Σημαντική θεσμική τομή στον εκλογικό χάρτη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σηματοδοτεί η σημερινή απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, το οποίο ενέκρινε τροποποίηση του περί Αρχείου Πληθυσμού Νόμου, παραχωρώντας στους εκ μητρογονίας εκτοπισθέντες το δικαίωμα να εγγράφονται στους εκλογικούς καταλόγους με βάση είτε τον τόπο διαμονής τους είτε τον τόπο εκτοπισμού τους.

Με τη ρύθμιση αυτή, αίρεται μια μακροχρόνια ανισότητα, καθώς μέχρι σήμερα το συγκεκριμένο δικαίωμα ίσχυε αποκλειστικά για τους εκ πατρογονίας εκτοπισθέντες.

Σε δηλώσεις του μετά το πέρας της συνεδρίας, ο Υπουργός Εσωτερικών Κωνσταντίνος Ιωάννου υπογράμμισε ότι η απόφαση υλοποιεί προεκλογική δέσμευση του Προέδρου της Δημοκρατίας και αποκαθιστά μια θεσμική στρέβλωση που επηρέαζε χιλιάδες πολίτες.

Όπως ανέφερε, στόχος είναι η εξίσωση των εκλογικών δικαιωμάτων όλων των εκτοπισθέντων, ανεξαρτήτως αν η προσφυγική καταγωγή προέρχεται από την πλευρά του πατέρα ή της μητέρας, διασφαλίζοντας παράλληλα τη διατήρηση της συλλογικής μνήμης των κατεχόμενων Δήμων και Κοινοτήτων.

Πώς θα λειτουργεί η νέα διαδικασία

Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις του Υπουργού, στις περιπτώσεις όπου και οι δύο γονείς είναι εκτοπισθέντες, η εγγραφή θα πραγματοποιείται αυτόματα με βάση τον τόπο εκτοπισμού του πατέρα. Ωστόσο, παρέχεται η δυνατότητα στον εκλογέα να αιτηθεί – μία μόνο φορά – αλλαγή εκλογικού καταλόγου, εφόσον επιθυμεί να εγγραφεί με βάση τον τόπο εκτοπισμού της μητέρας.

Η ρύθμιση αυτή εισάγει για πρώτη φορά ένα πιο ευέλικτο και δίκαιο πλαίσιο, αναγνωρίζοντας στην πράξη την ισοτιμία των δύο γονέων ως προς την προσφυγική ιδιότητα και τις εκλογικές επιλογές των παιδιών τους.

Εφαρμογή από τις εκλογές του 2029

Όπως ξεκαθαρίστηκε, η νέα πρόνοια θα τεθεί σε ισχύ στις Εκλογές Τοπικής Αυτοδιοίκησης του 2029 και εντάσσεται, σύμφωνα με την Κυβέρνηση, σε μια ευρύτερη στρατηγική για ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στις δημοκρατικές διαδικασίες και στη λήψη αποφάσεων σε τοπικό επίπεδο.

Ερωτηθείς κατά πόσο το ίδιο πλαίσιο θα μπορούσε να εφαρμοστεί και στις Βουλευτικές Εκλογές, ο κ. Ιωάννου απέκλεισε αυτό το ενδεχόμενο, εξηγώντας ότι μια τέτοια μεταβολή θα είχε άμεσες επιπτώσεις στην κατανομή των εδρών ανά εκλογική περιφέρεια.

Όπως ανέφερε, με βάση τα υφιστάμενα δημογραφικά δεδομένα, Λεμεσός, Λάρνακα και Πάφος θα κινδύνευαν να απωλέσουν έδρες προς όφελος της Αμμοχώστου και της Κερύνειας. Σε ορίζοντα περίπου δύο δεκαετιών, η πλειοψηφία των εκλογέων θα χαρακτηριζόταν ως εκτοπισθείσα, οδηγώντας σε έναν εκλογικό χάρτη που δεν θα αντανακλούσε πλέον τα πραγματικά πληθυσμιακά δεδομένα.

Για τον λόγο αυτό, η Κυβέρνηση επέλεξε να περιορίσει τη μεταρρύθμιση αποκλειστικά στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, ώστε να διατηρηθεί η ισορροπία στο κοινοβουλευτικό σύστημα, χωρίς να ακυρώνεται η ουσία της ισοτιμίας για τους εκ μητρογονίας εκτοπισθέντες.

Η σημερινή απόφαση έρχεται να καλύψει ένα θεσμικό κενό δεκαετιών, επαναφέροντας στο προσκήνιο το διαχρονικό αίτημα για ίση μεταχείριση όλων των προσφύγων, ανεξαρτήτως της γραμμής καταγωγής τους.