MILITAIRE
Το Πολυτεχνείο δεν έριξε τη χούντα, την κλόνισε – Κώστας Βέργος, militaire.gr
Γραφεί ο Κώστας Βέργος
Το Πολυτεχνείο δεν ανέτρεψε τη δικτατορία. Την κλόνισε . Η δεύτερη χούντα, απόλυτα συνδεδεμένη με την πρώτη, ολοκλήρωσε την πορεία της προηγούμενης. Ήταν πρακτικά αναπόφευκτο ότι θα οδηγούσε —με ή χωρίς αμερικανική ενθάρρυνση— στην Κυπριακή Τραγωδία του 1974. Είχε προηγηθεί η απόσυρση της ελληνικής μεραρχίας από την Κύπρο τον Νοέμβριο του 1967, ύστερα από πίεση της Τουρκίας και υπόδειξη των ΗΠΑ. Παράλληλα, η χούντα συνωμοτούσε εναντίον του νόμιμου Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, καλλιεργώντας συνθήκες εμφύλιας σύγκρουσης και βίας. Η τελική πράξη της προδοσίας είχε ήδη δρομολογηθεί.
Το Πολυτεχνείο δεν ανέτρεψε τη χούντα. Έθεσε, όμως, τέλος στη δήθεν «φιλελευθεροποίηση» Μαρκεζίνη. Το «σύνταγμα» του 1973 προέβλεπε ότι ο «Πρώτος Πρόεδρος της Δημοκρατίας» —με θητεία έως την 1η Ιουνίου 1981— θα ήταν ο ήδη «προσωρινός Πρόεδρος και Πρωθυπουργός» Γεώργιος Παπαδόπουλος, δηλαδή ο επικεφαλής του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967. Οι σχεδιαζόμενες εκλογές του Μαρκεζίνη αφορούσαν μόνο τη Βουλή και την Κυβέρνηση, όχι την Προεδρία. Η θέση του Προέδρου διασφάλιζε μια «μεταπολίτευση» που θα νομιμοποιούσε τους πραξικοπηματίες, καθιστώντας την εκτροπή σχεδόν «δικαιωμένη» και προσφέροντας ηθικό έρεισμα σε κάθε μελλοντική παρέμβαση του στρατού ενάντια στον «εσωτερικό εχθρό». Θα φτάναμε στο σημείο τα σχολικά βιβλία να εξακολουθούν να μιλούν για την «εθνοσωτήριο επανάσταση», συνοδευόμενα από τους παραληρηματικούς λόγους του δικτάτορα στην Ακαδημία Αθηνών.
Ο «Πρόεδρος» του συντάγματος του 1973 κρατούσε υπό τον έλεγχό του στρατό, αστυνομία και εξωτερική πολιτική, διόριζε και απέλυε Πρωθυπουργό και Υπουργικό Συμβούλιο, συγκλήσεις και αναβολές της Βουλής, επικύρωση και δημοσίευση νόμων, ενώ σε «έκτακτες περιστάσεις» μπορούσε να εκδίδει νομοθετικά διατάγματα. Είχε καθοριστικό ρόλο στη δημόσια διοίκηση και στον προϋπολογισμό — ιδιαίτερα του στρατού. Στη δικαιοσύνη μπορούσε να χορηγεί χάρη, αμνηστία, να πραγματοποιεί διορισμούς και μεταθέσεις δικαστικών. Και, ειρωνικά, το κείμενο διευκρίνιζε στο τέλος ότι ο Πρόεδρος «δεν έχει άλλες αρμοδιότητες πέραν όσων ρητώς ορίζει το Σύνταγμα»…
Ο Μαρκεζίνης, ιστορικό πολιτικό στέλεχος της Δεξιάς και φέρελπις διαχειριστής μιας παραμορφωμένης «μεταπολίτευσης», επιχείρησε να προσεγγίσει πολιτικούς αρχηγούς για να τους πείσει να συμμετάσχουν στις εκλογές. Βρήκε συνομιλητές τόσο στη Δεξιά όσο και στην Αριστερά, αλλά πραγματική στήριξη μόνο σε ορισμένους δεξιούς κύκλους. Σταθερή υπήρξε η έντονα αρνητική στάση του Παναγιώτη Κανελλόπουλου και της Ελένης Βλάχου, που θεωρούσαν ασυμβίβαστη τη νομιμοποίηση της χούντας μέσω Μαρκεζίνη. Ο Ευάγγελος Αβέρωφ είχε μάλιστα χαρακτηρισθεί ως «γεφυροποιός» μεταξύ χούντας και Καραμανλή.
Η αντίσταση κατά τη διάρκεια της δικτατορίας ήταν περιορισμένη, αλλά γι’ αυτό ακριβώς ηρωική. Καταστολή, βασανιστήρια, εξορίες σημάδεψαν την περίοδο. Η εξέγερση της Νομικής (Φεβρουάριος 1973) και η εξέγερση του Πολυτεχνείου (Νοέμβριος 1973) αποτέλεσαν κορυφαίες εκδηλώσεις λαϊκής αντίστασης, κυρίως από τη νεολαία — τη γενιά που σήμερα διανύει την όγδοη δεκαετία της ζωής της. ΠΑΜ, ΠΑΚ, Δημοκρατική Άμυνα, ΚΚΕ, ΚΝΕ, ΚΚΕ Εσωτερικού, Ρήγας Φεραίος, ΕΚΚΕ, ΟΜΛΕ, Αντι-ΕΦΕΕ, Κίνημα Ναυτικού αποτελούν μέρος του μωσαϊκού των αντιστασιακών οργανώσεων. Εξέχουσες μορφές της περιόδου υπήρξαν οι Αλέξανδρος Παναγούλης, Κώστας Γεωργάκης, π. Πυρουνάκης, Νίκος Ψαρουδάκης, Βάσω Κατράκη και άλλοι — φωτεινές εξαιρέσεις σε μια εποχή σκοταδιού.
Χαρακτηριστική είναι η κυνική δήλωση του Πατακού, ενός από τους πρωτεργάτες του πραξικοπήματος: «Ένα φου να μας κάνατε τότε, θα πέφταμε». Εκείνο το «φου» όμως προϋπέθετε μαζικό λαϊκό κίνημα και παρουσία στο Σύνταγμα, μπροστά στο Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη. Τέτοιο ξέσπασμα δεν υπήρξε. Μετά το «1-1-4», τα Ιουλιανά και την αποσταθεροποίηση της Αποστασίας, η κοινωνία είχε κουραστεί, είχε αποτραβηχτεί προς τα μέσα. Μια δεκαετία πολιτικής, πολιτιστικής και καλλιτεχνικής άνθησης έκλεισε με επτά χρόνια σκοταδιού. Όχι οι προσδοκίες, αλλά οι πιο σκοτεινοί εφιάλτες επρόκειτο να επικρατήσουν.
ΥΓ: Ο Γιώργος Σεφέρης, μεγάλος ποιητής και διεθνής πνευματική μορφή, το 1969 προέβη σε δημόσια δήλωση μέσω BBC:
«Δεν έχω δημοσιεύσει τίποτα στην Ελλάδα από τότε που φιμώθηκε η ελευθερία. Μήνες τώρα, αισθάνομαι ολοένα πιο επιτακτικά το χρέος να πω έναν λόγο για τη σημερινή κατάστασή μας… [Το καθεστώς] είναι ολωσδιόλου αντίθετο με τα ιδεώδη για τα οποία πολέμησε ο λαός μας. Είναι κατάσταση υποχρεωτικής νάρκης… Όλοι το κατάλαβαν πια: στις δικτατορίες η αρχή φαίνεται εύκολη, αλλά η τραγωδία είναι αναπόφευκτη στο τέλος… Βλέπω τον γκρεμό προς τον οποίο μας οδηγεί η καταπίεση που σκέπασε τον τόπο…»
ΠΗΓΗ: MILITAIRE. gr
MILITAIRE
Ρωσικές καταγγελίες για στρατιωτική ενίσχυση του NATO στην Αρκτική
MILITAIRE
Η «Γροιλανδία» του Τραμπ ανοίγει την όρεξη της Άγκυρας για το Καστελλόριζο
MILITAIRE
Κάτι φαίνεται να διαφεύγει στον Τραμπ από όσα έγραψε ο Θουκυδίδης
Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025 επανέφερε στο επίκεντρο μια αντίληψη για τη διεθνή πολιτική που παραπέμπει έντονα στις ιδέες του αρχαίου Έλληνα ιστορικού Θουκυδίδη. Η γνωστή ρήση του από την Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου ότι «οι ισχυροί πράττουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμή τους και οι αδύναμοι υπομένουν ό,τι τους επιβάλλει η αδυναμία τους» μοιάζει να αντικατοπτρίζεται στη ρητορική και στις επιλογές πολιτικής του Αμερικανού προέδρου.
Ο θουκυδίδειος ρεαλισμός στην πράξη…
Ο Θουκυδίδης παρουσίασε έναν κόσμο όπου η ισχύς αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα των διεθνών σχέσεων. Στον περίφημο «Μηλιακό Διάλογο», οι Αθηναίοι θεμελιώνουν την επιθετική τους στάση στην άποψη ότι η ανθρώπινη φύση επιβάλλει την επικράτηση του ισχυρού. Αυτή η ωμή αποδοχή της δύναμης φαίνεται να διατρέχει και τη στάση του Τραμπ απέναντι στη διεθνή σκηνή. Η αμερικανική πολιτική υπό την ηγεσία του χαρακτηρίζεται από αποφάσεις που θέτουν σε πρώτη μοίρα τα εθνικά συμφέροντα, χωρίς ιδιαίτερες ηθικές ωραιοποιήσεις. Το δόγμα «America First» εκφράζει τη θουκυδίδεια αντίληψη ότι κάθε κράτος οφείλει να προτάσσει την προστασία των δικών του επιδιώξεων. Όπως οι Αθηναίοι δεν επικαλέστηκαν ηθικές υποχρεώσεις απέναντι στους Μηλίους, έτσι και ο Τραμπ αποφεύγει συστηματικά τη γλώσσα περί αξιακής παγκόσμιας ηγεσίας.
Η παγίδα του Θουκυδίδη και η Κίνα
Ο καθηγητής του Χάρβαρντ Graham Allison ανέπτυξε τη θεωρία της «Παγίδας του Θουκυδίδη», σύμφωνα με την οποία όταν μια ανερχόμενη δύναμη απειλεί να αντικαταστήσει μια κατεστημένη, η σύγκρουση καθίσταται σχεδόν αναπόφευκτη. Αυτό ακριβώς είχε περιγράψει ο Θουκυδίδης αναφορικά με την Αθήνα και τη Σπάρτη: η άνοδος της αθηναϊκής ισχύος γέννησε φόβο στη Σπάρτη, οδηγώντας τελικά στον πόλεμο.
Ο Τραμπ φαίνεται να διαβλέπει αυτόν τον κίνδυνο στη σχέση των ΗΠΑ με την Κίνα. Οι δασμοί, οι περιορισμοί στην τεχνολογία και η σκληρή διπλωματική ρητορική συνθέτουν μια στρατηγική που στοχεύει στη διατήρηση της αμερικανικής υπεροχής. Αντί για λόγο συνεργασίας και κοινών αξιών, επιλέγεται η ανοιχτή αντιπαράθεση και η διαπραγμάτευση από θέση ισχύος.
Συμμαχίες ως συναλλαγές
Ένα ακόμη στοιχείο της θουκυδίδειας οπτικής είναι η θεώρηση των συμμαχιών ως σχέσεων συμφέροντος και όχι ως ηθικών δεσμεύσεων. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει τη δέσμευση των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, απαιτώντας από τους εταίρους μεγαλύτερη συμμετοχή στις αμυντικές δαπάνες. Αυτή η «συναλλακτική» διπλωματία αναδεικνύει την άποψη ότι οι συμμαχίες οφείλουν να αποφέρουν απτά οφέλη και όχι να βασίζονται σε αφηρημένες αρχές.
Στον Πελοποννησιακό Πόλεμο, οι Αθηναίοι μετέτρεψαν τη Δηλιακή Συμμαχία από ένωση ισότιμων πόλεων σε αυτοκρατορικό μηχανισμό, επιβάλλοντας φόρους στους συμμάχους τους. Αν και ο Τραμπ δεν κινείται σε τόσο ακραία κατεύθυνση, η επιμονή του στη «δίκαιη κατανομή του κόστους» εκφράζει παρόμοια λογική: οι συμμαχίες πρέπει να υπηρετούν απτά τα αμερικανικά συμφέροντα.
Ο φόβος, η τιμή και το συμφέρον
Ο Θουκυδίδης προσδιόρισε τρία βασικά κίνητρα της διεθνούς πολιτικής: τον φόβο, την τιμή και το συμφέρον. Η πολιτική του Τραμπ μοιάζει να κινείται και στα τρία επίπεδα. Ο φόβος απώλειας της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας, η επιδίωξη σεβασμού στη διεθνή σκηνή και η αδιάλλακτη υπεράσπιση των οικονομικών συμφερόντων συνθέτουν ένα μοτίβο που ο αρχαίος ιστορικός θα αναγνώριζε άμεσα.
Η συχνή αναφορά του Τραμπ στην ανάγκη να γίνει η Αμερική «ξανά σεβαστή» παραπέμπει στην έννοια της τιμής, κεντρική στην αρχαιοελληνική σκέψη. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτή η έμφαση συνδυάζεται με την ωμή επιδίωξη υλικών συμφερόντων.
Τα όρια του ρεαλισμού
Ωστόσο, ο θουκυδίδειος ρεαλισμός δεν είναι πανάκεια. Ο ίδιος ο Θουκυδίδης κατέδειξε πως η υπέρμετρη εμπιστοσύνη στη δύναμη και η παραμέληση ηθικών περιορισμών μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφή. Η Αθήνα τελικά ηττήθηκε, εν μέρει λόγω αλαζονείας και υπερέκτασης που γεννήθηκαν από την αίσθηση ανωτερότητας.
Για τις ΗΠΑ επί Τραμπ, το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο μια καθαρά ρεαλιστική στρατηγική μπορεί να διατηρήσει την ισχύ τους σε έναν πολυπολικό κόσμο. Οι διεθνείς θεσμοί, οι συμμαχίες αξιών και το soft power διαθέτουν σημασία ακόμη και από ρεαλιστική σκοπιά. Η πλήρης απαξίωσή τους ενδέχεται να αποδυναμώσει μακροπρόθεσμα την ίδια την ισχύ που επιδιώκεται να διαφυλαχθεί.
Η θουκυδίδεια ανάγνωση της εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ προσφέρει μια ωμή αλλά ειλικρινή εικόνα της λειτουργίας της δύναμης στις διεθνείς σχέσεις. Ωστόσο, όπως διδάσκει η τραγική εμπειρία της Αθήνας, η ανεξέλεγκτη επιδίωξη ισχύος χωρίς μέτρο και αυτογνωσία μπορεί να οδηγήσει σε απρόβλεπτες συνέπειες. Ο Θουκυδίδης δεν υπήρξε μόνο ρεαλιστής, αλλά και στοχαστής που προειδοποιούσε για την ύβρη που συχνά συνοδεύει την εξουσία.
ΠΗΓΗ: MILITAIRE .gr
-
Βουλευτικές Εκλογές 20261 month agoΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗ ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗ ΠΡΟΘΕΣΗΣ ΨΗΦΟΥ ΓΙΑ ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ 2026
-
#exAformis1 month ago#exaformis – Ζούμε στην πιο ενδιαφέρουσα χώρα! Vol. 3 | Παρασκευή 05/12 στις 7μμ
-
ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ2 weeks agoΤο ερώτημα για την Holguín για την UNFICYP και η υπόθεση της Μάμμαρι: γιατί δέχθηκαν επίθεση δύο Ελληνοκύπριοι αγρότες;
-
Think Tank3 weeks agoΣομαλιλάνδη: το νέο μέτωπο Ισραήλ–Τουρκίας
-
#exAformis1 month ago#ExAformis – Το ΑΛΜΑ στο δρόμο προς τις εκλογές | Παρασκευή 19/12 στις 7μμ
-
#exAformis1 month ago#ExAformis – Αποτελέσματα Διαδικτυακής Δημοσκόπησης | Τετάρτη 17/12 στις 7μμ
-
Off the Record1 month agoΣτάθμευση Κυπριακών μαχητικών αεροσκαφών στο σύμμαχο μας Ισραήλ
-
Άρθρα Χάρη Θεραπή1 week agoΠώς στήνεται ένα πολιτικό «viral σκάνδαλο»
-
Off the Record3 weeks agoΕκλογές 2026: Το ποτάμι δεν γυρίζει ΠΙΣΩ…
-
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ1 month agoΤο Κίνημα Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών βράβευσε τον δημοσιογράφο Φάνη Μακρίδη για τον αδιάκοπο αγώνα του κατά της διαφθοράς

