Ο Recep Tayyip Erdoğan πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στη Σαουδική Αραβία, όπου στο Ριάντ έγινε δεκτός με επίσημη τελετή από τον διάδοχο του θρόνου και πρωθυπουργό της χώρας, Mohammed bin Salman. Η συνάντηση των δύο ηγετών στο Παλάτι Γιαμάμα επιβεβαίωσε τη σαφή πρόθεση αμφότερων να αναβαθμίσουν τις διμερείς σχέσεις σε στρατηγικό επίπεδο, δίνοντας έμφαση στην οικονομία, την ενέργεια, την άμυνα και τη διαχείριση των περιφερειακών κρίσεων.

Μετά την ολοκλήρωση των συνομιλιών, οι δύο πλευρές προχώρησαν στην έκδοση κοινής διακήρυξης 31 σημείων, στην οποία επισημαίνεται ότι η επίσκεψη του Recep Tayyip Erdoğan εδράζεται στους ιστορικούς δεσμούς, στις αδελφικές σχέσεις των δύο λαών και σε μια κοινή αντίληψη περί περιφερειακής ευθύνης. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στη βαρύτητα της οικονομικής συνεργασίας και στην ανάγκη αξιοποίησης των επενδυτικών δυνατοτήτων που προσφέρουν τόσο το όραμα «Σαουδική Αραβία 2030» όσο και το «Όραμα του Τουρκικού Αιώνα».

Στον πυρήνα των συζητήσεων βρέθηκε η περαιτέρω ενίσχυση του διμερούς εμπορίου, με έμφαση στην ανάπτυξη της μη πετρελαϊκής εμπορικής δραστηριότητας, καθώς και η προώθηση κοινών επιχειρηματικών πρωτοβουλιών μέσω του Τουρκο-Σαουδαραβικού Επιχειρηματικού Συμβουλίου. Οι δύο πλευρές επανέλαβαν τη σημασία ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων για τη Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου μεταξύ της Τουρκίας και του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, ενώ εξέφρασαν την πρόθεσή τους να αυξήσουν τις αμοιβαίες επενδύσεις στους τομείς των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, της ασφάλισης, της ακίνητης περιουσίας, της μεταποίησης και των υπηρεσιών.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον ρόλο των τουρκικών εταιρειών στους κλάδους των κατασκευών, της μηχανικής και της βιομηχανικής παραγωγής, με τη σαουδαραβική πλευρά να εκφράζει ικανοποίηση για τα έργα που υλοποιούνται στο πλαίσιο του «Οράματος Σαουδική Αραβία 2030». Στο ίδιο πλαίσιο, το Τουρκο-Σαουδαραβικό επενδυτικό φόρουμ στο Ριάντ ανέδειξε νέες προοπτικές συνεργασίας στους τομείς του τουρισμού, της φιλοξενίας, της τεχνολογίας, των τηλεπικοινωνιών, των βιοεπιστημών και της υγείας.

Στον τομέα της ενέργειας, οι δύο χώρες συμφώνησαν στην ενίσχυση της συνεργασίας σε πετρέλαιο, πετροχημικά και ζητήματα ενεργειακής ασφάλειας, αναγνωρίζοντας τον ρόλο τους στη σταθερότητα των διεθνών αγορών. Παράλληλα, καταγράφηκε κοινό ενδιαφέρον για την ανάπτυξη έργων ηλεκτρικής διασύνδεσης, ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αποθήκευσης και υδρογόνου, καθώς και για την ανταλλαγή τεχνογνωσίας στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης και της βιώσιμης διαχείρισης των ενεργειακών πόρων.

Η κοινή διακήρυξη περιλαμβάνει, τέλος, εκτενή αναφορά στη συνεργασία για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, με έμφαση στη Σύμβαση-Πλαίσιο του ΟΗΕ και στη Συμφωνία του Παρισιού, καθώς και στη στήριξη της Τουρκίας για τη φιλοξενία της COP31 στην Αττάλεια. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν στην ανάγκη προώθησης πολιτικών κυκλικής οικονομίας άνθρακα και στην υλοποίηση κοινών δράσεων με στόχο τη μείωση των εκπομπών.

ΠΗΓΗ: IBNA

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Σύρος Πρόεδρος υπογράμμισε την ανάγκη για συντονισμένες διεθνείς πρωτοβουλίες με στόχο την αποτροπή της επανεμφάνισης τρομοκρατικών οργανώσεων, κάνοντας ειδική μνεία στο Ισλαμικό Κράτος. Παράλληλα, επισήμανε ότι η «νέα Συρία» επιδιώκει συνεργασία με όλους τους διεθνείς δρώντες στη βάση του αμοιβαίου σεβασμού και των κοινών συμφερόντων. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι δύο πλευρές συμφώνησαν στη σημασία του διαλόγου ως θεμελιώδους εργαλείου για την επίλυση περιφερειακών διαφορών, με τον Ahmed Sharaa να τονίζει ότι η ενεργή διπλωματία συνιστά τη μοναδική οδό για την υπέρβαση των χρόνιων κρίσεων της περιοχής.

Από την πλευρά του, ο Donald Trump εξέφρασε την ικανοποίησή του για την πορεία των πολιτικών που αφορούν τη Συρία και τη Μέση Ανατολή ευρύτερα, επαναβεβαιώνοντας τη στήριξη των Ηνωμένες Πολιτείες στις προσδοκίες του συριακού λαού για τη δημιουργία ενός ενωμένου και ισχυρού κράτους. Χαιρέτισε, επίσης, την παράταση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός μεταξύ της συριακής κυβέρνησης και των κουρδικών δυνάμεων, καθώς και τις συμφωνίες που αφορούν την ενσωμάτωση ένοπλων σχηματισμών, συμπεριλαμβανομένων των Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις, στους επίσημους κρατικούς θεσμούς.

Στην ατζέντα της τηλεφωνικής επικοινωνίας Trump–Sharaa περιλήφθηκαν και οικονομικά ζητήματα, με τον Αμερικανό Πρόεδρο να δηλώνει ότι η Ουάσινγκτον είναι έτοιμη να στηρίξει την ανοικοδόμηση της Συρίας μέσω της ενθάρρυνσης επενδύσεων και της διαμόρφωσης ενός ελκυστικού περιβάλλοντος για το κεφάλαιο. Όπως υπογράμμισε, η οικονομική σταθερότητα της χώρας αποτελεί βασικό πυλώνα για τη συνολική σταθερότητα της Μέσης Ανατολής.

Οι διαδοχικές αυτές τηλεφωνικές επαφές καταδεικνύουν την προσπάθεια επαναπροσδιορισμού των διπλωματικών ισορροπιών στην περιοχή, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να διατηρούν ενεργό ρόλο τόσο στις σχέσεις με την Τουρκία όσο και στη συριακή μετάβαση. Πρόκειται για μια περίοδο κατά την οποία η περιφερειακή σταθερότητα, η ασφάλεια και η ανθρωπιστική διάσταση εξακολουθούν να αποτελούν αλληλένδετες και κρίσιμες προκλήσεις.

ΠΗΓΗ: IBNA

Μετρά προσεκτικά τα επόμενα βήματά της η Λευκωσία αναφορικά με την πρόσκληση που απηύθυνε ο Ντόναλντ Τραμπ, καθώς εντός της ημέρας αναμένεται να ξεκαθαρίσει εάν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, θα αποδεχθεί τη συμμετοχή της Κύπρου στο λεγόμενο «Συμβούλιο Ειρήνης» για τη Γάζα.

Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, μέχρι στιγμής δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση από τη Λευκωσία, ενώ δεν προκύπτει σαφής ένδειξη για την κατεύθυνση προς την οποία προσανατολίζεται. Υπενθυμίζεται ότι η πρόσκληση του Προέδρου των ΗΠΑ προς τον Νίκο Χριστοδουλίδη έγινε γνωστή το περασμένο Σάββατο.

Τι είναι το «Συμβούλιο Ειρήνης»

Όταν, τον περασμένο Νοέμβριο, τα Ηνωμένα Έθνη ενέκριναν τη δημιουργία του Συμβουλίου Ειρήνης, με την προσδοκία ότι θα δεσμεύσουν τον Τραμπ σε μια ειρηνευτική διαδικασία για τη Γάζα, δεν είχαν προβλέψει ότι στην πράξη στήριζαν «έναν κλειστό κύκλο υπό τον Τραμπ – μια παγκόσμια εκδοχή της αυλής του Μαρ-α-Λάγκο με στόχο την υποκατάσταση του ίδιου του ΟΗΕ», όπως επισημαίνει ο Τζούλιαν Μπόργκερ σε ανάλυσή του στον Guardian.

Το αποκαλούμενο Συμβούλιο Ειρήνης ξεκίνησε ως πρωτοβουλία με βασικό σκοπό τον τερματισμό της σύγκρουσης στη Γάζα, ωστόσο στη συνέχεια φαίνεται να αποκτά ευρύτερες φιλοδοξίες, που αφορούν τη διαχείριση συγκρούσεων και σε άλλα σημεία του πλανήτη.

Σύμφωνα με το καταστατικό του, το «Συμβούλιο Ειρήνης» ορίζεται ως «διεθνής οργανισμός με στόχο την προώθηση της σταθερότητας, την αποκατάσταση αξιόπιστης και νόμιμης διακυβέρνησης και τη διασφάλιση διαρκούς ειρήνης σε περιοχές που πλήττονται ή απειλούνται από συγκρούσεις». Όπως προκύπτει από προσχέδιο του καταστατικού, αντίγραφο του οποίου έχει στη διάθεσή του το CNN, ο Τραμπ προβλέπεται να παραμείνει πρόεδρος του Συμβουλίου επ’ αόριστον, γεγονός που πρακτικά σημαίνει ότι η εξουσία του μπορεί να υπερβεί τη θητεία του ως Προέδρου των ΗΠΑ. Η αντικατάστασή του προβλέπεται μόνο σε περίπτωση «εθελοντικής παραίτησης ή ανεπάρκειας», κατόπιν ομόφωνης απόφασης του Εκτελεστικού Συμβουλίου.

Κάθε κράτος-μέλος προβλέπεται να έχει θητεία έως τρία έτη από την έναρξη ισχύος του καταστατικού, με δυνατότητα ανανέωσης από τον πρόεδρο του Συμβουλίου, ενώ το κόστος συμμετοχής ανέρχεται στο ένα δισεκατομμύριο δολάρια.

Οι προσκλήσεις

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, αποδέχθηκε το πρωί της Τετάρτης την πρόσκληση του Ντόναλντ Τραμπ για συμμετοχή στο Συμβούλιο Ειρήνης. Αποτελεί τον πιο πρόσφατο ηγέτη που συμφώνησε να συμμετάσχει, μετά τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μαρόκο, το Βιετνάμ, το Καζακστάν, την Ουγγαρία, την Αργεντινή, το Μπαχρέιν, το Αζερμπαϊτζάν και τη Λευκορωσία.

Προσκλήσεις έχουν επίσης αποσταλεί, μεταξύ άλλων, σε Κίνα, Ινδία, Τουρκία, Καναδά, Ουκρανία, Αίγυπτο, Ηνωμένο Βασίλειο, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς και σε μεμονωμένα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ολλανδία, η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Ελλάδα.

Το βράδυ της Δευτέρας, ο Τραμπ επιβεβαίωσε ότι στο Συμβούλιο έχει προσκληθεί και ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντιμίρ Πούτιν. Όπως ανέφερε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, η Μόσχα «μελετά τις λεπτομέρειες» και θα επιδιώξει να αποσαφηνίσει «όλες τις πτυχές» μέσω επαφών με τις ΗΠΑ, πριν τοποθετηθεί επίσημα. Ο Ρόμπερτ Γουντ, πρώην αναπληρωτής πρέσβης των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, δήλωσε ότι «ο Πούτιν θα χρησιμοποιήσει τη συμμετοχή της Ρωσίας στο Συμβούλιο Ειρήνης για να υπονομεύσει τον ΟΗΕ και να εντείνει τη διχόνοια στις συμμαχίες της Αμερικής». Από την πλευρά της, η Βρετανίδα υπουργός Εξωτερικών, Ιβέτ Κούπερ, τόνισε πως «ο Πούτιν δεν είναι άνθρωπος της ειρήνης και δεν θεωρώ ότι έχει θέση σε οποιονδήποτε οργανισμό φέρει τη λέξη “ειρήνη” στην ονομασία του».

Ποιοι απέχουν

Μέχρι στιγμής, η Γαλλία —η οποία έχει εκφράσει με αυστηρό τόνο την αντίθεσή της στις προθέσεις Τραμπ για τη Γροιλανδία— δεν προτίθεται να συμμετάσχει στο Συμβούλιο Ειρήνης.

«Ναι στην εφαρμογή του ειρηνευτικού σχεδίου που παρουσίασε ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, το οποίο υποστηρίζουμε πλήρως, αλλά όχι στη δημιουργία ενός οργανισμού όπως παρουσιάστηκε, που θα υποκαθιστά τα Ηνωμένα Έθνη», δήλωσε χθες, Τρίτη, ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό.

Χθες, και η Νορβηγία, διά του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών Αντρέας Μότσφελτ Κράβικ, ξεκαθάρισε ότι δεν θα συμμετάσχει. «Η Νορβηγία δεν θα λάβει μέρος στο “Συμβούλιο Ειρήνης” του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, όπως αυτό παρουσιάζεται σήμερα», δήλωσε στην εφημερίδα Aftenposten.