Ολοκληρώθηκε μελέτη για τη δημιουργία μηχανισμού διαχείρισης έργων, η οποία θα τεθεί σε διαβούλευση με τα Υπουργεία Οικονομικών και Μεταφορών, καθώς και με το Υφυπουργείο Έρευνας και Καινοτομίας, ανέφερε ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ελέγχου την Πέμπτη ο Γενικός Λογιστής Ανδρέας Αντωνιάδης.

Η συζήτηση αφορούσε τις προσπάθειες βελτίωσης των διαδικασιών προσφοροδότησης και υλοποίησης δημοσίων συμβάσεων, με αντικείμενο στην ημερήσια διάταξη τον έλεγχο της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για το 2023 σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης σύμβασης για την προμήθεια και εγκατάσταση μη στρατιωτικών συστημάτων προστασίας κρίσιμων υποδομών από μη επανδρωμένα αεροχήματα. Στη σύντομη εισαγωγή του, ο Γενικός Ελεγκτής Ανδρέας Παπακωνσταντίνου σημείωσε ότι την τελευταία δεκαετία η Αστυνομία επιχείρησε χωρίς επιτυχία να προμηθευτεί τα συστήματα αυτά, προσθέτοντας πως στην πιο πρόσφατη απόπειρα το σύστημα που δοκιμάστηκε δεν λειτούργησε.

Παράλληλα, έκανε λόγο για ανεπαρκή προγραμματισμό και ελλιπή παρακολούθηση του έργου, με αποτέλεσμα απώλειες σε διοικητικό κόστος και εργατοώρες, αλλά και παραμονή της ανάγκης ανικανοποίητης, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι, σύμφωνα με τις αρμόδιες υπηρεσίες, έχουν ληφθεί εναλλακτικά μέτρα.

Από την πλευρά του, ο Ανώτερος Πρώτος Ελεγκτής Τεχνικού Ελέγχου Ευάγγελος Θεοδωρίδης ανέφερε ότι ο τελευταίος σχετικός διαγωνισμός πραγματοποιήθηκε το 2021 και παρουσίαζε ομοιότητες με εκείνον του 2018 σε ορισμένες κρίσιμες υποδομές.

Πρόσθεσε ότι ο έλεγχος της ΕΥ ξεκίνησε ήδη από το στάδιο των εγγράφων, με εισηγήσεις για χρονοδιαγράμματα και για την απουσία συμβολαίου συντήρησης. Όπως είπε, κάποιες από αυτές υιοθετήθηκαν, άλλες μερικώς και άλλες απορρίφθηκαν, όπως η απαίτηση εμπειρίας του προσφοροδότη στην εγκατάσταση αντίστοιχων συστημάτων σε χώρες της ΕΕ ή στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Σε ό,τι αφορά τη συντήρηση, επεσήμανε ότι η ΕΥ είχε υπογραμμίσει την ανάγκη πρόβλεψης σχετικού συμβολαίου από το στάδιο του διαγωνισμού και ενίσχυσης των ασφαλιστικών δικλείδων, κάτι που δεν έγινε δεκτό, με την Αστυνομία να αντιπροτείνει την υποβολή δεσμευτικών τιμών για ανταλλακτικά.

Ανέφερε ακόμη ότι υπήρξε προσφυγή από ανεπιτυχόντα προσφοροδότη, ο οποίος αμφισβήτησε την καταλληλότητα του επιλεγέντος αναδόχου για τεχνικούς λόγους, προσφυγή που απορρίφθηκε. Τελικά, όπως είπε, το σύστημα δεν πέτυχε να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις και η σύμβαση τερματίστηκε τον Απρίλιο του 2025, χωρίς όμως οικονομική ζημιά, λόγω κατάσχεσης της εγγυητικής.

Στη συνέχεια, ο Γενικός Λογιστής Ανδρέας Αντωνιάδης ανέφερε ότι το όνομα του αποτυχόντα αναδόχου αναρτήθηκε στο μητρώο αποκλεισμού δημοσίων συμβάσεων, ώστε να αποκλειστεί από μελλοντικές διαδικασίες προσφοροδότησης.

Σε γενικότερη αναφορά για τις δημόσιες συμβάσεις, σημείωσε ότι 45 επαγγελματίες λειτουργοί αγορών απέκτησαν πιστοποίηση ύστερα από διετή εκπαίδευση και συνιστάται η αξιοποίησή τους στις σχετικές διαδικασίες, προσθέτοντας ότι η Αστυνομία θα ενταχθεί στον δεύτερο κύκλο εκπαίδευσης από το 2026.

Πρόσθεσε επίσης ότι ολοκληρώθηκε η μελέτη για τη σύσταση μηχανισμού διαχείρισης έργων, η οποία θα τεθεί σε διαβούλευση με τα αρμόδια Υπουργεία Οικονομικών και Μεταφορών και το Υφυπουργείο Έρευνας και Καινοτομίας.

Επεσήμανε ακόμη ότι το Γενικό Λογιστήριο δεν διαθέτει την απαιτούμενη τεχνογνωσία για καθαρά τεχνικά ζητήματα δημοσίων συμβάσεων, υπογραμμίζοντας ότι οι συντάκτες των εγγράφων πρέπει να είναι καταρτισμένοι και ότι, όπου απαιτείται εξειδίκευση, θα πρέπει να αγοράζονται υπηρεσίες.

Ο νέος Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης, Γιώργος Παντελή, ανέφερε ότι το Υπουργείο συμφωνεί κατ’ ουσίαν με τα συμπεράσματα της έκθεσης.

Μίλησε επίσης για αδυναμίες στα έγγραφα του διαγωνισμού, παρά τον ποιοτικό έλεγχο που είχε προηγηθεί, αλλά και για προβλήματα που παρουσιάστηκαν στη συνέχεια κατά την υλοποίηση της σύμβασης.

Συμπλήρωσε ότι το Υπουργικό Συμβούλιο έχει αποφασίσει διαδικασία απόκτησης συστήματος μέσω αρμόδιας επιτροπής με εκπροσώπους κυρίως του Υπουργείου Μεταφορών και ότι η σχετική διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη.

Σε σύντομη παρέμβαση, εκπρόσωπος της Αστυνομίας διαβεβαίωσε την Επιτροπή ότι έχουν ληφθεί όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ασφαλή φύλαξη των κρίσιμων υποδομών.

Ακολούθησαν δύο ερωτήσεις από τις βουλεύτριες του Δημοκρατικού Συναγερμού Ρίτα Σούπερμαν και Σάβια Ορφανίδου σχετικά με τη συνεργασία των υπηρεσιών με το Γενικό Λογιστήριο για την ολοκλήρωση των συμβάσεων, αλλά και με το ενδεχόμενο αλλαγών στα ποιοτικά κριτήρια προστασίας των αρμόδιων αρχών έναντι προσφοροδότη που αδυνατεί να ολοκληρώσει έργο.

Απαντώντας, ο κ. Αντωνιάδης ανέφερε ότι υπάρχει ολοκληρωμένο πακέτο δράσεων με ορίζοντα τριετίας, σημειώνοντας ότι τα νομοθετικά έχουν ολοκληρωθεί και ότι προχωρούν τα διαδικαστικά, όπως τα πρότυπα έγγραφα και τα πληροφοριακά συστήματα.

Ο Διευθυντής Λογιστικών Υπηρεσιών Φίλιππος Κατράνης υπογράμμισε ότι η ουσία του προβλήματος εντοπίζεται στο στάδιο της προετοιμασίας και ότι είναι κρίσιμο η προετοιμασία και η κατανόηση της αγοράς να γίνονται σωστά και στον απαιτούμενο χρόνο, προσθέτοντας χαρακτηριστικά πως «αντί να εστιάζουμε στην προκήρυξη, πρέπει να επικεντρωνόμαστε στο πώς θα καλυφθεί η ανάγκη».

Στις δηλώσεις του μετά τη συνεδρίαση, ο Πρόεδρος της Επιτροπής, βουλευτής ΔΗΚΟ Ζαχαρίας Κουλίας, επανέλαβε ότι η Αστυνομία επιχείρησε δύο φορές να προμηθευτεί σύστημα χωρίς επιτυχία, γεγονός που, όπως είπε, αναδεικνύει σοβαρή αδυναμία στον τρόπο λειτουργίας των προσφορών στον δημόσιο τομέα.

Πρόσθεσε ότι το Γενικό Λογιστήριο, λαμβάνοντας υπόψη αυτή την αδυναμία, ετοιμάζει –σε προχωρημένο στάδιο– διαδικασία βάσει της οποίας οι υπηρεσίες και τα υπουργεία που προκηρύσσουν τέτοιους διαγωνισμούς θα τελούν υπό την εποπτεία και καθοδήγηση ενός κεντρικού συστήματος αγορών και προμηθειών, ώστε να αποφεύγονται παρόμοιες αποτυχίες.

«Η ισχύουσα νομοθεσία είναι ιδιαίτερα περίπλοκη και πολυσύνθετη, άρα απαιτεί έναν κεντρικό καθοδηγητή, ιδίως σε εξειδικευμένα συστήματα. Είναι αδύνατον το κράτος να διαθέτει μόνιμα τέτοιους εμπειρογνώμονες, όμως σε ειδικά θέματα μπορούν να αγοράζονται υπηρεσίες για να στηρίζεται η αρμόδια αρχή και να τίθενται οι αναγκαίες ασφαλιστικές δικλείδες», σημείωσε.

Σε ερώτηση για το αν θα πρέπει να καθιερωθεί υποχρέωση δήλωσης πόθεν έσχες για όσους συμμετέχουν σε διαδικασίες προσφοροδότησης, ο κ. Κουλίας απάντησε ότι απαιτούνται ασφαλιστικές δικλείδες και ότι, σύμφωνα με την πληροφόρηση που έχει, τα ζητήματα αυτά ήδη λαμβάνονται υπόψη.