ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ

Γεωπολιτικές ευκαιρίες για Ελλάδα και Κύπρο

Published

4 years ago

September 28, 2022

Του Πέτρου Ζαρούνα*

Τα νέα γεωπολιτικά δεδομένα στην Αν. Μεσόγειο όπως αυτά διαμορφώθηκαν τη τελευταία δεκαετία σε συνδυασμό με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τη πολιτική της Δύσης για απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο ευνοούν περισσότερο την Ελλάδα και τη Κύπρο παρά τη Τουρκία και θα εξηγήσω το γιατί.

Συγκεκριμένα η ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν στο Ιράκ, η εξομάλυνση των σχέσεων Ισραήλ και Αράβων διά των συμφωνιών του Αβραάμ και η δημιουργία μίας ντε φάκτο κουρδικής περιοχής στη Β. Συρία έχουν μειώσει τον στρατηγικό ρόλο και τη χρησιμότητα της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή. Κάποτε η Τουρκία διά της αεροπορικής βάσης του Ινσιρλίκ εκβίαζε τις ΗΠΑ κερδίζοντας σημαντικά ανταλλάγματα. Σήμερα η αξία της συγκεκριμένης βάσης έχει μειωθεί και οι ΗΠΑ έχουν πλέον εναλλακτικές επιλογές έχοντας αξιοποιήσει τις αεροναυτικές υποδομές στην Ελλάδα όπως είναι η Λάρισα και η Σούδα. Αντίστοιχα η χρησιμότητα των τουρκικών Στενών έχει περιοριστεί αφού η όποια στρατιωτική βοήθεια σε χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Ουκρανία περνάει σήμερα μέσα από το ελληνικό λιμάνι της Αλεξανδρούπολης και όχι από τα τουρκικά Στενά. Παράλληλα η Αλεξανδρούπολη καθίσταται σημαντική ενεργειακή πύλη των Βαλκανίων όπου διά του πλωτού σταθμού απουγροποίησης και του αγωγού προς Βουλγαρία οι χώρες των Βαλκανίων μπορούν και προμηθεύονται φυσικό αέριο από χώρες πέραν της Ρωσίας όπως πχ οι ΗΠΑ.

Η επείγουσα ανάγκη της Δύσης για απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο έχει αναδείξει την γεωστρατηγική αξία των κοιτασμάτων φυσικού αερίου της Αν. Μεσογείου. Ήδη η ΕΕ διά της Φον Ντερ Λάιεν προχώρησε σε υπογραφή συμφωνίας με Αίγυπτο και Ισραήλ για την αποστολή φυσικού αερίου στις ευρωπαϊκές αγορές. Τη βδομάδα που πέρασε η Ισραηλινή υπουργός Ενέργειας επισκέφθηκε τη Κύπρο με μία πρόταση πώλησης του ισραηλινού μεριδίου (Ισάι) στο κυπριακό κοίτασμα «Αφροδίτη» με στόχο τη ταχεία και οριστική επίλυση της χρονίζουσας αυτής εκκρεμότητας. Ταυτόχρονα οι εταιρείες που συμμετέχουν στο εν λόγω κοίτασμα ανακοίνωσαν τη διάθεση 192 εκατ. δολαρίων για άμεση αξιοποίηση του. Ακόμα και στο γειτονικό Λίβανο η Χεζμπολλά διαφοροποίησε τη στάση της ώστε να διευκολύνει τη θετική κατάληξη των διαπραγματεύσεων της κυβέρνησης του Λιβάνου με το Ισραήλ για την οριοθέτηση των μεταξύ τους ΑΟΖ κάτι για το οποίο μεσολαβούν οι ΗΠΑ διά του Άμος Χόκσταιν. Εκτιμώ πως ακόμα ο περιορισμός του νέου γεωτρητικού σκάφους της Τουρκίας «Αμπτούλ Χαμίντ» και του ερευνητικού «Ορούτς Ρείς» στο Κόλπο της Αττάλειας δεν είναι τυχαίος αλλά αποτέλεσμα αμερικανικών υποδείξεων. Εκτιμώ πως ακόμα και ο περιορισμός του νέου γεωτρητικού σκάφους της Τουρκίας “Αμπτούλ Χαμίντ” και του ερευνητικού “Ορούτς Ρέις” στο Κόλπο της Αττάλειας δεν είναι τυχαίος, αλλά αποτέλεσμα αμερικανικών υποδείξεων. Στα πιο πάνω να προσθέσουμε και το διορισμό του πρώην πρέσβη στην Αθήνα Πάγιατ ως υφυπουργού Ενέργειας των ΗΠΑ. Ο Πάγιατ μαζί με την Νούλαντ είχαν ήδη συνάντηση για τα ενεργειακά με τον ΥΠΕΞ της Κύπρου Ιωάννη Κασουλίδη. Με λίγα λόγια η νέα συγκυρία αναδεικνύει την γεωπολιτική αξία της Ελλάδας και της Κύπρου.

Σε αυτό συντείνει και το γεγονός ότι η Τουρκία έχει καταστεί ένας αφερέγγυος και προβληματικός εταίρος και σύμμαχος που αλληθωρίζει προς τη Μόσχα και τον Οργανισμό της Σαγκάης. Μία χώρα που δημιουργεί προβλήματα στη διεύρυνση του ΝΑΤΟ, που δεν εφαρμόζει κυρώσεις κατά της Ρωσίας και που απειλεί σε καθημερινή βάση την Ελλάδα. Ο εκτοπισμός της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 και τα εμπόδια για παραχώρηση F-16 VIPER την ίδια στιγμή που η Ελλάδα γίνεται δεκτή στα πρώτα και παραλαμβάνει ήδη σταδιακά τα δεύτερα δεν είναι καθόλου τυχαίος. Επίσης καθόλου τυχαία δεν είναι και η πλήρης άρση του αμερικανικού εμπάργκο όπλων στη Κύπρο κάτι που έγινε για να σταλούν σαφή μηνύματα στη προβληματική σύμμαχο Τουρκία. Η κίνηση αυτή δεν έχει να κάνει μόνο με τα όπλα αλλά ισοδυναμεί με ένταξη της ΚΔ στην ευρωατλαντική αρχιτεκτονική ασφάλειας. Η Τουρκία αντιλαμβανόμενη τη στρατηγική της υποβάθμιση και την αντίστοιχη αναβάθμιση του ρόλου της Ελλάδας διαμαρτύρεται προκαλώντας συνεχείς εντάσεις στο Αιγαίο. Παράλληλα προχώρησε σε διορθωτικές κινήσεις εξευμενισμού των ΗΠΑ με κατάργηση των ρωσικών καρτών MIR, την αύξηση των εισαγόμενων ποσοτήτων υγροποιημένου φυσικού αερίου από τις ΗΠΑ και την εξομάλυνση των σχέσεων της με το Ισραήλ.

Η γεωπολιτική συγκυρία είναι κατά τη γνώμη μου ευνοϊκή για την Ελλάδα και τη ΚΔ. Επιβάλλεται η αξιοποίηση της με συγκεκριμένες κινήσεις ώστε να προωθήσουμε την ασφάλεια και την ευημερία των δύο χωρών. Μία από αυτές τις κινήσεις να ζητηθεί η βοήθεια των ΗΠΑ ώστε οι κυπριακές ένοπλες δυνάμεις (μέσω παραχώρησης δωρεάν πολεμικού υλικού) να προχωρήσουν σε σταδιακή αντικατάσταση του ρωσικού υλικού. Μία άλλη κίνηση είναι η Ελλάδα, με την άδεια των ΗΠΑ, να βοηθήσει στη δημιουργία κυπριακής πολεμικής αεροπορίας παραχωρώντας στη ΚΔ μέρος των F-16C Block 30 που δεν σκοπεύει να εκσυγχρονίσει. Πέραν και παράλληλα από τις κινήσεις στον αμυντικό τομέα χρειάζεται και οι δύο χώρες να επιταχύνουν τα ενεργειακά τους προγράμματα και να αναλάβουν πρωτοβουλίες προς τη κατεύθυνση οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών με όλες της χώρες της Αν. Μεσογείου.

* Ο κ. Πέτρος Ζαρούνας είναι διεθνολόγος

Related Topics:Γεωπολιτικές ευκαιρίες για Ελλάδα και Κύπρο

Up Next

Κοινοβουλευτική Επιτροπή Θεσμών, Αξιών και Επιτρόπου Διοικήσεως | Vouli report 28/09/2022

Don't Miss

Κοινοβουλευτική Επιτροπή Παιδείας και Πολιτισμού | Vouli report 28/09/2022

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ο Τραμπ συμφωνεί σε εκεχειρία δύο εβδομάδων αν το Ιράν ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ

Published

2 hours ago

April 8, 2026

Vouli TV

Η ανάρτηση του Αμερικανού προέδρου μετά την πακιστανική έκκληση για εκεχειρία δύο εβδομάδων.

Ο Ντόναλντ Τραμπ που είχε απειλήσει το Ιράν με “κόλαση” και “αφανισμό”, συμφώνησε στην πρόταση του Πακιστάν για δύο εβδομάδες εκεχειρία αν η Τεχεράνη ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ.

Η ανάρτηση του Ντόναλντ Τραμπ:

Με βάση συνομιλίες με τον Πρωθυπουργό Shehbaz Sharif και τον Στρατάρχη Asim Munir του Πακιστάν, και κατόπιν αιτήματός τους να αναστείλω την καταστροφική δύναμη που επρόκειτο να αποσταλεί απόψε στο Ιράν, και υπό την προϋπόθεση ότι η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα συμφωνήσει στο ΠΛΗΡΕΣ, ΑΜΕΣΟ και ΑΣΦΑΛΕΣ ΑΝΟΙΓΜΑ των Στενών του Ορμούζ, συμφωνώ να αναστείλω τους βομβαρδισμούς και την επίθεση κατά του Ιράν για περίοδο δύο εβδομάδων. Αυτό θα είναι μια ΔΙΠΛΕΥΡΗ ΚΑΤΑΠΑΥΣΗ ΤΟΥ ΠΥΡΟΣ!

Ο λόγος για αυτή την απόφαση είναι ότι έχουμε ήδη επιτύχει και υπερβεί όλους τους στρατιωτικούς στόχους, και βρισκόμαστε πολύ κοντά σε μια οριστική συμφωνία για μακροπρόθεσμη ΕΙΡΗΝΗ με το Ιράν, καθώς και για ΕΙΡΗΝΗ στη Μέση Ανατολή. Λάβαμε μια πρόταση 10 σημείων από το Ιράν και πιστεύουμε ότι αποτελεί μια εφαρμόσιμη βάση για διαπραγμάτευση. Σχεδόν όλα τα σημεία διαφωνίας του παρελθόντος έχουν συμφωνηθεί μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, αλλά η περίοδος των δύο εβδομάδων θα επιτρέψει την οριστικοποίηση και ολοκλήρωση της Συμφωνίας.

Εκ μέρους των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, ως Πρόεδρος, και εκπροσωπώντας επίσης τις χώρες της Μέσης Ανατολής, είναι τιμή μου που αυτό το μακροχρόνιο πρόβλημα βρίσκεται κοντά στη λύση του.

Η πακιστανική έκκληση για εκεχειρία και η “εξέταση” του σχεδίου

Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεμπάζ Σαρίφ, απηύθυνε νωρίτερα έκκληση στον Τραμπ να παρατείνει το τελεσίγραφο προς το Ιράν κατά δύο εβδομάδες, αναφέροντας ότι οι εν εξελίξει διπλωματικές προσπάθειες είναι ελπιδοφόρες και πρέπει να συνεχιστούν.

«Οι διπλωματικές προσπάθειες για την ειρηνική επίλυση του συνεχιζόμενου πολέμου στη Μέση Ανατολή προχωρούν σταθερά, δυναμικά και αποφασιστικά, με πιθανότητες να οδηγήσουν σε ουσιαστικά αποτελέσματα στο εγγύς μέλλον», έγραψε ο Σαρίφ σε ανάρτησή του στο X. «Για να επιτραπεί στη διπλωματία να ακολουθήσει την πορεία της, ζητώ θερμά από τον Πρόεδρο Τραμπ να παρατείνει την προθεσμία για δύο εβδομάδες».

Ο Σαρίφ κάλεσε επίσης την Τεχεράνη να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ για τις ίδιες δύο εβδομάδες «ως χειρονομία καλής θέλησης».

«Καλούμε επίσης όλα τα εμπόλεμα μέρη να τηρήσουν κατάπαυση του πυρός για δύο εβδομάδες, ώστε να επιτρέψουν στη διπλωματία να επιτύχει την οριστική λήξη του πολέμου, προς όφελος της μακροπρόθεσμης ειρήνης και σταθερότητας στην περιοχή», πρόσθεσε.

ΗΠΑ και Ιράν εξέτασαν την πρόταση

Το Ιράν «εξετάζει θετικά» την πρόταση του Πακιστάν για εκεχειρία δύο εβδομάδων, δήλωσε στο πρακτορείο Reuters, ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος.

Λίγο αργότερα, ο Ρεζά Αμίρι Μογκαντάμ, πρέσβης του Ιράν στο Πακιστάν, δήλωσε σε ανάρτηση στο X ότι «μέχρι τώρα» έχει γίνει «ένα βήμα μπροστά από το κρίσιμο, ευαίσθητο στάδιο».

«Στο επόμενο στάδιο, ο σεβασμός και η αβροφροσύνη θα πρέπει να αντικατασταθούν από ρητορική και πλεονασμό. Μείνετε συντονισμένοι», πρόσθεσε .

Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε από την πλευρά του ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ενημερωθεί για την πρόταση του πρωθυπουργού του Πακιστάν Σεμπάζ Σαρίφ για εκεχειρία δύο εβδομάδων, προκειμένου να συνεχιστούν οι διπλωματικές διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, προσθέτοντας ότι «θα υπάρξει απάντηση».

«Ο Πρόεδρος έχει ενημερωθεί για την πρόταση και θα απαντήσει», δήλωσε η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, στο CNN.

Τραμπ: Οι ΗΠΑ βρίσκονται σε εντατικές διαπραγματεύσεις”

Λίγη ώρα αργότερα, δημοσιογράφος του Fox News ενημέρωσε πως ο Ντόναλντ Τραμπ, σε μια σύντομη τηλεφωνική συνέντευξη, υποστήριξε ότι οι “ΗΠΑ βρίσκονται σε εντατικές διαπραγματεύσεις” αλλά αρνήθηκε να εισέλθει σε περαιτέρω λεπτομέρειες.

«Δεν μπορώ να σας πω, γιατί αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε έντονες διαπραγματεύσεις», δήλωσε συγκεκριμένα ενώ σχετικά με την πρόταση του πρωθυπουργού του Πακιστάν σχολίασε πως, “αυτό που μπορώ να πω είναι ότι τον γνωρίζω πολύ καλά. Είναι ένας άνθρωπος που χαίρει μεγάλου σεβασμού, παντού».

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ

Η Ρωσία κερδίζει δισεκατομμύρια από αποκλεισμό Ορμούζ, λέει το γερμανορωσικό επιμελητήριο

Published

9 hours ago

April 7, 2026

Vouli TV

Η Ρωσία αποκομίζει δισεκατομμύρια σε έσοδα από τις εξαγωγές εμπορευμάτων της λόγω του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, ανακοίνωσε σήμερα το γερμανορωσικό εμπορικό επιμελητήριο.

Τα κέρδη της Ρωσίας από τις εξαγωγές πετρελαίου, αερίου και λιπασμάτων αντιστοιχούν σε περισσότερα από 10 δισεκατομμύρια ευρώ (11,54 δισεκατομμύρια δολάρια) το μήνα, σύμφωνα με το επιμελητήριο.

«Η Ρωσία είναι ο μεγάλος κερδισμένος του νέου πολέμου στη Μέση Ανατολή», δήλωσε στο Γερμανικό Πρακτορείο ο Ματίας Σεπ, Πρόεδρος του επιμελητηρίου. Η Ρωσία ωφελείται από τις υψηλότερες παγκόσμιες τιμές των εμπορευμάτων επειδή χρησιμοποιεί άλλες οδούς εξαγωγών. Η κατάσταση αυτή μπορεί «να αποφέρει στη Ρωσία ένα απροσδόκητο κέρδος ιστορικής κλίμακας», δήλωσε ο Σεπ από τη Μόσχα.

Με την τιμή του πετρελαίου γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι, η Ρωσία μπορεί να περιμένει ετήσια αύξηση 71,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε σύγκριση με το σχέδιο προϋπολογισμού. Η τιμή του αργού Brent παραδοτέου τον Ιούνιο αυξήθηκε σε περισσότερα από 111 δολάρια το βαρέλι -των 159 λίτρων- στην αρχή της εβδομάδας.

Η τιμή αυτή είναι αυξημένη κατά σχεδόν 40 δολάρια σε σχέση με πριν από τον πόλεμο. Ο ρωσικός προϋπολογισμός εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις πωλήσεις πετρελαίου και αερίου και η τιμή που προβλέπεται στον τρέχοντα προϋπολογισμό είναι 59 δολάρια το βαρέλι. Πριν από τον πόλεμο στο Ιράν, ο ρωσικός προϋπολογισμός εμφάνιζε έλλειμμα επειδή η τιμή του πετρελαίου ήταν κάτω από το προβλεπόμενο επίπεδο.

«Στα τρέχοντα επίπεδα τιμών, η Μόσχα μπορεί να αποκομίσει περίπου 50 δισεκατομμύρια δολάρια σε πρόσθετα έσοδα κατ’ έτος μόνο από το πετρέλαιο και το αέριο», σύμφωνα με το Επιμελητήριο. Η Ρωσία, η οποία ελπίζει επίσης να τερματισθούν οι δυτικές κυρώσεις, χρησιμοποιεί τα έσοδα από τις πωλήσεις εμπορευμάτων για να χρηματοδοτεί τον πόλεμό της εναντίον της Ουκρανίας.

Μερικοί στη Μόσχα ελπίζουν ήδη σε μια τιμή πετρελαίου 200 δολαρίων το βαρέλι. Σύμφωνα με το επιμελητήριο, κάτι τέτοιο θα απέφερε 350,4 δισεκατομμύρια δολάρια, 247 δισεκατομμύρια δολάρια περισσότερα απ’ όσα προβλέπονται στον προϋπολογισμό.

ΚΥΠΕ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ο Τραμπ απειλεί το Ιράν με χυδαία ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Published

3 days ago

April 4, 2026

Vouli TV

Νέα κλιμάκωση στη ρητορική έναντι του Ιράν καταγράφεται από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος προειδοποίησε για ενδεχόμενα πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές της χώρας, θέτοντας ως χρονικό ορόσημο την ερχόμενη Τρίτη.

Σε σύντομη αλλά ιδιαίτερα επιθετική και υβριστική ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Τραμπ κάλεσε την Τεχεράνη να προχωρήσει άμεσα στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.

«Η Τρίτη θα είναι Ημέρα Ηλεκτροπαραγωγικών Σταθμών και Ημέρα Γεφυρών, όλα μαζί, στο Ιράν. Δεν θα υπάρξει τίποτα παρόμοιο! Ανοίξτε το καταραμένο Στενό, ή θα ζείτε στην κόλαση – απλώς παρακολουθήστε! Δόξα στον Αλλάχ», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η ανάρτηση εντάσσεται στο πλαίσιο ενός επαναλαμβανόμενου τελεσιγράφου που απευθύνει ο Αμερικανός πρόεδρος προς το Ιράν. Μόλις μία ημέρα νωρίτερα, είχε δώσει προθεσμία 48 ωρών στην Τεχεράνη είτε να καταλήξει σε συμφωνία είτε να αποκαταστήσει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, ο Τραμπ προειδοποίησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πλήξουν ιρανικές ηλεκτροπαραγωγικές εγκαταστάσεις, κάνοντας λόγο για «πλήρη κόλαση».

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κομβικής σημασίας θαλάσσιο πέρασμα για την παγκόσμια αγορά ενέργειας, καθώς μέσω αυτών διακινείται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Η παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας από την έναρξη της κρίσης στα τέλη Φεβρουαρίου έχει ήδη οδηγήσει σε απότομη αύξηση των τιμών των καυσίμων.

Ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα μεταβάλει τα χρονικά όρια των απειλών του:

Στις 21 Μαρτίου προειδοποίησε ότι θα «χτυπήσει και θα καταστρέψει» ιρανικούς ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς, ξεκινώντας από τους μεγαλύτερους, εάν τα Στενά δεν ανοίξουν εντός 48 ωρών.
Στις 23 Μαρτίου ανέβαλε τα πλήγματα, επικαλούμενος «πολύ καλές και παραγωγικές συνομιλίες».
Στις 27 Μαρτίου μετέθεσε την προθεσμία κατά δέκα ημέρες, έως τις 6 Απριλίου.
Στις 4 Απριλίου επανέφερε την πίεση, υπενθυμίζοντας ότι απομένουν 48 ώρες.
Στις 5 Απριλίου παρέτεινε εκ νέου την προθεσμία κατά 24 ώρες, ορίζοντας την Τρίτη, 7 Απριλίου, ως ημέρα πιθανών επιθέσεων σε γέφυρες και ενεργειακές υποδομές.

Η εξέλιξη αυτή εντείνει τις ανησυχίες για περαιτέρω αποσταθεροποίηση στην ευρύτερη περιοχή και για σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.