Ζούμε σε μια εποχή όπου οι προκλήσεις, δεν καθορίζονται πλέον από σύνορα. Η κλιματική αλλαγή, δείχνει τα δόντια της με τραγωδίες όπως αυτή στο Νεπάλ πρόσφατα, ενώ οι υγειονομικές κρίσεις, η επισιτιστική ανασφάλεια και η ταχεία εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης πιέζουν τα κράτη να βρουν απαντήσεις πού απαιτεί την συνδρομή όλων!

Οι θεσμοί που παραδοσιακά στρεφόμαστε για να βρούμε στήριξη, σήμερα κλονίζονται. Η Ατζέντα 2030 που υιοθετήθηκε ομόφωνα από τα 193 κράτη μέλη των Ηνωμένων Εθνών το 2015, για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, είναι ακόμη ο κοινά αποδεκτός οδικός χάρτης για την επίτευξη ευημερίας. Η υλοποίηση όμως αυτής της Ατζέντα, υστερεί σημαντικά, έναντι των αρχικών στόχων.

Η Πρωτοβουλία Παγκόσμιας Ανάπτυξης, που παρουσιάστηκε στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ από τον Πρόεδρο της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας ΣιΤζινπίνγκ τον Σεπτέμβριο του 2021, αποτελεί απάντηση σε αυτή την ληθαργική στάση των κρατών. Η Κίνα, δεν πρότεινε νέα ατζέντα ούτε νέους θεσμούς που να υποβαθμίζουν τους υφιστάμενους. Αντιθέτως, έφερε στο τραπέζι της συζήτησης ένα πλαίσιο μέσα από το οποίο μπορούμε να αναβαθμίσουμε και να ενισχύσουμε τους υπάρχοντες οργανισμούς των Ηνωμένων Εθνών.

Το παρόν κείμενο εξετάζει τι επιδίωξε αυτή η πρωτοβουλία παγκόσμιας ανάπτυξης, πώς είναι δομημένη και τι έχει αποδώσει σε πέντε χρόνια λειτουργίας. Το συμπέρασμα είναι ότι η βελτίωση των συνθηκών για τον πλανήτη και την ανθρωπότητα δεν είναι ζήτημα πρόθεσης αλλά οργάνωσης, και επιτυγχάνεται μόνο συλλογικά.

1. Το πρόβλημα

Τίποτα δεν προμήνυε τα γεγονότα που θα περνούσε η ανθρωπότητα, όταν υπογράφτηκε η Ατζέντα 2030, αφού τότε υπήρχε μια περίοδος σχετικής αισιοδοξίας. Ακολούθησαν η πανδημία, οι διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού, η επισιτιστική και ενεργειακή αστάθεια και η επιδείνωση του χρέους πολλών αναπτυσσόμενων χωρών. Δεκαετίες προόδου στην καταπολέμηση της φτώχειας τέθηκαν υπό αμφισβήτηση.

Το ζήτημα δεν είναι η απουσία στόχων. Είναι η απόσταση ανάμεσα στις δεσμεύσεις και στους πόρους που κινητοποιούνται για να τις εκπληρώσουν, και ανάμεσα στους πόρους και στην ικανότητα να φτάσουν εκεί όπου χρειάζονται. Η ανάπτυξη έχει, μεάλλα λόγια, πρόβλημα υλοποίησης.

2. Τι είναι η Πρωτοβουλία Παγκόσμιας Ανάπτυξης;

Η Πρωτοβουλία παρουσιάστηκε από τον Πρόεδρο της Κίνας ΣιΤζινπίνγκ στη γενική συζήτηση της 76ης συνόδου της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, τον Σεπτέμβριο του 2021. Στόχος της, είναι η έγκαιρη επίτευξη και των 17 Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης, μέσα από την αναζωογόνηση της παγκόσμιας συνεργασίας μεταξύ εταίρων για ανάπτυξη.

Διέπεται από έξι αρχές: προτεραιότητα στην ανάπτυξη, ανθρωποκεντρική προσέγγιση, οφέλη για όλους ώστε καμία χώρα και κανένας άνθρωπος να μη μείνει πίσω, ανάπτυξη με γνώμονα την καινοτομία, αρμονία ανθρώπου και φύσης, και προσανατολισμός στα αποτελέσματα.

Εστιάζει σε οκτώ τομείς προτεραιότητας: καταπολέμηση της φτώχειας, επισιτιστική ασφάλεια, αντιμετώπιση πανδημιών και εμβόλια, χρηματοδότηση της ανάπτυξης, κλιματική αλλαγή και πράσινη ανάπτυξη, εκβιομηχάνιση, ψηφιακή οικονομία και διασυνδεσιμότητα στην ψηφιακή εποχή.

3. Πως συνδέεται με τα Ηνωμένα Έθνη

Η Πρωτοβουλία είναι σχεδιασμένη για να λειτουργεί εντώς του πολυμερούς συστήματος. Είναι καταχωρισμένη στην πλατφόρμα δράσεων για τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, με αναφορά και στους 17 Στόχους, και υλοποιείται σε συνεργασία με οργανισμούς του συστήματος του ΟΗΕ.

Κατά την έναρξη των εργασιών της Ομάδας Φίλων της πρωτοβουλίας, τον Ιανουάριο του 2022, το Τμήμα Οικονομικών και Κοινωνικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών χαιρέτισε τον ενεργό ρόλο της Κίνας στην προώθηση της αναπτυξιακής συνεργασίας, στην κινητοποίηση πόρων για τους Στόχους και στην ανάδειξη των πλέον επειγουσών προτεραιοτήτων. Αναγνώρισε επίσης τη συνεισφορά στο Ταμείο Ειρήνης και Ανάπτυξης του ΟΗΕ, το οποίο έχει στηρίξει δράσεις σε 46 λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, και δήλωσε έτοιμο να συνεχίσει να υποστηρίζει την Πρωτοβουλία και την Ομάδα Φίλων της.

Η σύνδεση αυτή έχει πρακτική σημασία. Σημαίνει ότι οι πόροι δεν διοχετεύονται σε παράλληλο μηχανισμό, αλλά σε δομές με υφιστάμενη παρουσία στο πεδίο, θεσμοθετημένες διαδικασίες ελέγχου και εμπειρία δεκαετιών.

4. Οι τέσσερις βασικοί μηχανισμοί της πρωτοβουλίας

Η υλοποίηση στηρίζεται σε τέσσερις μηχανισμούς.

α) Η Ομάδα Φίλων της Πρωτοβουλίας στον ΟΗΕ λειτουργεί ως κύριος φορέας συντονισμού μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών.

β) Το Ταμείο Παγκόσμιας Ανάπτυξης και Συνεργασίας Νότου-Νότου, μαζί με το Ταμείο Ειρήνης και Ανάπτυξης του ΟΗΕ, συγκεντρώνει και διοχετεύει τους πόρους.

γ) Η δεξαμενή έργων καταγράφει συγκεκριμένα προγράμματα ανά τομέα προτεραιότητας, επιτρέποντας σε κάθε ενδιαφερόμενο μέρος να εντοπίσει πού μπορεί να συνεισφέρει.

δ) Το Κέντρο Προώθησης Παγκόσμιας Ανάπτυξης αναλαμβάνει τον επιχειρησιακό συντονισμό, ενώ ερευνητικά ιδρύματα και δεξαμενές σκέψης παρέχουν την αναλυτική υποστήριξη.

Η αρχιτεκτονική αυτή αντανακλά μια επιλογή: ο μηχανισμός οφείλει να είναι ανοικτός σε κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμούς, ιδιωτικό τομέα, ακαδημαϊκά ιδρύματα και οργανώσεις νέων και γυναικών.

5. Τι έχει αποδώσει η πρωτοβουλία μέχρι στιγμής;

Σύμφωνα με την Έκθεση Προόδου του 2025, μέσω του Ταμείου Παγκόσμιας Ανάπτυξης και Συνεργασίας Νότου-Νότου, περισσότεροι από 20 διεθνείς οργανισμοί έχουν υλοποιήσει άνω των 180 έργων σε περισσότερες από 60 χώρες, προς όφελος άνω των 30 εκατομμυρίων ανθρώπων. Προγράμματα κατάρτισης έχουν απευθυνθεί σε 60.000 επαγγελματίες, καλύπτοντας το σύνολο των χωρών της Ομάδας Φίλων. Έχουν κινητοποιηθεί ειδικοί πόροι ύψους 14 δισεκατομμυρίων δολαρίων, μέσω συγχρηματοδοτήσεων, στοχευμένων δωρεών και συμμετοχής των ίδιων των ωφελούμενων χωρών.

Τα έργα καλύπτουν όλο το φάσμα των τομέων προτεραιότητας. Στη γεωργία, προγράμματα σε συνεργασία με το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για την Ανάπτυξη και τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας ενισχύουν την παραγωγικότητα και το εισόδημα μικρών παραγωγών. Στην υγεία, εκπαιδευτικές δράσεις για τη μητρική και παιδική φροντίδα έχουν καλύψει επαγγελματίες από 34 χώρες. Στην κλιματική δράση, υλοποιούνται ζώνες επίδειξης χαμηλών εκπομπών και προγράμματα προσαρμογής.

Παράλληλα αναπτύχθηκε η διάσταση της γνώσης. Έχουν εκδοθεί τέσσερις Παγκόσμιες Εκθέσεις Ανάπτυξης, ενώ έχει συγκροτηθεί δίκτυο γνώσης που καλύπτει τη Νοτιοανατολική Ασία, την Αφρική, την Κεντρική Ασία, τη Λατινική Αμερική και τη Μέση Ανατολή.

6. Συμπεράσματα που προκέιπτουν από την πενταετία

Οι πόροι αποδίδουν όταν διοχετεύονται μέσα από πολυμερείς θεσμούς. Η κάλυψη δεκάδων χωρών επιτεύχθηκε χωρίς τη δημιουργία νέου, παράλληλου μηχανισμού.

Η τοπική προσαρμογή είναι προϋπόθεση, όχι λεπτομέρεια. Οι στρατηγικές σχεδιάστηκαν με βάση τις συνθήκες κάθε χώρας. Η επιμονή σε ενιαίες συνταγές είναι ο συνηθέστερος λόγος αποτυχίας αναπτυξιακών προγραμμάτων.

Η μεταφορά γνώσης έχει μεγαλύτερη αξία και διάρκεια από τη μεταφορά κεφαλαίων. Η κατάρτιση δεκάδων χιλιάδων επαγγελματιών αντανακλά τη μετατόπιση από τη λογική της βοήθειας προς τη λογική της ικανότητας.

Η αξιοπιστία χτίζεται με τακτική λογοδοσία. Οι διαδοχικές εκθέσεις προόδου επιτρέπουν τον εξωτερικό έλεγχο των ισχυρισμών, κάτι που λείπει από πολλές διεθνείς πρωτοβουλίες.

7. Γιατί μόνο συλλογικά μπορούμε να πάμε μπροστά;

Τα ζητήματα που καλύπτει η Πρωτοβουλία έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: το κόστος της αδράνειας επιρεάζει όλους, ενώ το όφελος της δράσης προκύπτει μόνο όταν συμμετέχουν πολλοί. Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου δεν σταματούν στα σύνορα. Ένας ιός δεν ελέγχει διαβατήρια. Μια διατάραξη στις αλυσίδες τροφίμων φτάνει σε αγορές χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Μια κατολίσθηση παγετώνα στο Νεπάλ δεν αφορά μόνο το Νεπάλ, καθώς οι επιπτώσεις της ξεπερνούν τα σύνορα και επηρεάζουν το παγκόσμιο κλίμα, την οικονομία και την ασφάλεια εκατομμυρίων ανθρώπων.

Η συλλογική δράση, είναι μονόδρομος. Προϋποθέτει όμως, μηχανισμούς που συγκεντρώνουν πόρους, κατανέμουν ευθύνες και δημοσιοποιούν αποτελέσματα.

8. Τί σχέση έχει αυτή η πρωτοβουλία με την Κύπρο;

Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει δεσμευτεί, όπως και κάθε κράτος μέλος των Ηνωμένων Εθνών, στην υλοποίηση της Ατζέντας 2030. Βρίσκεται παράλληλα σε μια περιοχή που δέχεται έντονα τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, με σοβαρές προκλήσεις για τους υδάτινους πόρους και την ενεργειακή μετάβαση. Πρόκειται ακριβώς για τα πεδία στα οποία εστιάζει η Πρωτοβουλία.

Για ένα μικρό κράτος, η αξία μιας τέτοιας προσπάθειας κρίνεται από δύο στοιχεία: αν λειτουργεί εντός του πολυμερούς πλαισίου και αν παράγει ελέγξιμα αποτελέσματα. Καθώς Κίνα και Κύπρος συμπληρώνουν φέτος 55 χρόνια διπλωματικών σχέσεων, η ανταλλαγή εμπειριών σε αυτούς τους τομείς αποκτά πρακτικό περιεχόμενο.

Πηγές

• Ηνωμένα Έθνη, Μετασχηματίζοντας τον κόσμο μας: η Ατζέντα 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη (2015)
• UN DESA, SDG Actions Platform, #SDGAction49120
• UNDESA, Δήλωση στην έναρξη της Ομάδας Φίλων της Πρωτοβουλίας Παγκόσμιας Ανάπτυξης (20 Ιανουαρίου 2022)
• Υπουργείο Εξωτερικώντης ΛΔΚ, Progress Report on the Global Development Initiative 2025
• Υπουργείο Εξωτερικών της ΛΔΚ, Δήλωση της Προεδρίας του Διαλόγου Υψηλού Επιπέδου για την Παγκόσμια Ανάπτυξη (Ιούνιος 2022)
• China Diplomacy, Global Development Initiative

ΤΟΥ ΑΔΩΝΗ ΜΙΧΑΗΛ

*Επικοινωνιολόγος και Διευθυντής διαφημιστικής εταιρείας, HonestContent

Η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται σε μια περίοδο εύθραυστων ισορροπιών, όπου η στρατιωτική ισχύς, οι συμμαχίες και η πολιτική αποφασιστικότητα καθορίζουν την ασφάλεια των κρατών. Ένα θερμό επεισόδιο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας θα μπορούσε να εξελιχθεί σε σοβαρή περιφερειακή κρίση, με άμεσες συνέπειες για την Κύπρο, την Ευρώπη και την ενεργειακή ασφάλεια. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η Ελλάδα και η Κύπρος διαθέτουν την αποτρεπτική ισχύ που απαιτείται, ώστε κανένας επίδοξος επιτιθέμενος να μη θεωρήσει ότι μπορεί να επιβάλει τετελεσμένα χωρίς βαρύτατο κόστος.

Η απάντηση πρέπει να είναι ξεκάθαρη: η ειρήνη δεν εξασφαλίζεται με ευχολόγια, ούτε η εθνική κυριαρχία προστατεύεται με διακηρύξεις χωρίς αντίκρισμα. Απαιτεί ισχύ, ετοιμότητα, αποφασιστικότητα και αξιόπιστη αποτροπή.

Σε περίπτωση θερμού επεισοδίου στο Αιγαίο ή στην Ανατολική Μεσόγειο, η Ελλάδα οφείλει να είναι έτοιμη να υπερασπιστεί αποτελεσματικά την κυριαρχία και την εδαφική της ακεραιότητα. Η σύγχρονη αεροπορία, το Πολεμικό Ναυτικό, η ολοκληρωμένη αεράμυνα, η επιτήρηση και η επιχειρησιακή ετοιμότητα αποτελούν βασικούς πυλώνες της εθνικής ασφάλειας. Η αποτροπή, όμως, δεν εξαρτάται μόνο από τα οπλικά συστήματα. Προϋποθέτει επαρκή πυρομαχικά, εκπαίδευση, ανθεκτικές υποδομές, ισχυρή αμυντική βιομηχανία και σαφή πολιτική βούληση.

Το μήνυμα προς κάθε επίδοξο επιτιθέμενο πρέπει να είναι αδιαμφισβήτητο: οποιαδήποτε απόπειρα αλλαγής του καθεστώτος κυριαρχίας διά της βίας θα συναντήσει αποφασιστική και νόμιμη αντίδραση. Η Ελλάδα δεν επιδιώκει τον πόλεμο, αλλά δεν μπορεί να επιτρέψει να θεωρηθεί ευάλωτη σε στρατιωτικούς εκβιασμούς. Η αμυντική της ισχύς πρέπει να καθιστά κάθε επιθετική ενέργεια εξαιρετικά επικίνδυνη και ασύμφορη για εκείνον που θα την επιλέξει.

Το Αιγαίο, με τη σύνθετη γεωγραφία και τα πολυάριθμα νησιά του, δημιουργεί ιδιαίτερες επιχειρησιακές απαιτήσεις. Η αποτελεσματική άμυνα προϋποθέτει συντονισμό αεροπορικών και ναυτικών δυνάμεων, έγκαιρη προειδοποίηση και δυνατότητα αντιμετώπισης σύγχρονων απειλών. Το πλεονέκτημα του αμυνόμενου μπορεί να είναι σημαντικό, αλλά δεν είναι αυτόματο. Καθορίζεται από την προετοιμασία, την τεχνολογία, την εκπαίδευση και την ικανότητα διατήρησης της επιχειρησιακής ετοιμότητας.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ θα είχαν ισχυρό κίνητρο να αποτρέψουν μια ελληνοτουρκική σύγκρουση. Ωστόσο, η Αθήνα δεν πρέπει να στηρίζει την ασφάλειά της στην προσδοκία ότι οι σύμμαχοι θα παρέμβουν οπωσδήποτε και εγκαίρως. Η διπλωματία είναι απαραίτητη, αλλά γίνεται αποτελεσματικότερη όταν συνοδεύεται από πραγματική αμυντική ισχύ και ξεκάθαρη στρατηγική.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ. Το Ισραήλ διαθέτει σημαντική εμπειρία στην αεράμυνα, στην επιτήρηση, στα μη επανδρωμένα συστήματα, στην κυβερνοασφάλεια και στη συλλογή πληροφοριών. Η αξιοποίηση αυτής της τεχνογνωσίας μπορεί να ενισχύσει τις αμυντικές δυνατότητες της Ελλάδας και της Κύπρου, να βελτιώσει την προστασία κρίσιμων υποδομών και να συμβάλει στην αντιμετώπιση κοινών απειλών.

Σε περίπτωση ελληνοτουρκικής κρίσης, το Ισραήλ θα μπορούσε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο μέσω της διπλωματικής του επιρροής, της τεχνολογικής συνεργασίας και, εφόσον το επέτρεπαν οι πολιτικές αποφάσεις και οι σχετικές συμφωνίες, της παροχής υποστήριξης σε τομείς ασφάλειας. Δεν πρέπει, ωστόσο, να θεωρείται δεδομένη η άμεση στρατιωτική εμπλοκή του εναντίον της Τουρκίας. Η πραγματική αξία μιας στρατηγικής συνεργασίας βρίσκεται στις συγκεκριμένες δυνατότητες και δεσμεύσεις της, όχι σε προσδοκίες που δεν έχουν διασφαλιστεί.

Για την Κύπρο, οι κίνδυνοι θα ήταν ιδιαίτερα σοβαροί. Η συνεχιζόμενη τουρκική κατοχή μετά την εισβολή του 1974 καθιστά την Κυπριακή Δημοκρατία ευάλωτη σε πρόσθετες πιέσεις, ιδίως εάν μια κρίση στο Αιγαίο δημιουργούσε ευκαιρίες για νέες προκλήσεις ή απόπειρες επιβολής τετελεσμένων. Η Λευκωσία δεν μπορεί να περιμένει την εκδήλωση μιας κρίσης για να οργανώσει την άμυνά της. Χρειάζεται στενότερο συντονισμό με την Αθήνα, ενίσχυση της προστασίας κρίσιμων υποδομών και ουσιαστική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών και περιφερειακών συνεργασιών.

Η ασφάλεια της Κύπρου συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια της Ελλάδας και τη σταθερότητα ολόκληρης της Ανατολικής Μεσογείου. Η συνεργασία με το Ισραήλ μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην προστασία ενεργειακών εγκαταστάσεων, τηλεπικοινωνιών, λιμανιών και άλλων κρίσιμων υποδομών. Παράλληλα, μια πολεμική σύγκρουση θα μπορούσε να πλήξει τον τουρισμό, τη ναυτιλία, τις επενδύσεις και τα ενεργειακά σχέδια, προκαλώντας σοβαρές οικονομικές συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή.

Η Ελλάδα και η Κύπρος οφείλουν, επομένως, να κινηθούν με στρατηγική σοβαρότητα. Χρειάζονται ισχυρές ένοπλες δυνάμεις, κοινό σχεδιασμό, αξιόπιστες συμμαχίες και σαφή μηνύματα προς κάθε κατεύθυνση. Η συνεργασία με το Ισραήλ, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς πρέπει να αποκτήσει ακόμη πιο ουσιαστικό περιεχόμενο, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας και την αποτροπή της επιθετικότητας.

Η διπλωματία πρέπει να παραμένει ανοικτή, αλλά κανείς δεν πρέπει να συγχέει την επιδίωξη ειρήνης με την ανοχή απέναντι στον εκβιασμό. Η εθνική κυριαρχία δεν μπορεί να τίθεται υπό στρατιωτική απειλή, ούτε η Κύπρος να αντιμετωπίζεται ως χώρος όπου είναι δυνατή η επιβολή νέων τετελεσμένων χωρίς συνέπειες.

Η Ελλάδα πρέπει να διαθέτει τη δύναμη να αποκρούσει αποφασιστικά κάθε επίθεση, ενώ η Κύπρος πρέπει να ενισχύσει την ασφάλειά της με τη στήριξη αξιόπιστων εταίρων. Η αποτροπή δεν αποτελεί απειλή κατά της ειρήνης· αποτελεί την ισχυρότερη εγγύηση ότι η ειρήνη δεν θα καταλυθεί από εκείνον που θα επιχειρήσει να επιβάλει τη θέλησή του διά της βίας.

ΤΟΥ ΚΡΙΣ ΜΙΧΑΗΛ

Υπάρχουν πολιτικοί που, ακόμη και όταν η κάλπη τους στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα, επιμένουν να συμπεριφέρονται σαν να μην συνέβη τίποτα. Και υπάρχουν πολιτικοί που θεωρούν ότι η πολιτική μνήμη των πολιτών είναι τόσο βραχεία, ώστε μπορούν ανά πάσα στιγμή να επιστρέφουν στη σκηνή με τον ρόλο του σωτήρα. Ο Αβέρωφ Νεοφύτου φαίνεται να επιλέγει τον δεύτερο δρόμο.

Ο πολιτικός από την Αργάκα εμφανίζεται ξανά στο προσκήνιο με την αυτοπεποίθηση ανθρώπου που θεωρεί ότι η Κύπρος βρίσκεται σε αναζήτηση του προσώπου που θα την «σώσει» και ότι αυτό το πρόσωπο είναι ο ίδιος. Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι η χώρα δεν πάσχει από πολιτική αμνησία.

Ο Αβέρωφ Νεοφύτου δεν υπήρξε ποτέ απλός παρατηρητής των εξελίξεων. Για χρόνια βρισκόταν στον πυρήνα της πολιτικής εξουσίας, ως ηγετική φυσιογνωμία του Δημοκρατικού Συναγερμού και επί μακρόν πρόεδρός του. Το 2023, μάλιστα, διεκδίκησε ο ίδιος την Προεδρία της Δημοκρατίας, παρουσιάζοντας την υποψηφιότητά του ως πρόταση για «ικανή ηγεσία», οικονομική σταθερότητα και επιστροφή στον διάλογο για το Κυπριακό.

Δεν είναι, λοιπόν, εύκολο σήμερα να εμφανίζεται ως ο άνθρωπος που μόλις τώρα ανακάλυψε τα προβλήματα του τόπου.

Η πολιτική κριτική προς τον κ. Νεοφύτου δεν αφορά το δικαίωμά του να έχει φιλοδοξίες. Κάθε πολιτικός δικαιούται να διεκδικεί ρόλο και να επανέρχεται. Το ερώτημα είναι άλλο: τι ακριβώς κομίζει σήμερα που δεν το είχε την προηγούμενη φορά; Ποια νέα πρόταση καταθέτει; Ποιο διαφορετικό σχέδιο παρουσιάζει; Και, κυρίως, γιατί θα πρέπει οι πολίτες να θεωρήσουν ότι η πολιτική του συνταγή θα οδηγήσει σε διαφορετικό αποτέλεσμα;Το 2023 ο ίδιος κατέβηκε στην προεδρική κούρσα δηλώνοντας ότι κατέρχεται «για να τις κερδίσουμε» και ότι στόχος του ήταν η συνέχιση της σταθερότητας και της ασφάλειας. Η κάλπη, όμως, αποφάσισε διαφορετικά.

Ο Νεοφύτου δεν πέρασε στον δεύτερο γύρο και το αποτέλεσμα που κατέγραψε αποτελεί αναμφισβήτητο πολιτικό δεδομένο.

Κι όμως, αντί η αποτυχία εκείνης της προσπάθειας να οδηγήσει σε βαθύτερο πολιτικό αναστοχασμό, σήμερα παρακολουθούμε μια επιστροφή στη γνώριμη πολιτική ρητορική. Ο Νεοφύτου εμφανίζεται ως κριτής, σχολιαστής και εν δυνάμει εναλλακτική λύση για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται η πολιτική αντίφαση.

Δεν μπορεί κάποιος να διεκδικεί επίμονα τον ρόλο του εθνικού σωτήρα και ταυτόχρονα να αποφεύγει τη δύσκολη συζήτηση για τον δικό του πολιτικό απολογισμό. Δεν μπορεί να ζητά ξανά την εμπιστοσύνη της κοινωνίας χωρίς να εξηγεί πειστικά γιατί οι προηγούμενες πολιτικές επιλογές του πρέπει σήμερα να αξιολογηθούν διαφορετικά.

Και ασφαλώς δεν αρκούν οι πιασάρικες δηλώσεις. Ούτε οι μεγάλες λέξεις. Ούτε η πολιτική αυτοπεποίθηση που συχνά συνοδεύει τις δημόσιες παρεμβάσεις του.

Η πολιτική δεν είναι προσωπική ιδιοκτησία ούτε διαγωνισμός πολιτικής επιβίωσης. Είναι λογοδοσία.

Ο Αβέρωφ Νεοφύτου έχει κάθε δικαίωμα να φιλοδοξεί. Εκείνο που δεν μπορεί να απαιτεί είναι να διαγραφεί το πολιτικό παρελθόν του από τη συλλογική μνήμη. Και ακόμη περισσότερο, δεν μπορεί να θεωρεί αυτονόητο ότι η ίδια κοινωνία που το 2023 δεν του έδωσε την πρόκριση στον δεύτερο γύρο θα ξεχάσει απλώς το αποτέλεσμα και θα του παραδώσει ξανά λευκή επιταγή.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, επομένως, δεν είναι ότι ο Αβέρωφ Νεοφύτου φιλοδοξεί να επιστρέψει. Είναι ότι η φιλοδοξία από μόνη της δεν συνιστά πολιτική πρόταση.

Η Κύπρος δεν χρειάζεται Μεσσίες. Χρειάζεται πολιτικούς που να μπορούν να αποδείξουν, με έργα και συγκεκριμένο σχέδιο, γιατί αξίζουν ξανά την εμπιστοσύνη της κοινωνίας.

Και αυτό, για τον Αβέρωφ Νεοφύτου, είναι το πραγματικό στοίχημα.

Όχι να πείσει ότι θέλει την προεδρική καρέκλα.

Αυτό το γνωρίζουμε ήδη.

Το δύσκολο είναι να πείσει γιατί πρέπει να την ξαναδιεκδικήσει.

ΤΟΥ ΚΡΙΣ ΜΙΧΑΗΛ