Η φορολογική μεταρρύθμιση στην Κύπρο θεωρείται αναγκαία, καθώς η τελευταία σημαντική αναθεώρηση πραγματοποιήθηκε πάνω από 20 χρόνια πριν. Η ανάγκη για εκσυγχρονισμό της φορολογικής πολιτικής προκύπτει από τις μεταβαλλόμενες οικονομικές συνθήκες και το νέο οικονομικό περιβάλλον, με στόχο την ενίσχυση της οικονομίας και τη στήριξη της ανάπτυξης. Σύμφωνα με τους εμπειρογνώμονες, η δημοσιονομική επίπτωση από τις αλλαγές αναμένεται να φτάσει τα 0,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 150 – 170 εκατ. ευρώ θα προέλθουν από φορολογία φυσικών προσώπων και τα 230 – 300 εκατ. ευρώ από τη μείωση της αμυντικής εισφοράς. Παράλληλα, ο συνολικός αντίκτυπος στα κρατικά έσοδα εκτιμάται ότι θα είναι 220 – 270 εκατ. ευρώ από την αύξηση του εταιρικού φόρου, 80 – 130 εκατ. ευρώ από άλλες πιθανές φορολογικές μεταρρυθμίσεις και 50 – 70 εκατ. ευρώ από επιστροφή ΦΠΑ και φόρο εισοδήματος.

Ο στόχος είναι να εφαρμοστεί το νέο φορολογικό πλαίσιο το 2026, με την πλειοψηφία των εμπλεκομένων να θεωρούν τα κύρια χαρακτηριστικά της μεταρρύθμισης θετικά και προς τη σωστή κατεύθυνση. Τα πιο σημαντικά σημεία που παρουσιάστηκαν από το Κέντρο Οικονομικών Ερευνών (KOE) του Πανεπιστημίου Κύπρου περιλαμβάνουν την αύξηση του αφορολόγητου ορίου εισοδήματος για φυσικά πρόσωπα στις 20.500 ευρώ, την αναδιάρθρωση των φορολογικών κλιμάκων και την αύξηση του εταιρικού φόρου στο 15% από 12,5%. Επίσης, προτείνεται η γενική μείωση της φορολογίας για τα νοικοκυριά από 63% έως 82%. Σημαντική είναι επίσης η πρόταση για την πλήρη κατάργηση της λογιζόμενης διανομής μερισμάτων και την επιβολή φόρου παρακράτησης 5% σε πραγματική διανομή μερισμάτων για φορολογικούς κατοίκους Κύπρου.

Για τη μεσαία τάξη, το νέο φορολογικό πλαίσιο περιλαμβάνει φορολογικές εκπτώσεις, με βάση το εισόδημα του νοικοκυριού, το οποίο μπορεί να φτάσει τα 80.000 ευρώ για δύο εργαζόμενους συμβίους. Οι εκπτώσεις περιλαμβάνουν 1.000 ευρώ για κάθε παιδί ή φοιτητή, 1.500 ευρώ για δόσεις εξυπηρετούμενου δανείου πρώτης κατοικίας ή ενοικίου και 1.000 ευρώ για «πράσινες» αναβαθμίσεις του νοικοκυριού. Οι μονογονεϊκές οικογένειες θα επωφεληθούν από το ευνοϊκότερο σενάριο, θεωρούμενες ως οικογένειες με δύο εργαζόμενους γονείς.

Για παράδειγμα, για ένα νοικοκυριό με δύο εργαζόμενους και μεικτό εισόδημα 56.184 ευρώ, η φορολογία σήμερα ανέρχεται σε 2.150 ευρώ. Με το νέο σύστημα, η φορολογία για ένα παιδί θα μειωθεί κατά 37%, δηλαδή 800 ευρώ, για δύο παιδιά κατά 56% (1.200 ευρώ), για τρία παιδιά κατά 68% (1.454 ευρώ) και για τέσσερα παιδιά κατά 77% (1.654 ευρώ).

Ωστόσο, εάν δεν υπάρξει οικονομική ανάπτυξη, η δημοσιονομική επίπτωση μπορεί να είναι διαφορετική. Ο οικονομολόγος και Διοικητικός Σύμβουλος της KPMG Κύπρου, κ. Τάσος Γιασεμίδης, ανέφερε ότι οι αλλαγές κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, καθώς μειώνουν το φορολογικό βάρος των πολιτών και ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα των κυπριακών επιχειρήσεων. Ωστόσο, σημείωσε την ανάγκη για αναλύσεις ευαισθησίας για να διαπιστωθεί η δημοσιονομική επίδραση σε περίπτωση που δεν καταγραφεί οικονομική ανάπτυξη. Επιπλέον, τόνισε ότι δεν έχει εκτιμηθεί ακόμα ο αντίκτυπος των «πράσινων φορολογιών» και η διαχείριση του διοικητικού φόρτου θα είναι κρίσιμη, καθώς το Τμήμα Φορολογίας θα πρέπει να εξετάσει πολλές μεταβλητές όπως τη σύνθεση των οικογενειών, τα δάνεια και τις πράσινες επενδύσεις.

Ο Πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου Κύπρου, κ. Μιχάλης Περσιάνης, υπογράμμισε ότι το Δημοσιονομικό Συμβούλιο δεν έχει ακόμη πλήρη ενημέρωση για την επίδραση της φορολογικής μεταρρύθμισης στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και την ανακατανομή του πλούτου που προκύπτει από την ταυτόχρονη μείωση και αύξηση φόρων. Η ανακατανομή αυτή ενδέχεται να επηρεάσει σημαντικά τη συνολική ζήτηση στην οικονομία και να επηρεάσει την κατανάλωση και τις επενδύσεις. Όταν θα υπάρξει πλήρης ενημέρωση, θα μπορέσουν να διαμορφωθούν σαφέστερες απόψεις για τη δημοσιονομική ουδετερότητα της Κύπρου, ενώ τα αντισταθμιστικά μέτρα πρέπει να εξεταστούν περαιτέρω.