Η ανέγερση νέων εγκαταστάσεων, η αναβάθμιση υφιστάμενων υποδομών, καθώς και συζητήσεις για αμυντικό εξοπλισμό και εκπαίδευση προσωπικού, περιλαμβάνονται μεταξύ των πρωτοβουλιών που προωθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες στην Κύπρο, στο πλαίσιο της διμερούς αμυντικής συνεργασίας.

Τα επόμενα βήματα σε όλο το φάσμα της συνεργασίας ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Κυπριακή Δημοκρατία αποτυπώνονται σε αμερικανικό σημείωμα, το περιεχόμενο του οποίου εξασφάλισε ο «Φ». Οι τέσσερις βασικοί άξονες που περιγράφονται στο έγγραφο αφορούν:

Αμυντικές υποδομές και εξοπλισμό.

Στρατιωτική εκπαίδευση.

Πρόγραμμα στρατιωτικής συνεργασίας.

Σε ό,τι αφορά τις αμυντικές υποδομές, η προσοχή εστιάζεται σε τρία κομβικά σημεία:
την Αεροπορική Βάση Πάφου, με στόχο την αναβάθμισή της ώστε να μπορεί να χρησιμοποιείται επιχειρησιακά από την Κυπριακή Αεροπορία, αλλά και από την ΕΕ και το ΝΑΤΟ,
τη Ναυτική Βάση στο Μαρί και την κατασκευή ελικοδρομίου,
καθώς και το ΚΕΝ Λάρνακας, όπου προβλέπεται η δημιουργία εγκατάστασης πολλαπλών χρήσεων.

Σε επίπεδο αμυντικού εξοπλισμού ξεχωρίζει η πρώτη επίσκεψη, εντός του μήνα, αντιπροσωπείας του DSCA, με σκοπό την ενημέρωση των κυπριακών αρχών για τα προγράμματα FMS και EDA.

Όσον αφορά τη στρατιωτική εκπαίδευση, ανοίγει πλέον το West Point για Κύπριους στρατιωτικούς, καθώς και η στρατιωτική αεροπορική ακαδημία. Πέρσι η Κύπρος είχε για πρώτη φορά πρόσβαση στη Ναυτική Ακαδημία και από φέτος το πλαίσιο αυτό διευρύνεται. Στο πρόγραμμα κρατικής συνεργασίας συνεχίζονται οι δράσεις κατάρτισης, με ιδιαίτερη έμφαση στην εκπαίδευση αεροπυρόσβεσης.

Σημαντικές οι χρηματοδοτήσεις για αμυντικές υποδομές
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη χρηματοδότηση από αμερικανικής πλευράς, ώστε η Κύπρος να μπορέσει να προχωρήσει στην αναβάθμιση των αμυντικών της εγκαταστάσεων. Η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ στην Ευρώπη χρηματοδότησε συνολική αξιολόγηση των υποδομών στην Αεροπορική Βάση «Ανδρέας Παπανδρέου», με στόχο την εκπόνηση μακροπρόθεσμων σχεδίων επέκτασης που θα εξυπηρετούν τόσο τις ανάγκες της Κυπριακής Πολεμικής Αεροπορίας όσο και τις επιχειρήσεις εταίρων της ΕΕ και του ΝΑΤΟ.

Όπως είχε αποκαλύψει ο «Φ» τον περασμένο Αύγουστο, Αμερικανοί ειδικοί με έδρα τη Φρανκφούρτη επισκέφθηκαν δύο φορές την Κύπρο για αυτοψία στην αεροπορική βάση και διαμόρφωσαν τα σχέδιά τους σε συνεργασία με τις κυπριακές αρχές.

Παράλληλα, η NAVFAC χρηματοδότησε την κατασκευή εγκατάστασης πολλαπλών χρήσεων στο ΚΕΝ Λάρνακας και την ανέγερση ελικοδρομίου στη Ναυτική Βάση «Ευάγγελος Φλωράκης».

Σύμφωνα με το αμερικανικό σημείωμα, οι επενδύσεις αυτές επιτρέπουν την άμεση διεξαγωγή ασκήσεων και επιχειρήσεων που σχετίζονται με εκκενώσεις αμάχων, διαχείριση κρίσεων και άλλες δραστηριότητες που στηρίζουν το πρόγραμμα «Εστία» και εθνικά σχέδια της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ο λειτουργικός έλεγχος των υποδομών, η αξία των οποίων ανέρχεται σε εκατομμύρια δολάρια, θα παραμείνει στην κυπριακή πλευρά.

Το κυπριακό ενδιαφέρον για αμυντικές πωλήσεις
Εντός Ιανουαρίου αναμένεται η πρώτη επίσκεψη αντιπροσωπείας του DSCA, με σεμινάριο ενημέρωσης για τα προγράμματα FMS και EDA. Οι συζητήσεις για συμμετοχή στο πρόγραμμα «Ξένων Στρατιωτικών Πωλήσεων» βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο και αφορούν, μεταξύ άλλων, την απόκτηση στρατιωτικών φορτηγών μεταφοράς με μειωμένο κόστος.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται σχέδια για την επέκταση της Αεροπορικής Βάσης Παπανδρέου και το λογισμικό SAROPS, που θα ενισχύσει τις δυνατότητες έρευνας και διάσωσης του JRCC.

Πρώτοι Κύπριοι στο West Point
Το πρόγραμμα IMET συνεχίζεται με επιτυχία, με περίπου 30 Κύπριους φοιτητές ετησίως να εκπαιδεύονται σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ. Για το ακαδημαϊκό έτος 2026, η Κύπρος μπορεί να υποβάλει υποψηφίους στο West Point, στη Ναυτική Ακαδημία και στην Ακαδημία Πολεμικής Αεροπορίας, εξέλιξη που θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική.

Πολυεπίπεδη εφαρμογή του προγράμματος κρατικής συνεργασίας
Οι Εθνικές Φρουρές Νιου Τζέρσεϊ και Κύπρου συνεργάζονται σε τομείς όπως η εξουδετέρωση εκρηκτικών, η εκπαίδευση ιατρικής μάχης, οι στρατιωτικές πληροφορίες και η κυβερνοάμυνα. Παράλληλα, αναπτύσσεται συνεργασία για ανταλλαγή τεχνογνωσίας στην αεροπυρόσβεση και στις πολιτικοστρατιωτικές επιχειρήσεις.

Σημαντικά βήματα αναβάθμισης
Η συνολική εικόνα καταδεικνύει πρόοδο αλλά και προοπτικές περαιτέρω εμβάθυνσης της συνεργασίας, με τη Λευκωσία να εκλαμβάνει το αμερικανικό σημείωμα ως ψήφο εμπιστοσύνης προς τις κυπριακές αμυντικές επιλογές.

Οι πολιτικές προεκτάσεις της συνεργασίας
Σε μια περίοδο διεθνών αναταράξεων, η Κύπρος αναδεικνύεται σε στρατηγικό πλεονέκτημα για τις ΗΠΑ, προσφέροντας γεωγραφική πρόσβαση στη Μέση Ανατολή, κρίσιμες λιμενικές και αεροπορικές εγκαταστάσεις, ανθρωπιστικούς διαδρόμους και ευελιξία σε επιχειρήσεις εκκένωσης.

Τα οφέλη για την Κύπρο
Για τη Λευκωσία τα οφέλη υπερβαίνουν τον αμυντικό τομέα, ενισχύοντας τον γεωστρατηγικό ρόλο της χώρας και δημιουργώντας οικονομικές προοπτικές, ακόμη και εκτός πλαισίου ΝΑΤΟ.

Η παρούσα δυναμική ξεκίνησε το 2024 με την επίσκεψη Χριστοδουλίδη στον Λευκό Οίκο και τη συνάντηση με τον Τζο Μπάιντεν, ενώ κορυφώθηκε με τη θεσμοθέτηση Στρατηγικού Διαλόγου τον Οκτώβριο του ίδιου έτους. Ένα χρόνο αργότερα, τον Νοέμβριο του 2025, ο Κωνσταντίνος Κόμπος επισκέφθηκε εκ νέου την Ουάσιγκτον, επιβεβαιώνοντας τη συνέχεια και τη σταθερότητα των διμερών σχέσεων.

ΠΗΓΗ: PHILENEWS .cy

Του ΔΗΜΗΤΡΗ Γ. ΑΠΟΚΗ* – Αθήνα

Πριν λίγες ώρες, πολλαπλές εκρήξεις ταρακούνησαν το Καράκας και άλλες περιοχές της Βενεζουέλας, με την κυβέρνηση Μαδούρο να κατηγορεί τις Ηνωμένες Πολιτείες για επιθέσεις σε πολιτικές και στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Οι επιθέσεις έγινα σε κρίσιμα σημεία όπως το Φορτ Τιούνα και η Αεροπορική Βάση Λα Καρλότα, συνοδευόμενες από πτήσεις αεροσκαφών σε χαμηλό ύψος και σειρήνες αεροπορικού συναγερμού.

Ο Πρόεδρος Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις συνέλαβαν τον Nicolás Maduro μαζί με τη σύζυγό του και τους μετέφεραν εκτός χώρας, χαρακτηρίζοντας την επιχείρηση ως «μεγάλης κλίμακας επίθεση» που ολοκληρώθηκε με επιτυχία σε συνεργασία με τις αρχές επιβολής του νόμου των ΗΠΑ.

• Αυτή η επιχείρηση σηματοδοτεί σημαντική κλιμάκωση στις σχέσεις ΗΠΑ-Βενεζουέλας, υποδηλώνοντας τη δογματική αλλαγή στην Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας (NSS) των ΗΠΑ και στέλνοντας σαφή μηνύματα προς παγκόσμιους αντιπάλους όπως η Κίνα, η Ρωσία, το Ιράν και η Κούβα.

Η σύλληψη και απομάκρυνση του Μαδούρο ενισχύει αυτή την κλιμάκωση, αποτελώντας κομβικό σημείο στην προσπάθεια αποσταθεροποίησης του καθεστώτος.

Αυτή η επίθεση υποδηλώνει επιστροφή σε μια πιο επιθετική προσέγγιση «America First», βασισμένη στο Δόγμα Μονρόε, το οποίο ιστορικά θεωρούσε τη Λατινική Αμερική ως σφαίρα επιρροής των ΗΠΑ.

• Οι συμμαχίες της Βενεζουέλας με αντίπαλες δυνάμεις – η στρατιωτική παρουσία της Ρωσίας, οι οικονομικές επενδύσεις της Κίνας που υπερβαίνουν τα 60 δισεκατομμύρια δολάρια, οι συνεργασίες πετρελαίου με το Ιράν και η στενή σχέση με την Κούβα – ενοχλούσαν εδώ και καιρό την Ουάσινγκτον.

Στοχεύοντας στρατιωτικά assets και καταλήγοντας στη σύλληψη του Μαδούρο, οι ΗΠΑ φαίνεται να επιδιώκουν αποσταθεροποίηση του καθεστώτος, ασφάλεια πόρων (η Βενεζουέλα κατέχει τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου παγκοσμίως) και αντιμετώπιση ξένης επιρροής.

Αυτό ευθυγραμμίζεται με την προ της επίθεσης συγκέντρωση 15.000 στρατευμάτων και ναυτικών δυνάμεων στην Καραϊβική από τον Τραμπ, παρουσιάζοντας την ενέργεια ως μέρος ευρύτερης εκστρατείας κατά της ναρκοδιακίνησης και της λαθρεμπορίας, που έχει ήδη προκαλέσει πάνω από 115 θανάτους από επιθέσεις σε σκάφη.

• Στρατηγικά, αυτή η επιχείρηση μπορεί να επαναπροσδιορίσει τις προτεραιότητες της NSS, ανυψώνοντας την ασφάλεια του ημισφαιρίου σε κεντρικό πυλώνα.
• Μια επιτυχής παρέμβαση, όπως η σύλληψη Μαδούρο, μπορεί να εξασφαλίσει αλυσίδες εφοδιασμού, να μειώσει πιέσεις μετανάστευσης (πάνω από 7 εκατομμύρια Βενεζουελάνοι έχουν φύγει από το 2014) και να ενισχύσει την ενεργειακή ανεξαρτησία εν μέσω παγκόσμιας αστάθειας πετρελαίου.

Ωστόσο, εγκυμονεί κινδύνους υπερεπέκτασης: οι δυνάμεις των ΗΠΑ είναι ήδη τεντωμένες σε υποστήριξη Ουκρανίας, επιχειρήσεις Μέσης Ανατολής και αποτροπή στον Ειρηνικό. Οι Δημοκρατικοί στο Κογκρέσο έχουν επικρίνει τις επιθέσεις ως μη εξουσιοδοτημένη κλιμάκωση, με πρόταση ψηφισμάτων για περιορισμό περαιτέρω ενεργειών.

Η δήλωση έκτακτης ανάγκης και σχέδια κινητοποίησης του Μαδούρο μπορεί να εμπλέξουν υποστήριξη από Κούβα ή Ρωσία, περιπλέκοντας τους στόχους των ΗΠΑ και αυξάνοντας τα κόστη άμυνας – ωστόσο, η σύλληψή του περιορίζει σημαντικά αυτές τις δυνατότητες αντίστασης.

• Σε όρους NSS, αυτό υπογραμμίζει μετάβαση προς «ειρήνη μέσω ισχύος», δίνοντας προτεραιότητα σε κινητικές ενέργειες έναντι διπλωματίας, που μπορεί να τεντώσει συμμαχίες του ΝΑΤΟ επιφυλακτικές απέναντι στη μονομερή δράση των ΗΠΑ.

Το μήνυμα της επίθεσης προς τους παγκόσμιους αντιπάλους είναι βαθύ, ενισχύοντας την αμερικανική κυριαρχία στο διεθνές σύστημα και αποτρέποντας πολυπολικές προκλήσεις.

Προς την Κίνα, σηματοδοτεί μη ανοχή σε εισχωρήσεις στην πίσω αυλή της Αμερικής, υπονοώντας παρόμοια αποφασιστικότητα στην Ασία. Ο ρόλος του Πεκίνου ως μεγαλύτερου πιστωτή της Βενεζουέλας, με τεράστια συμφέροντα σε πετρέλαιο και υποδομές, τοποθετεί τον Μαδούρο ως αντίβαρο στην αμερικανική ηγεμονία.

• Διαταράσσοντας αυτούς τους δεσμούς μέσω βίας, η Ουάσινγκτον δηλώνει ετοιμότητα να υπερασπιστεί οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα, αντικατοπτρίζοντας πιθανά σενάρια για Ταϊβάν ή Νότια Κινεζική Θάλασσα.

Η στρατιωτικοποίηση αμφισβητούμενων νησιών και προκλητικές ασκήσεις της Κίνας μπορεί να αντιμετωπίσουν ενισχυμένες αμερικανικές αντιδράσεις εάν ο Μαδούρο αποδυναμωθεί, ενθαρρύνοντας συμμαχίες όπως το QUAD. Αντίθετα, ένα αδιέξοδο στη Βενεζουέλα μπορεί να εκθέσει αμερικανικές αδυναμίες, ενθαρρύνοντας το Πεκίνο να επιταχύνει πρωτοβουλίες παγκόσμιας επιρροής, υπονομεύοντας την τάξη βασισμένη σε κανόνες.

Προς τη Ρωσία, η ενέργεια εν μέσω του αδιεξόδου της στην Ουκρανία μεταφέρει ότι η προβολή ισχύος στο Δυτικό Ημισφαίριο θα αντιμετωπίσει άμεσες συνέπειες, αμφισβητώντας προσπάθειες της Μόσχας να διαρρήξει το μεταψυχροπολεμικό σύστημα. Η προμήθεια όπλων, πυραύλων S-300 και συμβούλων στη Βενεζουέλα καθιστά τη χώρα εφαλτήριο κατά της αμερικανικής ηγεμονίας.

• Οι επιθέσεις απειλούν άμεσα αυτά τα assets, υποδηλώνοντας ότι η Ρωσία δεν μπορεί να προβάλλει ισχύ ανεξέλεγκτα. Αυτό αντηχεί την αμερικανική υποστήριξη στην Ουκρανία, όπου αμερικανικά όπλα έχουν αμβλύνει ρωσικές προόδους. Ο Πούτιν μπορεί να δει παραλληλισμούς, φοβούμενος κλιμάκωση αμερικανικής εμπλοκής στην Ανατολική Ευρώπη.

Ο συγχρονισμός – εν μέσω σταματημένων ειρηνευτικών συνομιλιών Ουκρανίας – υποδηλώνει σκληρότερη στάση Τραμπ, πιθανώς συνδέοντας παραχωρήσεις Βενεζουέλας με ρωσικές αποχωρήσεις αλλού. Ωστόσο, κινδυνεύει κλιμάκωση: η Ρωσία μπορεί να ανταποδώσει οπλίζοντας δυνάμεις Βενεζουέλας ή με κυβερνοεπιθέσεις σε αμερικανικές υποδομές.

Το Ιράν λαμβάνει παρόμοιο μήνυμα αποτροπής. Οι ανταλλαγές drone και πετρελαίου με τη Βενεζουέλα παρακάμπτουν αμερικανικές κυρώσεις, υποστηρίζοντας και τα δύο καθεστώτα κατά της απομόνωσης. Η επίθεση διαταράσσει αυτόν τον άξονα, προειδοποιώντας το Ιράν κατά επέκτασης δικτύου proxies στη Λατινική Αμερική, όπου λειτουργούν ομάδες όπως η Χεζμπολάχ.

• Ο Πρωθυπουργός Νετανιάχου έχει δηλώσει ότι το Ιράν εξάγει τρομοκρατία στη Βενεζουέλα σε συνεργασία με το καθεστώς Μαδούρο, τονίζοντας κινδύνους για την ασφάλεια του ημισφαιρίου. Εν μέσω εντάσεων Μέσης Ανατολής – ισραηλινές επιθέσεις σε ιρανικά assets και αμερικανική ναυτική παρουσία στον Κόλπο – αυτό υπογραμμίζει ετοιμότητα Ουάσινγκτον για προληπτικές απειλές παγκοσμίως.

Για το Ιράν, που επιδιώκει πυρηνικές φιλοδοξίες ή υποστηρίζει επιθέσεις Χούθι σε ναυτιλία, η επίθεση στη Βενεζουέλα σηματοδοτεί πιθανές κινητικές αμερικανικές απαντήσεις, ενθαρρύνοντας ίσως αποκλιμάκωση ή ενισχυμένες συμμαχίες με Κίνα και Ρωσία.

Ιδιαίτερα κρίσιμο είναι το μήνυμα προς την Κούβα, τον στενότερο σύμμαχο της Βενεζουέλας στην περιοχή. Η Αβάνα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από φθηνό πετρέλαιο Βενεζουέλας για την ενέργειά της, ενώ χιλιάδες Κουβανοί ιατροί και στρατιωτικοί/πληροφοριακοί σύμβουλοι βρίσκονται στη Βενεζουέλα.

• Η αποσταθεροποίηση ή πτώση του Μαδούρο θα μπορούσε να διακόψει αυτές τις ροές, επιδεινώνοντας την οικονομική κρίση στην Κούβα και θέτοντας σε κίνδυνο Κουβανούς πολίτες.

Ο Πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ κατήγγειλε αμέσως την επίθεση ως «εγκληματική» και «κρατικό τρομοκρατία», καλώντας για διεθνή καταδίκη. Αυτό το μήνυμα ενισχύει την αποτροπή κατά της Κούβας, υπενθυμίζοντας ιστορικές εντάσεις (όπως η Κρίση των Πυραύλων) και προειδοποιώντας ότι η υποστήριξη αντιπάλων καθεστώτων στο ημισφαίριο δεν θα γίνει ανεκτή, ενισχύοντας την αμερικανική ηγεμονία στην Καραϊβική.

• Συμπερασματικά, η αμερικανική επίθεση στη Βενεζουέλα, που κορυφώθηκε με τη σύλληψη και απομάκρυνση του Μαδούρο όπως ανακοίνωσε ο Πρόεδρος Τραμπ, αντιπροσωπεύει κομβική εξέλιξη στην NSS, δίνοντας έμφαση σε προληπτική υπεράσπιση ημισφαιρικών συμφερόντων εν μέσω ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων.

Προβάλλει ισχύ προς Κίνα, Ρωσία, Ιράν και Κούβα, αποτρέποντας παγκόσμιες φιλοδοξίες τους δείχνοντας αμερικανική αποφασιστικότητα. Ωστόσο, η επιτυχία εξαρτάται από αποφυγή παρατεταμένης σύγκρουσης, που μπορεί να υπονομεύσει αξιοπιστία και πόρους.

Καθώς ξεδιπλώνονται διεθνείς αντιδράσεις, αυτή η ενέργεια μπορεί να επαναπροσδιορίσει πολυπολικές δυναμικές, είτε ενισχύοντας αμερικανική πρωτοκαθεδρία είτε επιταχύνοντας συμμαχίες αντιπάλων.

* Ο Δημήτρης Γ. Απόκης, είναι Διεθνολόγος, με ειδίκευση στην Αμερικανική Εξωτερική Πολιτική, Γεωπολιτική και Διεθνή Οικονομία. Απόφοιτος των πανεπιστημίων The American University, School of International Service, και The Johns Hopkins University, The Paul H. Nitze, School of Advanced International Studies της Ουάσιγκτον. Είναι μέλος του The International Institute for Strategic Studies, του Λονδίνου. Ως Δημοσιογράφος, υπήρξε επί σειρά ετών διαπιστευμένος ανταποκριτής στο Λευκό Οίκο, στο Στέητ Ντιπάρτμεντ και στο Αμερικανικό Πεντάγωνο.