του Χάρη Θεραπή

Ο εμφύλιος στον ΔΗΣΥ είναι το καλύτερο δώρο στον Χριστοδουλίδη

Στον ΔΗΣΥ φαίνεται πως το 2028 ήρθε… δύο χρόνια νωρίτερα. Και όσο στην Πινδάρου ακονίζουν τα μαχαίρια για το ποιος θα διεκδικήσει την Προεδρία της Δημοκρατίας, στο Προεδρικό μπορούν απλώς να παρακολουθούν.

Η σύγκρουση Αννίτας Δημητρίου – Αβέρωφ Νεοφύτου παύει πλέον να είναι ψίθυρος στους διαδρόμους. Οι δημόσιες παρεμβάσεις του τέως προέδρου του ΔΗΣΥ, οι αιχμές για τις δημοσκοπήσεις και οι αναφορές στην «ενότητα» δείχνουν ότι η μάχη για το χρίσμα έχει ουσιαστικά αρχίσει. Από την άλλη, σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Φιλελεύθερου, η Αννίτα Δημητρίου δεν δείχνει καμία διάθεση να κάνει πίσω, ενώ εμφανίζεται να διαθέτει τόσο τη στήριξη της σημερινής κομματικής ηγεσίας όσο και δημοσκοπικό προβάδισμα έναντι πιθανών εσωκομματικών αντιπάλων.

Μόνο που υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια: αντίπαλος του ΔΗΣΥ στις προεδρικές εκλογές δεν είναι ο ΔΗΣΥ. Είναι ο Νίκος Χριστοδουλίδης.

Κι όμως, αντί η μεγαλύτερη δύναμη της αντιπολίτευσης να οικοδομεί από τώρα μια πειστική εναλλακτική πρόταση εξουσίας, κινδυνεύει να μετατρέψει τα επόμενα δύο χρόνια σε μια ατελείωτη εσωκομματική προκριματική διαδικασία.

Και κάπου εδώ αρχίζει το πάρτι για το Προεδρικό.

Ο Χριστοδουλίδης δεν χρειάζεται να διασπάσει τον ΔΗΣΥ. Το κάνουν μόνοι τους.

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης γνωρίζει ότι το μεγαλύτερο πολιτικό του πρόβλημα ενόψει του 2028 δεν είναι απλώς η αντιπολίτευση. Είναι η πιθανότητα επανένωσης της ευρύτερης κεντροδεξιάς απέναντί του.

Το βαθύ τραύμα του 2023 παραμένει ανοικτό. Ένα σημαντικό μέρος των ψηφοφόρων του ΔΗΣΥ είχε τότε επιλέξει τον Χριστοδουλίδη στον δεύτερο γύρο, ενώ η σημερινή κυβέρνηση εξακολουθεί να περιλαμβάνει πρόσωπα που πολιτικά προέρχονται από τον συναγερμικό χώρο. Αυτή ακριβώς η ιδιόμορφη σχέση καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την αντιπολιτευτική στρατηγική της Πινδάρου.

Για τον Πρόεδρο, επομένως, υπάρχει ένα ιδανικό σενάριο: ένας ΔΗΣΥ διαιρεμένος ανάμεσα σε στρατόπεδα, πρόσωπα και παλιούς λογαριασμούς.

Αννίτα ή Αβέρωφ;

Παμπορίδης ή κάποιος τέταρτος;

Ποιος δικαιώθηκε το 2023;

Ποιος ευθύνεται για την ήττα;

Ποιος είναι περισσότερο «καθαρόαιμος» Συναγερμικός;

Κάθε ώρα που αναλώνεται σε αυτά είναι μία ώρα λιγότερη συζήτησης για την κυβέρνηση.

Η πολιτική αυτοχειρία της Πινδάρου

Το πρόβλημα δεν είναι ότι υπάρχουν διαφορετικές φιλοδοξίες. Σε ένα μεγάλο κόμμα εξουσίας αυτό είναι φυσιολογικό.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν η προσωπική μάχη προηγείται της πολιτικής μάχης.

Ο Αβέρωφ Νεοφύτου αμφισβητεί δημόσια τον τρόπο με τον οποίο έγιναν οι εσωκομματικές μετρήσεις και αφήνει αιχμές για τους χειρισμούς της ηγεσίας. Η Αννίτα Δημητρίου, από την άλλη, φέρεται να απορρίπτει εισηγήσεις να παραμερίσει τις δικές της προεδρικές φιλοδοξίες. Το ρεπορτάζ πλέον μιλά ανοικτά για επερχόμενη σκληρή σύγκρουση των δύο.

Αν αυτή η σύγκρουση κλιμακωθεί, το ερώτημα δεν θα είναι ποιος θα κερδίσει το χρίσμα.

Θα είναι τι θα έχει απομείνει από τον ΔΗΣΥ όταν το κερδίσει.

Διότι ένας υποψήφιος που θα εξέλθει νικητής από έναν διετή εσωκομματικό πόλεμο μπορεί να έχει κερδίσει την Πινδάρου και ταυτόχρονα να έχει χάσει ένα σημαντικό μέρος της κοινωνίας.

Και κυρίως να έχει σπρώξει ακόμη περισσότερους παραδοσιακούς ψηφοφόρους του κόμματος προς τον άνθρωπο που θέλει να εκτοπίσει από το Προεδρικό.

Βούτυρο στο ψωμί του Προεδρικού

Ο Χριστοδουλίδης έχει ήδη δείξει ότι γνωρίζει πού πονά ο ΔΗΣΥ. Η πρόσφατη αντιπαράθεση γύρω από τον χαρακτηρισμό «ΔΗΣΑΚΕΛ» δεν ήταν απλώς ένα επικοινωνιακό πυροτέχνημα. Χτυπούσε ακριβώς στο ζήτημα της πολιτικής ταυτότητας της Πινδάρου και στη δύσκολη σχέση της σημερινής ηγεσίας με ένα τμήμα της συναγερμικής βάσης.

Όσο λοιπόν ο ΔΗΣΥ συζητά ποιος θα είναι ο υποψήφιός του, ο Χριστοδουλίδης μπορεί να επιχειρεί κάτι πολύ σημαντικότερο: να διεκδικεί τον ίδιο τον συναγερμικό ψηφοφόρο.

Και αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα.

Ο Πρόεδρος δεν χρειάζεται απαραίτητα να κερδίσει την ηγεσία του ΔΗΣΥ. Του αρκεί να κρατήσει ένα σημαντικό κομμάτι της βάσης του.

Κάθε δημόσια βολή Αβέρωφ προς Αννίτα, κάθε απάντηση του ενός στρατοπέδου στο άλλο και κάθε αναμόχλευση του 2023 κάνει αυτή τη δουλειά ευκολότερη.

Στην Πινδάρου ψάχνουν νικητή. Στο Προεδρικό μετρούν κέρδη.

Υπάρχει μια παλιά πολιτική αρχή: όταν ο αντίπαλός σου αυτοκαταστρέφεται, μην τον διακόπτεις.

Αυτό ακριβώς μπορεί να κάνει σήμερα ο Νίκος Χριστοδουλίδης.

Να παρακολουθεί.

Γιατί εάν ο εμφύλιος στον ΔΗΣΥ συνεχιστεί με αυτή την ένταση, ίσως στο τέλος το μεγάλο ερώτημα του 2028 να μην είναι εάν θα κερδίσει η Αννίτα τον Αβέρωφ ή ο Αβέρωφ την Αννίτα.

Θα είναι εάν, μέχρι να τελειώσουν μεταξύ τους, θα έχουν ήδη βοηθήσει να κερδίσει ο Χριστοδουλίδης.

Στην πολιτική, οι λέξεις σπάνια επιλέγονται τυχαία. Και όταν ένας Πρόεδρος της Δημοκρατίας αποφασίζει να συμπυκνώσει τα δύο μεγαλύτερα κόμματα της χώρας σε μία λέξη —«ΔΗΣΑΚΕΛ»— δεν κάνει απλώς ένα λεκτικό παιχνίδι. Χαράζει γραμμή αντιπαράθεσης.

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης γνώριζε πολύ καλά ότι ο συγκεκριμένος χαρακτηρισμός θα ενοχλούσε. Ίσως, μάλιστα, αυτός να ήταν και ο πραγματικός του στόχος.

Γιατί η ταύτιση ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ αγγίζει δύο διαφορετικές πολιτικές ευαισθησίες: για το ΑΚΕΛ, την προσπάθεια να εμφανίζεται ως η διακριτή αντιπολιτευτική πρόταση απέναντι στην κεντροδεξιά διακυβέρνηση· για τον ΔΗΣΥ, κάτι ακόμη βαθύτερο: την ίδια του την πολιτική ταυτότητα και τη σχέση του με έναν Πρόεδρο που προέρχεται από τα σπλάχνα του.

Και κάπου εδώ η συζήτηση παύει να αφορά μόνο τους διορισμούς στους ημικρατικούς οργανισμούς.

Αφορά το 2028.

Ο Χριστοδουλίδης οικοδομεί τον αντίπαλό του

Η πολιτική στρατηγική του Προεδρικού αρχίζει να αποκτά καθαρότερο περίγραμμα.

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης επιχειρεί να παρουσιάσει την κυβέρνησή του ως έναν αυτόνομο κεντροδεξιό πόλο, απέναντι σε μια αντιπολίτευση που —κατά την κυβερνητική αφήγηση— μπορεί να ξεκινά από διαφορετικές ιδεολογικές αφετηρίες, αλλά καταλήγει ολοένα συχνότερα στην ίδια πολιτική στόχευση.

Το «ΔΗΣΑΚΕΛ», συνεπώς, δεν απευθύνεται πρωτίστως στις ηγεσίες των δύο κομμάτων.

Απευθύνεται στους ψηφοφόρους.

Και ιδιαίτερα στους ψηφοφόρους του Δημοκρατικού Συναγερμού.

Εκεί βρίσκεται ίσως το πραγματικό πεδίο της μάχης.

Η δύσκολη εξίσωση της Πινδάρου

Για τον ΔΗΣΥ το πρόβλημα είναι πολύ πιο σύνθετο από μια σκληρή ανακοίνωση του Προεδρικού.

Πρέπει ταυτόχρονα να ασκεί αντιπολίτευση στον Νίκο Χριστοδουλίδη και να πείθει ότι αποτελεί τη φυσική πολιτική έκφραση της Κεντροδεξιάς, απέναντι σε έναν Πρόεδρο που δηλώνει συναγερμικός και χαρακτηρίζει την κυβέρνησή του κεντροδεξιά.

Πρέπει να διαφοροποιείται χωρίς να αποξενώνει ένα σημαντικό τμήμα της δικής του εκλογικής βάσης που εξακολουθεί να βλέπει θετικά τον Πρόεδρο.

Και, κυρίως, πρέπει κάποια στιγμή να απαντήσει στο ερώτημα που βρίσκεται πίσω από κάθε σημερινή σύγκρουση:

Ποιος θα εκφράσει την Κεντροδεξιά το 2028;

Αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα.

Οι πληγές του 2023 δεν έχουν κλείσει. Απλώς καλύφθηκαν προσωρινά από την ανάγκη πολιτικής συνύπαρξης. Τώρα επανέρχονται, καθώς η επόμενη προεδρική αναμέτρηση παύει σιγά-σιγά να αποτελεί μακρινό ορίζοντα.

Και το ΑΚΕΛ;

Το ΑΚΕΛ έχει διαφορετικό πρόβλημα.

Η σκληρή αντιπολίτευση απέναντι στην κυβέρνηση είναι απολύτως αναμενόμενη για το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης. Όταν όμως η κριτική του συμπίπτει επανειλημμένα με εκείνη του ΔΗΣΥ, το Προεδρικό αποκτά την ευκαιρία να παρουσιάζει δύο ιδεολογικά αντίθετους χώρους ως ένα άτυπο αντιχριστοδουλιδικό μέτωπο.

Πολιτικά, η ταύτιση είναι ασφαλώς υπεραπλούστευση.

Επικοινωνιακά, όμως, είναι εξαιρετικά εύχρηστη.

Και στην πολιτική οι εύχρηστες αφηγήσεις συχνά αποδεικνύονται ισχυρότερες από τις σύνθετες εξηγήσεις.

Οι διορισμοί ήταν η αφορμή

Το παράδοξο είναι ότι μέσα στον θόρυβο κινδυνεύει να χαθεί το ουσιαστικό ερώτημα.

ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ έθεσαν ζητήματα για τη διαδικασία των διορισμών και ειδικότερα για επιλογές που έγιναν εκτός των εισηγήσεων του Γνωμοδοτικού Συμβουλίου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που τέθηκαν στη δημόσια συζήτηση, 21 από τους 95 διορισθέντες δεν περιλαμβάνονταν στις σχετικές εισηγήσεις.

Αυτό είναι ένα θέμα που απαιτεί πολιτική και θεσμική απάντηση — όχι μόνο επικοινωνιακή αντεπίθεση.

Διότι η αξιοκρατία δεν αποδεικνύεται με συνθήματα. Αποδεικνύεται με διαδικασίες που μπορούν να αντέξουν στον δημόσιο έλεγχο.

Το ίδιο, βεβαίως, ισχύει και για την αντιπολίτευση: η κριτική αποκτά πραγματική αξία όταν συνοδεύεται από στοιχεία και όχι όταν εξαντλείται στον διαγωνισμό της πιο σκληρής ανακοίνωσης.

Το 2028 μπήκε ήδη στο δωμάτιο

Όποιος παρακολουθεί τις τελευταίες πολιτικές συγκρούσεις σαν μεμονωμένα επεισόδια, πιθανότατα χάνει τη μεγάλη εικόνα.

Ο ανασχηματισμός, οι διορισμοί, η αντιπαράθεση Προεδρικού–Πινδάρου, η προσπάθεια του Νίκου Χριστοδουλίδη να προσδιορίσει καθαρότερα το κεντροδεξιό στίγμα της κυβέρνησής του και τώρα το «ΔΗΣΑΚΕΛ» είναι κομμάτια μιας ευρύτερης πολιτικής αναδιάταξης.

Οι Προεδρικές του 2028 μπορεί ημερολογιακά να απέχουν.

Πολιτικά, όμως, έχουν ήδη αρχίσει.

Ο Χριστοδουλίδης θέλει να κατοχυρώσει τον χώρο του. Ο ΔΗΣΥ πρέπει να αποφασίσει πώς θα ανακτήσει τον δικό του. Το ΑΚΕΛ καλείται να οικοδομήσει πειστική εναλλακτική πρόταση και όχι απλώς αντιπολιτευτικό λόγο.

Και μέσα σε αυτή τη νέα γεωμετρία, η λέξη «ΔΗΣΑΚΕΛ» ίσως αποδειχθεί κάτι περισσότερο από μια ακόμη ατάκα μιας θερμής πολιτικής αντιπαράθεσης.

Ίσως να ήταν η πρώτη καθαρή προεκλογική βολή μιας μάχης που κανείς ακόμη δεν παραδέχεται επισήμως ότι έχει αρχίσει.

Πραγματοποιείται αυτή την ώρα η συνεδρία του Εθνικού Συμβουλίου υπό την προεδρία του Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη. Πρόκειται για την πρώτη συνεδρία του σώματος με τη νέα του σύνθεση, μετά τις βουλευτικές εκλογές που διεξήχθησαν τον περασμένο Μάιο. Κατά τη διάρκεια της συνεδρίας, τα μέλη του Συμβουλίου ενημερώνονται, μεταξύ άλλων, για τις τελευταίες εξελίξεις στο Κυπριακό, μετά και την πρόσφατη επίσκεψη στην Κύπρο της Προσωπικής Απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν.

Στη συνεδρία συμμετέχουν για πρώτη φορά οι πολιτικοί σχηματισμοί ΑΛΜΑ – Πολίτες για την Κύπρο και Άμεση Δημοκρατία, με εκπροσώπους τους Οδυσσέα Μιχαηλίδη και Φειδία Παναγιώτου αντίστοιχα. Σύμφωνα με πληροφορίες του ΚΥΠΕ, ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Αναστασιάδης, ενημέρωσε ότι δεν θα παραστεί στη συνεδρία.

Πιο συγκεκριμένα, στο Εθνικό Συμβούλιο συμμετέχουν η Πρόεδρος του ΔΗΣΥ, Αννίτα Δημητρίου, ο Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ, Στέφανος Στεφάνου, ο Πρόεδρος του ΕΛΑΜ, Χρίστος Χρίστου, ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ, Νικόλας Παπαδόπουλος, ο Πρόεδρος του ΑΛΜΑ – Πολίτες για την Κύπρο, Οδυσσέας Μιχαηλίδης, καθώς και ο Πρόεδρος της Άμεσης Δημοκρατίας, Φειδίας Παναγιώτου.

Στη συνεδρία συμμετέχουν επίσης ο Υπουργός Εξωτερικών, Κωνσταντίνος Κόμπος, ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, ο Αναπληρωτής Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Γιάννης Αντωνίου, ο διαπραγματευτής Μενέλαος Μενελάου, ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας και επικεφαλής της ΚΥΠ, Τάσος Τζιωνής, ο Διευθυντής του Διπλωματικού Γραφείου του Προέδρου της Δημοκρατίας, Δώρος Βενέζης, καθώς και ο Διευθυντής του Γραφείου Τύπου του Προέδρου, Βίκτωρας Παπαδόπουλος.