Ο Χρίστος Κληρίδης έθεσε στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης τη βάση λύσης του Κυπριακού, ασκώντας έντονη κριτική στη Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία με πολιτική ισότητα και θέτοντας το ερώτημα κατά πόσο η ελληνοκυπριακή πλευρά πρέπει να συνεχίσει να παραμένει προσηλωμένη στο συγκεκριμένο πλαίσιο.

Ο κ. Κληρίδης επιχείρησε να παρουσιάσει την ιστορική διαδρομή της ομοσπονδιακής λύσης, υποστηρίζοντας ότι το ουσιαστικό ζήτημα δεν είναι μόνο η ονομασία της λύσης, αλλά κυρίως το περιεχόμενο που απέκτησαν στην πορεία οι έννοιες της διζωνικότητας και της πολιτικής ισότητας.

Αναφέρθηκε στις Συμφωνίες Υψηλού Επιπέδου Μακαρίου–Ντενκτάς και Κυπριανού–Ντενκτάς, καθώς και στα μεταγενέστερα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, σημειώνοντας ότι σταδιακά διαμορφώθηκε το πλαίσιο της δικοινοτικής και διζωνικής ομοσπονδίας.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις πρόνοιες που συνδέουν τη διζωνικότητα με την πληθυσμιακή και περιουσιακή πλειοψηφία κάθε κοινότητας στην αντίστοιχη περιοχή διοίκησής της.

Κατά τον Χρίστο Κληρίδη, ακριβώς σε αυτό το σημείο προκύπτουν σοβαρά ζητήματα που αφορούν την επιστροφή των προσφύγων, την αποκατάσταση περιουσιών, την ελεύθερη εγκατάσταση και, ευρύτερα, την άσκηση ατομικών δικαιωμάτων.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι ένα πλαίσιο το οποίο επιδιώκει τη διατήρηση συγκεκριμένων πληθυσμιακών και ιδιοκτησιακών ισορροπιών στις δύο συνιστώσες πολιτείες μπορεί να περιορίσει την επιστροφή Ελληνοκυπρίων και την πλήρη αποκατάσταση περιουσιακών δικαιωμάτων.

Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Κληρίδης χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη προσέγγιση ασύμβατη με την αντίληψή του για την πλήρη κατοχύρωση των ανθρωπίνων και ατομικών δικαιωμάτων.

Έθεσε παράλληλα στο επίκεντρο την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για μια θεμελιώδη αλλαγή των δεδομένων σε σχέση με εκείνα που ίσχυαν όταν διαμορφωνόταν το πλαίσιο της λύσης στις προηγούμενες δεκαετίες.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οποιαδήποτε μελλοντική διευθέτηση θα πρέπει να εξετάζεται μέσα από το πρίσμα του κράτους δικαίου, των ατομικών δικαιωμάτων και των βασικών ελευθεριών που απορρέουν από την ευρωπαϊκή έννομη τάξη.

Ο Χρίστος Κληρίδης αναφέρθηκε επίσης στο δημοψήφισμα του 2004 και την απόρριψη του Σχεδίου Ανάν από την ελληνοκυπριακή κοινότητα, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη ετυμηγορία δεν μπορεί να αγνοείται στη συζήτηση για το μέλλον του Κυπριακού.

Το βασικό πολιτικό ερώτημα που έθεσε αφορά, ωστόσο, τη σημερινή στάση της Τουρκίας. Με δεδομένο ότι η Άγκυρα προβάλλει πλέον ανοικτά τη θέση των δύο κρατών, διερωτήθηκε κατά πόσο είναι ορθό η ελληνοκυπριακή πλευρά να παραμένει δεσμευμένη σε ένα πλαίσιο το οποίο, όπως υποστήριξε, η άλλη πλευρά δηλώνει ότι δεν αποδέχεται πλέον.

«Μπορούμε να το θελήσουμε. Μπορούμε να το πιστέψουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι υπάρχει δυνατότητα επανακαθορισμού της στρατηγικής που ακολουθείται εδώ και δεκαετίες.

Οι θέσεις του Χρίστου Κληρίδη διαφοροποιούνται από την επίσημη γραμμή της Κυπριακής Δημοκρατίας και από το υφιστάμενο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο εξακολουθεί να προβλέπει λύση δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα και να αποκλείει τη διχοτόμηση ή την απόσχιση.

Ο ίδιος, ωστόσο, θεωρεί ότι οι εξελίξεις που μεσολάβησαν –μεταξύ αυτών το δημοψήφισμα του 2004, η ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ και η σημερινή τουρκική θέση περί δύο κρατών– δημιουργούν νέα δεδομένα που δικαιολογούν, κατά την άποψή του, επανεξέταση της μέχρι σήμερα στρατηγικής.

Η παρέμβαση Κληρίδη ανοίγει έτσι εκ νέου μια από τις πιο δύσκολες συζητήσεις γύρω από το Κυπριακό: κατά πόσο το υφιστάμενο πλαίσιο της ΔΔΟ μπορεί να οδηγήσει σε λειτουργική και βιώσιμη λύση με κατοχυρωμένα δικαιώματα ή εάν, όπως υποστηρίζει ο ίδιος, απαιτείται πλέον μια διαφορετική στρατηγική προσέγγιση.

Ο διορισμός του Νίκου Τορναρίτη ως Ειδικού Πολιτικού Απεσταλμένου του Προέδρου για το Κυπριακό σε Ασία και Αφρική δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί ως προς την εμπειρία που φέρνει μαζί του.

Δεκαετίες πολιτικής και κοινοβουλευτικής παρουσίας, μακρά ενασχόληση με το Κυπριακό και, κυρίως, ένα δίκτυο διεθνών επαφών που δεν δημιουργείται από τη μια μέρα στην άλλη. Άρα, από πλευράς αξιοποίησης ανθρώπινου πολιτικού κεφαλαίου, η επιλογή έχει σαφή λογική.

Το παραπολιτικό ενδιαφέρον, όμως, βρίσκεται αλλού.

Ο Νίκος Τορναρίτης δεν είναι απλώς ένας πρώην βουλευτής. Είναι ένα πρόσωπο με μακρά διαδρομή στον ΔΗΣΥ. Και ο Νίκος Χριστοδουλίδης επιλέγει ένα τέτοιο στέλεχος για μια αποστολή που συνδέεται άμεσα με την κορυφαία εθνική προτεραιότητα, το Κυπριακό.

Το ερώτημα λοιπόν μεταφέρεται στην Πινδάρου: πώς θα διαβαστεί η κίνηση;

Ως μια θεσμική επιλογή, όπου μπροστά στο Κυπριακό περισσεύουν οι κομματικές γραμμές; Ή ως ακόμη μία κίνηση Χριστοδουλίδη που δείχνει ότι μπορεί να αξιοποιεί πρόσωπα από τον ευρύτερο χώρο του ΔΗΣΥ χωρίς να χρειάζεται πολιτική συμφωνία με την ηγεσία του κόμματος;

Η συγκυρία κάνει το ερώτημα ακόμη πιο ενδιαφέρον. Μόλις σήμερα ο Πρόεδρος επανήλθε δημόσια στις σχέσεις του με τον ΔΗΣΥ, δηλώνοντας ότι δεν έχει προσωπικό πρόβλημα με την ηγεσία ή στελέχη του κόμματος και θέτοντας το ερώτημα «πού διαφωνείτε;».

Και υπάρχει ακόμη μία λεπτομέρεια με παραπολιτικό βάρος: τον Ιούλιο ο Τορναρίτης είχε διαψεύσει δημοσίευμα περί πρότασης για συμμετοχή του στο Υπουργικό, δηλώνοντας τότε ότι, εάν αποφάσιζε να αποδεχθεί οποιαδήποτε πρόταση, θα το έκανε δημόσια και με πλήρη διαφάνεια.

Δύο μήνες αργότερα, η πρόταση υπάρχει, είναι δημόσια και έγινε αποδεκτή.

Ο διορισμός, επομένως, μπορεί να διαβαστεί σε δύο επίπεδα: στο θεσμικό, ως αξιοποίηση ενός έμπειρου πολιτικού για το Κυπριακό· και στο πολιτικό, ως υπενθύμιση ότι τα στεγανά ανάμεσα στο Προεδρικό και τον συναγερμικό χώρο παραμένουν διαπερατά.

Και κάπου εδώ η μπάλα περνά στην Πινδάρου.

Γιατί το πραγματικά ενδιαφέρον δεν είναι μόνο γιατί ο Χριστοδουλίδης επέλεξε τον Τορναρίτη.

Είναι τι θα πει τώρα ο ΔΗΣΥ για την επιλογή του.

–Sniper–

*by Euripides L. Evriviades

Trump’s tactics may be disruptive and coercive, but the goal of preserving American economic, technological and strategic dominance is deeply rooted in US foreign policy

What if Donald Trump’s foreign policy is not as chaotic as it looks?

Last year, I argued that beneath the spectacle, contradictions and unpredictability, Trump’s foreign policy had an internal logic. But I stopped short of calling it strategy.

Today, I am more convinced that there is one – grand strategy in fact.

Consider the pieces.

Greenland. Panama. Canada. Venezuela. Iran and Hormuz. Tariffs. Critical minerals. Reindustrialisation. Pressure on allies to carry more of their defence burden. And, increasingly, China.

Viewed separately, these can look like disconnected episodes. Put them on the same map and a pattern begins to emerge.

No conspiracy is required. Nor a secret master plan. Nor is the direction entirely implicit. Elements of it are set out explicitly in the Trump administration’s 2025 National Security Strategy. The question is whether interests, opportunities and events are increasingly moving in the same strategic direction. They do.

Once seen, the pattern is difficult to unsee.

It did not begin with Trump

But this did not begin with Trump.

In 1948, George Kennan, one of the architects of America’s Cold War strategy, observed with unusual candour that the United States possessed about half the world’s wealth with only 6.3 per cent of its population. The task of America, he emphasised, was to devise relationships that would allow it to maintain this “position of disparity” without jeopardising its security.

The world has changed profoundly since then. So has American policy. The methods changed. The purpose changed much less: American preponderance remains the strategic constant. And preponderance has never been merely military. It is economic, technological, commercial and financial too.

This, after all, is what predominant powers do. Britain did it before America. Others did it before Britain. History also records what eventually happened to them.

America nevertheless did something remarkable after 1945. It embedded its enormous power in institutions and alliances from which others also benefited. The resulting Pax Americana has been described by scholars as both hegemony and hegemonic stability. Benign to many. Hegemony to others.

The Marshall Plan helped rebuild Western Europe. Europe and Japan prospered under an American Cold War security umbrella. That umbrella also allowed Europeans to spend more on butter and less on guns. The US supplied dollars, markets, investment and security. The dollars also bought American goods. Prosperity and strategy reinforced each other.

American leadership worked because others had a stake in the system too.

The difference with Trump may therefore lie less in what America seeks than in how openly and coercively he seeks it.

Take Greenland. It is Arctic geography, missile defence, emerging sea routes and critical minerals. Panama is a strategic artery between two oceans. Canada means energy, uranium, minerals and Arctic space. Venezuela brings enormous oil reserves back into the strategic equation.

Then look east.

Hormuz and Malacca are links in the same energy chain. Much of the Gulf oil bound for Asia passes through these maritime chokepoints. China remains heavily dependent on these sea lanes. The United States, by contrast, enjoys enormous domestic energy production, favourable geography and unrivalled global naval reach.

Add Suez, Bab el-Mandeb and emerging Arctic routes and an old strategic truth reappears: whoever can protect – or deny – access to the arteries of global commerce possesses enormous leverage.

Power beyond the battlefield

Twenty-first-century power extends beyond geography.

Semiconductors. Artificial intelligence. Quantum computing. Rare earths. Supply chains. Financial clearing. Capital markets.

And above all, the dollar.

After Nixon severed the dollar’s link to gold in 1971, the emerging petrodollar system further reinforced its global role.

The dollar-centred financial system gives Washington a form of power no aircraft carrier can provide.

Tariffs, too, can be more than protectionism. They can redirect investment, restructure supply chains and turn access to the enormous US market into strategic leverage.

The pieces begin to connect.

The pieces begin to connect

Secure the Western Hemisphere. Protect strategic resources and maritime access. Rebuild industrial capacity. Preserve technological superiority and energy abundance. Make allies carry more of the security burden. Protect the dollar. Prevent China from acquiring enough economic, technological and military power to overturn the strategic balance.

Even apparently separate conflicts can alter the strategic balance in Washington’s favour. Russia, heavily committed in Ukraine, has fewer resources elsewhere. Europe, confronted again by the Russian threat, is rearming, carrying more of its own defence burden and buying more US materiel – benefiting the American defence-industrial base. Regional confrontation has also weakened the ability of Iran to project power. And regional powers assuming greater responsibility in the Middle East can reduce demands on Washington.

None of this proves that these outcomes were scripted in advance. Nor does China explain every American action. Personality, domestic politics, ideology, opportunism and plain miscalculation remain part of the menu.

Grand strategy does not require choreography.

Trump’s methods are unconventional, but the underlying US grand strategy has endured across administrations and eras.

The price of primacy

But therein lies the paradox.

American primacy was never sustained by material power alone. There was soft power too: culture, universities, technology, ideas and the promise of opportunity. The old joke captured the contradiction: “Yankee go home – but take me with you.” Allies sought American protection. Governments accumulated dollars. Investors put their money into American markets.

Underlying much of this was trust – the intangible tangible. And immensely consequential.

Power was reinforced by legitimacy and, critically, consent.

As allies are increasingly treated as clients to be pressured, markets used as instruments of coercion, economic dependence turning into vulnerability, and rules made negotiable according to power, the search for alternatives begins.

Allies are hedging. Diversifying. Building alternative supply chains. Exploring other payment systems. Strengthening regional arrangements. Reducing dependence upon the United States. Even shifting gold reserves out of North America, as France and the Netherlands have recently done.

Historically, the pattern is hardly new. Predominant powers have always sought to preserve their predominance. By overreaching, they can also accelerate their own decline. The ancient Greeks had a word for it: hubris.

The problem, therefore, is not that there is no grand strategy. There is.

The danger lies elsewhere.

The methods used to preserve American primacy are already helping to erode the trust, legitimacy and consent that made it sustainable.

America may win many of the transactions.

The larger question is whether, in so doing, America weakens the very system on which its indispensability rests.

*Euripides L. Evriviades is a former ambassador to the US and high commissioner to the UK. He is now a senior fellow at the Cyprus Centre for European and International Affairs, University of Nicosia