Η αξιολόγηση της αξιοπιστίας και της αποτελεσματικότητας του έργου του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, ο οποίος ολοκληρώνει τη δεύτερη θητεία του στην ηγεσία του Οργανισμού, αποτελεί αντικείμενο έντονης διεθνούς συζήτησης. Η θητεία του έχει σημαδευτεί από μεγάλες διεθνείς κρίσεις, πολέμους και σοβαρές ανθρωπιστικές καταστροφές, αλλά και από την αδυναμία του ΟΗΕ να επιβάλει αποτελεσματικά λύσεις σε πολλές από αυτές.

Οι επικριτές του Γκουτέρες, μεταξύ των οποίων διεθνείς αναλυτές και κράτη-μέλη του ΟΗΕ, υποστηρίζουν ότι ο Οργανισμός εμφανίστηκε σε αρκετές περιπτώσεις παράλυτος μπροστά σε μεγάλες γεωπολιτικές κρίσεις. Η αδυναμία του Συμβουλίου Ασφαλείας να καταλήξει σε αποτελεσματικές αποφάσεις, λόγω κυρίως των διαφορετικών συμφερόντων των ισχυρών κρατών, αποτελεί ασφαλώς θεσμικό πρόβλημα. Ωστόσο, αυτό δεν απαλλάσσει τον Γενικό Γραμματέα από την πολιτική ευθύνη να υπερασπίζεται με συνέπεια τις αρχές του διεθνούς δικαίου και τις αποφάσεις του ίδιου του Οργανισμού.

Στην περίπτωση της Κύπρου, το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Για δεκαετίες, η Κυπριακή Δημοκρατία βρίσκεται αντιμέτωπη με τις συνέπειες της τουρκικής εισβολής και κατοχής, ενώ οι παραβιάσεις και οι εντάσεις στη νεκρή ζώνη επανέρχονται κατά διαστήματα στην επικαιρότητα. Η κριτική προς τον Γκουτέρες είναι ότι δεν υπήρξε πάντοτε η ίδια σαφήνεια και αποφασιστικότητα στις δημόσιες τοποθετήσεις του όταν επρόκειτο για τουρκικές ενέργειες που αφορούσαν την Κύπρο.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται ένα από τα βασικά προβλήματα αξιοπιστίας της πολιτικής του. Όταν ο Γενικός Γραμματέας επικαλείται το διεθνές δίκαιο σε άλλες διεθνείς κρίσεις, είναι εύλογο να αναμένει κανείς την ίδια συνέπεια και όταν το ζήτημα αφορά την Κύπρο. Το διεθνές δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά, ανάλογα με τις γεωπολιτικές ισορροπίες ή το πολιτικό κόστος που συνεπάγεται κάθε δημόσια τοποθέτηση.

Ο χαρακτηρισμός «Πόντιος Πιλάτος» χρησιμοποιείται εδώ πολιτικά, για να περιγράψει μια στάση αποφυγής ανάληψης σαφούς θέσης μπροστά σε δύσκολα ζητήματα. Και είναι ακριβώς αυτή η στάση που δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκε το Κυπριακό κατά τη διάρκεια της θητείας του. Για μεγάλο χρονικό διάστημα μετά το ΚρανΜοντανά, η διαδικασία παρέμεινε ουσιαστικά παγωμένη. Και τώρα, προς το τέλος της θητείας του, ο Γκουτέρες επανέρχεται ενεργότερα στο Κυπριακό, επιχειρώντας να επαναφέρει τις δύο πλευρές σε τροχιά διαλόγου.

Η προσπάθεια για επανέναρξη των συνομιλιών είναι ασφαλώς θεμιτή και ευπρόσδεκτη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να παραγνωρίζονται οι ευθύνες, οι ανησυχίες και τα διδάγματα της προηγούμενης δεκαετίας. Οποιαδήποτε νέα πρωτοβουλία των Ηνωμένων Εθνών πρέπει να στηρίζεται σε σαφείς αρχές, σεβασμό των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας και πλήρη προσήλωση στο διεθνές δίκαιο.

Το ίδιο ισχύει και για τη δημόσια ρητορική του Γενικού Γραμματέα. Όταν ο ίδιος καταδικάζει στρατιωτικές επιδρομές σε άλλες χώρες και υπογραμμίζει την ανάγκη σεβασμού της εθνικής κυριαρχίας και του διεθνούς δικαίου, είναι απολύτως εύλογο να τίθεται το ερώτημα γιατί δεν επιδεικνύεται αντίστοιχη πολιτική σαφήνεια απέναντι στην κατοχή τμήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η Κύπρος δεν ζητά προνομιακή μεταχείριση. Ζητά συνέπεια. Ζητά το διεθνές δίκαιο να έχει την ίδια αξία για όλους και να μην προσαρμόζεται στις εκάστοτε γεωπολιτικές σκοπιμότητες.

Ο Γκουτέρες θα κριθεί τελικά όχι μόνο από τις πρωτοβουλίες που ανέλαβε, αλλά και από όσα απέφυγε να πει ή να πράξει. Και στην περίπτωση του Κυπριακού, η κριτική παραμένει αυστηρή: ένας Γενικός Γραμματέας που θέλει να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στη λύση ενός διεθνούς προβλήματος δεν μπορεί να εμφανίζεται επιλεκτικός στην υπεράσπιση των αρχών που υποτίθεται ότι υπηρετεί. Η αξιοπιστία του ΟΗΕ στην Κύπρο θα εξαρτηθεί από το κατά πόσον οι αρχές αυτές εφαρμόζονται με συνέπεια, χωρίς δύο μέτρα και δύο σταθμά.

ΤΟΥ ΚΡΙΣ ΜΙΧΑΗΛ

Υπάρχουν κρίσεις που τις ζούμε έντονα και άλλες που τις αποφεύγουμε χωρίς καν να το καταλάβουμε. Οι δεύτερες σπάνια απασχολούν τη δημόσια συζήτηση. Κι όμως, συχνά αυτές είναι που δείχνουν την πραγματική αντοχή μιας μικρής οικονομίας.

Το 2026 η παγκόσμια αγορά ενέργειας δοκιμάστηκε όσο λίγες φορές στη σύγχρονη ιστορία της. Με την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, η ναυσιπλοΐα στο Στενό του Χορμούζ διακόπηκε ουσιαστικά. Από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας έκανε λόγο για τη μεγαλύτερη διαταραχή εφοδιασμού στην ιστορία της αγοράς αργού. Οι τιμές εκτινάχθηκαν, ξεπερνώντας σε στιγμές τα εκατό δολάρια το βαρέλι.

Για μια χώρα όπως η Κυπριακή Δημοκρατία, που καλύπτει σχεδόν όλες τις ανάγκες της σε υγρά καύσιμα μέσω εισαγωγών, ένα τέτοιο σοκ δεν είναι μια αφηρημένη είδηση από τα διεθνή. Το νιώθουμε. Το βλέπουμε στο κόστος των μεταφορών, στην τιμή του ρεύματος, στο καθημερινό καλάθι του νοικοκυριού. Οι μικρές οικονομίες που εξαρτώνται πλήρως από εισαγωγές είναι εκείνες που εκτίθενται πρώτες και πιο σκληρά.

Κι όμως, η κρίση δεν κατέληξε στο χειρότερο σενάριο. Ένας από τους λόγους, λιγότερο προβεβλημένος αλλά ουσιώδης, βρισκόταν πολύ μακριά από τη Μεσόγειο.

Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Wall Street Journal, οι κινεζικές εισαγωγές αργού υποχώρησαν από περίπου έντεκα εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα σε 7,8 εκατομμύρια τον Μάιο. Η μείωση αυτή αγγίζει τα τρία εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Είναι, δηλαδή, όσο καταναλώνουν μαζί η Γαλλία και η Ιταλία. Ως ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο, η Κίνα επηρεάζει καθοριστικά τη ζήτηση που διαμορφώνει τη διεθνή τιμή. Αυτή η υποχώρηση αφαίρεσε πίεση από μια αγορά που ήδη ασφυκτιούσε.

Οι λόγοι πίσω από τη μείωση είναι δομικοί, όχι συγκυριακοί. Αποθέματα που είχαν συγκεντρωθεί έγκαιρα. Η ταχεία εξάπλωση των ηλεκτρικών οχημάτων. Η εκτεταμένη χρήση σιδηροδρομικών δικτύων υψηλής ταχύτητας. Η προσαρμογή της βιομηχανικής παραγωγής. Πρόκειται για αποτέλεσμα μακροχρόνιου σχεδιασμού και όχι στιγμιαίας απόφασης.

Δεν θα ισχυριστώ ότι η Κύπρος σώθηκε από μία και μόνη εξέλιξη. Η οικονομική σταθερότητα δεν είναι ποτέ έργο ενός παράγοντα. Θα πω όμως κάτι πιο ουσιώδες. Σε έναν βαθιά διασυνδεδεμένο κόσμο, οι αποφάσεις μιας μεγάλης οικονομίας στην άλλη άκρη της Ασίας φτάνουν αθόρυβα μέχρι το πρατήριο καυσίμων στη Λάρνακα και τον λογαριασμό ρεύματος στη Λευκωσία. Η συγκράτηση της ζήτησης από την πλευρά της Κίνας λειτούργησε σαν ανάχωμα. Έδωσε ανάσα σε οικονομίες που διαφορετικά θα δέχονταν ένα πολύ σκληρότερο πλήγμα.

Η διαπίστωση αυτή έχει και μια ευρύτερη σημασία. Φέτος συμπληρώνονται πενήντα πέντε χρόνια από τη σύναψη διπλωματικών σχέσεων ανάμεσα στην Κυπριακή Δημοκρατία και τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας. Η ενεργειακή αυτή συγκυρία μας θυμίζει, με απτό τρόπο, τι σημαίνει αλληλεξάρτηση. Η σχέση δύο χωρών δεν μετριέται μόνο σε επίσημες επισκέψεις και συμφωνίες. Μετριέται και σε στιγμές σαν αυτή, όπου η σταθερότητα του ενός γίνεται, έμμεσα, στήριγμα για τον άλλον.

Η μικρή οικονομία μαθαίνει νωρίς ότι δεν ελέγχει τις καταιγίδες. Μαθαίνει όμως να αναγνωρίζει ποιοι παράγοντες την κρατούν όρθια όταν ο άνεμος δυναμώνει. Φέτος, ένας από αυτούς ήρθε από πολύ μακριά.

ΤΟΥ ΑΔΩΝΗ ΜΙΧΑΗΛ

Επικοινωνιολόγος και Διευθυντής διαφημιστικής εταιρείας, Honest Content

Η πρόωρη εκδήλωση ενδιαφέροντος του Αβέρωφ Νεοφύτου να διεκδικήσει εκ νέου το χρίσμα του Δημοκρατικού Συναγερμού για τις επόμενες προεδρικές εκλογές σηματοδοτεί την έναρξη μιας μακράς εσωκομματικής περιόδου, σχεδόν δύο χρόνια πριν ανοίξουν επίσημα οι διαδικασίες. Πρόκειται για μια κίνηση που, ανεξάρτητα από την πολιτική της στόχευση, επαναφέρει στο προσκήνιο παλιές αντιπαραθέσεις και δημιουργεί νέα ερωτήματα για τη συνοχή της παράταξης.

Ο πρώην πρόεδρος του ΔΗΣΥ εμφανίζεται αποφασισμένος να διεκδικήσει μια δεύτερη ευκαιρία, εκτιμώντας ότι οι πολιτικές συνθήκες σήμερα είναι διαφορετικές από εκείνες των εκλογών του 2023. Στο πλαίσιο αυτό έχει ήδη εντείνει την παρουσία του στην κοινωνία, επιλέγοντας επισκέψεις σε επαγγελματικούς χώρους, αγροτικές περιοχές και μικρές επιχειρήσεις, επιχειρώντας να αναδείξει μια πιο άμεση σχέση με τους πολίτες.

Ωστόσο, για αρκετούς πολιτικούς παρατηρητές, η επικοινωνιακή αυτή στρατηγική δεν αρκεί από μόνη της. Η κυπριακή κοινωνία αντιμετωπίζει ζητήματα όπως η ακρίβεια, το στεγαστικό, οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης, οι εκποιήσεις και η λειτουργία του τραπεζικού συστήματος. Σε αυτά τα ζητήματα πολλοί αναμένουν συγκεκριμένες πολιτικές προτάσεις και όχι αποκλειστικά επικοινωνιακές κινήσεις.

Παράλληλα, στο εσωτερικό του ΔΗΣΥ αναπτύσσεται μια σύνθετη εικόνα. Η πρόεδρος του κόμματος Αννίτα Δημητρίου εξακολουθεί να αποτελεί το θεσμικό κέντρο της παράταξης, ωστόσο είναι εμφανές ότι δέχεται πολιτικές πιέσεις από διαφορετικές τάσεις και ομάδες. Οι δημόσιες παρεμβάσεις κορυφαίων στελεχών, οι διαφοροποιήσεις σε κρίσιμα ζητήματα και η πρόωρη έναρξη της συζήτησης για τις προεδρικές εκλογές δημιουργούν ένα περιβάλλον που δυσχεραίνει την προσπάθειά της να διατηρήσει την ενότητα του κόμματος.

Στο ίδιο πολιτικό σκηνικό εμφανίζεται και ο πρώην υπουργός Υγείας Γιώργος Παμπορίδης, το όνομα του οποίου επανέρχεται ολοένα και συχνότερα στις πολιτικές συζητήσεις ως πιθανός ενδιαφερόμενος για το προεδρικό χρίσμα. Η παρουσία του προσθέτει ακόμη μία παράμετρο στις εσωκομματικές ισορροπίες και αυξάνει τον ανταγωνισμό μεταξύ των πιθανών διεκδικητών.

Η πρώτη εσωκομματική δημοσκόπηση στον ΔΗΣΥ  επιβεβαιώνει ότι το ισχυρότερο χαρτί της παράταξης είναι η Αννίτα Δημητρίου και διατηρεί σημαντικά πλεονεκτήματα ως προς την αποδοχή της μεταξύ της κομματικής βάσης. Πληροφορίες αναφέρουν ότι πραγματοποιούνται και άλλες ιδιωτικές μετρήσεις από διαφορετικά επιτελεία, γεγονός που αποτυπώνει τη σημασία που αποδίδουν όλοι οι ενδιαφερόμενοι στη διαμόρφωση του πολιτικού κλίματος.

Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο η έντονη κινητικότητα θα λειτουργήσει υπέρ ή εις βάρος του Δημοκρατικού Συναγερμού. Η εμπειρία έχει δείξει ότι όταν η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται περισσότερο γύρω από προσωπικές φιλοδοξίες παρά γύρω από πολιτικές προτάσεις, το κόμμα κινδυνεύει να εμφανιστεί εσωστρεφές και απομακρυσμένο από τα πραγματικά προβλήματα των πολιτών.

Η κοινωνία ενδιαφέρεται λιγότερο για τις προσωπικές διαδρομές των υποψηφίων και περισσότερο για τις απαντήσεις που μπορούν να δώσουν σε ζητήματα όπως η οικονομία, το Κυπριακό, η ενεργειακή πολιτική, η κοινωνική συνοχή και η προστασία της μεσαίας τάξης.

Οι επόμενοι μήνες αναμένεται να είναι καθοριστικοί. Εάν οι προσωπικές στρατηγικές επικρατήσουν της συλλογικής προσπάθειας, ο ΔΗΣΥ κινδυνεύει να αναβιώσει τις εσωτερικές αντιπαραθέσεις που τον ταλαιπώρησαν τα προηγούμενα χρόνια. Αντίθετα, εάν η διαδικασία εξελιχθεί με θεσμικούς όρους, διαφάνεια και πολιτικό διάλογο, η παράταξη θα έχει τη δυνατότητα να παρουσιάσει έναν υποψήφιο με ισχυρή νομιμοποίηση και ενιαία στήριξη.

Σε κάθε περίπτωση, η μάχη για το χρίσμα φαίνεται ότι μόλις ξεκίνησε. Το ζητούμενο, όμως, δεν είναι ποιος θα επικρατήσει στις εσωκομματικές ισορροπίες, αλλά ποιος μπορεί να πείσει την κυπριακή κοινωνία ότι διαθέτει ένα αξιόπιστο σχέδιο διακυβέρνησης για την επόμενη ημέρα.

ΤΟΥ ΚΡΙΣ ΜΙΧΑΗΛ