ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ
Γεωπολιτικές ευκαιρίες για Ελλάδα και Κύπρο
Του Πέτρου Ζαρούνα*
Τα νέα γεωπολιτικά δεδομένα στην Αν. Μεσόγειο όπως αυτά διαμορφώθηκαν τη τελευταία δεκαετία σε συνδυασμό με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τη πολιτική της Δύσης για απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο ευνοούν περισσότερο την Ελλάδα και τη Κύπρο παρά τη Τουρκία και θα εξηγήσω το γιατί.
Συγκεκριμένα η ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν στο Ιράκ, η εξομάλυνση των σχέσεων Ισραήλ και Αράβων διά των συμφωνιών του Αβραάμ και η δημιουργία μίας ντε φάκτο κουρδικής περιοχής στη Β. Συρία έχουν μειώσει τον στρατηγικό ρόλο και τη χρησιμότητα της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή. Κάποτε η Τουρκία διά της αεροπορικής βάσης του Ινσιρλίκ εκβίαζε τις ΗΠΑ κερδίζοντας σημαντικά ανταλλάγματα. Σήμερα η αξία της συγκεκριμένης βάσης έχει μειωθεί και οι ΗΠΑ έχουν πλέον εναλλακτικές επιλογές έχοντας αξιοποιήσει τις αεροναυτικές υποδομές στην Ελλάδα όπως είναι η Λάρισα και η Σούδα. Αντίστοιχα η χρησιμότητα των τουρκικών Στενών έχει περιοριστεί αφού η όποια στρατιωτική βοήθεια σε χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Ουκρανία περνάει σήμερα μέσα από το ελληνικό λιμάνι της Αλεξανδρούπολης και όχι από τα τουρκικά Στενά. Παράλληλα η Αλεξανδρούπολη καθίσταται σημαντική ενεργειακή πύλη των Βαλκανίων όπου διά του πλωτού σταθμού απουγροποίησης και του αγωγού προς Βουλγαρία οι χώρες των Βαλκανίων μπορούν και προμηθεύονται φυσικό αέριο από χώρες πέραν της Ρωσίας όπως πχ οι ΗΠΑ.
Η επείγουσα ανάγκη της Δύσης για απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο έχει αναδείξει την γεωστρατηγική αξία των κοιτασμάτων φυσικού αερίου της Αν. Μεσογείου. Ήδη η ΕΕ διά της Φον Ντερ Λάιεν προχώρησε σε υπογραφή συμφωνίας με Αίγυπτο και Ισραήλ για την αποστολή φυσικού αερίου στις ευρωπαϊκές αγορές. Τη βδομάδα που πέρασε η Ισραηλινή υπουργός Ενέργειας επισκέφθηκε τη Κύπρο με μία πρόταση πώλησης του ισραηλινού μεριδίου (Ισάι) στο κυπριακό κοίτασμα «Αφροδίτη» με στόχο τη ταχεία και οριστική επίλυση της χρονίζουσας αυτής εκκρεμότητας. Ταυτόχρονα οι εταιρείες που συμμετέχουν στο εν λόγω κοίτασμα ανακοίνωσαν τη διάθεση 192 εκατ. δολαρίων για άμεση αξιοποίηση του. Ακόμα και στο γειτονικό Λίβανο η Χεζμπολλά διαφοροποίησε τη στάση της ώστε να διευκολύνει τη θετική κατάληξη των διαπραγματεύσεων της κυβέρνησης του Λιβάνου με το Ισραήλ για την οριοθέτηση των μεταξύ τους ΑΟΖ κάτι για το οποίο μεσολαβούν οι ΗΠΑ διά του Άμος Χόκσταιν. Εκτιμώ πως ακόμα ο περιορισμός του νέου γεωτρητικού σκάφους της Τουρκίας «Αμπτούλ Χαμίντ» και του ερευνητικού «Ορούτς Ρείς» στο Κόλπο της Αττάλειας δεν είναι τυχαίος αλλά αποτέλεσμα αμερικανικών υποδείξεων. Εκτιμώ πως ακόμα και ο περιορισμός του νέου γεωτρητικού σκάφους της Τουρκίας “Αμπτούλ Χαμίντ” και του ερευνητικού “Ορούτς Ρέις” στο Κόλπο της Αττάλειας δεν είναι τυχαίος, αλλά αποτέλεσμα αμερικανικών υποδείξεων. Στα πιο πάνω να προσθέσουμε και το διορισμό του πρώην πρέσβη στην Αθήνα Πάγιατ ως υφυπουργού Ενέργειας των ΗΠΑ. Ο Πάγιατ μαζί με την Νούλαντ είχαν ήδη συνάντηση για τα ενεργειακά με τον ΥΠΕΞ της Κύπρου Ιωάννη Κασουλίδη. Με λίγα λόγια η νέα συγκυρία αναδεικνύει την γεωπολιτική αξία της Ελλάδας και της Κύπρου.
Σε αυτό συντείνει και το γεγονός ότι η Τουρκία έχει καταστεί ένας αφερέγγυος και προβληματικός εταίρος και σύμμαχος που αλληθωρίζει προς τη Μόσχα και τον Οργανισμό της Σαγκάης. Μία χώρα που δημιουργεί προβλήματα στη διεύρυνση του ΝΑΤΟ, που δεν εφαρμόζει κυρώσεις κατά της Ρωσίας και που απειλεί σε καθημερινή βάση την Ελλάδα. Ο εκτοπισμός της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 και τα εμπόδια για παραχώρηση F-16 VIPER την ίδια στιγμή που η Ελλάδα γίνεται δεκτή στα πρώτα και παραλαμβάνει ήδη σταδιακά τα δεύτερα δεν είναι καθόλου τυχαίος. Επίσης καθόλου τυχαία δεν είναι και η πλήρης άρση του αμερικανικού εμπάργκο όπλων στη Κύπρο κάτι που έγινε για να σταλούν σαφή μηνύματα στη προβληματική σύμμαχο Τουρκία. Η κίνηση αυτή δεν έχει να κάνει μόνο με τα όπλα αλλά ισοδυναμεί με ένταξη της ΚΔ στην ευρωατλαντική αρχιτεκτονική ασφάλειας. Η Τουρκία αντιλαμβανόμενη τη στρατηγική της υποβάθμιση και την αντίστοιχη αναβάθμιση του ρόλου της Ελλάδας διαμαρτύρεται προκαλώντας συνεχείς εντάσεις στο Αιγαίο. Παράλληλα προχώρησε σε διορθωτικές κινήσεις εξευμενισμού των ΗΠΑ με κατάργηση των ρωσικών καρτών MIR, την αύξηση των εισαγόμενων ποσοτήτων υγροποιημένου φυσικού αερίου από τις ΗΠΑ και την εξομάλυνση των σχέσεων της με το Ισραήλ.
Η γεωπολιτική συγκυρία είναι κατά τη γνώμη μου ευνοϊκή για την Ελλάδα και τη ΚΔ. Επιβάλλεται η αξιοποίηση της με συγκεκριμένες κινήσεις ώστε να προωθήσουμε την ασφάλεια και την ευημερία των δύο χωρών. Μία από αυτές τις κινήσεις να ζητηθεί η βοήθεια των ΗΠΑ ώστε οι κυπριακές ένοπλες δυνάμεις (μέσω παραχώρησης δωρεάν πολεμικού υλικού) να προχωρήσουν σε σταδιακή αντικατάσταση του ρωσικού υλικού. Μία άλλη κίνηση είναι η Ελλάδα, με την άδεια των ΗΠΑ, να βοηθήσει στη δημιουργία κυπριακής πολεμικής αεροπορίας παραχωρώντας στη ΚΔ μέρος των F-16C Block 30 που δεν σκοπεύει να εκσυγχρονίσει. Πέραν και παράλληλα από τις κινήσεις στον αμυντικό τομέα χρειάζεται και οι δύο χώρες να επιταχύνουν τα ενεργειακά τους προγράμματα και να αναλάβουν πρωτοβουλίες προς τη κατεύθυνση οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών με όλες της χώρες της Αν. Μεσογείου.
* Ο κ. Πέτρος Ζαρούνας είναι διεθνολόγος
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ
ΥΠΕΞ Κύπρου: «Απαράδεκτες» οι ενέργειες του Μπεν-Γκβιρ
Η Λευκωσία τοποθετήθηκε με σαφήνεια απέναντι στον Ισραηλινό Υπουργό Εθνικής Ασφάλειας, Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ, με το Υπουργείο Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας να καταδικάζει ως «απαράδεκτες» τις ενέργειές του απέναντι στους ακτιβιστές του στολίσκου για τη Γάζα.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, το Υπουργείο Εξωτερικών αναφέρεται στο βίντεο που δημοσιοποιήθηκε και στο οποίο ο Μπεν-Γκβιρ εμφανίζεται να χλευάζει ακτιβιστές του στολίσκου για τη Γάζα, οι οποίοι συνελήφθησαν εν πλω και μεταφέρθηκαν στο λιμάνι της Ασντόντ.
Όπως σημειώνεται στην ανακοίνωση, «οι πράξεις που επέδειξε ο Υπουργός Μπεν Γκβιρ απέναντι στους συμμετέχοντες στον στολίσκο είναι εντελώς απαράδεκτες και ασυμβίβαστες με τους δημοκρατικούς κανόνες και τις θεμελιώδεις αξίες της ανθρώπινης αξιοπρέπειας».
Παράλληλα, το Υπουργείο Εξωτερικών προσθέτει ότι «παρότι καταγράφονται οι δηλώσεις μελών της ισραηλινής κυβέρνησης που αποστασιοποιούνται από αυτή την ασεβή συμπεριφορά, απαιτείται η άμεση λήψη διορθωτικών μέτρων».
Τονίζεται επίσης ότι «μια τέτοια καταδικαστέα συμπεριφορά δεν μπορεί ποτέ να γίνει ανεκτή και θα πρέπει να υπάρξει η ανάλογη λογοδοσία».
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ
Φον ντερ Λάιεν και Ερντογάν συζήτησαν Κυπριακό και σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τούρκο Πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, κατά την οποία συζητήθηκε μεταξύ άλλων και το Κυπριακό.
Σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα Χ, η κ. φον ντερ Λάιεν ανέφερε ότι στη συνομιλία τέθηκαν επί τάπητος ζητήματα που αφορούν την Ανατολική Μεσόγειο και το Κυπριακό, σημειώνοντας πως «η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι έτοιμη να στηρίξει τη διαδικασία υπό τα Ηνωμένα Έθνη σε όλα τα στάδια». Παράλληλα, πρόσθεσε ότι «υπογραμμίσαμε τη σημασία των σχέσεων μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας».
Η Πρόεδρος της Κομισιόν χαρακτήρισε τη συνομιλία της με τον κ. Ερντογάν ως «πολύ καλή», περιγράφοντας την Τουρκία ως «βασικό εταίρο σε μια περιοχή που βρίσκεται σε αναταραχή».
Όπως ανέφερε η ίδια, τα συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Τουρκίας «συμπίπτουν», με στόχο να παραμείνουν ανοιχτές οι εμπορικές οδοί, να συνεχιστεί απρόσκοπτα η ροή ενέργειας και να διατηρηθεί η σταθερότητα στις αλυσίδες εφοδιασμού. Η κ. φον ντερ Λάιεν πρόσθεσε ακόμη ότι η στενή συνεργασία ανάμεσα στις δύο πλευρές θα συνεχιστεί πάνω σε αυτές τις προτεραιότητες.
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμά τις προσπάθειες της Τουρκίας για τη στήριξη της αποκλιμάκωσης και μιας διπλωματικής λύσης στη σύγκρουση με το Ιράν», σημείωσε επίσης.
Σύμφωνα με πληροφορίες του ΚΥΠΕ, η τηλεφωνική επικοινωνία πραγματοποιήθηκε κατόπιν αιτήματος του Προέδρου Ερντογάν. Όσον αφορά την ατζέντα της συνομιλίας, τα θέματα επικεντρώθηκαν αποκλειστικά στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, στο Κυπριακό και στη σημασία επίτευξης συμφωνίας για λύση, καθώς και στις σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας.
ΠΗΓΗ: ΚΥΠΕ
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ
Χριστοδουλίδης στην Ινδία με ισχυρή επιχειρηματική αποστολή για επενδύσεις και στρατηγικές συνεργασίες
-
Off the Record1 month agoΛάσπη στον πολιτικό ανεμιστήρα – και όποιον πάρει ο άνεμος
-
EKLOGES20263 weeks agoEKLOGES2026 – Αποτελέσματα Δημοσκοπήσεων | Τετάρτη 29/04 στις 7μμ
-
voulitv1 month agoEKLOGES2026 – Λεμεσός 2026 – Η μάχη της έδρας | Πέμπτη 16/04 στις 7μμ
-
Off the Record2 days agoΟ Φούλης εν όπως τον σκαλαπούνταρο… εδείχτηκεν τους ούλλους!
-
THE DUEL - VouliTV LIVE DEBATE1 month agoTHE DUEL «ΑΚΕΛ VS ΔΗΚΟ», Πέμπτη 09/04 στις 5μμ
-
EKLOGES20261 month agoEKLOGES2026 – Λευκωσία 2026 – Η μάχη της έδρας | Δευτέρα 20/04 στις 7μμ
-
EKLOGES20261 month agoEKLOGES2026 – Λευκωσία 2026 – Η μάχη της έδρας | Παρασκευή 17/04 στις 7μμ
-
EKLOGES20263 weeks agoEKLOGES2026 – Θέματα Επικαιρότητας | Δευτέρα 27/04 στις 7μμ
-
EKLOGES20264 weeks agoEKLOGES2026 – Λάρνακα 2026 – Η μάχη της έδρας | Παρασκευή 24/04 στις 7μμ
-
Βουλευτικές Εκλογές 20262 weeks agoΜε μία κενή θέση στο ψηφοδέλτιό του ως ένδειξη τιμής για τον Ανδρέα Νεοφύτου, το ΚΕΚΚ κατέρχεται με 55 υποψηφίους

