Στάρμερ έκανε έναν απολογισμό της πορείας του στην ηγεσία των Εργατικών, σημειώνοντας ότι παρέλαβε ένα κόμμα «πολιτικά, οικονομικά και ηθικά χρεοκοπημένο». Όπως ανέφερε, πολλοί πίστευαν εκείνη την περίοδο ότι το Εργατικό Κόμμα είχε ολοκληρώσει τον πολιτικό του κύκλο, ωστόσο, όπως υποστήριξε, κατάφερε να αποδείξει το αντίθετο.
Την απόφασή του να παραιτηθεί τόσο από την πρωθυπουργία του Ηνωμένου Βασιλείου όσο και από την ηγεσία του Εργατικού Κόμματος ανακοίνωσε ο Κιρ Στάρμερ, σε δήλωσή του έξω από την Downing Street, σύμφωνα με τη ζωντανή ενημέρωση του BBC.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός ανέφερε ότι το βασικό ερώτημα που τέθηκε ενώπιον του κόμματός του ήταν κατά πόσο ο ίδιος εξακολουθεί να είναι το κατάλληλο πρόσωπο για να ηγηθεί της παράταξης στις επόμενες βουλευτικές εκλογές. Όπως δήλωσε, «άκουσε την απάντηση» που του έδωσε το κόμμα του και την αποδέχεται.
Στη δήλωσή του, ο Στάρμερ υποστήριξε ότι κάθε απόφαση που έλαβε κατά τη διάρκεια της θητείας του είχε ως κύριο γνώμονα το συμφέρον της χώρας, τονίζοντας πως επιδίωξε πάντοτε να θέτει τη Βρετανία πάνω από όλα.
Πριν ανακοινώσει επίσημα την παραίτησή του, έκανε εκ νέου αναφορά στην πορεία του στην ηγεσία των Εργατικών, σημειώνοντας ότι ανέλαβε ένα κόμμα «πολιτικά, οικονομικά και ηθικά χρεοκοπημένο». Όπως είπε, πολλοί θεωρούσαν τότε πως οι Εργατικοί είχαν πολιτικά τελειώσει, ωστόσο ο ίδιος απέδειξε ότι μπορούσαν να επιστρέψουν δυναμικά.
Ο Στάρμερ ανέφερε ακόμη ότι προχώρησε σε ουσιαστικές αλλαγές στο κόμμα, απομακρύνοντας, όπως χαρακτηριστικά είπε, «το δηλητήριο του αντισημιτισμού». Παράλληλα, υποστήριξε ότι συνέβαλε στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους τομείς της οικονομίας, της άμυνας και της εθνικής ασφάλειας.
Αναφερόμενος στην άνοδό του στην εξουσία, χαρακτήρισε την είσοδό του στην Downing Street το 2024 ως την πιο περήφανη στιγμή της ζωής του. Όπως τόνισε, αποφάσισε να ασχοληθεί με την πολιτική με στόχο να βελτιώσει τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων.
Η ανακοίνωση της παραίτησής του πραγματοποιήθηκε ενώ στην Downing Street είχαν συγκεντρωθεί μέλη της κυβέρνησης και στενοί συνεργάτες του Βρετανού πρωθυπουργού. Σύμφωνα με το BBC, ανάμεσά τους βρισκόταν και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Ντέιβιντ Λάμι.
Η εξέλιξη χαρακτηρίζεται από το BBC ως ιδιαίτερα σημαντική για τη βρετανική πολιτική σκηνή, καθώς έρχεται μόλις δύο χρόνια μετά τη σαρωτική εκλογική νίκη των Εργατικών στις βουλευτικές εκλογές του Ιουλίου 2024.
-
ΠΟΛΙΤΙΚΗ1 month agoΒουλευτικές εκλογές 2026 – Αναλυτικά αποτελέσματα και κατανομή εδρών
-
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ1 week agoΠόρισμα καταπέλτης για το “Κράτος-Μαφία” για 15 φυσικά και νομικά πρόσωπα
-
Off the Record1 month agoΟ Φούλης εν όπως τον σκαλαπούνταρο… εδείχτηκεν τους ούλλους!
-
Βουλευτικές Εκλογές 20261 month agoΌσα πρέπει να ξέρετε πριν ψηφίσετε!
-
EKLOGES20261 month agoΒουλευτικές Εκλογές 2026 – Ζωντανή Αναμετάδοση Αποτελεσμάτων από το ΡΙΚ
-
Βουλευτικές Εκλογές 20261 month agoΣάλος από πρόταση υποψήφιου του ΕΛΑΜ για παρακολούθηση κομμάτων
-
Βουλευτικές Εκλογές 20261 month agoΤι δεν επιτρέπεται από την Παρασκευή μέχρι την ημέρα των εκλογών
-
ΠΟΛΙΤΙΚΗ1 week agoΠόρισμα «Κράτος Μαφία»: Πρώτα ενημερώνεται ο Αναστασιάδης, μετά η δημοσιοποίηση
-
ΠΟΛΙΤΙΚΗ1 week agoΜήνυμα ΔΗΠΑ προς Παπαδόπουλο: «Αναμένουμε την πρόσκληση» – Ανοικτοί σε συνεργασία αλλά με όρους
-
EKLOGES20261 month agoEKLOGES2026 – H τελική της προεκλογικής περιόδου με χιούμορ! | Παρασκευή 22/05 στις 7μμ






