Κρίσιμα τετ α τετ σε Νέα Υόρκη και Άγκυρα: οι συναντήσεις που χαράσσουν τη συνέχεια στο Κυπριακό

Σε Νέα Υόρκη και Άγκυρα στρέφεται σήμερα το διπλωματικό ενδιαφέρον γύρω από το Κυπριακό, καθώς δύο παράλληλες συναντήσεις αναμένεται να επηρεάσουν τον σχεδιασμό των επόμενων κινήσεων. Από τη μία, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες έχει την πρώτη κατ’ ιδίαν επαφή με τον νέο Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν, ενώ την ίδια ώρα στην τουρκική πρωτεύουσα πραγματοποιείται το τετ α τετ του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Έλληνα Πρωθυπουργό Κυριάκος Μητσοτάκης.

Οι δύο αυτές επαφές αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς παραμένει ανοικτό το ενδεχόμενο σύγκλησης νέας πολυμερούς διάσκεψης για το Κυπριακό. Τα Ηνωμένα Έθνη επιδιώκουν, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, να προηγηθεί ουσιαστική προετοιμασία και συμφωνία σε συγκεκριμένα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, ώστε μια επόμενη άτυπη συνάντηση να έχει πραγματικές προοπτικές προόδου.

Το πλαίσιο αυτό επιβεβαιώθηκε και μετά την κοινή συνάντηση Νίκος Χριστοδουλίδης – Ολγκίν – Ερχιουρμάν στις 28 Ιανουαρίου, καθώς και από τις δημόσιες τοποθετήσεις της Προσωπικής Απεσταλμένης του ΟΗΕ, οι οποίες κατέδειξαν τη βούληση για συγκεκριμένα βήματα πριν από οποιαδήποτε νέα διάσκεψη.

Ο Γκουτέρες ακούει τις θέσεις Ερχιουρμάν

Η συνάντηση Γκουτέρες–Ερχιουρμάν στη Νέα Υόρκη, όπως ανέφερε ο εκπρόσωπος Τύπου του ΟΗΕ Στεφάν Ντουζαρίκ, αποτελεί αφενός μια πρώτη γνωριμία του Γενικού Γραμματέα με τον νέο ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας και αφετέρου ευκαιρία για ανταλλαγή απόψεων γύρω από το Κυπριακό.

Ο Αντόνιο Γκουτέρες αναμένεται να ακούσει απευθείας τις θέσεις του Τουφάν Ερχιουρμάν για τη μεθοδολογία και το περιεχόμενο των επόμενων βημάτων. Υπενθυμίζεται ότι μετά την εκλογή του τον περασμένο Οκτώβριο, ο Ερχιουρμάν είχε θέσει τέσσερις βασικές προϋποθέσεις για επανέναρξη των συνομιλιών: αποδοχή της πολιτικής ισότητας από την ελληνοκυπριακή πλευρά ως δεδομένου και όχι αντικείμενο διαπραγμάτευσης, καθορισμό σαφούς χρονοδιαγράμματος ώστε οι συνομιλίες να μην παραμένουν ανοικτού τέλους, μη επαναφορά θεμάτων που είχαν ήδη συμφωνηθεί στον προηγούμενο γύρο, καθώς και εγγυήσεις για το αποτέλεσμα της διαδικασίας, ακόμη και σε περίπτωση νέου ναυαγίου, ώστε – όπως υποστηρίζει – οι Τουρκοκύπριοι να μην παραμείνουν εγκλωβισμένοι στο υφιστάμενο στάτους κβο.

Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι θα παρουσιάσει στον Γενικό Γραμματέα τόσο τις προσδοκίες του όσο και τις εισηγήσεις του για μια διαφορετική προσέγγιση, με στόχο τη δημιουργία κλίματος λύσης και την αποφυγή επανάληψης των αδιεξόδων του παρελθόντος.

Ερντογάν–Μητσοτάκης: συνάντηση μετά από 17 μήνες

Παράλληλα, στην Άγκυρα, το Κυπριακό αναμένεται να τεθεί στο τραπέζι της συνάντησης Ερντογάν–Μητσοτάκη. Πρόκειται για το πρώτο τετ α τετ των δύο ηγετών μετά από δεκαεπτά μήνες, καθώς η τελευταία τους επαφή είχε γίνει στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, τον Σεπτέμβριο του 2024.

Λίγες ημέρες πριν από τη σημερινή συνάντηση, είχε προηγηθεί τηλεφωνική επικοινωνία του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας με τον Έλληνα Πρωθυπουργό, με αντικείμενο τον συντονισμό των κινήσεων και την ανταλλαγή απόψεων για τις τελευταίες εξελίξεις στο Κυπριακό.

Νίκος Χριστοδουλίδης και Κυριάκος Μητσοτάκης επανεπιβεβαίωσαν την κοινή προσέγγιση Κύπρου και Ελλάδας υπέρ της επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων από το σημείο όπου διακόπηκαν, στη βάση των ψηφισμάτων των Ηνωμένων Εθνών, του διεθνούς δικαίου και του ευρωπαϊκού κεκτημένου, με στόχο μια βιώσιμη και λειτουργική λύση.

Η πρόταση πέντε σημείων

Στο πλαίσιο αυτό, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει θέσει ενώπιον του Τουφάν Ερχιουρμάν συγκεκριμένη πρόταση πέντε σημείων, κατά τη συνάντησή τους στις 28 Ιανουαρίου.

Η πρόταση προβλέπει, μεταξύ άλλων, επαναβεβαίωση της συμφωνημένης βάσης λύσης, σε συνέχεια και του κοινού ανακοινωθέντος της 11ης Δεκεμβρίου, με ρητή αναφορά στην πολιτική ισότητα όπως αυτή αποτυπώνεται στα σχετικά ψηφίσματα του ΟΗΕ.

Παράλληλα, εισηγείται όπως τα Ηνωμένα Έθνη συγκεντρώσουν και κοινοποιήσουν στις δύο κοινότητες τις συγκλίσεις μέχρι το Κραν Μοντανά που αφορούν την εσωτερική πτυχή, ενώ οι συγκλίσεις για τα εξωτερικά ζητήματα να τεθούν ενώπιον και των πέντε εμπλεκόμενων μερών, ώστε όσα σημεία χαίρουν ευρύτερης αποδοχής να παραμείνουν στο τελικό έγγραφο.

Με βάση αυτό το πλαίσιο, προτείνεται η σύγκληση διευρυμένης διάσκεψης από τον Γενικό Γραμματέα, όπου θα ανακοινωθεί επίσημα η επανέναρξη των συνομιλιών, καθώς και το άνοιγμα τεσσάρων νέων οδοφραγμάτων – Κόκκινα, Λουρουτζίνα, Μια Μηλιά και Αθηένου–Αγλαντζιά – όπως είχε εισηγηθεί ο ΟΗΕ στη διάσκεψη του Ιουλίου. Στο ίδιο τραπέζι, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης έχει δηλώσει έτοιμος να ανακοινώσει και πρόσθετα μονομερή μέτρα προς όφελος των Τουρκοκυπρίων.

Οι σημερινές επαφές σε Νέα Υόρκη και Άγκυρα δεν αναμένεται να φέρουν άμεσες αποφάσεις. Ωστόσο, θεωρούνται καθοριστικές για τη διαμόρφωση του κλίματος και της μεθοδολογίας που θα ακολουθηθεί το επόμενο διάστημα, σε μια συγκυρία όπου το Κυπριακό επιχειρεί εκ νέου να επιστρέψει στην τροχιά ουσιαστικών διαπραγματεύσεων.