του Χάρη Θεραπή*

Η πρόσφατη αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ δεν αποτελεί μια μεμονωμένη διπλωματική πράξη, αλλά μια στρατηγική κίνηση υψηλού γεωπολιτικού συμβολισμού. Για πρώτη φορά, το Ισραήλ μεταφέρει με σαφήνεια τον ανταγωνισμό του με την Τουρκία πέρα από τη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο, ανοίγοντας ένα νέο μέτωπο στο Κέρας της Αφρικής – σε έναν χώρο κρίσιμο για τις παγκόσμιες θαλάσσιες και ενεργειακές ροές.

Η Σομαλιλάνδη, αν και μη διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος, ελέγχει την περιοχή της Μπερμπέρα, σε άμεση εγγύτητα με το στενό του Βαβ-ελ-Μαντέμπ. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια «σημεία πνιγμού» παγκοσμίως, από το οποίο διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου και των ενεργειακών ροών προς το Σουέζ και, κατ’ επέκταση, την Ανατολική Μεσόγειο. Με την αναγνώριση αυτή, το Ισραήλ επιδιώκει να αποκτήσει στρατηγικό βάθος και πρόσβαση σε μια περιοχή που συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια των θαλάσσιων γραμμών του.

Η κίνηση αυτή έχει σαφείς αποδέκτες. Πρώτον, την Τουρκία, η οποία τα τελευταία χρόνια επενδύει συστηματικά σε παρουσία και επιρροή στην Αφρική, στη Σομαλία και στην Ερυθρά Θάλασσα, προβάλλοντας τον εαυτό της ως προστάτη μουσουλμανικών πληθυσμών και εγγυητή ασφάλειας. Δεύτερον, την Αίγυπτο και άλλους περιφερειακούς παίκτες που θεωρούν το Κέρας της Αφρικής ζωτικό χώρο για τα δικά τους συμφέροντα. Η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης λειτουργεί έτσι ως γεωπολιτικό μήνυμα ανατροπής ισορροπιών.

Παράλληλα, η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με τη συνεχιζόμενη κρίση στη Γάζα, τη ρευστότητα στη Συρία και τον ρόλο του Ιράν. Το Ισραήλ επιχειρεί να διαμορφώσει ένα ευρύτερο πλέγμα αποτροπής και συμμαχιών σε όλο το τόξο από την Ανατολική Μεσόγειο έως την Ερυθρά Θάλασσα, την ώρα που η Τουρκία διεκδικεί ρόλο περιφερειακής δύναμης με ιδεολογικό και πολιτικό αποτύπωμα. Ο ανταγωνισμός αυτός δεν είναι συγκυριακός· είναι δομικός και μακροπρόθεσμος.

Για την Κύπρο, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Η ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου δεν αποσυνδέεται πλέον από τις εξελίξεις στην Ερυθρά Θάλασσα και το Κέρας της Αφρικής. Όσο το Ισραήλ και η Τουρκία μεταφέρουν τον ανταγωνισμό τους σε νέα γεωγραφικά πεδία, τόσο η Κύπρος καθίσταται κομβικό σημείο σταθερότητας αλλά και αυξημένης γεωπολιτικής έκθεσης.

Τι πρέπει να κάνει η Κύπρος

• Να αναβαθμίσει τη γεωπολιτική της ανάγνωση, αντιμετωπίζοντας την Ανατολική Μεσόγειο ως μέρος ενός ενιαίου γεωστρατηγικού τόξου που εκτείνεται έως την Ερυθρά Θάλασσα.

• Να ενισχύσει θεσμικά τις στρατηγικές της συνεργασίες με Ισραήλ, Ελλάδα και εταίρους στην ΕΕ, δίνοντας έμφαση στην ασφάλεια θαλάσσιων υποδομών και ενεργειακών οδών.

• Να επενδύσει στη διπλωματική πρόληψη, αποφεύγοντας τη λογική του παθητικού παρατηρητή ή του δεδομένου συμμάχου.

• Να θωρακίσει την ΑΟΖ και τις κρίσιμες υποδομές, με ευρωπαϊκή και διεθνή στήριξη, απέναντι σε πιέσεις και υβριδικές απειλές.

• Να αξιοποιήσει τον ρόλο της ως κράτος-μέλος της ΕΕ, προβάλλοντας τη σημασία της Κύπρου ως παράγοντα σταθερότητας σε μια διευρυνόμενη ζώνη κρίσεων.

Η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ δείχνει ότι ο γεωπολιτικός χάρτης αλλάζει ταχύτερα απ’ όσο συχνά αντιλαμβανόμαστε. Για την Κύπρο, η πρόκληση δεν είναι απλώς να παρακολουθεί τις εξελίξεις, αλλά να τοποθετείται στρατηγικά μέσα σε αυτές.

*Διευθυντή του Vouli.TV

του Χάρη Θεραπή

Η κυπριακή κοινωνία είναι πράγματι απογοητευμένη. Κουράστηκε από τα λάθη, την αλαζονεία και την ανικανότητα εκείνων που κυβερνούσαν για χρόνια. Και έχει κάθε δικαίωμα. Αλλά εδώ αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα: ενώ τα παλιά κόμματα έχασαν το μέτρο και την επαφή με την πραγματικότητα, η απάντηση που γεννιέται απέναντί τους είναι μια πολιτική πρόταση χωρίς πρόγραμμα, χωρίς δομές και χωρίς στοιχειώδη κατανόηση του πώς λειτουργεί η Πολιτεία.

Το σύνθημα «θα ψηφίζετε από το app και θα εφαρμόζουμε ό,τι βγει» δείχνει ξεκάθαρα την ευκολία με την οποία κάποιοι θεωρούν ότι μπορεί να λειτουργήσει ένα κράτος. Δεν είναι δημοκρατία αυτό. Είναι ψηφιακός εντυπωσιασμός. Ο κρατικός προϋπολογισμός — ένα τεχνικό, νομικό και οικονομικό κείμενο χιλίων σελίδων — δεν αποφασίζεται με ένα “ναι” ή “όχι” στο κινητό. Τα νομοσχέδια για ενέργεια, ασφάλεια, φορολογία, ψηφιακές υποδομές δεν λύνονται σαν quiz στα stories. Και φυσικά, η «Άμεση Δημοκρατία» που ευαγγελίζονται δεν προβλέπεται καν στο Σύνταγμα. Είναι ανέφικτη.

Το μεγαλύτερο όμως οξύμωρο: δηλώνουν «αντισυστημικοί», ενώ επιδιώκουν να μπουν στο σύστημα — στη Βουλή, στο Εθνικό Συμβούλιο, στις επιτροπές. Θέλουν να γίνουν αυτοί που θα κληθούν να κάνουν αυτό που οι ίδιοι καταγγέλλουν. Αντισυστημικός μέσα στο σύστημα; Πολύ απλά, δεν γίνεται. Κάπου τελειώνουν τα συνθήματα και αρχίζει η πραγματικότητα.

Όμως ας είμαστε ξεκάθαροι: αυτό το κενό που εκμεταλλεύονται, δεν προέκυψε τυχαία. Το δημιούργησαν τα ίδια τα πολιτικά κόμματα. Κόμματα εγκλωβισμένα στον μικροκομματισμό, διαλυμένα οργανωτικά, χωρίς παραγωγή πολιτικής, χωρίς όραμα και χωρίς καμία αίσθηση του τι ζει καθημερινά ο πολίτης. Απέτυχαν να δώσουν λύσεις σε στέγαση, σε υγεία, σε ακρίβεια, σε διαφθορά, σε παιδεία. Απέτυχαν να ακούσουν, να διαμορφώσουν προτάσεις, να παράξουν ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις. Δεν διάβασαν τα σημεία των καιρών και τώρα πληρώνουν το τίμημα.

Και ανάμεσα στις δύο αυτές αποτυχίες — την κόπωση του παλιού και την ευκολία του νέου — μένει ο πολίτης. Μόνος, εξαπατημένος από τη μια, κολακευμένος από την άλλη, χωρίς πραγματική πολιτική πρόταση μπροστά του.

Η Κύπρος δεν χρειάζεται ούτε το παλιό που ξεθώριασε από την αλαζονεία, ούτε το “νέο” που στηρίζεται στην άγνοια και στο θέαμα. Χρειάζεται πολιτική με σχέδιο. Με πρόγραμμα. Με διαφάνεια, λογοδοσία και θεσμική σοβαρότητα. Χρειάζεται κόμματα που θα παράγουν πολιτικές, όχι memes. Πολιτικούς που θα δίνουν λύσεις, όχι υποσχέσεις. Και μια νέα γενιά που θα συνδέει την ενέργεια με τη γνώση — όχι με τα views.

Η χώρα δεν κυβερνιέται με likes. Η χώρα κυβερνιέται με ευθύνη. Και αυτό, προς το παρόν, λείπει και από τους δύο πόλους: και από όσους απέτυχαν για χρόνια, και από όσους τώρα εμφανίζονται με άδεια χέρια και μεγάλη αυτοπεποίθηση.
Ώρα να τελειώσει το θέατρο — από όλες τις πλευρές.

*Ο Χάρης Θεραπής είναι ο Διευθυντής του Vouli.TV

Άρθρο του Χάρη Θεραπή
Διευθυντή του Vouli TV

Τα τελευταία χρόνια παρακολουθούμε μια σταθερή και επικίνδυνη διολίσθηση της πολιτικής ζωής σε έναν χώρο όπου η ουσία υποκαθίσταται από το θέαμα, η ευθύνη από την προβολή και ο διάλογος από τον θόρυβο. Δεν είναι ένα παροδικό φαινόμενο ούτε μια υπερβολή των καιρών. Είναι η νέα κανονικότητα στην οποία πολλοί επιχειρούν να προσαρμόσουν τη δημοκρατία μας.

Και αυτό, όσο κι αν κάποιοι προσπαθούν να το παρουσιάσουν ως «αθώο», είναι βαθιά απειλητικό.

Η γελοιοποίηση της πολιτικής δεν είναι απλώς ένας τρόπος αυτοπροβολής.
Είναι ένας τρόπος αποδόμησης των θεσμών.

Όταν η πολιτική μετατρέπεται σε περιεχόμενο για χαβαλέ στα social media, όταν ο δημόσιος λόγος γίνεται εργαλείο προσωπικής ματαιοδοξίας, όταν οι Βουλευτές και οι θεσμικοί παράγοντες αντιμετωπίζονται —ή συμπεριφέρονται— σαν πρωταγωνιστές reality, τότε η δημοκρατία χάνει το κύρος της. Και όταν οι πολίτες σταματούν να παίρνουν την πολιτική στα σοβαρά, ανοίγει ο δρόμος για να περάσουν από πάνω τους πολιτικές που δεν τους υπηρετούν.

Η απαξίωση δεν είναι τυχαία. Είναι χρήσιμη σε κάποιους.
Χρήσιμη σε όσους δεν έχουν θέσεις.
Σε όσους δεν έχουν έργο.
Σε όσους δεν θέλουν να λογοδοτούν.
Γιατί όταν ο κόσμος βλέπει την πολιτική σαν κάτι γελοίο, τότε εκείνοι που τη διαχειρίζονται χωρίς σοβαρότητα βρίσκουν το τέλειο άλλοθι:
«μα αφού όλοι έτσι είναι».

Ε, όχι. Δεν είναι όλοι έτσι.

Υπάρχουν άνθρωποι που εργάζονται, που μελετούν, που σέβονται τους θεσμούς και την αποστολή τους. Υπάρχουν βουλευτές που δουλεύουν σιωπηλά για την κοινωνία, υπάρχουν θεσμοί που μάχονται για διαφάνεια, υπάρχουν δημοσιογράφοι που επιμένουν στην ακρίβεια και την ευθύνη.

Και υπάρχει και κάτι ακόμη:
Μια κοινωνία που διψά για σοβαρότητα.

Στο Vouli TV βλέπουμε καθημερινά ότι οι πολίτες παρακολουθούν, ενδιαφέρονται, ρωτούν, απαιτούν ενημέρωση που δεν τους υποτιμά. Δεν αναζητούν ευθυμογραφίες μεταμφιεσμένες σε πολιτικό λόγο. Αναζητούν καθαρές κουβέντες, καθαρά επιχειρήματα, καθαρές θέσεις.

Η ευθύνη λοιπόν, ειδικά σήμερα, είναι συλλογική:

• Ευθύνη των πολιτικών να υπερασπίζονται τη σοβαρότητα του δημόσιου λόγου.
• Ευθύνη των δημοσιογράφων να μην γίνονται ακούσια φορείς ευτελισμού.
• Ευθύνη των θεσμών να προστατεύουν την αξιοπρέπεια της πολιτικής διαδικασίας.
• Ευθύνη των πολιτών να απαιτούν ποιότητα, να μην συμβιβάζονται με το χαμηλό.

Ας το πούμε καθαρά:
Η πολιτική δεν είναι για να κάνει τους πολίτες να γελούν.
Είναι για να τους προστατεύει.
Είναι για να τους υπηρετεί.

Και όταν το επίπεδο της πολιτικής πέφτει, δεν πέφτει μόνο το κύρος του Κοινοβουλίου.
Πέφτει η ποιότητα της ζωής μας.
Πέφτει η δυνατότητα του κράτους να σχεδιάζει.
Πέφτει η αξιοπιστία της χώρας.

Είναι λοιπόν ώρα να υψώσουμε τον πήχυ.
Όχι με επικοινωνιακά κόλπα.
Αλλά με σοβαρότητα, διαφάνεια και συνέπεια.

Ως Διευθυντής του Vouli TV, πιστεύω βαθιά ότι η ενημέρωση δεν είναι σκηνή θεάματος. Είναι θεμέλιο της δημοκρατίας. Και όσο υπάρχει χώρος που δίνει φωνή στη σοβαρή πολιτική, τόσο θα υπάρχει και ελπίδα ότι η χώρα δεν θα παραδοθεί στον ευτελισμό.

Ώρα για ευθύνη.
Ώρα για σοβαρότητα.
Ώρα να υπερασπιστούμε την πολιτική — γιατί χωρίς αυτήν, η δημοκρατία δεν έχει πού να σταθεί.