Connect with us

MILITAIRE

Ο «Αιώνας της Τουρκίας», η Ελλάδα και η Κύπρος: Προκλήσεις και στρατηγικές ευκαιρίες

Avatar photo

Published

on


Γράφει ο Λάζαρος Καμπουρίδης, Αντιστράτηγος ε.α.

Η πρόσφατη διάσκεψη μεταξύ της Ε.Ε. και των τουρκόφωνων κρατών, που έλαβε χώρα στη Σαμαρκάνδη του Ουζμπεκιστάν στις 4 Απριλίου, αποκάλυψε έναν νέο και ανησυχητικό ορίζοντα για το σχέδιο του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, γνωστό ως «Αιώνας της Τουρκίας» – μια φιλόδοξη στρατηγική υψηλού επιπέδου.

Μετά τη διάσκεψη, οι χώρες Ουζμπεκιστάν, Καζακστάν, Τουρκμενιστάν και Κιργιστάν συνυπέγραψαν κοινή δήλωση που, επικαλούμενη αποφάσεις του ΟΗΕ, καταδίκαζε την Τουρκία ως δύναμη κατοχής στην Κύπρο. Την ίδια στιγμή, οι τρεις πρώτες ανακοίνωσαν την πρόθεσή τους να ανοίξουν πρεσβείες στη Λευκωσία. Σε αντάλλαγμα, η Ε.Ε. υποσχέθηκε επενδύσεις ύψους 12 δισ. ευρώ για ανάπτυξη υποδομών και αξιοποίηση των πλουσίων φυσικών πόρων της Κεντρικής Ασίας.

Από το 2018, τα πέντε τουρκογενή κράτη –Κιργιστάν, Αζερμπαϊτζάν, Καζακστάν, Ουζμπεκιστάν και Τουρκμενιστάν– συνεργάζονται στενά σε ζητήματα ανάπτυξης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έδειξε ενδιαφέρον για την περιοχή από το 2019. Την ίδια περίοδο, η τουρκική κυβέρνηση έψαχνε νέο στρατηγικό αφήγημα, καθώς το «Όραμα 2023» πλησίαζε στο τέλος του. Έτσι, τον Σεπτέμβριο του 2022, ο Ερντογάν ανακοίνωσε το νέο του σχέδιο, τον «Αιώνα της Τουρκίας».

Ο στόχος του σχεδίου είναι η ενοποίηση των τουρκόφωνων χωρών της Κεντρικής Ασίας μέσω του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών – ενός οργανισμού που διαδέχτηκε το πρώην Συμβούλιο Συνεργασίας Τουρκόφωνων Κρατών. Η Τουρκία επιδιώκει να μετατραπεί σε κύριο ενεργειακό, οικονομικό και εμπορικό κόμβο μεταξύ Κεντρικής Ασίας, Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Αφρικής. Το σχέδιο παρουσιάστηκε επίσημα στις 29 Οκτωβρίου 2022, και από τότε έχουν γίνει αρκετά βήματα για τη σύσφιξη των πολιτικών, οικονομικών, πολιτιστικών και αμυντικών σχέσεων με αυτές τις χώρες. Ωστόσο, απέτυχαν οι τουρκικές προσπάθειες να επιβληθεί η αναγνώριση του ψευδοκράτους της κατεχόμενης Κύπρου.

Πληροφορίες από την Τουρκία θέλουν το Κατάρ να προτίθεται να χρηματοδοτήσει το σχέδιο, όπως δείχνει και η περιοδεία του Εμίρη στις τουρκόφωνες χώρες μετά την επανεκλογή του Ερντογάν το 2023.

Η μεταστροφή της τουρκικής στάσης

Η αλλαγή στάσης των τουρκόφωνων χωρών έναντι της Κύπρου δεν προκάλεσε καμία δημόσια αντίδραση από την Άγκυρα, ούτε για την εμπλοκή της Ε.Ε. Παρόλο που τα αντιπολιτευόμενα τουρκικά ΜΜΕ (κεμαλικά) παρουσίασαν το γεγονός ως διπλωματικό φιάσκο, τα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ το αποσιώπησαν. Αυτό μαρτυρεί ότι ο Ερντογάν, σε αντίθεση με το παρελθόν, είναι πλέον αναγκασμένος να επιδιώκει ευρωπαϊκή στήριξη για τρία κρίσιμα ζητήματα:

  1. Η συμμετοχή στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, από την οποία η Τουρκία επιδιώκει μερίδιο.

  2. Η διπλωματική έξοδος από την κρίση της Συρίας, τόσο μέσω ευρωπαϊκής στήριξης για το καθεστώς Τζολάνι (ώστε να αναβαθμιστεί ο τουρκικός έλεγχος στη Συρία), όσο και ως αντίβαρο στα ισραηλινά σχέδια που απειλούν τουρκικά στρατηγικά συμφέροντα – με τον κίνδυνο ακόμα και ένοπλης σύγκρουσης.

  3. Η πολιτική του επιβίωση, και ειδικά η αντιμετώπιση του πολιτικού του αντιπάλου, Εκρέμ Ιμάμογλου, τον οποίο θέλει να αποδυναμώσει ενόψει των εκλογών του 2028. Γι’ αυτό, επιδιώκει σιωπηρή ανοχή από την Ε.Ε. σε κάθε αντιδημοκρατική μεθόδευση.

Ελλάδα και Κυπριακή Δημοκρατία

Η Αθήνα και η Λευκωσία καλούνται να αξιοποιήσουν την παρούσα συγκυρία, καθώς η Τουρκία εμφανίζεται ευάλωτη απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι στο παρελθόν η Ε.Ε. προσέφερε σημαντική υποστήριξη στον Ερντογάν – κυρίως κατά τις αρχές της διακυβέρνησής του, όταν συγκρούστηκε με το στρατιωτικό κατεστημένο.

Η Κύπρος ήδη επωφελήθηκε, όπως έδειξε η μεταστροφή των τουρκόφωνων κρατών. Η Ελλάδα, πέρα από την ανακοίνωση για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ), πρέπει να διεκδικήσει ευρωπαϊκή υποστήριξη σε επιπλέον ζητήματα, όπως:

  • Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου,

  • Η οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) μεταξύ των δύο χωρών,

  • Η ενίσχυση των διπλωματικών και ενεργειακών συμμαχιών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο χρονικός ορίζοντας των επόμενων τριών ετών (έως το 2028) είναι κρίσιμος. Αν η Τουρκία ξεπεράσει την κρίση της Συρίας και ο Ερντογάν καταφέρει να επανεκλεγεί, οι ισορροπίες ενδέχεται να αλλάξουν ριζικά.

Γι’ αυτό απαιτείται σοβαρότητα, σχεδιασμός, αποφασιστικότητα και ενεργή διπλωματία. Οι συνθήκες ευνοούν όσους έχουν στρατηγική και συμμαχίες – όχι εκείνους που πορεύονται με τον «αυτόματο πιλότο», με αδράνεια και εφησυχασμό. Μια τέτοια στάση θα έχει ολέθριες συνέπειες.

ΠΗΓΗ: MILITAIRE

Continue Reading

MILITAIRE

Ρωσικές καταγγελίες για στρατιωτική ενίσχυση του NATO στην Αρκτική

Avatar photo

Published

on

Ο πρεσβευτής της Ρωσίας στη Δανία, Βλαντίμιρ Μπάρμπιν, κατηγόρησε το NATO ότι επιδιώκει τη στρατιωτικοποίηση της Αρκτική, στον απόηχο της απαίτησης του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ η χώρα του να «αποκτήσει» τη μεγάλη νήσο, η οποία αποτελεί διοικητικά αυτόνομη περιοχή της Δανία, καθώς και των ανακοινώσεων ευρωπαϊκών χωρών για ανάπτυξη στρατευμάτων τους.

Κράτη-μέλη του NATO, συμπεριλαμβανομένης της Δανίας, επικαλούνται –κατά τον ίδιο– μια υποτιθέμενη απειλή από τη Ρωσία και την Κίνα για να ενισχύσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην Αρκτική, δήλωσε ο πρεσβευτής, σύμφωνα με το ρωσικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων TASS. Για τον Βλαντίμιρ Μπάρμπιν, η Κοπεγχάγη έχει υιοθετήσει συγκρουσιακή στάση, εμπλέκοντας το NATO και συμβάλλοντας στην κλιμάκωση των στρατιωτικών εντάσεων στην περιοχή.

Η Ρωσία, όπως υποστήριξε, «δεν καταρτίζει σχέδια επίθεσης εναντίον των γειτόνων της στην Αρκτική, δεν τους απειλεί με στρατιωτική δράση και δεν επιδιώκει την κατάληψη εδαφών τους», αναφορά που ερμηνεύεται ως έμμεση αιχμή προς τον Αμερικανό πρόεδρο Τραμπ.

Παράλληλα, η Μόσχα έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει στο παρελθόν εναντίον οποιασδήποτε υποτίμησης ή παραγνώρισης των ρωσικών συμφερόντων στην Αρκτική. Με εκτεταμένη ακτογραμμή στον Αρκτικό Ωκεανό, η Ρωσία θεωρεί την περιοχή μέρος της σφαίρας επιρροής της, αξιοποιεί ολοένα και περισσότερο τις θαλάσσιες οδούς που τη διασχίζουν και ενισχύει τη στρατιωτική της παρουσία.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ασκεί εκ νέου πιέσεις το τελευταίο διάστημα ώστε η Ουάσιγκτον να «αποκτήσει» την πλούσια σε φυσικούς πόρους περιοχή της Δανίας, επικαλούμενος λόγους «εθνικής ασφάλειας» και τους κινδύνους που, κατά τον ίδιο, απορρέουν από την παρουσία της Κίνας και της Ρωσίας, χωρίς να αποκλείει το ενδεχόμενο στρατιωτικής επιλογής.

Μετά τις άκαρπες συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στην Ουάσιγκτον την περασμένη Τετάρτη για την εκτόνωση της διαμάχης, κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκή Ένωση, μεταξύ των οποίων η Γερμανία και η Γαλλία, ανακοίνωσαν την αποστολή στρατιωτικών στη νήσο, σε αποστολή υποστήριξης της Δανίας.

ΠΗΓΗ: MILITAIRE .gr
Continue Reading

MILITAIRE

Η «Γροιλανδία» του Τραμπ ανοίγει την όρεξη της Άγκυρας για το Καστελλόριζο

Avatar photo

Published

on

Λίγες μόλις ημέρες μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Τραμπ περί πρόθεσης «κατοχής» της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ, με στόχο να αποτραπεί η ρωσική και κινεζική επιρροή, γνωστός Τούρκος αμυντικός αναλυτής, ο Turan Oguz –πρόσωπο με διαύλους προς την κυβέρνηση Ερντογάν– πυροδότησε νέα ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Σε ανάρτησή του υποστήριξε ότι «θα κάνουμε κάτι για το Καστελλόριζο, είτε τους αρέσει είτε όχι. Αν δεν το πράξουμε, θα το καταλάβουν η Ρωσία ή η Κίνα. Το ότι έφτασαν εκεί με πλοίο πριν από 2.000 χρόνια δεν σημαίνει πως η γη τους ανήκει».

Στην ίδια ανάρτηση υπήρξε σχολιασμός ότι «οι κάτοικοι του Καστελλόριζου μεταβαίνουν στο Kaş για αγορές και υγειονομική περίθαλψη. Σε αυτούς τους περίπου 600 ανθρώπους θα μπορούσε να δοθεί τουρκική υπηκοότητα και οικονομικά κίνητρα σε όσους επιθυμούν την ένταξη στην Τουρκία». Ο συντάκτης του προκλητικού άρθρου, απαντώντας, παρουσίασε δύο επιλογές:

α. «Να διεξαχθεί δημοψήφισμα από τους κατοίκους ώστε να κηρυχθεί το νησί ανεξάρτητο, με πολιτική και στρατιωτική στήριξη από εμάς, και στη συνέχεια να ενταχθεί στην Τουρκία μέσω δεύτερου δημοψηφίσματος. Θα δοθούν κίνητρα από 10.000 έως 100.000 δολάρια ανά άτομο, τουρκική υπηκοότητα, ενώ θα ανεγερθεί πόλη με μίνι νοσοκομείο, σχολείο και αγορά».

β. «Η Τουρκία οφείλει να το επιλύσει στρατιωτικά. Όσοι επιθυμούν να γίνουν Τούρκοι πολίτες μπορούν να παραμείνουν. Οι υπόλοιποι μπορούν να μετακινηθούν όπου επιλέξουν. Παράλληλα μπορούμε να εγκαταστήσουμε Τούρκους πολίτες από το εξωτερικό στο νησί».

Είναι πάγια η θέση της Άγκυρας, η οποία αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία στο Καστελλόριζο, θεωρώντας το πολύ μικρό και υπερβολικά απομακρυσμένο από την ηπειρωτική Ελλάδα για να δικαιούται ΑΟΖ. Ταυτόχρονα κατηγορεί συστηματικά την Αθήνα για στρατιωτικοποίηση των νησιών του ανατολικού Αιγαίου κατά παράβαση διεθνών συνθηκών.

Το ιδεολόγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan) αποτελεί βασικό άξονα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, με το Καστελλόριζο στον πυρήνα των διεκδικήσεων λόγω της στρατηγικής του θέσης στην ανατολική Μεσόγειο. Πρόκειται για μια ενοποίηση των τουρκικών αξιώσεων σε ένα συνολικό σχέδιο, ενταγμένο στη νεοοθωμανική ατζέντα της κυβέρνησης Ερντογάν και στη φιλοδοξία επανάκαμψης της Τουρκίας σε γεωγραφικούς χώρους ιστορικής επιρροής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Δεν είναι σαφές κατά πόσον οι πρωτοφανείς και ιδιαίτερα προκλητικές τοποθετήσεις του Τούρκου αναλυτή αντανακλούν επίσημες κυβερνητικές σκέψεις ή αποτελούν προσωπικές του απόψεις. Ωστόσο, στο μήνυμά του για το 2026 επανέλαβε ότι η Τουρκία δεν θα ανεχθεί τετελεσμένα, «κλοπές» ή «πειρατεία» στη «Γαλάζια Πατρίδα». Την ίδια στιγμή καταγράφονται νέες τουρκικές παραβιάσεις στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο, ως απάντηση στις περιφερειακές συμμαχίες που διαμορφώνονται και περιορίζουν την τουρκική επιρροή στην περιοχή.

Γράφει ο
Σπυρίδων Κίσσας
Σμχος (ΥΠΛ) ε.α

ΠΗΓΗ: MILITAIRE .gr

Continue Reading

MILITAIRE

Κάτι φαίνεται να διαφεύγει στον Τραμπ από όσα έγραψε ο Θουκυδίδης

Avatar photo

Published

on


Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025 επανέφερε στο επίκεντρο μια αντίληψη για τη διεθνή πολιτική που παραπέμπει έντονα στις ιδέες του αρχαίου Έλληνα ιστορικού Θουκυδίδη. Η γνωστή ρήση του από την Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου ότι «οι ισχυροί πράττουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμή τους και οι αδύναμοι υπομένουν ό,τι τους επιβάλλει η αδυναμία τους» μοιάζει να αντικατοπτρίζεται στη ρητορική και στις επιλογές πολιτικής του Αμερικανού προέδρου.

Ο θουκυδίδειος ρεαλισμός στην πράξη…
Ο Θουκυδίδης παρουσίασε έναν κόσμο όπου η ισχύς αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα των διεθνών σχέσεων. Στον περίφημο «Μηλιακό Διάλογο», οι Αθηναίοι θεμελιώνουν την επιθετική τους στάση στην άποψη ότι η ανθρώπινη φύση επιβάλλει την επικράτηση του ισχυρού. Αυτή η ωμή αποδοχή της δύναμης φαίνεται να διατρέχει και τη στάση του Τραμπ απέναντι στη διεθνή σκηνή. Η αμερικανική πολιτική υπό την ηγεσία του χαρακτηρίζεται από αποφάσεις που θέτουν σε πρώτη μοίρα τα εθνικά συμφέροντα, χωρίς ιδιαίτερες ηθικές ωραιοποιήσεις. Το δόγμα «America First» εκφράζει τη θουκυδίδεια αντίληψη ότι κάθε κράτος οφείλει να προτάσσει την προστασία των δικών του επιδιώξεων. Όπως οι Αθηναίοι δεν επικαλέστηκαν ηθικές υποχρεώσεις απέναντι στους Μηλίους, έτσι και ο Τραμπ αποφεύγει συστηματικά τη γλώσσα περί αξιακής παγκόσμιας ηγεσίας.

Η παγίδα του Θουκυδίδη και η Κίνα
Ο καθηγητής του Χάρβαρντ Graham Allison ανέπτυξε τη θεωρία της «Παγίδας του Θουκυδίδη», σύμφωνα με την οποία όταν μια ανερχόμενη δύναμη απειλεί να αντικαταστήσει μια κατεστημένη, η σύγκρουση καθίσταται σχεδόν αναπόφευκτη. Αυτό ακριβώς είχε περιγράψει ο Θουκυδίδης αναφορικά με την Αθήνα και τη Σπάρτη: η άνοδος της αθηναϊκής ισχύος γέννησε φόβο στη Σπάρτη, οδηγώντας τελικά στον πόλεμο.

Ο Τραμπ φαίνεται να διαβλέπει αυτόν τον κίνδυνο στη σχέση των ΗΠΑ με την Κίνα. Οι δασμοί, οι περιορισμοί στην τεχνολογία και η σκληρή διπλωματική ρητορική συνθέτουν μια στρατηγική που στοχεύει στη διατήρηση της αμερικανικής υπεροχής. Αντί για λόγο συνεργασίας και κοινών αξιών, επιλέγεται η ανοιχτή αντιπαράθεση και η διαπραγμάτευση από θέση ισχύος.

Συμμαχίες ως συναλλαγές
Ένα ακόμη στοιχείο της θουκυδίδειας οπτικής είναι η θεώρηση των συμμαχιών ως σχέσεων συμφέροντος και όχι ως ηθικών δεσμεύσεων. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει τη δέσμευση των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, απαιτώντας από τους εταίρους μεγαλύτερη συμμετοχή στις αμυντικές δαπάνες. Αυτή η «συναλλακτική» διπλωματία αναδεικνύει την άποψη ότι οι συμμαχίες οφείλουν να αποφέρουν απτά οφέλη και όχι να βασίζονται σε αφηρημένες αρχές.

Στον Πελοποννησιακό Πόλεμο, οι Αθηναίοι μετέτρεψαν τη Δηλιακή Συμμαχία από ένωση ισότιμων πόλεων σε αυτοκρατορικό μηχανισμό, επιβάλλοντας φόρους στους συμμάχους τους. Αν και ο Τραμπ δεν κινείται σε τόσο ακραία κατεύθυνση, η επιμονή του στη «δίκαιη κατανομή του κόστους» εκφράζει παρόμοια λογική: οι συμμαχίες πρέπει να υπηρετούν απτά τα αμερικανικά συμφέροντα.

Ο φόβος, η τιμή και το συμφέρον
Ο Θουκυδίδης προσδιόρισε τρία βασικά κίνητρα της διεθνούς πολιτικής: τον φόβο, την τιμή και το συμφέρον. Η πολιτική του Τραμπ μοιάζει να κινείται και στα τρία επίπεδα. Ο φόβος απώλειας της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας, η επιδίωξη σεβασμού στη διεθνή σκηνή και η αδιάλλακτη υπεράσπιση των οικονομικών συμφερόντων συνθέτουν ένα μοτίβο που ο αρχαίος ιστορικός θα αναγνώριζε άμεσα.

Η συχνή αναφορά του Τραμπ στην ανάγκη να γίνει η Αμερική «ξανά σεβαστή» παραπέμπει στην έννοια της τιμής, κεντρική στην αρχαιοελληνική σκέψη. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτή η έμφαση συνδυάζεται με την ωμή επιδίωξη υλικών συμφερόντων.

Τα όρια του ρεαλισμού
Ωστόσο, ο θουκυδίδειος ρεαλισμός δεν είναι πανάκεια. Ο ίδιος ο Θουκυδίδης κατέδειξε πως η υπέρμετρη εμπιστοσύνη στη δύναμη και η παραμέληση ηθικών περιορισμών μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφή. Η Αθήνα τελικά ηττήθηκε, εν μέρει λόγω αλαζονείας και υπερέκτασης που γεννήθηκαν από την αίσθηση ανωτερότητας.

Για τις ΗΠΑ επί Τραμπ, το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο μια καθαρά ρεαλιστική στρατηγική μπορεί να διατηρήσει την ισχύ τους σε έναν πολυπολικό κόσμο. Οι διεθνείς θεσμοί, οι συμμαχίες αξιών και το soft power διαθέτουν σημασία ακόμη και από ρεαλιστική σκοπιά. Η πλήρης απαξίωσή τους ενδέχεται να αποδυναμώσει μακροπρόθεσμα την ίδια την ισχύ που επιδιώκεται να διαφυλαχθεί.

Η θουκυδίδεια ανάγνωση της εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ προσφέρει μια ωμή αλλά ειλικρινή εικόνα της λειτουργίας της δύναμης στις διεθνείς σχέσεις. Ωστόσο, όπως διδάσκει η τραγική εμπειρία της Αθήνας, η ανεξέλεγκτη επιδίωξη ισχύος χωρίς μέτρο και αυτογνωσία μπορεί να οδηγήσει σε απρόβλεπτες συνέπειες. Ο Θουκυδίδης δεν υπήρξε μόνο ρεαλιστής, αλλά και στοχαστής που προειδοποιούσε για την ύβρη που συχνά συνοδεύει την εξουσία.

ΠΗΓΗ: MILITAIRE .gr

Continue Reading
Advertisement

Viral

(c) 2017-26 | Vouli.TV. All Rights Reserved. Developed by UnitrustMedia