ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ
Γεωπολιτικές ευκαιρίες για Ελλάδα και Κύπρο
Του Πέτρου Ζαρούνα*
Τα νέα γεωπολιτικά δεδομένα στην Αν. Μεσόγειο όπως αυτά διαμορφώθηκαν τη τελευταία δεκαετία σε συνδυασμό με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τη πολιτική της Δύσης για απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο ευνοούν περισσότερο την Ελλάδα και τη Κύπρο παρά τη Τουρκία και θα εξηγήσω το γιατί.
Συγκεκριμένα η ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν στο Ιράκ, η εξομάλυνση των σχέσεων Ισραήλ και Αράβων διά των συμφωνιών του Αβραάμ και η δημιουργία μίας ντε φάκτο κουρδικής περιοχής στη Β. Συρία έχουν μειώσει τον στρατηγικό ρόλο και τη χρησιμότητα της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή. Κάποτε η Τουρκία διά της αεροπορικής βάσης του Ινσιρλίκ εκβίαζε τις ΗΠΑ κερδίζοντας σημαντικά ανταλλάγματα. Σήμερα η αξία της συγκεκριμένης βάσης έχει μειωθεί και οι ΗΠΑ έχουν πλέον εναλλακτικές επιλογές έχοντας αξιοποιήσει τις αεροναυτικές υποδομές στην Ελλάδα όπως είναι η Λάρισα και η Σούδα. Αντίστοιχα η χρησιμότητα των τουρκικών Στενών έχει περιοριστεί αφού η όποια στρατιωτική βοήθεια σε χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Ουκρανία περνάει σήμερα μέσα από το ελληνικό λιμάνι της Αλεξανδρούπολης και όχι από τα τουρκικά Στενά. Παράλληλα η Αλεξανδρούπολη καθίσταται σημαντική ενεργειακή πύλη των Βαλκανίων όπου διά του πλωτού σταθμού απουγροποίησης και του αγωγού προς Βουλγαρία οι χώρες των Βαλκανίων μπορούν και προμηθεύονται φυσικό αέριο από χώρες πέραν της Ρωσίας όπως πχ οι ΗΠΑ.
Η επείγουσα ανάγκη της Δύσης για απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο έχει αναδείξει την γεωστρατηγική αξία των κοιτασμάτων φυσικού αερίου της Αν. Μεσογείου. Ήδη η ΕΕ διά της Φον Ντερ Λάιεν προχώρησε σε υπογραφή συμφωνίας με Αίγυπτο και Ισραήλ για την αποστολή φυσικού αερίου στις ευρωπαϊκές αγορές. Τη βδομάδα που πέρασε η Ισραηλινή υπουργός Ενέργειας επισκέφθηκε τη Κύπρο με μία πρόταση πώλησης του ισραηλινού μεριδίου (Ισάι) στο κυπριακό κοίτασμα «Αφροδίτη» με στόχο τη ταχεία και οριστική επίλυση της χρονίζουσας αυτής εκκρεμότητας. Ταυτόχρονα οι εταιρείες που συμμετέχουν στο εν λόγω κοίτασμα ανακοίνωσαν τη διάθεση 192 εκατ. δολαρίων για άμεση αξιοποίηση του. Ακόμα και στο γειτονικό Λίβανο η Χεζμπολλά διαφοροποίησε τη στάση της ώστε να διευκολύνει τη θετική κατάληξη των διαπραγματεύσεων της κυβέρνησης του Λιβάνου με το Ισραήλ για την οριοθέτηση των μεταξύ τους ΑΟΖ κάτι για το οποίο μεσολαβούν οι ΗΠΑ διά του Άμος Χόκσταιν. Εκτιμώ πως ακόμα ο περιορισμός του νέου γεωτρητικού σκάφους της Τουρκίας «Αμπτούλ Χαμίντ» και του ερευνητικού «Ορούτς Ρείς» στο Κόλπο της Αττάλειας δεν είναι τυχαίος αλλά αποτέλεσμα αμερικανικών υποδείξεων. Εκτιμώ πως ακόμα και ο περιορισμός του νέου γεωτρητικού σκάφους της Τουρκίας “Αμπτούλ Χαμίντ” και του ερευνητικού “Ορούτς Ρέις” στο Κόλπο της Αττάλειας δεν είναι τυχαίος, αλλά αποτέλεσμα αμερικανικών υποδείξεων. Στα πιο πάνω να προσθέσουμε και το διορισμό του πρώην πρέσβη στην Αθήνα Πάγιατ ως υφυπουργού Ενέργειας των ΗΠΑ. Ο Πάγιατ μαζί με την Νούλαντ είχαν ήδη συνάντηση για τα ενεργειακά με τον ΥΠΕΞ της Κύπρου Ιωάννη Κασουλίδη. Με λίγα λόγια η νέα συγκυρία αναδεικνύει την γεωπολιτική αξία της Ελλάδας και της Κύπρου.
Σε αυτό συντείνει και το γεγονός ότι η Τουρκία έχει καταστεί ένας αφερέγγυος και προβληματικός εταίρος και σύμμαχος που αλληθωρίζει προς τη Μόσχα και τον Οργανισμό της Σαγκάης. Μία χώρα που δημιουργεί προβλήματα στη διεύρυνση του ΝΑΤΟ, που δεν εφαρμόζει κυρώσεις κατά της Ρωσίας και που απειλεί σε καθημερινή βάση την Ελλάδα. Ο εκτοπισμός της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 και τα εμπόδια για παραχώρηση F-16 VIPER την ίδια στιγμή που η Ελλάδα γίνεται δεκτή στα πρώτα και παραλαμβάνει ήδη σταδιακά τα δεύτερα δεν είναι καθόλου τυχαίος. Επίσης καθόλου τυχαία δεν είναι και η πλήρης άρση του αμερικανικού εμπάργκο όπλων στη Κύπρο κάτι που έγινε για να σταλούν σαφή μηνύματα στη προβληματική σύμμαχο Τουρκία. Η κίνηση αυτή δεν έχει να κάνει μόνο με τα όπλα αλλά ισοδυναμεί με ένταξη της ΚΔ στην ευρωατλαντική αρχιτεκτονική ασφάλειας. Η Τουρκία αντιλαμβανόμενη τη στρατηγική της υποβάθμιση και την αντίστοιχη αναβάθμιση του ρόλου της Ελλάδας διαμαρτύρεται προκαλώντας συνεχείς εντάσεις στο Αιγαίο. Παράλληλα προχώρησε σε διορθωτικές κινήσεις εξευμενισμού των ΗΠΑ με κατάργηση των ρωσικών καρτών MIR, την αύξηση των εισαγόμενων ποσοτήτων υγροποιημένου φυσικού αερίου από τις ΗΠΑ και την εξομάλυνση των σχέσεων της με το Ισραήλ.
Η γεωπολιτική συγκυρία είναι κατά τη γνώμη μου ευνοϊκή για την Ελλάδα και τη ΚΔ. Επιβάλλεται η αξιοποίηση της με συγκεκριμένες κινήσεις ώστε να προωθήσουμε την ασφάλεια και την ευημερία των δύο χωρών. Μία από αυτές τις κινήσεις να ζητηθεί η βοήθεια των ΗΠΑ ώστε οι κυπριακές ένοπλες δυνάμεις (μέσω παραχώρησης δωρεάν πολεμικού υλικού) να προχωρήσουν σε σταδιακή αντικατάσταση του ρωσικού υλικού. Μία άλλη κίνηση είναι η Ελλάδα, με την άδεια των ΗΠΑ, να βοηθήσει στη δημιουργία κυπριακής πολεμικής αεροπορίας παραχωρώντας στη ΚΔ μέρος των F-16C Block 30 που δεν σκοπεύει να εκσυγχρονίσει. Πέραν και παράλληλα από τις κινήσεις στον αμυντικό τομέα χρειάζεται και οι δύο χώρες να επιταχύνουν τα ενεργειακά τους προγράμματα και να αναλάβουν πρωτοβουλίες προς τη κατεύθυνση οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών με όλες της χώρες της Αν. Μεσογείου.
* Ο κ. Πέτρος Ζαρούνας είναι διεθνολόγος
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ
Απειλεί να «ασκήσει τα δικαιώματα» της η Τουρκία-«Άκυρη η NOTAM Λευκωσίας»
Η τουρκική πλευρά επανέρχεται με αιχμηρή ρητορική για ζητήματα δικαιοδοσίας στην ανατολική Μεσόγειο, αμφισβητώντας ενέργειες της ελληνοκυπριακής πλευράς.
Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, το Υπουργείο δήλωσε: «Η ελληνοκυπριακή πλευρά κατά καιρούς εγείρει παρόμοια ζητήματα, προκαλώντας σύγχυση δικαιοδοσίας, με σκοπό να αγνοήσει τα δικαιώματα της «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου». Η «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» έχει εκδώσει αντι-NOTAM, η οποία ακυρώνει την προαναφερθείσα NOTAM. Η NOTAM που εκδόθηκε από την Ελληνοκυπριακή Διοίκηση είναι άκυρη», υποστηρίζει το τουρκικό υπουργείο Άμυνας.
Μήνυμα για την ασφάλεια των Τ/Κ
Η Άγκυρα συνδέει τις εξελίξεις με τη συνολική ασφάλεια της Κύπρου, προβάλλοντας τον ρόλο της ως εγγυήτρια δύναμη.
Όπως αναφέρεται, «επιπλέον, η Ελληνοκυπριακή Διοίκηση στη Νότια Κύπρο έχει καταστήσει την Κύπρο στόχο τα τελευταία χρόνια, επιτρέποντας τη συσσώρευση όπλων στο νησί και επιτρέποντας σε άλλες χώρες να χρησιμοποιούν το νησί. Ως εγγυήτρια χώρα, η χώρα μας συνεχίζει να λαμβάνει πρόσθετα μέτρα για να διασφαλίσει την ασφάλεια όχι μόνο της «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου», αλλά ολόκληρου του νησιού. Η δέσμευσή μας για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων, των συμφερόντων και της ασφάλειας της «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου» είναι ακλόνητη. Δεν διστάσαμε να ασκήσουμε τα δικαιώματα που μας παρέχονται από το καθεστώς του εγγυητή μας και δεν θα διστάσουμε να το πράξουμε και στο μέλλον».
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ
Το μεσημέρι η κηδεία του Αλί Λαριτζανί – Το Ιράν δεσμεύεται να «εκδικηθεί» τον θάνατό του
Το ιρανικό ανώτατο συμβούλιο εθνικής ασφαλείας επιβεβαίωσε την απώλεια του επικεφαλής του, μιας εξέχουσας μορφής της ιρανικής εξουσίας.
Η κηδεία του Αλί Λαριτζανί, επικεφαλής του ανωτάτου συμβουλίου εθνικής ασφάλειας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, αναμένεται να τελεστεί εντός της ημέρας στην Τεχεράνη. Ο ισχυρός αξιωματούχος σκοτώθηκε χθες, Τρίτη, εν μέσω των συνεχιζόμενων βομβαρδισμών από το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, με τον αρχηγό του ιρανικού στρατού να ορκίζεται πως οι δυνάμεις του θα «εκδικηθούν» τον θάνατό του.
Το ιρανικό ανώτατο συμβούλιο εθνικής ασφαλείας επιβεβαίωσε την απώλεια του επικεφαλής του, μιας εξέχουσας μορφής της ιρανικής εξουσίας, ο οποίος μόλις την Παρασκευή είχε εμφανιστεί σε διαδήλωση στην Τεχεράνη, αψηφώντας τους συνεχιζόμενους βομβαρδισμούς.
Η τελετή προβλέπεται να πραγματοποιηθεί στις 12:30 (ώρα Ελλάδας) στην ιρανική πρωτεύουσα, σύμφωνα με τα πρακτορεία ειδήσεων FARS και Tasnim. Θα γίνει ταυτόχρονα με τις κηδείες του ηγέτη της παραστρατιωτικής δύναμης Μπασίτζ, Γολαμρεζά Σουλεϊμάνι, και των ογδόντα και πλέον ανδρών του πολεμικού ναυτικού που σκοτώθηκαν όταν φρεγάτα βυθίστηκε από αμερικανικό υποβρύχιο ανοικτά της Σρι Λάνκα.
Τα ονόματα των Αλί Λαριτζανί και Γολαμρεζά Σουλεϊμάνι προστέθηκαν στον μακρύ κατάλογο ιρανών ηγετών που, σύμφωνα με ιρανικές πηγές, σκοτώθηκαν από επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Ανάμεσά τους περιλαμβάνεται και ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε την 28η Φεβρουαρίου, στις πρώτες ώρες του πολέμου.
Σύμφωνα με το πρακτορείο FARS, ο Αλί Λαριτζανί έγινε στόχος «αμερικανικών και ισραηλινών αεροσκαφών στο σπίτι της κόρης του». Ο στρατηγός Αμίρ Χαταμί, επικεφαλής του ιρανικού στρατού, δεσμεύθηκε ότι το Ιράν «θα πάρει εκδίκηση» για «το αγνό αίμα» του Λαριτζανί και «των άλλων αγαπητών μαρτύρων».
Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι τα πλήγματα που έπληξαν το Τελ Αβίβ τη νύχτα —και είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο τουλάχιστον δύο ανθρώπων, σύμφωνα με ισραηλινές πηγές— εξαπολύθηκαν για «να εκδικηθούμε» τον θάνατο του Λαριτζανί και άλλων αξιωματούχων.
«Ηγέτης de facto» και διεθνείς αντιδράσεις
Ανώτερος αξιωματικός του ισραηλινού στρατού δήλωσε ότι ο Αλί Λαριτζανί ήταν «de facto ηγέτης του ιρανικού καθεστώτος, πάνω απ’ όλα εδώ και δυο εβδομάδες». Σύμφωνα με την ίδια πηγή, ακόμη και πριν από το ξέσπασμα του πολέμου, «θεωρείτο αυτός που έπαιρνε αποφάσεις και κινούσε τα νήματα».
Ο ισραηλινός στρατός δεσμεύθηκε ότι την ίδια τύχη θα έχει και ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ο οποίος διαδέχθηκε τον πατέρα του ως ανώτατος ηγέτης πριν από μία εβδομάδα, χωρίς να έχει κάνει δημόσια εμφάνιση. Αμερικανοί και ισραηλινοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι μπορεί να έχει «παραμορφωθεί» λόγω τραυματισμού στο πόδι από την επίθεση που σκότωσε τον πατέρα του.
Την 19η ημέρα του πολέμου, ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας Αμπάς Αραγτσί προειδοποίησε ότι οι συνέπειες της σύρραξης θα «πλήξουν όλο τον κόσμο». Όπως ανέφερε μέσω X, «το κύμα των παγκόσμιων επιπτώσεων μόλις ξεκίνησε και θα τους πλήξει όλους—ανεξαρτήτως πλούτου, θρησκείας ή φυλής».
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ρούμπιο: Ψευδές το δημοσίευμα για απομάκρυνση του προέδρου της Κούβας
Ο Ρούμπιο χαρακτήρισε το δημοσίευμα «ψευδές» και «βασισμένο σε τσαρλατάνους και ψεύτες».
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάρκο Ρούμπιο διέψευσε δημοσίευμα της εφημερίδας New York Times, σύμφωνα με το οποίο η Ουάσιγκτον απαίτησε, σε πρόσφατες συνομιλίες με αντιπροσωπεία της κυβέρνησης της Κούβας, την απομάκρυνση του προέδρου Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ από την εξουσία.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X τις πρώτες πρωινές ώρες (ώρα Ελλάδας), ο κ. Ρούμπιο χαρακτήρισε το δημοσίευμα «ψευδές», όπως και «πολλά (άλλα) σε μέσα ενημέρωσης», υποστηρίζοντας ότι «βασίζονται σε τσαρλατάνους και ψεύτες που παριστάνουν τους καλά πληροφορημένους».
Η εφημερίδα της Νέας Υόρκης είχε αναφέρει ότι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ έθεσαν στους Κουβανούς διαπραγματευτές την απαίτηση να απομακρυνθεί ο πρόεδρος Ντίας-Κανέλ, προκειμένου να προωθηθούν διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στη νήσο. Το δημοσίευμα σημείωνε πως η Ουάσιγκτον δεν επιδιώκει απαραίτητα την ανατροπή ολόκληρης της κομμουνιστικής κυβέρνησης.
Ο κ. Ρούμπιο δεν διευκρίνισε αν θεωρεί «ψευδές» το σύνολο του ρεπορτάζ ή μόνο επιμέρους στοιχεία του. Ωστόσο, το επίμαχο άρθρο ανέφερε ότι «οι Αμερικανοί επέδωσαν το μήνυμα στους κουβανούς διαπραγματευτές ότι ο πρόεδρος (Ντίας-Κανέλ) πρέπει να φύγει», χωρίς να τίθεται συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και αφήνοντας στους Κουβανούς να αποφασίσουν τα επόμενα βήματα.
Ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών σχολίασε επίσης τα μέτρα που ανακοίνωσε πρόσφατα η Αβάνα, σύμφωνα με τα οποία η κουβανική διασπορά θα μπορεί να επενδύει στη χώρα και να κατέχει ιδιωτικές επιχειρήσεις, τονίζοντας ότι απέχουν πολύ από το να είναι «επαρκή».
Ο ΥΠΕΞ Ρούμπιο, γιος μεταναστών από την Κούβα, παραμένει σταθερός επικριτής της κομμουνιστικής κυβέρνησης της νήσου, η οποία βρίσκεται στην εξουσία από την επανάσταση του 1959 υπό τον Φιδέλ Κάστρο.
-
EKLOGES20263 weeks agoEkloges2026 – Αποτελέσματα Διαδικτυακής Δημοσκόπησης Vouli.TV | Παρασκευή 27/02 στις 7μμ
-
Behind Politics4 weeks agoBehind Politics | Επεισόδιο 2: Γιώργος Μαυρουδής, Σάββατο 21/02 στις 7μμ
-
ΠΟΛΙΤΙΚΗ1 month agoΣυντάξεις για ψηφοθηρία: Κρατικό έγκλημα με χρονόμετρο
-
Off the Record1 month agoΑργίες à la carte: κόλλησε ο Κουλάς του ΔηΣυ όταν ρωτήθηκε για τον δήμαρχο Αγίας Νάπας
-
Off the Record1 month agoΞεσηκωμός στον Μαζωτό για Μονάδα Αφαλάτωσης
-
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ1 month agoBloomberg: Διεθνής κυβερνοεπίθεση πλήττει δεκάδες χώρες – Στο κάδρο και η Κύπρος
-
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ1 month agoΜε ψήφους 5-3 απορρίφθηκε η αίτηση Βαρωσιώτου – Προσφυγή στο ΕΔΑΔ
-
Off the Record1 month agoΤο Trident περιμένει ακόμη — και αυτή τη φορά περιμένει εμάς
-
EKLOGES20261 month agoEkloges 2026 – Κράτος σε κλοιό Διαφθοράς | Παρασκευή 06/02, 7μμ
-
#exAformis4 weeks ago#ExAformis – Η θεωρία πίσω απο την Άμεση Δημοκρατία | Σάββατο 21/02 στις 6μμ

