MILITAIRE
Κάτι φαίνεται να διαφεύγει στον Τραμπ από όσα έγραψε ο Θουκυδίδης
Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025 επανέφερε στο επίκεντρο μια αντίληψη για τη διεθνή πολιτική που παραπέμπει έντονα στις ιδέες του αρχαίου Έλληνα ιστορικού Θουκυδίδη. Η γνωστή ρήση του από την Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου ότι «οι ισχυροί πράττουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμή τους και οι αδύναμοι υπομένουν ό,τι τους επιβάλλει η αδυναμία τους» μοιάζει να αντικατοπτρίζεται στη ρητορική και στις επιλογές πολιτικής του Αμερικανού προέδρου.
Ο θουκυδίδειος ρεαλισμός στην πράξη…
Ο Θουκυδίδης παρουσίασε έναν κόσμο όπου η ισχύς αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα των διεθνών σχέσεων. Στον περίφημο «Μηλιακό Διάλογο», οι Αθηναίοι θεμελιώνουν την επιθετική τους στάση στην άποψη ότι η ανθρώπινη φύση επιβάλλει την επικράτηση του ισχυρού. Αυτή η ωμή αποδοχή της δύναμης φαίνεται να διατρέχει και τη στάση του Τραμπ απέναντι στη διεθνή σκηνή. Η αμερικανική πολιτική υπό την ηγεσία του χαρακτηρίζεται από αποφάσεις που θέτουν σε πρώτη μοίρα τα εθνικά συμφέροντα, χωρίς ιδιαίτερες ηθικές ωραιοποιήσεις. Το δόγμα «America First» εκφράζει τη θουκυδίδεια αντίληψη ότι κάθε κράτος οφείλει να προτάσσει την προστασία των δικών του επιδιώξεων. Όπως οι Αθηναίοι δεν επικαλέστηκαν ηθικές υποχρεώσεις απέναντι στους Μηλίους, έτσι και ο Τραμπ αποφεύγει συστηματικά τη γλώσσα περί αξιακής παγκόσμιας ηγεσίας.
Η παγίδα του Θουκυδίδη και η Κίνα
Ο καθηγητής του Χάρβαρντ Graham Allison ανέπτυξε τη θεωρία της «Παγίδας του Θουκυδίδη», σύμφωνα με την οποία όταν μια ανερχόμενη δύναμη απειλεί να αντικαταστήσει μια κατεστημένη, η σύγκρουση καθίσταται σχεδόν αναπόφευκτη. Αυτό ακριβώς είχε περιγράψει ο Θουκυδίδης αναφορικά με την Αθήνα και τη Σπάρτη: η άνοδος της αθηναϊκής ισχύος γέννησε φόβο στη Σπάρτη, οδηγώντας τελικά στον πόλεμο.
Ο Τραμπ φαίνεται να διαβλέπει αυτόν τον κίνδυνο στη σχέση των ΗΠΑ με την Κίνα. Οι δασμοί, οι περιορισμοί στην τεχνολογία και η σκληρή διπλωματική ρητορική συνθέτουν μια στρατηγική που στοχεύει στη διατήρηση της αμερικανικής υπεροχής. Αντί για λόγο συνεργασίας και κοινών αξιών, επιλέγεται η ανοιχτή αντιπαράθεση και η διαπραγμάτευση από θέση ισχύος.
Συμμαχίες ως συναλλαγές
Ένα ακόμη στοιχείο της θουκυδίδειας οπτικής είναι η θεώρηση των συμμαχιών ως σχέσεων συμφέροντος και όχι ως ηθικών δεσμεύσεων. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει τη δέσμευση των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, απαιτώντας από τους εταίρους μεγαλύτερη συμμετοχή στις αμυντικές δαπάνες. Αυτή η «συναλλακτική» διπλωματία αναδεικνύει την άποψη ότι οι συμμαχίες οφείλουν να αποφέρουν απτά οφέλη και όχι να βασίζονται σε αφηρημένες αρχές.
Στον Πελοποννησιακό Πόλεμο, οι Αθηναίοι μετέτρεψαν τη Δηλιακή Συμμαχία από ένωση ισότιμων πόλεων σε αυτοκρατορικό μηχανισμό, επιβάλλοντας φόρους στους συμμάχους τους. Αν και ο Τραμπ δεν κινείται σε τόσο ακραία κατεύθυνση, η επιμονή του στη «δίκαιη κατανομή του κόστους» εκφράζει παρόμοια λογική: οι συμμαχίες πρέπει να υπηρετούν απτά τα αμερικανικά συμφέροντα.
Ο φόβος, η τιμή και το συμφέρον
Ο Θουκυδίδης προσδιόρισε τρία βασικά κίνητρα της διεθνούς πολιτικής: τον φόβο, την τιμή και το συμφέρον. Η πολιτική του Τραμπ μοιάζει να κινείται και στα τρία επίπεδα. Ο φόβος απώλειας της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας, η επιδίωξη σεβασμού στη διεθνή σκηνή και η αδιάλλακτη υπεράσπιση των οικονομικών συμφερόντων συνθέτουν ένα μοτίβο που ο αρχαίος ιστορικός θα αναγνώριζε άμεσα.
Η συχνή αναφορά του Τραμπ στην ανάγκη να γίνει η Αμερική «ξανά σεβαστή» παραπέμπει στην έννοια της τιμής, κεντρική στην αρχαιοελληνική σκέψη. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτή η έμφαση συνδυάζεται με την ωμή επιδίωξη υλικών συμφερόντων.
Τα όρια του ρεαλισμού
Ωστόσο, ο θουκυδίδειος ρεαλισμός δεν είναι πανάκεια. Ο ίδιος ο Θουκυδίδης κατέδειξε πως η υπέρμετρη εμπιστοσύνη στη δύναμη και η παραμέληση ηθικών περιορισμών μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφή. Η Αθήνα τελικά ηττήθηκε, εν μέρει λόγω αλαζονείας και υπερέκτασης που γεννήθηκαν από την αίσθηση ανωτερότητας.
Για τις ΗΠΑ επί Τραμπ, το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο μια καθαρά ρεαλιστική στρατηγική μπορεί να διατηρήσει την ισχύ τους σε έναν πολυπολικό κόσμο. Οι διεθνείς θεσμοί, οι συμμαχίες αξιών και το soft power διαθέτουν σημασία ακόμη και από ρεαλιστική σκοπιά. Η πλήρης απαξίωσή τους ενδέχεται να αποδυναμώσει μακροπρόθεσμα την ίδια την ισχύ που επιδιώκεται να διαφυλαχθεί.
Η θουκυδίδεια ανάγνωση της εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ προσφέρει μια ωμή αλλά ειλικρινή εικόνα της λειτουργίας της δύναμης στις διεθνείς σχέσεις. Ωστόσο, όπως διδάσκει η τραγική εμπειρία της Αθήνας, η ανεξέλεγκτη επιδίωξη ισχύος χωρίς μέτρο και αυτογνωσία μπορεί να οδηγήσει σε απρόβλεπτες συνέπειες. Ο Θουκυδίδης δεν υπήρξε μόνο ρεαλιστής, αλλά και στοχαστής που προειδοποιούσε για την ύβρη που συχνά συνοδεύει την εξουσία.
ΠΗΓΗ: MILITAIRE .gr
MILITAIRE
Ελληνοτουρκικά: Χαμόγελα που δείχνουν τα δόντια τους
Γράφει ο ΣΤΑΘΗΣ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ

Πήγε, ήρθε και απήλθε.
Οι «δίαυλοι επικοινωνίας» παρέμειναν – ευτυχώς – ανοιχτοί, κι έτσι του επετράπη να αναχωρήσει και να επιστρέψει.
Η γλώσσα του σώματος, από την οποία κάποιοι δημοσιογράφοι επιχείρησαν να αντλήσουν ρεπορτάζ, εμφανίζεται θετική. Δεν διακρίνονται εκχυμώσεις ή μώλωπες.
Η κυβερνητική ρητορική που προηγήθηκε της επίσκεψης υπήρξε πρωτοφανής: «Πάμε για να μείνουν οι δίαυλοι επικοινωνίας ανοιχτοί»! Πώς; εντός ή εκτός των Navtex; Προσδοκίες εξαιρετικά χαμηλού προφίλ για ζητήματα μείζονος σημασίας – ή μάλλον για προβλήματα. Εκεί όμως που θα έπρεπε κανείς να απομείνει άφωνος είναι στη λογική «να τα πούμε, πριν αναλάβει να μας τα βρει ο Τραμπ».
Τι ακριβώς να πούμε ώστε να μη μας τα «βρει» ο Τραμπ; Να τα βρούμε μόνοι μας; Και τι να βρούμε; Υπάρχει κάτι προς διαμοιρασμό;
Ρητορικές παιδαριώδεις και εμφανώς αμήχανες.
Πάντως δεν μπορούμε να παραπονεθούμε! Ο Ερντογάν με τον καλό λόγο στο στόμα: «Φυσάει άνεμος Τουρκίας στην περιοχή», αλλά χωρίς – όπως λέει – να ταράζει τα ήρεμα νερά. Ούτε καν γύρω από την Κάσο. Τέλος πάντων, ό,τι έγινε, έγινε· η συνάντηση πραγματοποιήθηκε.
Οι δηλώσεις που ακολούθησαν από τις δύο πλευρές ήταν περίπου αναμενόμενες.
Ο φίλος Ταγίπ, με τον δικό του τρόπο, υπογράμμισε το ζήτημα του Αιγαίου, αναφέρθηκε σε διευθετήσεις στη Γάζα και τη Συρία, ενώ επέδειξε ιδιαίτερη ένταση στο θέμα της μειονότητας στη Θράκη.
Στην απάντησή του, ο Μητσοτάκης αναφέρθηκε στη φιλοξενία, τον τουρισμό και την κλιματική αλλαγή, παραμένοντας σταθερός στις ελληνικές θέσεις για τη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης.
Για το μοναδικό ζήτημα που – κατά την ελληνική θέση – χωρίζει τις δύο χώρες στο Αιγαίο, ο Κ. Μητσοτάκης μίλησε για ενδεχόμενη προσφυγή σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο, το οποίο θα αποφανθεί βάσει του Διεθνούς Δικαίου.
Ο Ταγίπ ανέφερε ότι οι δύο ηγέτες «μοιράστηκαν τις σκέψεις τους», ενώ ο Κ. Μητσοτάκης δεν έκανε λόγο για «μοιρασιά» οτιδήποτε άλλου.
Αυτά ειπώθηκαν ενώπιον των ανοιχτών θυρών· τι συζητήθηκε όμως πίσω από τις κλειστές, ουδείς γνωρίζει.
Είναι βεβαίως αδύνατον η Τουρκία να έχει αποσύρει από την ατζέντα της τη διεκδίκηση ελέγχου ανατολικώς του 25ου Μεσημβρινού ή το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών κ.λπ. Το αμέσως επόμενο διάστημα θα καταδείξει αν βαδίζουμε προς ένα προαναγγελθέν και προσυμφωνημένο Βατερλώ ή όχι.
Η Τουρκία, πάντως, βρίσκεται σε κατάσταση «υπερεπέκτασης», με όλους τους κινδύνους που αυτό συνεπάγεται για την ίδια – αλλά και για την Ελλάδα, καθώς και για την Κύπρο.
Προς το παρόν, ο Ερντογάν παραμένει χαμογελαστός, αφήνοντας τους υπουργούς του να δείχνουν τα δόντια του…
ΠΗΓΗ: MILITAIRE .gr
MILITAIRE
Θερμή υποδοχή Ερντογάν στο Κάιρο, νέο κεφάλαιο στις σχέσεις Τουρκίας – Αιγύπτου
Εντυπωσιακή και υψηλού συμβολισμού υπήρξε η υποδοχή που επιφύλαξε ο Αιγύπτιος Πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ Αλ Σίσι στον Τούρκο ομόλογό του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος στις 4 Φεβρουαρίου πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στην Αίγυπτο, προκειμένου να συμμετάσχει στη δεύτερη συνεδρίαση του Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας Υψηλού Επιπέδου μεταξύ των δύο χωρών.
Στο πλαίσιο της επίσκεψης, οι δρόμοι του Καΐρου κοσμήθηκαν με αφίσες των δύο Προέδρων, ενώ η αυτοκινητοπομπή που μετέφερε τον Τούρκο Πρόεδρο χαρακτηρίστηκε από ιδιαίτερη μεγαλοπρέπεια. Ανάλογης επισημότητας ήταν και η υποδοχή του στο Προεδρικό Μέγαρο, όπου πραγματοποιήθηκαν κανονιοβολισμοί. Από την πλευρά του, ο Ερντογάν προσέφερε στον Σίσι μία λιμουζίνα Togg T10X, τουρκικής σχεδίασης και κατασκευής, μια πρακτική που ακολουθεί σε επισκέψεις ιδιαίτερης σημασίας για την Τουρκία.
Κατά τις εργασίες του Συμβουλίου υπογράφηκαν συνολικά επτά συμφωνίες, με πλέον κομβική τη στρατιωτική συμφωνία-πλαίσιο. Η συγκεκριμένη συμφωνία συνιστά ένα νομικό και στρατηγικό κείμενο που καθορίζει τις βασικές αρχές, τους όρους και τις διαδικασίες για μελλοντική συνεργασία, προμήθειες αμυντικού υλικού ή επιχειρησιακές δράσεις μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών, είτε πρόκειται για κράτη είτε για οργανισμούς. Λειτουργεί ως βάση για τη σύναψη μεταγενέστερων εκτελεστικών συμφωνιών, παρέχοντας ευελιξία και επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα. Οι σχέσεις Αιγύπτου και Τουρκίας εισέρχονται πλέον σε φάση ουσιαστικής εξομάλυνσης και στρατηγικής αναβάθμισης, αφήνοντας πίσω τους μια δεκαετία έντασης που επιβάρυνε τις διμερείς επαφές. Το ενδιαφέρον των δύο πλευρών στρέφεται πλέον στην ενίσχυση της οικονομικής συνεργασίας, στην ενεργειακή σύγκλιση, στην ανάπτυξη της αμυντικής βιομηχανίας, καθώς και στον συντονισμό σε περιφερειακά ζητήματα όπως η Λιβύη, η Γάζα και το Σουδάν.
Παρά τη θετική δυναμική, η προσέγγιση Άγκυρας – Καΐρου γεννά προβληματισμό ως προς τις πιθανές μεταβολές των ισορροπιών στην ανατολική Μεσόγειο, οι οποίες ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά τις σχέσεις της Αιγύπτου με τη χώρα μας. Υπενθυμίζεται ότι το 2020 Ελλάδα και Αίγυπτος υπέγραψαν συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ, η οποία αφορούσε «μερική οριοθέτηση» μεταξύ του 26ου και του 28ου μεσημβρινού, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικών διαβουλεύσεων για το υπόλοιπο τμήμα. Αντιθέτως, η Τουρκία επιδιώκει συστηματικά την υπογραφή συμφωνίας ΑΟΖ με την Αίγυπτο, προβάλλοντας ως δέλεαρ την παραχώρηση μεγαλύτερης θαλάσσιας έκτασης σε σχέση με εκείνη που εξασφάλισε το Κάιρο μέσω της συμφωνίας με την Αθήνα.
ΠΗΓΗ: MILITAIRE. gr
MILITAIRE
Ρωσικές καταγγελίες για στρατιωτική ενίσχυση του NATO στην Αρκτική
-
Off the Record1 month agoΗ ττενέκκα και το ΕΛΑΜ…
-
Off the Record1 month agoΣΥΚΑΣ: Πολιορκία κομμάτων για να είναι υποψήφιος – Λευκωσιάτικη δημοσκόπηση
-
ΠΟΛΙΤΙΚΗ3 weeks agoΣυντάξεις για ψηφοθηρία: Κρατικό έγκλημα με χρονόμετρο
-
Off the Record1 month agoΑνθρωποφαγία από το ΔΗΣΥ καταγγέλλει ο Τορναρίτης
-
Off the Record3 weeks agoΑργίες à la carte: κόλλησε ο Κουλάς του ΔηΣυ όταν ρωτήθηκε για τον δήμαρχο Αγίας Νάπας
-
Behind Politics6 days agoBehind Politics | Επεισόδιο 2: Γιώργος Μαυρουδής, Σάββατο 21/02 στις 7μμ
-
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ3 weeks agoBloomberg: Διεθνής κυβερνοεπίθεση πλήττει δεκάδες χώρες – Στο κάδρο και η Κύπρος
-
Off the Record2 weeks agoΞεσηκωμός στον Μαζωτό για Μονάδα Αφαλάτωσης
-
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ3 weeks agoΜε ψήφους 5-3 απορρίφθηκε η αίτηση Βαρωσιώτου – Προσφυγή στο ΕΔΑΔ
-
Off the Record2 weeks agoΤο Trident περιμένει ακόμη — και αυτή τη φορά περιμένει εμάς

