Donald Trump was not on the ballot in Tuesday’s US congressional midterm elections. But he urged his supporters to vote as though he were. And they did.

Nearly two years after his return to the White House, the elections became a referendum on his presidency. His policies. His methods. His promises. And, increasingly, his exercise of presidential power.

In his 1980 presidential debate with Jimmy Carter, Ronald Reagan asked Americans a question that has echoed through successive elections: “Are you better off than you were four years ago?”

Forty-six years later, the question still resonates. This time, voters judged the first 22 months of Trump’s second presidency.

For many, the answer came down to their wallets. Groceries, housing, healthcare, petrol and, yes, the price of eggs. Eggs had become a symbol of the cost-of-living crisis. He had promised to make life more affordable. Had he delivered?

But while Americans voted largely on domestic concerns, the consequences reach far beyond their shores.

The American verdict

The election turned into a political tsunami for Trump and the Republicans. Democrats swept both chambers of Congress, making gains even in traditional Republican strongholds, including Texas, Kansas and South Carolina.

The result went well beyond the customary midterm losses suffered by the party in the White House. Exit polls revealed widespread dissatisfaction over living costs, the Iran war and the direction of the country. They also showed strong public demand for Congress to exercise greater checks on presidential power.

Economic growth does not necessarily translate into financial security for ordinary households. Nor does it tell us how prosperity is distributed.

Trump argued that Republicans would have fared better had he himself been on the ballot. He acknowledged that the Iran war contributed to their losses but insisted he would make the same decision again.

Vice President JD Vance went further. He blamed the defeat primarily on the war, citing disaffected Trump voters who wanted lower living costs, an end to the fighting and a change in America’s relationship with Israel. That last point is particularly telling.

Trump also signalled a willingness to work with Democrats, while reminding them of his veto power. Whether this leads to compromise or confrontation remains to be seen.

A presidency unlike others

Trump remains president until January 2029. The Constitution bars him from seeking another term. He may be considered a lame duck in American political parlance. But perhaps a wounded lion is a more fitting metaphor. And a wounded lion can be dangerous.

His political influence extends beyond the presidency through MAGA (Make America Great Again), the movement that has transformed the Republican Party in his image.

Trump’s presidency has an expiry date. Trumpism may not.

Trump’s willingness to challenge conventions, confront institutions and use economic pressure as an instrument of diplomacy has changed the way Washington conducts foreign affairs.

Yet unconventional methods should not be mistaken for an absence of strategy.

American objectives remain remarkably consistent: preserving global primacy, preventing the rise of a dominant peer rival, maintaining military and technological superiority, and using economic power to advance national interests.

What distinguishes Trump is often less the destination than the route he takes. And that route can be decidedly unpredictable.

Weakened at home, emboldened abroad?

Here lies perhaps the most consequential paradox of these elections.

A president weakened at home may become more assertive abroad.

From 3 January 2027, Democratic control of Congress will bring greater scrutiny, investigations and legislative obstacles. The Senate can block presidential appointments, including nominations to the Supreme Court. Both chambers wield considerable power over spending and legislation. Trump may respond by relying more heavily on executive authority, testing its legal limits.

But he retains his veto.

And congressional opposition does not extinguish presidential power abroad. He retains considerable freedom in diplomacy, negotiations and military affairs, subject to constitutional and statutory constraints.

Trump may seek achievements less dependent on Congress: a deal with Putin over Ukraine, an understanding with China or a breakthrough in the Middle East. Equally, he may intensify pressure on allies and adversaries. Or seek common ground with Democrats on foreign policy.

He has often used unpredictability as leverage. But how can Putin, Xi Jinping or America’s allies know whether a threat is a negotiating tactic or a statement of intent?

Such methods can produce results.  They can also invite dangerous miscalculation.

The world does not vote

When America sneezes, the world catches a cold.

The old saying still holds, though the world is less dependent on Washington than before.

Europe faces the continuing challenge of strengthening its security while navigating an increasingly transactional Washington.

Ukraine must safeguard its interests amid diverging American and European approaches to ending the war.

Russia and China will watch for opportunities while weighing the risks of an unpredictable Trump.

In the Middle East, traditionally bipartisan US support for Israel may face greater congressional scrutiny, particularly over the Iran war, though a fundamental policy shift is hardly conceivable.

Foreign policy increasingly shapes domestic economic life. Tariffs affect prices. Wars affect energy markets. Sanctions affect trade and investment. Decisions taken thousands of miles away reach into the wallets of American voters.

For weak states, including Cyprus, the lesson is familiar. Strategic partnerships matter. American engagement matters. But personal assurances cannot replace institutions, binding commitments or a coherent national strategy.

The verdict and what follows

The midterms have altered the balance of power in Washington and set the stage for the political struggle towards 2028. They have also reaffirmed the constitutional principle of checks and balances.

Americans have delivered their verdict. The rest of the world must now reckon with its consequences.

The question is no longer simply how much power Trump has lost.

It is how he intends to use the power he retains.

*Euripides L. Evriviades is Ambassador (Ad Honorem). Senior Fellow, Cyprus Center for European and International Affairs, University of Nicosia.

του Ευριπίδη Λ. Ευρυβιάδη

Το πιο επικίνδυνο δίδαγμα από τον πόλεμο με το Ιράν μπορεί να μην αφορά το Ιράν. Ίσως να αφορά την πυρηνική βόμβα. Θα είχαν επιτεθεί οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στο Ιράν αν η Τεχεράνη διέθετε αξιόπιστη πυρηνική αποτροπή; Το ερώτημα απασχολεί πολλές πρωτεύουσες, μεταξύ αυτών και την Άγκυρα. Η απάντηση είναι μάλλον όχι. Ένα πυρηνικά οπλισμένο Ιράν θα έθετε την Ουάσιγκτον και το Ισραήλ μπροστά στον κίνδυνο πυρηνικών αντιποίνων. Αυτή είναι η σκληρή λογική της πυρηνικής αποτροπής.

Η Βόρεια Κορέα αντιμετωπίζεται διαφορετικά ως πυρηνική δύναμη. Η Ινδία και το Πακιστάν απέκτησαν πυρηνικά όπλα και ο κόσμος προσαρμόστηκε. Η Ουκρανία παρέδωσε το σοβιετικό πυρηνικό οπλοστάσιο που βρισκόταν στο έδαφός της, για να διαπιστώσει αργότερα τα όρια των εγγυήσεων ασφαλείας.

Το 2019, ο Ερντογάν εξέφρασε ανοιχτά τη δυσφορία του: Άλλες χώρες, είπε, διαθέτουν πυραύλους με πυρηνικές κεφαλές, ενώ στην Τουρκία λένε ότι δεν δικαιούται να αποκτήσει. «Αυτό δεν μπορώ να το δεχθώ».

Τον Φεβρουάριο του 2026, ο ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν προειδοποίησε για περιφερειακή κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών, λέγοντας ότι αν το Ιράν αποκτούσε πυρηνικά όπλα, η Τουρκία ίσως «αναπόφευκτα» να έπρεπε να ακολουθήσει. Το πυρηνικό ερώτημα για την Τουρκία, όμως, τέθηκε δεκαετίες πριν από τον Ερντογάν.

Το 1955, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Atoms for Peace» του Αϊζενχάουερ, η Τουρκία έγινε η πρώτη χώρα που συνήψε με την Ουάσιγκτον συμφωνία συνεργασίας για την ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας.

Το 1959, αμερικανικά πυρηνικά όπλα εγκαταστάθηκαν στην Τουρκία ως μέρος της πυρηνικής στρατηγικής του ΝΑΤΟ, παραμένοντας υπό αμερικανικό έλεγχο. Παράλληλα, τουρκικές δυνάμεις εκπαιδεύονταν για πυρηνικό ρόλο.

Τον Ιανουάριο του 1963, μετά την κρίση των πυραύλων της Κούβας, η Ουάσιγκτον ετοιμαζόταν να αποσύρει τους πυρηνικούς πυραύλους Jupiter από την Τουρκία, βάσει μυστικής συνεννόησης με τη Μόσχα που είχε συμβάλει στον τερματισμό της κρίσης.

Πριν αποχωρήσουν οι Jupiter, ο Τούρκος Υπουργός Άμυνας Ιλχαμί Σαντζάρ απαίτησε πυρηνικά όπλα για τα τουρκικά μαχητικά F-100 και συμμετοχή στα νέα αμερικανικά πυρηνοκίνητα υποβρύχια με πυραύλους Polaris, που θα αναπτύσσονταν στη Μεσόγειο. Η Τουρκία δεν πήρε όλα όσα ζητούσε. Διατήρησε όμως πυρηνικό ρόλο.

Αμερικανικά πυρηνικά όπλα θα διασπείρονταν σε τουρκικές αεροπορικές βάσεις, υπό αποκλειστικό αμερικανικό έλεγχο και με τη χρήση τους να απαιτεί αμερικανική έγκριση. Τουρκικές μοίρες F-100 εκπαιδεύονταν για αποστολές πυρηνικής κρούσης στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Το 1966 προέκυψε κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον.

Απόρρητο υπόμνημα του αμερικανικού ΥΠΕΞ, με τίτλο «Turkish Interest in Atomic Weapon Development», ανέφερε ότι ο επικεφαλής του τουρκικού Ινστιτούτου Μεταλλευτικών Ερευνών είχε κληθεί να συνεργαστεί με τον στρατηγό Ρεφίκ Τούλγκα και τον καθηγητή Ομέρ Ινονού για την ανάπτυξη «Ατομικής Βόμβας». Κατέγραφε επίσης τουρκικές έρευνες για ουράνιο και επιφυλάξεις της Άγκυρας για τις διασφαλίσεις σε μελλοντικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.

Αυτά πριν από εξήντα χρόνια.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, όταν οι σχέσεις μεταξύ των στρατιωτικών καθεστώτων του Κενάν Εβρέν στην Τουρκία και του Ζία ουλ-Χακ στο Πακιστάν ήταν εξαιρετικά στενές, τουρκικές εταιρείες χρησιμοποιήθηκαν για τη μυστική προμήθεια εξοπλισμού αμερικανικής προέλευσης στο πακιστανικό πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου.

Το 1981, ο ανταποκριτής του Associated Press Barry Schweid αποκάλυψε στην Washington Post απόρρητο αμερικανικό τηλεγράφημα για «μυστικό δίκτυο προμηθειών» με τη συμμετοχή τουρκικών εταιρειών. Τη δεκαετία εκείνη, η Ουάσιγκτον προέβη σε περισσότερα από 100 διαβήματα προς την Άγκυρα για τη μεταφορά τεχνολογίας στο πακιστανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Υπήρχαν επίσης ισχυρισμοί ότι το Πακιστάν ήταν διατεθειμένο να μοιραστεί πυρηνική τεχνολογία με την Τουρκία. Ο πρώην Τούρκος ΥΠΕΞ Γιασάρ Γιακίς έγραψε ότι ο Εβρέν ευνοούσε τη συνεργασία, ενώ μαρτυρίες αναφέρουν ότι τόσο ο Εβρέν όσο και αργότερα ο Τουργκούτ Οζάλ ξεναγήθηκαν στις μυστικές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου στην Καχούτα.

Η συμφωνία ΗΠΑ-Τουρκίας για ειρηνική πυρηνική συνεργασία υπογράφηκε επί Κλίντον το 2000. Δεν υποβλήθηκε στο Κογκρέσο λόγω πληροφοριών που ενέπλεκαν ιδιωτικές τουρκικές εταιρείες σε υπόγειες δραστηριότητες διάδοσης πυρηνικής τεχνολογίας. Ο Πρόεδρος Τζορτζ W. Μπους την υπέβαλε το 2008, αφού αντιμετωπίστηκαν οι αμερικανικές ανησυχίες. Τέθηκε σε ισχύ τον Ιούνιο του ίδιου έτους.

Το 2010, μαζί με τη Βραζιλία, η Τουρκία μεσολάβησε για τη Διακήρυξη της Τεχεράνης. Η πρωτοβουλία προέβλεπε ανταλλαγή πυρηνικού καυσίμου με το Ιράν και υπερασπιζόταν το δικαίωμα των μελών της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT) στην ειρηνική πυρηνική τεχνολογία, περιλαμβανομένου του εμπλουτισμού. Την ίδια χρονιά, η Άγκυρα συμφώνησε με τη Ρωσία την κατασκευή του Άκουγιου, του πρώτου εμπορικού πυρηνικού σταθμού της Τουρκίας.

Το Άκουγιου είναι πρόγραμμα ειρηνικής πυρηνικής ενέργειας, όχι πυρηνικών όπλων. Η ρωσική Rosatom το χρηματοδοτεί, το κατασκευάζει, το κατέχει και θα το λειτουργεί. Έτσι, η Τουρκία εξαρτάται από τη Ρωσία για τεχνολογία και καύσιμα, αποκτώντας όμως παράλληλα πυρηνική τεχνογνωσία.

Το 2015, ο Χανς Ρίλε, πρώην υψηλόβαθμος Γερμανός αξιωματούχος άμυνας, έγραψε ότι η γερμανική υπηρεσία πληροφοριών (BND) πίστευε πως ο Ερντογάν είχε δώσει από το 2010 εντολή για προετοιμασίες εμπλουτισμού ουρανίου.

Η Τουρκία είναι συμβαλλόμενο μέρος στη NPT, αποδέχεται τις διασφαλίσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA) και το Πρόσθετο Πρωτόκολλο. Δεν διαθέτει σήμερα βιομηχανικές δυνατότητες εμπλουτισμού ουρανίου ή επανεπεξεργασίας πυρηνικών καυσίμων.

Αυτά θα δυσκόλευαν σοβαρά την απόκτηση πυρηνικών όπλων. Η ιστορία όμως δείχνει ότι, όταν ένα κράτος τα θεωρήσει απαραίτητα για την ασφάλειά του, η πολιτική βούληση μπορεί να υπερκεράσει τεχνολογικά, οικονομικά και διπλωματικά εμπόδια.

Η πυρηνική τεχνολογία έχει διττό χαρακτήρα. Η Ιαπωνία είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα «πυρηνικής λανθάνουσας ικανότητας» (nuclear latency): δεν διαθέτει πυρηνικά όπλα, αλλά έχει μεγάλο μέρος της τεχνολογικής και βιομηχανικής υποδομής για να τα κατασκευάσει. Μελέτη του Carnegie Endowment το 2026 εκτίμησε ότι θα μπορούσε να τα αναπτύξει «μέσα σε λίγους μήνες».

Η Άγκυρα επιδιώκει περισσότερους αντιδραστήρες, μεγαλύτερη εγχώρια συμμετοχή και μικρότερη εξάρτηση από το εξωτερικό. Αναπτύσσει επίσης βαλλιστικούς πυραύλους ολοένα μεγαλύτερου βεληνεκούς, που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως φορείς πυρηνικών όπλων.

Το 2025, το τουρκικό ναυτικό ανακοίνωσε το NÜKDEN, πρόγραμμα ανάπτυξης πυρηνοκίνητου υποβρυχίου και απόκτησης ακόμη μιας προηγμένης πυρηνικής τεχνολογίας.

Όλα τα στοιχεία που παρατέθηκαν δεν αποδεικνύουν την ύπαρξη ενός συνεχούς, μυστικού τουρκικού προγράμματος πυρηνικών όπλων. Δείχνουν όμως ότι η Άγκυρα απέφευγε συστηματικά να κλείσει την πυρηνική πόρτα, ενώ σήμερα οικοδομεί δυνατότητες που διευρύνουν τις επιλογές της.

Και το στρατηγικό περιβάλλον αλλάζει γρήγορα. Το Ισραήλ διαθέτει de facto πυρηνικά όπλα, διατηρώντας την πάγια πολιτική πυρηνικής ασάφειας. Η μελλοντική πορεία του Ιράν παραμένει αβέβαιη. Η αμυντική συμφωνία της Μέκκας εντάσσει την Τουρκία και τη Σαουδική Αραβία σε νέο πλαίσιο συλλογικής άμυνας με το πυρηνικά οπλισμένο Πακιστάν. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, δημοσιοποιημένα στοιχεία που να τεκμηριώνουν την ύπαρξη πακιστανικής πυρηνικής ομπρέλας ή πυρηνικής συνεργασίας. Τον Ιούλιο του 2026, η Σαουδική Αραβία υπέγραψε επίσης συμφωνία με τις ΗΠΑ για ειρηνική πυρηνική συνεργασία.

Για σχεδόν εβδομήντα χρόνια, η πυρηνική ομπρέλα του ΝΑΤΟ κάλυπτε τις ανάγκες ασφαλείας της Τουρκίας. Τι γίνεται όμως αν η εμπιστοσύνη σε αυτή την ομπρέλα συνεχίσει να φθίνει; Ο πόλεμος με το Ιράν ίσως να άλλαξε τους υπολογισμούς. Για την Τουρκία, το πυρηνικό ερώτημα γίνεται όλο και πιο δύσκολο να αγνοηθεί.

*Πρέσβης (ε.τ.). Ανώτερος Συνεργάτης, Κυπριακό Κέντρο Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

Υπάρχουν συζητήσεις που μοιάζουν μακρινές. Τις φανταζόμαστε σε αίθουσες κορυφαίων συνόδων, ανάμεσα σε μεγάλες δυνάμεις. Η παγκόσμια διακυβέρνηση είναι μία από αυτές. Κι όμως, λίγα ζητήματα αφορούν τόσο άμεσα μια μικρή χώρα όσο ο τρόπος με τον οποίο οργανώνεται και λειτουργεί ο κόσμος γύρω της.

Φέτος η Κίνα δημοσίευσε μια Λευκή Βίβλο με τίτλο «Πιο Δίκαιη και Ισότιμη Παγκόσμια Διακυβέρνηση». Το κείμενο αποτυπώνει την Πρωτοβουλία για την Παγκόσμια Διακυβέρνηση, την οποία είχε παρουσιάσει ο Κινέζος Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκένα χρόνο πριν. Σύμφωνα με τη Λευκή Βίβλο, η πρωτοβουλία έχει ήδη λάβει τη στήριξη σχεδόν 160 κρατών και διεθνών οργανισμών.

Η πρόταση στηρίζεται σε πέντε αρχές. Την κυριαρχική ισότητα των κρατών. Τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου. Την πολυμέρεια. Την ανθρωποκεντρική προσέγγιση. Και την έμφαση σε πράξεις με απτά αποτελέσματα. Στη διατύπωσή τους, τα κράτη αντιμετωπίζονται ως ίσα, ανεξαρτήτως μεγέθους ή ισχύος. Ο ρόλος του ΟΗΕ παραμένει κεντρικός.

Εδώ είναι το σημείο που με κάνει, ως Κύπριο, να σταθώ. Μια μικρή χώρα δεν έχει τη δυνατότητα να επιβάλει τη θέλησή της. Η ασφάλειά της δεν στηρίζεται στη δύναμη αλλά στους κανόνες. Στο διεθνές δίκαιο, στους θεσμούς, στην αρχή ότι η φωνή του μικρού μετρά όσο και του μεγάλου. Ό,τι ενισχύει αυτή την αρχή, μας αφορά άμεσα. Ό,τι την αποδυναμώνει, μας εκθέτει.

Η πρόταση όμως δεν εξαντλείται στις αρχές. Έχει και μια πρακτική διάσταση που αξίζει προσοχής. Η Κίνα μιλά για συνεργασία με μετρήσιμα αποτελέσματα. Σε τομείς όπως η πράσινη ενέργεια, η ψηφιακή οικονομία, η τεχνητή νοημοσύνη, η υγεία. Ανακοίνωσε, για παράδειγμα, 5.000 εγχειρήσεις καταρράκτη και 10.000 προληπτικούς ελέγχους για τον καρκίνο προς όφελος χωρών-εταίρων της. Η διπλωματία που παράγει απτό όφελος για τον απλό πολίτη είναι μια πρακτική που κάθε κράτος μπορεί να μελετήσει.

Τι σημαίνει αυτό για την Κυπριακή Δημοκρατία. Δεν σημαίνει υιοθέτηση ενός μοντέλου. Η Κύπρος έχει τον δικό της προσανατολισμό, μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και με σταθερή προσήλωση στο διεθνές δίκαιο. Σημαίνει όμως κάτι πιο ώριμο. Να μελετά προσεκτικά κάθε σοβαρή πρόταση για το πώς οργανώνεται ο κόσμος. Να αναζητά τα σημεία σύγκλισης. Να συμμετέχει σε μορφές πρακτικής συνεργασίας που ωφελούν τον τόπο, από την πράσινη μετάβαση ως την τεχνολογία. Και να υπερασπίζεται, σε κάθε βήμα, την αρχή ότι ένας πιο δίκαιος και αντιπροσωπευτικός κόσμος είναι προς το συμφέρον των μικρών.

Ο κόσμος περνά μια περίοδο αναταραχής. Οι παλιές βεβαιότητες δοκιμάζονται. Σε τέτοιες στιγμές, η συζήτηση για το πώς διακυβερνάται ο πλανήτης δεν είναι πολυτέλεια των ισχυρών. Είναι ανάγκη των μικρών. Και ίσως αυτή να είναι η πιο χρήσιμη υπενθύμιση. Ότι ένας δικαιότερος κόσμος δεν χτίζεται από τους λίγους για τους λίγους, αλλά από όλους, για όλους.

 ΤΟΥ ΑΔΩΝΗ ΜΙΧΑΗΛ

*Επικοινωνιολόγος και Διευθυντής διαφημιστικής εταιρείας, Honest Content