«Όλες οι επιλογές παραμένουν ανοιχτές για τον Πρόεδρο Τραμπ, χωρίς ωστόσο να έχει ληφθεί μέχρι στιγμής κάποια απόφαση», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει πλέον ενώπιόν του ένα φάσμα επιλογών για τη στήριξη των αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων στο Ιράν, με βασικό ζητούμενο την αποδυνάμωση του καθεστώτος, ανέφεραν δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι στο Axios.

Η καθοριστική σύσκεψη έχει προγραμματιστεί για σήμερα το απόγευμα στον Λευκό Οίκο, με τη συμμετοχή του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και του επικεφαλής του Πενταγώνου Πιτ Χέγκσεθ. Η συζήτηση θα επικεντρωθεί στην επιλογή πιθανών στόχων σε διάφορες περιοχές του Ιράν, καθώς οι διαμαρτυρίες κλιμακώνονται και οι απώλειες αυξάνονται δραματικά. «Όλες οι επιλογές είναι στο τραπέζι για τον Πρόεδρο Τραμπ, αλλά δεν έχει ακόμη ληφθεί απόφαση», επανέλαβε Αμερικανός αξιωματούχος.

Δεύτερη πηγή διευκρίνισε ότι στα σενάρια περιλαμβάνονται και στρατιωτικά πλήγματα, υπογραμμίζοντας ωστόσο πως «είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς ποια επιλογή θα προτιμήσει τελικά ο Τραμπ». Οι πιθανοί στόχοι αποτέλεσαν, σύμφωνα με τρεις αμερικανικές πηγές, αντικείμενο τηλεφωνικής επικοινωνίας το Σάββατο μεταξύ του Μάρκο Ρούμπιο και του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Παρά ταύτα, ορισμένοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι μια ευρείας κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση αυτή τη στιγμή θα μπορούσε να αποδυναμώσει το κύμα διαμαρτυριών στο εσωτερικό του Ιράν. Τονίζουν όμως ότι εξετάζονται σοβαρά εναλλακτικές όπως κυβερνοεπιθέσεις και επιχειρήσεις πληροφόρησης κατά του καθεστώτος. «Λαμβάνοντας υπόψη το προηγούμενο της αμερικανικής επίθεσης στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν τον περασμένο Ιούνιο, οι αγιατολάχ φοβούνται ότι είναι θέμα ημερών μια νέα μεγάλη επιχείρηση από τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ, με βασικό στόχο τις βάσεις των Φρουρών της Επανάστασης, τον πυλώνα του θεοκρατικού συστήματος», επισημαίνουν Άραβες αναλυτές.

Πώς θα αντιδράσει το Ιράν

Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν προειδοποίησε ότι σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης, η Τεχεράνη θα στοχοποιήσει αμερικανικές βάσεις στον Κόλπο, καθώς και το Ισραήλ.

Οι απειλές αυτές, ωστόσο, θεωρείται ότι είναι πλέον πιο δύσκολο να υλοποιηθούν, καθώς το καθεστώς εμφανίζεται ευάλωτο. Στην πραγματικότητα έχει δεχθεί σοβαρό πλήγμα στην αξιοπιστία του, τόσο στο εσωτερικό όσο και διεθνώς: οι σύμμαχοί του – Χεζμπολάχ, Χαμάς και Χούθι – έχουν αποδυναμωθεί σημαντικά, ενώ η μαζική συμμετοχή των πολιτών στις διαδηλώσεις προκαλεί αμηχανία ακόμη και στο ίδιο το καθεστώς, το οποίο απαντά με πρωτοφανή σκληρότητα.

«Οι ελίτ της χώρας και η ένοπλη πτέρυγά τους, οι Φρουροί της Επανάστασης, καταφεύγουν όπως πάντα σε θρησκευτικά προσχήματα για να συγκαλύψουν τις αποτυχίες τους: μια οικονομία σε κατάρρευση, τις διεθνείς κυρώσεις που οδηγούν τον πληθυσμό σε αχρείαστες θυσίες, την πλήρη άρνηση πολιτικών δικαιωμάτων και τους παράλογους περιορισμούς εις βάρος των γυναικών», σημειώνουν ειδικοί αναλυτές.

Αντίθετα, ο Μασούντ Πεζεσκιάν, παρά τον μαχητικό τόνο που υιοθέτησε χθες εν μέσω των συνεχιζόμενων κινητοποιήσεων, εμφανίστηκε συγκριτικά πιο μετριοπαθής και λιγότερο εμπρηστικός. Προσπάθησε να εκφράσει κατανόηση για τη λαϊκή δυσαρέσκεια, δηλώνοντας «έτοιμος να ακούσει τον λαό του» και επισημαίνοντας ότι μαζί με την κυβέρνησή του «ακούμε τους διαδηλωτές και καταβάλλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια για την επίλυση των προβλημάτων τους».

«Εναλλακτική» ο Πεζεσκιάν;

Ο 71χρονος πρόεδρος, που ανέλαβε καθήκοντα το 2024 μετά τη νίκη του ως επικεφαλής του μεταρρυθμιστικού στρατοπέδου, βλέπει το διογκούμενο κύμα διαμαρτυριών και τη βίαιη στάση των Φρουρών της Επανάστασης και των δυνάμεων ασφαλείας ως διπλή απειλή για την εξουσία του.

Στο πλαίσιο αυτό, επιχείρησε να ανταποκριθεί σε αιτήματα της κοινωνίας αντικαθιστώντας τον διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, προωθώντας περιορισμένα πακέτα οικονομικής ενίσχυσης και αναλαμβάνοντας δεσμεύσεις για την αντιμετώπιση του υψηλού κόστους ζωής και του πληθωρισμού.

Για τον Πεζεσκιάν, ωστόσο, υφίσταται σαφής διάκριση μεταξύ των «διαδηλωτών», που πρέπει να ακουστούν, και των «ταραξιών», οι οποίοι, κατά την άποψή του, οφείλουν να κατασταλούν. «Ενώ οι υπερσυντηρητικοί κληρικοί θεωρούν τη σιδηρά πυγμή αυτονόητα θεμιτή, ο Πεζεσκιάν και η κυβέρνησή του ακολουθούν μια πιο σύνθετη και προσεκτική γραμμή», υπογραμμίζουν ειδικοί για το Ιράν. «Όπως ακριβώς ο υπουργός Εξωτερικών του, Αμπάς Αραγτσί, βρέθηκε να παλεύει επί μήνες με τις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ για το πυρηνικό πρόγραμμα πριν από τον πόλεμο του Ιουνίου, έτσι και ο Πεζεσκιάν καλείται τώρα να βρει τον τρόπο να προωθήσει το σχέδιό του για άνοιγμα προς την κοινωνία των πολιτών και τη μεσαία τάξη – μια διαδικασία που μπορεί να ιδωθεί ως μια ιδιότυπη περεστρόικα με σιιτικό πρόσημο».

ΠΗΓΗ: ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ .gr

Ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να στρέφει πλέον το βλέμμα του και προς το Ιράν, μετά τη Βενεζουέλα. Με ανάρτησή του στο Truth Social γνωστοποίησε τις προθέσεις του, προειδοποιώντας: «Καλό θα ήταν να μη ξεκινήσετε να πυροβολείτε, γιατί θα αρχίσουμε να πυροβολούμε κι εμείς». Πρόσθεσε ότι «αν αρχίσουν να σκοτώνουν ανθρώπους όπως στο παρελθόν, τότε θα παρέμβουμε», προαναγγέλλοντας αεροπορικά πλήγματα:
«Αυτό δεν σημαίνει ότι θα στείλουμε χερσαία στρατεύματα, αλλά ότι θα τους χτυπήσουμε πολύ, πολύ σκληρά, εκεί που πονάει».

Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ έχουν ήδη προβεί σε προκαταρκτικές συζητήσεις για το πώς θα μπορούσε να υλοποιηθεί μια επίθεση κατά του Ιράν, εφόσον κριθεί αναγκαίο να εφαρμοστούν οι απειλές του Αμερικανού προέδρου.
Όπως ανέφερε ένας αξιωματούχος, ανάμεσα στα σενάρια που εξετάστηκαν περιλαμβάνεται μεγάλης κλίμακας αεροπορική επιχείρηση εναντίον πολλαπλών ιρανικών στρατιωτικών στόχων.
Έτερος αξιωματούχος σημείωσε ωστόσο ότι δεν υπάρχει ακόμη συναίνεση για την πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί.

Το Ιράν, από την πλευρά του, κατηγορεί τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ότι υποκινούν τις ταραχές, ενώ η υπηρεσία πληροφοριών των Φρουρών της Επανάστασης ανακοίνωσε τη σύλληψη αλλοδαπού ως υπόπτου για κατασκοπεία υπέρ του Ισραήλ.
Ο γερουσιαστής από τη Νότια Καρολίνα, Λίντσεϊ Γκράχαμ, με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ έστειλε μήνυμα στους Ιρανούς διαδηλωτές ότι η βοήθεια των ΗΠΑ «έρχεται», ανάρτηση την οποία αναδημοσίευσε άμεσα και ο Τραμπ.
«Ο μακρύς εφιάλτης σας σύντομα θα τελειώσει. Η γενναιότητα και η αποφασιστικότητά σας να τερματίσετε την καταπίεση έχουν γίνει αντιληπτές από τον @POTUS και από όλους όσοι αγαπούν την ελευθερία», έγραψε ο Γκράχαμ και συμπλήρωσε:
«Όταν ο Πρόεδρος Τραμπ λέει “Make Iran Great Again”, αυτό σημαίνει ότι οι διαδηλωτές στο Ιράν πρέπει να επικρατήσουν επί του Αγιατολάχ. Αυτό είναι το πιο σαφές μήνυμα μέχρι σήμερα ότι ο Πρόεδρος Τραμπ αντιλαμβάνεται πως το Ιράν δεν μπορεί να γίνει ποτέ μεγάλο με τον Αγιατολάχ και το καθεστώς του στην εξουσία. Σε όσους θυσιάζονται στο Ιράν, ο Θεός να σας ευλογεί. Η βοήθεια είναι καθ’ οδόν».

Ετοιμάζουν τον γιο του Σάχη!
Ο Ρεζά Παχλαβί, γιος του τελευταίου Σάχη του Ιράν και εξόριστος στις Ηνωμένες Πολιτείες, απηύθυνε μέσω βίντεο κάλεσμα για κλιμάκωση των κινητοποιήσεων, καλώντας τους πολίτες να καταλάβουν τα κέντρα των πόλεών τους και δηλώνοντας ότι προετοιμάζεται για επιστροφή στη χώρα.

Ο διάδοχος του Σάχη, Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί, ήταν μόλις 17 ετών όταν οι Φρουροί της Επανάστασης ανέτρεψαν τον πατέρα του και τον έστειλαν στην εξορία το 1979. Το όνειρο να καθίσει στον θρυλικό Θρόνο του Παγωνιού –ή Θρόνο του Ηλίου, μέρος του οποίου φυλάσσεται σήμερα στο θησαυροφυλάκιο της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν– έμοιαζε μέχρι πρότινος αδιανόητο.

ΠΗΓΗ: MILITAIRE .gr

Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025 επανέφερε στο επίκεντρο μια αντίληψη για τη διεθνή πολιτική που παραπέμπει έντονα στις ιδέες του αρχαίου Έλληνα ιστορικού Θουκυδίδη. Η γνωστή ρήση του από την Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου ότι «οι ισχυροί πράττουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμή τους και οι αδύναμοι υπομένουν ό,τι τους επιβάλλει η αδυναμία τους» μοιάζει να αντικατοπτρίζεται στη ρητορική και στις επιλογές πολιτικής του Αμερικανού προέδρου.

Ο θουκυδίδειος ρεαλισμός στην πράξη…
Ο Θουκυδίδης παρουσίασε έναν κόσμο όπου η ισχύς αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα των διεθνών σχέσεων. Στον περίφημο «Μηλιακό Διάλογο», οι Αθηναίοι θεμελιώνουν την επιθετική τους στάση στην άποψη ότι η ανθρώπινη φύση επιβάλλει την επικράτηση του ισχυρού. Αυτή η ωμή αποδοχή της δύναμης φαίνεται να διατρέχει και τη στάση του Τραμπ απέναντι στη διεθνή σκηνή. Η αμερικανική πολιτική υπό την ηγεσία του χαρακτηρίζεται από αποφάσεις που θέτουν σε πρώτη μοίρα τα εθνικά συμφέροντα, χωρίς ιδιαίτερες ηθικές ωραιοποιήσεις. Το δόγμα «America First» εκφράζει τη θουκυδίδεια αντίληψη ότι κάθε κράτος οφείλει να προτάσσει την προστασία των δικών του επιδιώξεων. Όπως οι Αθηναίοι δεν επικαλέστηκαν ηθικές υποχρεώσεις απέναντι στους Μηλίους, έτσι και ο Τραμπ αποφεύγει συστηματικά τη γλώσσα περί αξιακής παγκόσμιας ηγεσίας.

Η παγίδα του Θουκυδίδη και η Κίνα
Ο καθηγητής του Χάρβαρντ Graham Allison ανέπτυξε τη θεωρία της «Παγίδας του Θουκυδίδη», σύμφωνα με την οποία όταν μια ανερχόμενη δύναμη απειλεί να αντικαταστήσει μια κατεστημένη, η σύγκρουση καθίσταται σχεδόν αναπόφευκτη. Αυτό ακριβώς είχε περιγράψει ο Θουκυδίδης αναφορικά με την Αθήνα και τη Σπάρτη: η άνοδος της αθηναϊκής ισχύος γέννησε φόβο στη Σπάρτη, οδηγώντας τελικά στον πόλεμο.

Ο Τραμπ φαίνεται να διαβλέπει αυτόν τον κίνδυνο στη σχέση των ΗΠΑ με την Κίνα. Οι δασμοί, οι περιορισμοί στην τεχνολογία και η σκληρή διπλωματική ρητορική συνθέτουν μια στρατηγική που στοχεύει στη διατήρηση της αμερικανικής υπεροχής. Αντί για λόγο συνεργασίας και κοινών αξιών, επιλέγεται η ανοιχτή αντιπαράθεση και η διαπραγμάτευση από θέση ισχύος.

Συμμαχίες ως συναλλαγές
Ένα ακόμη στοιχείο της θουκυδίδειας οπτικής είναι η θεώρηση των συμμαχιών ως σχέσεων συμφέροντος και όχι ως ηθικών δεσμεύσεων. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει τη δέσμευση των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, απαιτώντας από τους εταίρους μεγαλύτερη συμμετοχή στις αμυντικές δαπάνες. Αυτή η «συναλλακτική» διπλωματία αναδεικνύει την άποψη ότι οι συμμαχίες οφείλουν να αποφέρουν απτά οφέλη και όχι να βασίζονται σε αφηρημένες αρχές.

Στον Πελοποννησιακό Πόλεμο, οι Αθηναίοι μετέτρεψαν τη Δηλιακή Συμμαχία από ένωση ισότιμων πόλεων σε αυτοκρατορικό μηχανισμό, επιβάλλοντας φόρους στους συμμάχους τους. Αν και ο Τραμπ δεν κινείται σε τόσο ακραία κατεύθυνση, η επιμονή του στη «δίκαιη κατανομή του κόστους» εκφράζει παρόμοια λογική: οι συμμαχίες πρέπει να υπηρετούν απτά τα αμερικανικά συμφέροντα.

Ο φόβος, η τιμή και το συμφέρον
Ο Θουκυδίδης προσδιόρισε τρία βασικά κίνητρα της διεθνούς πολιτικής: τον φόβο, την τιμή και το συμφέρον. Η πολιτική του Τραμπ μοιάζει να κινείται και στα τρία επίπεδα. Ο φόβος απώλειας της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας, η επιδίωξη σεβασμού στη διεθνή σκηνή και η αδιάλλακτη υπεράσπιση των οικονομικών συμφερόντων συνθέτουν ένα μοτίβο που ο αρχαίος ιστορικός θα αναγνώριζε άμεσα.

Η συχνή αναφορά του Τραμπ στην ανάγκη να γίνει η Αμερική «ξανά σεβαστή» παραπέμπει στην έννοια της τιμής, κεντρική στην αρχαιοελληνική σκέψη. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτή η έμφαση συνδυάζεται με την ωμή επιδίωξη υλικών συμφερόντων.

Τα όρια του ρεαλισμού
Ωστόσο, ο θουκυδίδειος ρεαλισμός δεν είναι πανάκεια. Ο ίδιος ο Θουκυδίδης κατέδειξε πως η υπέρμετρη εμπιστοσύνη στη δύναμη και η παραμέληση ηθικών περιορισμών μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφή. Η Αθήνα τελικά ηττήθηκε, εν μέρει λόγω αλαζονείας και υπερέκτασης που γεννήθηκαν από την αίσθηση ανωτερότητας.

Για τις ΗΠΑ επί Τραμπ, το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο μια καθαρά ρεαλιστική στρατηγική μπορεί να διατηρήσει την ισχύ τους σε έναν πολυπολικό κόσμο. Οι διεθνείς θεσμοί, οι συμμαχίες αξιών και το soft power διαθέτουν σημασία ακόμη και από ρεαλιστική σκοπιά. Η πλήρης απαξίωσή τους ενδέχεται να αποδυναμώσει μακροπρόθεσμα την ίδια την ισχύ που επιδιώκεται να διαφυλαχθεί.

Η θουκυδίδεια ανάγνωση της εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ προσφέρει μια ωμή αλλά ειλικρινή εικόνα της λειτουργίας της δύναμης στις διεθνείς σχέσεις. Ωστόσο, όπως διδάσκει η τραγική εμπειρία της Αθήνας, η ανεξέλεγκτη επιδίωξη ισχύος χωρίς μέτρο και αυτογνωσία μπορεί να οδηγήσει σε απρόβλεπτες συνέπειες. Ο Θουκυδίδης δεν υπήρξε μόνο ρεαλιστής, αλλά και στοχαστής που προειδοποιούσε για την ύβρη που συχνά συνοδεύει την εξουσία.

ΠΗΓΗ: MILITAIRE .gr