ΠΟΛΙΤΙΚΗ
ΑΝΑΛΥΣΗ: “Αντιμετωπίζει οικονομική κρίση η Τουρκία;”
Του Νίκου Μούδουρου,
Λέκτορα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Κύπρου.
Αντιμετωπίζει οικονομική κρίση η Τουρκία; Χρησιμοποιώντας μόνο τους τεχνικούς όρους της κυρίαρχης οικονομικής αντίληψης, κάποιος μπορεί εύκολα να φτάσει στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει “οικονομική κρίση” γιατί δεν σημειώνεται συρρίκνωση της οικονομίας τα τελευταία δυο συνεχόμενα τρίμηνα. Αντίθετα από το 2018 και μετά η τουρκική οικονομία καταγράφει σχετική και κάποτε ασθενική μεγέθυνση.
Το 2018 ήταν στο 2,9%, το 2019 ήταν στο 0.9%, το 2020 – πρώτη χρονιά της πανδημίας – η μεγέθυνση καταγράφηκε στο 1,8%. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του τουρκικού κράτους, αλλά και της Παγκόσμιας Τράπεζας, η οικονομία της χώρας το 2021 αναμένεται να μεγεθυνθεί περίπου στο 7%-8%. Συνεπώς πως μπορεί να αξιολογηθεί η δραματική κοινωνικοοικονομική κατάσταση που βιώνεται τουλάχιστον τους τελευταίους έντεκα μήνες που η τουρκική λίρα έχασε περίπου το 70% της αξίας της έναντι δολαρίου και ευρώ;
Προτού καταγραφούν κάποια βασικά στοιχεία για το μέγεθος της κοινωνικής ανισότητας, θα ήταν χρήσιμη η τοποθέτηση της σημερινής χαοτικής κατάστασης σε ένα συγκεκριμένο αναλυτικό πλαίσιο. Αυτή η δοκιμή, μπορεί ίσως να οδηγήσει σε σφαιρικότερα συμπεράσματα.
Η Τουρκία βρίσκεται ενώπιον μιας νέας φάσης στην κορύφωση των συγκυριών δομικής κρίσης. Δηλαδή των συγκυριών εκείνων στις οποίες ταυτίζεται η κρίση του μοντέλου οικονομικής μεγέθυνσης με την πολιτική κρίση (ή την κρίση στο κράτος). Στο οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο αυτής της συγκυρίας δομικής κρίσης, η εξουσία Έρντογαν δεν μπορεί να ενοποιήσει τα συμφέροντα της επιχειρηματικής ελίτ, όπως μπορούσε για ένα μεγάλο διάστημα της προηγούμενης εικοσαετίας. Ούτε και μπορεί να επηρεάσει καταλυτικά τα πλατιά στρώματα της μισθωτής εργασίας, τα οποία επίσης την τελευταία εικοσαετία διευρύνονται σε αριθμητικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά.

Στην πιο πάνω φωτογραφία ο παρουσιαστής του κεντρικού δελτίου ειδήσεων του φιλοκυβερνητικού TGRT στις 23/11, διαφημίζει με περηφάνια ότι η Τουρκία έχει πλέον την πιο φθηνή εργασία, ιδιαίτερα ελκυστική για επενδύσεις από το εξωτερικό. Με τον κατώτατο μισθό να μειώνεται στα 220 δολάρια και τον τίτλο της είδησης να είναι «σε εμάς ο εργάτης είναι πολύ φθηνός!»
Στο πολιτικό επίπεδο, οι επιπτώσεις της δομικής κρίσης κορυφώνονται εξαιτίας της φθοράς της κοινωνικής στήριξης που έχει η κυβέρνηση. Αυτή η δυναμική διαδικασία εξαναγκάζει τον βασικό πυρήνα της εξουσίας, δηλαδή το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ), να γίνεται πιο ευαίσθητο σε κάποιες κομματικές συμμαχίες (π.χ. με το ακροδεξιό ΜΗΡ), σε διεκδικήσεις συγκεκριμένων επιχειρηματικών κύκλων και σε έντονη απόρριψη των διεκδικήσεων κάποιων άλλων.
Γιατί επιμένει ο Έρντογαν στην πολιτική χαμηλών επιτοκίων; Δεν βλέπει μήπως την δραματική υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου της μεγαλύτερης μερίδας της κοινωνίας που ούτως ή άλλως βρίσκονταν είτε στον πυρήνα είτε στην περιφέρεια των εκλογικών του ποσοστών για τόσα χρόνια; Μερικές αναλύσεις εξηγούν την επιμονή σε χαμηλά επιτόκια στις ιδεολογικές του αγκυλώσεις όπως η αντίθεση της ισλαμικής θρησκείας στον τόκο και την τοκογλυφία. Άλλες αναλύσεις ερμηνεύουν την πολιτική του ως αποτέλεσμα της ανικανότητας του ίδιου και των συνεργατών του. Ή ακόμα και ως συνέπεια του «αποκεφαλισμού» των ειδικών της οικονομίας. Άλλες ερμηνείες επικεντρώνονται στη ζημιά που προκαλεί το προεδρικό σύστημα και ο τρόπος που λειτουργεί τα τελευταία τρία χρόνια.
Τα προαναφερθέντα δεν αποκλείονται στο ένα ή στον άλλο βαθμό. Ωστόσο ο βασικός προσανατολισμός της κυβέρνησης της Τουρκίας ακριβώς μετά την παγκόσμια κρίση του 2008 και ιδιαίτερα μετά το 2013, καθώς και οι ανακατατάξεις στο μπλοκ εξουσίας, μάλλον υποδεικνύουν ότι η επιμονή στην πολιτική χαμηλών επιτοκίων (που συμβάλει στην υποτίμηση του νομίσματος) είναι μια ορθολογιστική επιλογή για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων συγκεκριμένων μερών της επιχειρηματικής ελίτ. Συγκεκριμένα η γενική στρατηγική της κυβέρνησης βασίζεται στην διάσωση επιχειρηματικών κύκλων που επικεντρώνονται στον κατασκευαστικό τομέα, στον τομέα του τουρισμού, στο εξαγωγικό εμπόριο, αλλά και στην παραγωγή για την εσωτερική αγορά. Το τελευταίο αφορά εκατοντάδες επιχειρήσεις μεγάλου και μικρομεσαίου μεγέθους που επικεντρώνονται στην παραγωγή προϊόντων έντασης εργασίας. Το σύνολο των προαναφερθέντων επιχειρηματικών κύκλων δεν διακρίνεται για την εύκολη πρόσβαση στις δανειοδοτήσεις σε ξένο νόμισμα. Ούτε από την κατοχή υψηλής τεχνολογίας. Αντίθετα, τείνουν προς τον δανεισμό σε τουρκικό νόμισμα και τα χαμηλότερα επιτόκια τους διευκολύνουν. Την ίδια στιγμή υπογραμμίζουν ότι η υποτίμηση της λίρας σε “ανεκτά επίπεδα” μπορεί να ευνοήσει το εξαγωγικό εμπόριο και να συμπιέσει τους μισθούς σε επίπεδα που η Τουρκία να ανανεώνει τη σημασία της ως “χώρα φθηνής εργασίας”(!).
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η κυβέρνηση θεωρεί ότι μέσα από τα χαμηλά επιτόκια θα συμβάλει στην αύξηση της παραγωγής, αύξηση των εξαγωγών και συνεπώς σταδιακή αύξηση της ρευστότητας σε ξένο συνάλλαγμα που με τη σειρά του θα σταθεροποιήσει (τα χαμηλά επίπεδα) την αξία της τουρκικής λίρας. Στο μεταξύ ο πληθωρισμός παρουσιάζεται ως το “προσωρινό αναγκαίο κακό” που πρέπει να υπομένουν οι μισθωτοί στον δρόμο για τη “νίκη της οικονομικής ανεξαρτησίας”. Η συνταγή αυτή μάλιστα παρουσιάζεται ως η εναλλακτική απέναντι στις πολιτικές λιτότητας που προτείνουν οι “αντίπαλοι” επιχειρηματικοί κύκλοι, διαμέσου της υιοθέτησης προγραμμάτων της Παγκόσμιας Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.
Στο μεταξύ όμως: Την περίοδο 2019-2020, το πλουσιότερο 20% της Τουρκίας κατέχει το 47,5% του εθνικού εισοδήματος, ενώ το φτωχότερο 20% του πληθυσμού περιορίζεται στο 5,9%. Το πλουσιότερο μέρος του πληθυσμού έχει περίπου 8 φορές μεγαλύτερο εισόδημα από το φτωχότερο μέρος της κοινωνίας. Η διευρυμένη ανεργία το 2020 έφτασε στο 27%, αριθμός που δείχνει το δράμα 9,6 εκατομμυρίων ανθρώπων. Το 2021 ξεπερνούν τα 10 εκατομμύρια. Ο κατώτατος μισθός για το 2021 ήταν 2.825 Τ.Λ., δηλαδή περίπου 220 ευρώ. Είναι πιο κάτω από το όριο της φτώχειας που έφτασε (με τον πληθωρισμό Νοεμβρίου 2021) στις 10.221 Τ.Λ., αλλά και από το όριο της πείνας που είναι στις 2.955 Τ.Λ.
Το 2020, 38,8% των μισθωτών – δηλαδή περίπου 7.5 εκ. άνθρωποι – εργάζονταν με μισθό λιγότερο από το κατώτατο όριο. Ενώ 12.5 εκ. άνθρωποι εξαναγκάστηκαν την ίδια περίοδο με μισθό που κυμάνθηκε 1.5% πάνω από τον κατώτατο μισθό. Συγκριτικά θα πρέπει να αναφερθεί ότι το 2006 στην Τουρκία ο μέσος μηνιαίος μισθός ήταν ο διπλάσιος του τότε κατώτατου μισθού, ενώ το 2019 ο μέσος μηνιαίος μισθός είναι μόλις 1.41 φορές μεγαλύτερος του κατώτατου μισθού. Με αυτό τον τρόπο η Τουρκία μετατρέπεται σε μια «κοινωνία κατώτατου μισθού».
ΑΠΛΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ
ΑΠΛΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ – Πέμπτη 05/02 στις 9μμ
Ο Πέτρος Φανάρης υποδέχεται στο στούντιο τον Παναγιώτη Σαββίδη, σε μια συζήτηση που αγγίζει την ουσία της δημόσιας ζωής και της πολιτικής ευθύνης.
Στο επίκεντρο:
• Η διαφορά του πολιτικού από τον απλό εκτελεστή εντολών
• Η «αποτελεσματικότητα της λάσπης» και ο τρόπος που διαμορφώνεται η κοινή γνώμη
• Υποθέσεις που προκαλούν προβληματισμό και αγανάκτηση
• Τα κλειδωμένα αποχωρητήρια στα σχολεία και οι καταγγελίες που φέρνουν στο φως βαθύτερες παθογένειες του συστήματος
🔎 Θέμα εκπομπής:
Θεσμοί, ευθύνη και καθημερινή πραγματικότητα – Ποιος πληρώνει το κόστος;
Μια ουσιαστική ανάλυση για το πώς η πολιτική πρακτική επηρεάζει άμεσα τη ζωή των πολιτών, από τις μεγάλες υποθέσεις μέχρι τα «μικρά» που αποκαλύπτουν μεγάλες αλήθειες.
📡 Απλή Πραγματικότητα
Χωρίς ωραιοποιήσεις. Με στοιχεία. Με καθαρές ερωτήσεις.
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Τελεσίγραφο ΑΚΕΛ στη Χαραλαμπίδου
Τελεσίγραφο έως την ερχόμενη Δευτέρα έθεσε ο γενικός γραμματέας του ΑΚΕΛ, Στέφανος Στεφάνου, προς τη βουλεύτρια του κόμματος Ειρήνη Χαραλαμπίδου, ζητώντας της να τοποθετηθεί οριστικά επί της πρότασης που κατατέθηκε στο τραπέζι του διαλόγου για το μέλλον της πολιτικής συνεργασίας μεταξύ των δύο πλευρών.
Ο γ.γ. του ΑΚΕΛ και η βουλεύτρια είχαν το απόγευμα δεύτερη συνάντηση στα γραφεία του κόμματος, με αντικείμενο το ενδεχόμενο διαμόρφωσης νέας πολιτικής συνεργασίας μετά τις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου. Υπενθυμίζεται ότι η κ. Χαραλαμπίδου δεν περιλαμβάνεται στο ψηφοδέλτιο του ΑΚΕΛ, λόγω του ορίου θητειών που προβλέπει το Καταστατικό του κόμματος. Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Στεφάνου είχε πραγματοποιήσει συνάντηση μαζί της στις 3 Σεπτεμβρίου 2025, κατά την οποία την ενημέρωσε για την πρόθεση του ΑΚΕΛ να προχωρήσει στη δημιουργία Παρατηρητηρίου κατά της Διαφθοράς, με την ίδια να αναλαμβάνει την ευθύνη του εγχειρήματος.
Η νέα συνάντηση κρίθηκε αναγκαία μετά τις δημόσιες τοποθετήσεις της κ. Χαραλαμπίδου στην εκπομπή «Alpha Ενημέρωση», όπου κλήθηκε να απαντήσει αν προτίθεται να διεκδικήσει τέταρτη θητεία στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Η ίδια ανέφερε ότι κλίνει «προς αυτή την κατεύθυνση», ενώ σε ερώτηση για το αν θα κατέλθει με το κόμμα ΑΛΜΑ του Οδυσσέας Μιχαηλίδης σχολίασε με νόημα πως «άλματα και μάλιστα χωρίς δίχτυ ασφαλείας, είμαι συνηθισμένη τα τελευταία 15 χρόνια».
Δεν αποδέχεται την πρόταση του ΑΚΕΛ
Οι συγκεκριμένες δηλώσεις προκάλεσαν ανησυχία στην ηγεσία του ΑΚΕΛ, με αποτέλεσμα να υπάρξει τηλεφωνική επικοινωνία και να κανονιστεί νέα συνάντηση, ώστε να ξεκαθαρίσουν οι προθέσεις της βουλεύτριας. Πληροφορίες του «Π» αναφέρουν ότι η κ. Χαραλαμπίδου επανέλαβε στον κ. Στεφάνου τη θέση της πως δεν μπορεί να λειτουργήσει Παρατηρητήριο κατά της Διαφθοράς υπό κομματική ομπρέλα.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η βουλεύτρια σημείωσε ότι βρισκόμαστε σε μια περίοδο όπου το Κοινοβούλιο δεν εισακούεται και δεν λαμβάνει τις πληροφορίες που ζητά για να ασκήσει αποτελεσματικό κοινοβουλευτικό έλεγχο. Υπό αυτά τα δεδομένα, εκτίμησε πως είναι ανέφικτο ένα κομματικό γραφείο να ασκήσει ουσιαστικό έλεγχο και να αποσπάσει πληροφορίες από τους θεσμούς.
Σε δηλώσεις της μετά το τέλος της συνάντησης, η οποία άρχισε γύρω στις 15:00, η κ. Χαραλαμπίδου ανέφερε ότι η συζήτηση διεξήχθη σε πολύ καλό κλίμα. Τόνισε πως, ύστερα από δεκαπέντε χρόνια παρουσίας στα έδρανα της Αριστεράς, η διαδικασία αυτή δεν είναι εύκολη. Παράλληλα, σημείωσε ότι θα πράξει ό,τι της ζητήσει η ηγεσία του κόμματος, προκειμένου να διευκολύνει το ΑΚΕΛ. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι δεν είναι διατεθειμένη ούτε να περιοριστεί πίσω από ένα γραφείο ούτε να στείλει το μήνυμα στους πολίτες πως εγκαταλείπει τη μάχη κατά της διαφθοράς, επαναλαμβάνοντας ότι δεν έχει ακόμη λάβει τελικές αποφάσεις.
Συνάντηση με Οδυσσέα
Στη συνέχεια, η κ. Χαραλαμπίδου αποκάλυψε ότι δέχθηκε τηλεφώνημα από τον επικεφαλής του κόμματος ΑΛΜΑ, Οδυσσέα Μιχαηλίδη, ο οποίος της ζήτησε συνάντηση για να συζητήσουν το ενδεχόμενο συνεργασίας. Όπως ανέφερε, ενημέρωσε τον κ. Μιχαηλίδη ότι το πρόγραμμά της τις επόμενες ημέρες είναι ιδιαίτερα επιβαρυμένο, λόγω υποχρεώσεων και ταξιδιών στο εξωτερικό, προσθέτοντας ότι μια συνάντηση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί προς τα τέλη Φεβρουαρίου.
Πληροφορίες του «Π» αναφέρουν ότι η κ. Χαραλαμπίδου θεωρεί πως η ιδιότητα του βουλευτή παρέχει σαφώς μεγαλύτερες δυνατότητες ελέγχου της εξουσίας και των θεσμών σε ζητήματα διαφθοράς και διαπλοκής, σε σύγκριση με ένα κομματικό Παρατηρητήριο. Το στοιχείο αυτό ενισχύει τους προβληματισμούς γύρω από το κατά πόσον θα πρέπει να επιδιώξει εκ νέου την εκλογή της στο Κοινοβούλιο.
Διορία μέχρι τη Δευτέρα
Κατά τη σημερινή συνάντηση, ο γ.γ. του ΑΚΕΛ ζήτησε από την κ. Χαραλαμπίδου να ξεκαθαρίσει τις προθέσεις της, επισημαίνοντας ότι το κόμμα έχει βρεθεί σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση εξαιτίας και των πρόσφατων δημόσιων δηλώσεών της, οι οποίες άφησαν να εννοηθεί ότι προσανατολίζεται στην επαναδιεκδίκηση έδρας στη Βουλή.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο κ. Στεφάνου άκουσε με προσοχή τους ενδοιασμούς της βουλεύτριας αναφορικά με τη λειτουργία Παρατηρητηρίου κατά της Διαφθοράς υπό κομματική σκέπη, ωστόσο της ζήτησε να επανεξετάσει την πρόταση του κόμματος και να δώσει τελικές απαντήσεις μέχρι τη Δευτέρα. Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι η ηγεσία του ΑΚΕΛ ζητά ξεκάθαρη τοποθέτηση ως προς το αν η κ. Χαραλαμπίδου σκοπεύει να εισέλθει σε διάλογο με άλλο κόμμα.
Πολιτικοί κύκλοι σημείωναν στον «Π» ότι απαιτείται στοιχειώδης σεβασμός προς το ΑΚΕΛ και ειλικρίνεια προθέσεων, τονίζοντας πως, εάν η κ. Χαραλαμπίδου επιθυμεί να συζητήσει ενδεχόμενη συνεργασία με άλλο κόμμα ενόψει των βουλευτικών εκλογών, αυτό δεν μπορεί να γίνεται την ώρα που εξακολουθεί να κάθεται στα έδρανα του ΑΚΕΛ.
Σημειώνεται, τέλος, ότι το περιεχόμενο της σημερινής συζήτησης μεταξύ του γ.γ. του ΑΚΕΛ και της βουλεύτριας θα τεθεί ενώπιον της Γενικής Γραμματείας του κόμματος, προκειμένου να ληφθούν οι σχετικές αποφάσεις.
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
Συνάντηση Κινήματος Οικολόγων με την Ένωση Αιχμαλώτων Πολέμου 1974 – Στο επίκεντρο τα χρόνια και άλυτα προβλήματα
Συνάντηση με αντιπροσωπεία της Ένωσης Αιχμαλώτων Πολέμου 1974 πραγματοποίησαν χθες ο Πρόεδρος του Κίνημα Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών, Σταύρος Παπαδούρης, και ο τέως Πρόεδρος του Κινήματος, Γιώργος Περδίκης.
Κατά τη διάρκεια της συνάντησης συζητήθηκαν εκτενώς τα χρόνια προβλήματα που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τα μέλη της Ένωσης Αιχμαλώτων Πολέμου 1974. Όπως επισημάνθηκε, τα ζητήματα αυτά, παρά το γεγονός ότι έχουν κατ’ επανάληψη τεθεί ενώπιον αρμόδιων Υπουργών και κυβερνητικών υπηρεσιών, παραμένουν στάσιμα, χωρίς να έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος ή επίλυση.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του Κινήματος Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών, με στόχο την αναλυτική ενημέρωση για τις εκκρεμότητες και τις δυσκολίες που βιώνουν οι αιχμάλωτοι πολέμου, αλλά και την αναζήτηση τρόπων ουσιαστικής παρέμβασης προς κατεύθυνση της επίλυσής τους.
Όπως τονίστηκε, πρόκειται για ζητήματα που άπτονται όχι μόνο κοινωνικής δικαιοσύνης αλλά και ηθικής υποχρέωσης της Πολιτείας απέναντι σε ανθρώπους που βίωσαν ακραίες εμπειρίες κατά τα γεγονότα του 1974. Το Κίνημα Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών επανέλαβε τη δέσμευσή του να σταθεί αρωγός στις προσπάθειες της Ένωσης, αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες και παρεμβάσεις προς τα αρμόδια θεσμικά όργανα, με στόχο την άρση των αδικιών και την επίλυση των χρονιζόντων προβλημάτων.
Η συνάντηση ολοκληρώθηκε σε κλίμα συνεργασίας, με κοινή διαπίστωση ότι απαιτείται πολιτική βούληση και συντονισμένη δράση, ώστε τα αιτήματα των αιχμαλώτων πολέμου να τύχουν της προσοχής και της αντιμετώπισης που τους αρμόζει.
-
Think Tank1 month agoΣομαλιλάνδη: το νέο μέτωπο Ισραήλ–Τουρκίας
-
Off the Record2 weeks agoΗ ττενέκκα και το ΕΛΑΜ…
-
ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ1 month agoΤο ερώτημα για την Holguín για την UNFICYP και η υπόθεση της Μάμμαρι: γιατί δέχθηκαν επίθεση δύο Ελληνοκύπριοι αγρότες;
-
Off the Record2 weeks agoΣΥΚΑΣ: Πολιορκία κομμάτων για να είναι υποψήφιος – Λευκωσιάτικη δημοσκόπηση
-
Off the Record2 weeks agoΑνθρωποφαγία από το ΔΗΣΥ καταγγέλλει ο Τορναρίτης
-
Άρθρα Χάρη Θεραπή4 weeks agoΠώς στήνεται ένα πολιτικό «viral σκάνδαλο»
-
Off the Record1 month agoΕκλογές 2026: Το ποτάμι δεν γυρίζει ΠΙΣΩ…
-
Off the Record2 weeks agoΕπέκταση της υπηρεσίας των εφέδρων στρατιωτών στην Εθνική Φρουρά μέχρι την ηλικία των 65 ετών
-
Think Tank1 month agoΤο πραξικόπημα των ΤΚ το 1963 | Μία εκπομπή ντοκουμέντο
-
Off the Record2 weeks agoΟ κωμικός θίασος και τα ρεζιλίκια…

