Τουρκικοί ειδικοί στον τομέα της άμυνας υποστηρίζουν ότι οι καθυστερήσεις εγκρίσεων των κινητήρων ενδέχεται να καθυστερήσουν την ανάπτυξη του τουρκικού μαχητικού πέμπτης γενιάς, αλλά η Άγκυρα διαθέτει εναλλακτικές οδούς για να διατηρήσει τις επιθετικές και αμυντικές της ικανότητες.

Η προσπάθεια της Τουρκίας να παράγει ευρέως το πρώτο της εγχώριο μαχητικό, το Kaan, αντιμετωπίζει κρίσιμο σταυροδρόμι: την έγκριση από τις ΗΠΑ για εισαγωγή εξαρτημάτων κινητήρων. Με τις κυρώσεις του Κογκρέσου να παραμένουν σε ισχύ, η Άγκυρα εξετάζει αν λύσεις όπως ευρωπαϊκοί κινητήρες ή προσωρινή χρήση drones μπορούν να λειτουργήσουν ως «γέφυρα» έως ότου οι δικοί της κινητήρες είναι έτοιμοι τη δεκαετία του 2030. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, δήλωσε πρόσφατα ότι οι άδειες εξαγωγής κινητήρων αμερικανικής κατασκευής πρέπει να εγκριθούν πριν η μαζική παραγωγή του Kaan μπορέσει να ξεκινήσει — μια τοποθέτηση που προκάλεσε ενστάσεις από τα κόμματα της αντιπολίτευσης σχετικά με το αποτέλεσμα της επίσκεψης Ερντογάν στο Λευκό Οίκο στις 25 Σεπτεμβρίου. Πολλοί θεωρούν ότι το ταξίδι δεν απέφερε τα αναμενόμενα, δεδομένου ότι η Άγκυρα δεν κατάφερε να λάβει την έγκριση άρσης των καίριων κυρώσεων άμυνας από την Ουάσιγκτον. Παρ’ όλα αυτά, αναλυτές παραμένουν αισιόδοξοι ότι οι δύο χώρες μπορούν να καταλήξουν σε κάποια συμφωνία που θα διασφαλίσει τη συνέχιση της παραγωγής σύμφωνα με το πρόγραμμα. Αν η συμφιλίωση αποτύχει, οι περιορισμένες λύσεις από εξωτερικούς προμηθευτές ενδέχεται να επιβραδύνουν την εισαγωγή του αεροσκάφους· ωστόσο, οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι εναλλακτικές επιλογές της Τουρκίας μπορούν να μετριάσουν τις συνέπειες και να διατηρήσουν την αεροπορική της ισχύ.

«Το ζήτημα του CAATSA αποτελεί στην πράξη ένα σημαντικό πρόβλημα για εμάς», ανέφερε ο Φιντάν στους δημοσιογράφους στη Νέα Υόρκη (27 Σεπτεμβρίου), αναφερόμενος στις αμερικανικές κυρώσεις του νόμου Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act (CAATSA), οι οποίες επιβλήθηκαν το 2019 ως αντίδραση στην αγορά από την Τουρκία ρωσικών συστημάτων αεροπορικής άμυνας.

«Οι κινητήρες του Kaan παραμένουν υπό εξέταση ενώπιον του Κογκρέσου, με την αδειοδότησή τους να έχει ανασταλεί. Η έγκρισή τους πρέπει να προηγηθεί της παράδοσης και της έναρξης παραγωγής», πρόσθεσε ο Φιντάν.

Το μαχητικό πέμπτης γενιάς Kaan πραγματοποίησε την πρώτη του πτήση στις 21 Φεβρουαρίου 2024, σηματοδοτώντας ορόσημο για την αμυντική βιομηχανία της Τουρκίας. Το δικινητήριο αεροσκάφος ενσωματώνει τεχνολογία stealth και ψηφιακό σύστημα fly-by-wire. Παρ’ ό,τι οι πρώτες δοκιμές υπήρξαν θετικές, η ολοκληρωμένη ανάπτυξη εξαρτάται από τον εγχώριας σχεδίασης κινητήρα TF-35000, ο οποίος αναμένεται να είναι έτοιμος περίπου το 2032. Εν όψει αυτού, η Τουρκία σκοπεύει να χρησιμοποιήσει κινητήρες F110 αμερικανικής κατασκευής ως προσωρινή λύση.

Οι δηλώσεις του Φιντάν έλαβαν χώρα δύο ημέρες μετά τη συνάντηση Ερντογάν–Τραμπ στο Λευκό Οίκο, στην οποία η άρση των κυρώσεων CAATSA ήταν κεντρικό θέμα. Η Τουρκία έχει επίσης αποκλειστεί από τη συμμετοχή στο πρόγραμμα παραγωγής F-35 και από άλλα διεθνή αμυντικά σχήματα, λόγω των κυρώσεων και της αγοράς ρωσικών συστημάτων. Η Άγκυρα ελπίζει ότι η προσωπική σχέση Ερντογάν–Τραμπ θα συμβάλει στην άρση των κυρώσεων CAATSA· όμως, μια τέτοια κίνηση απαιτεί έγκριση του Κογκρέσου και δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον πρόεδρο.

Εγχώρια αποκατάσταση

Μεταξύ των αντιδράσεων στην αντιπολίτευση, ο Χαλούκ Γκόργκουν, επικεφαλής της Υπηρεσίας Αμυντικής Βιομηχανίας — που εποπτεύει τις στρατιωτικές προμήθειες — προσπάθησε να καθησυχάσει το κοινό: «Το Kaan και τα εθνικά προγράμματα κινητήρων προχωρούν κανονικά», έγραψε στο X (28 Σεπτεμβρίου).

Ο Γκόργκουν αναφερόταν στην ανάπτυξη του εγχώριου κινητήρα TF-35000, που σχεδιάζεται και δοκιμάζεται από τη Turkish Aerospace Industries σε συνεργασία με τη θυγατρική TEI. Η ολοκλήρωση του κινητήρα θεωρείται επίπονη και δαπανηρή — και οι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι θα είναι έτοιμος προς ενσωμάτωση στις αρχές της επόμενης δεκαετίας. Εν τω μεταξύ, για τον πρώτο στόλο 20 αεροσκαφών απαιτούνται 40 κινητήρες F110. Χωρίς αυτούς, η προγραμματισμένη κυκλοφορία το 2028 είναι επισφαλής.

Ο Οζγκούρ Έκσι, ερευνητής στον χώρο της άμυνας και δημιουργός του τουρκικού αμυντικού ιστότοπου TurDef, επισημαίνει ότι συνεχίζονται τεχνικές διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε Άγκυρα και Ουάσιγκτον για την άρση των κυρώσεων. Ο Ερντογάν ανακοίνωσε ήδη τον Ιούνιο ότι διεξάγονται τέτοιες συνομιλίες. Στη διάρκεια κοινής συνέντευξης τύπου με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι κυρώσεις του Κογκρέσου κατά της Τουρκίας θα μπορούσαν να αρθούν «πολύ σύντομα».

Ο Έκσι υποστηρίζει ότι η Τουρκία θα μπορούσε να στραφεί προς εναλλακτικούς προμηθευτές σε περίπτωση μη συμφωνίας με τις ΗΠΑ.

Σχέδιο Β και εναλλακτικές διεξόδους

Μεταξύ πιθανών λύσεων για αντικατάσταση των αμερικανικών κινητήρων είναι ο γαλλικός M88 και ο ευρωπαϊκός Eurojet EJ200, που παράγεται από κοινοπραξία μεταξύ βρετανικών και ευρωπαϊκών εταιρειών (Rolls Royce κ.ά.). Ωστόσο, αυτοί οι κινητήρες δεν προσφέρουν την ίδια ισχύ ή χαρακτηριστικά με τον F110· συνεπώς, η ενσωμάτωσή τους θα απαιτούσε τροποποιήσεις στο σχεδιασμό του Kaan και πιθανές καθυστερήσεις.

Η Τουρκία θα μπορούσε επίσης να εξετάσει συνεργασίες με Ρωσία ή Κίνα, αλλά ο αναλυτής Άρντα Μεβλουτόγλου προειδοποιεί ότι τέτοιες επιλογές ενδέχεται να επιφέρουν περαιτέρω κυρώσεις από τις ΗΠΑ ή τη Δύση. Η Τουρκία, άλλωστε, επιδιώκει να αναπτύξει εγχώρια συστήματα και κατανοεί ότι ο δρόμος προς τον εγχώριο κινητήρα τζετ θα είναι μακρύς και δύσβατος. Προτείνεται η αξιοποίηση προγραμμάτων εκσυγχρονισμού F-16, η εντατική χρήση drones και συστημάτων ακριβείας, καθώς και η ενσωμάτωση εθνικών συστημάτων αεροπορικής άμυνας όπως τα Hisar και Siper, για να καλυφτούν επιχειρησιακές ανάγκες έως ότου ο κινητήρας TF-35000 είναι διαθέσιμος.

Οι Τούρκοι ειδικοί θεωρούν ότι, ακόμα και αν οι κινητήρες αμερικανικής ή ευρωπαϊκής προέλευσης δεν είναι διαθέσιμοι για τη μαζική παραγωγή των Kaan, η χώρα διατηρεί επιλογές για να διατηρήσει τον αεροπορικό της ρόλο. Ενδεικτικά, ο Μεβλουτόγλου πρότεινε τη δημιουργία πιο «οικονομικών» εκδόσεων του Kaan, με μειωμένες δυνατότητες stealth, μικρότερο ραντάρ ή και μονοκινητήρια έκδοση, ως ενδιάμεση λύση, μέχρι να είναι έτοιμη η πλήρως αναπτυγμένη έκδοση.

Πηγή: MILITAIRE .gr