του Δημήτρη Σκουτέρη

Ο πανικός είναι κακός σύμβουλος – και γίνεται ακόμη πιο επικίνδυνος όταν βρίσκεται στο τιμόνι της εξουσίας ένας άνθρωπος όπως ο Ντόναλντ Τραμπ. Δυστυχώς, κάθε μέρα που περνά, το ενδεχόμενο ενός πολέμου ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ρωσία φαίνεται να πλησιάζει. Ποιο είναι όμως το σκηνικό μέσα στο οποίο δρα ο Τραμπ;

Στις ΗΠΑ, οι επιλογές του έχουν οδηγήσει σε μια κατάσταση όπου τόσο οι επιχειρήσεις όσο και η εργατική τάξη –ιδίως οι λευκοί υποστηρικτές του κινήματος MAGA– νιώθουν οικονομική πίεση. Πρόσφατα, έδωσε εντολή για μετακίνηση δύο πυρηνικών υποβρυχίων πιο κοντά στη Ρωσία, επιχειρώντας να δικαιολογήσει αυτή την εξαιρετικά επιθετική ενέργεια ως απάντηση σε αναρτήσεις του πρώην Ρώσου προέδρου, Ντμίτρι Μεντβέντεφ, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ο Τραμπ φαίνεται να βρίσκεται υπό πίεση, αποκομμένος από τις συνέπειες των αποφάσεών του τόσο στο εξωτερικό όσο και στο εσωτερικό μέτωπο. Η υποτιθέμενη αφετηρία ήταν το τελεσίγραφό του προς τη Μόσχα για επίλυση του πολέμου στην Ουκρανία, όμως η αλήθεια είναι πως η ένταση κορυφώνεται από τον Απρίλιο, όταν παρουσίασε το φιλόδοξο σχέδιό του για επιβολή νέων δασμών.

Τα τελευταία δεδομένα για την οικονομία των ΗΠΑ δείχνουν τάσεις επιβράδυνσης, με αυξημένο τον κίνδυνο ύφεσης. Παρά τις πανηγυρικές αναφορές για την επίτευξη συμφωνίας στην Ε.Ε. αναφορικά με τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας –με πρωταγωνιστικό ρόλο από την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και αποδοχή ενός 15% χωρίς αντιδράσεις– στις ΗΠΑ δεν υπάρχουν ενδείξεις θετικής υποδοχής αυτών των επιτυχιών. Τα πιο πρόσφατα οικονομικά στοιχεία παρουσιάζουν μια ζοφερή εικόνα που έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τη ρητορική του Τραμπ, προκαλώντας του έντονη ανησυχία και φόβο.

Η ανεργία

Όταν η τελευταία έκθεση για την απασχόληση αποδείχθηκε αρνητική, ο Τραμπ απάντησε απολύοντας τον επικεφαλής του οργανισμού που την εξέδωσε, αδιαφορώντας για τα στοιχεία. Είναι χαρακτηριστικό του τρόπου με τον οποίο διαχειρίζεται αρνητικές εξελίξεις: απαξίωση θεσμών και απολύσεις στελεχών που παρουσιάζουν «δυσάρεστες αλήθειες». Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται και απέναντι στα ΜΜΕ, τα οποία χαρακτηρίζει συστηματικά ως «fake news».

«Οι αριθμοί πρέπει να είναι δίκαιοι και ακριβείς», έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social, χωρίς να παραθέσει αποδείξεις για τις καταγγελίες του.

Επιμένει ότι η «οικονομία ανθεί», ενώ τα επίσημα στοιχεία από το Associated Press δείχνουν το αντίθετο: η αύξηση των θέσεων εργασίας επιβραδύνεται, ο πληθωρισμός αυξάνεται και η ανάπτυξη μειώνεται. Παρά την αναμόρφωση πολιτικών σε δασμούς, φόρους και ενέργεια, προς το παρόν δεν υπάρχουν απτά θετικά αποτελέσματα.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι δηλώσεις περί «ανθούσας οικονομίας». Είναι η συστηματική διαστρέβλωση των στοιχείων και η υπονόμευση θεσμών και λειτουργών, προκειμένου να διατηρηθεί ένα ψευδές αφήγημα. Το αποτέλεσμα είναι ένα διαβρωμένο περιβάλλον ενημέρωσης, με ελεγχόμενους «κόλακες» να αναπαράγουν την κυβερνητική προπαγάνδα.

Η κρίσιμη περίοδος που διανύουμε θα φέρει τον Τραμπ αντιμέτωπο με αρνητικές αναφορές στα χρηματιστήρια και στον επιχειρηματικό Τύπο. Όσο εκείνος θα απαντά με την καραμέλα των «ψεύτικων ειδήσεων», τόσο η πίεση θα εντείνεται. Η εμμονή του στην προβολή του εαυτού του ως πανίσχυρου ηγέτη οδηγεί συχνά σε σπασμωδικές και αδέξιες αντιδράσεις που επιδεινώνουν την εικόνα του.

Η υπόθεση Έπσταϊν

Ένα ακόμη «αγκάθι» είναι η υπόθεση του Τζέφρι Έπσταϊν. Η σύνδεση του Τραμπ με τον διαβόητο χρηματιστή επανέρχεται διαρκώς, λόγω του χειρισμού της από τον ίδιο τον πρώην πρόεδρο. Η κοινή γνώμη έχει πειστεί για τη στενή σχέση τους και τις συχνές κοινωνικές επαφές, ενώ δεν αποκλείεται να αποκαλυφθούν λεπτομέρειες για συμμετοχή του σε σεξουαλικά σκάνδαλα. Αν οι πληροφορίες για εκβιασμούς επιβεβαιωθούν, ο Τραμπ θα βρεθεί σε εξαιρετικά δύσκολη θέση.

Ακόμη και αν το FBI επιχειρήσει να «σβήσει» το όνομά του από σχετικά έγγραφα, όσοι γνωρίζουν θα έχουν ισχυρά κίνητρα να μιλήσουν. Αν το όνομά του εμπλακεί σε καταγγελίες, η ζημιά θα είναι ανεπανόρθωτη. Η επιβίωσή του από ένα τέτοιο σκάνδαλο μοιάζει εξαιρετικά αμφίβολη.

Το δίλημμα Τραμπ

Αυτό που ο Τραμπ χρειάζεται περισσότερο από ποτέ είναι μια ισχυρή μετατόπιση της προσοχής της κοινής γνώμης. Ποιες είναι οι επιλογές του;

1. Παραίτηση υπό όρους, εξασφαλίζοντας πλήρη νομική προστασία για τον ίδιο και την οικογένειά του.

2. Πρόκληση πολέμου ΗΠΑ – Ρωσίας, με το Ουκρανικό μέτωπο ως πιθανό επίκεντρο.

Η πρόσφατη δήλωση του Μεντβέντεφ, σύμφωνα με την οποία οι νέες κυρώσεις του Τραμπ οδηγούν αναπόφευκτα σε πόλεμο, προκαλεί ανησυχία. Η Ιστορία έχει δείξει ότι δεν θα ήταν ο πρώτος Αμερικανός πρόεδρος που θα προκαλούσε πολεμική σύρραξη για να ξεφύγει από εγχώριες αποτυχίες.

Η συμπίεση του χρονικού ορίζοντα –από τις 50 στις 10 ημέρες– δεν είναι τυχαία: ο χρόνος για τον Τραμπ τελειώνει τόσο στο Ουκρανικό όσο και στην οικονομία των ΗΠΑ. Η Ρωσία καταγράφει προέλαση στην Ποκρόφσκ, ενώ το ΝΑΤΟ δείχνει να αποδυναμώνεται. Η ύφεση πλησιάζει, η ανεργία αυξάνεται, οι οικονομικοί δείκτες βυθίζονται και τα σκάνδαλα επανέρχονται με ένταση.

Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, η μεγαλύτερη απειλή ίσως έρθει από την Ασία. Αν η Ιαπωνία ρίξει στην αγορά το τεράστιο απόθεμα αμερικανικών ομολόγων της, οι συνέπειες μπορεί να είναι καταστροφικές. Το συμπέρασμα είναι σαφές: αν δεν παραιτηθεί, ο Τραμπ ενδέχεται να καταφύγει στον πόλεμο – όχι ως επιλογή πολιτικής, αλλά ως έσχατη λύση για πολιτική επιβίωση.