Ο Χρίστος Κληρίδης έθεσε στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης τη βάση λύσης του Κυπριακού, ασκώντας έντονη κριτική στη Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία με πολιτική ισότητα και θέτοντας το ερώτημα κατά πόσο η ελληνοκυπριακή πλευρά πρέπει να συνεχίσει να παραμένει προσηλωμένη στο συγκεκριμένο πλαίσιο.

Ο κ. Κληρίδης επιχείρησε να παρουσιάσει την ιστορική διαδρομή της ομοσπονδιακής λύσης, υποστηρίζοντας ότι το ουσιαστικό ζήτημα δεν είναι μόνο η ονομασία της λύσης, αλλά κυρίως το περιεχόμενο που απέκτησαν στην πορεία οι έννοιες της διζωνικότητας και της πολιτικής ισότητας.

Αναφέρθηκε στις Συμφωνίες Υψηλού Επιπέδου Μακαρίου–Ντενκτάς και Κυπριανού–Ντενκτάς, καθώς και στα μεταγενέστερα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, σημειώνοντας ότι σταδιακά διαμορφώθηκε το πλαίσιο της δικοινοτικής και διζωνικής ομοσπονδίας.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις πρόνοιες που συνδέουν τη διζωνικότητα με την πληθυσμιακή και περιουσιακή πλειοψηφία κάθε κοινότητας στην αντίστοιχη περιοχή διοίκησής της.

Κατά τον Χρίστο Κληρίδη, ακριβώς σε αυτό το σημείο προκύπτουν σοβαρά ζητήματα που αφορούν την επιστροφή των προσφύγων, την αποκατάσταση περιουσιών, την ελεύθερη εγκατάσταση και, ευρύτερα, την άσκηση ατομικών δικαιωμάτων.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι ένα πλαίσιο το οποίο επιδιώκει τη διατήρηση συγκεκριμένων πληθυσμιακών και ιδιοκτησιακών ισορροπιών στις δύο συνιστώσες πολιτείες μπορεί να περιορίσει την επιστροφή Ελληνοκυπρίων και την πλήρη αποκατάσταση περιουσιακών δικαιωμάτων.

Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Κληρίδης χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη προσέγγιση ασύμβατη με την αντίληψή του για την πλήρη κατοχύρωση των ανθρωπίνων και ατομικών δικαιωμάτων.

Έθεσε παράλληλα στο επίκεντρο την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για μια θεμελιώδη αλλαγή των δεδομένων σε σχέση με εκείνα που ίσχυαν όταν διαμορφωνόταν το πλαίσιο της λύσης στις προηγούμενες δεκαετίες.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οποιαδήποτε μελλοντική διευθέτηση θα πρέπει να εξετάζεται μέσα από το πρίσμα του κράτους δικαίου, των ατομικών δικαιωμάτων και των βασικών ελευθεριών που απορρέουν από την ευρωπαϊκή έννομη τάξη.

Ο Χρίστος Κληρίδης αναφέρθηκε επίσης στο δημοψήφισμα του 2004 και την απόρριψη του Σχεδίου Ανάν από την ελληνοκυπριακή κοινότητα, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη ετυμηγορία δεν μπορεί να αγνοείται στη συζήτηση για το μέλλον του Κυπριακού.

Το βασικό πολιτικό ερώτημα που έθεσε αφορά, ωστόσο, τη σημερινή στάση της Τουρκίας. Με δεδομένο ότι η Άγκυρα προβάλλει πλέον ανοικτά τη θέση των δύο κρατών, διερωτήθηκε κατά πόσο είναι ορθό η ελληνοκυπριακή πλευρά να παραμένει δεσμευμένη σε ένα πλαίσιο το οποίο, όπως υποστήριξε, η άλλη πλευρά δηλώνει ότι δεν αποδέχεται πλέον.

«Μπορούμε να το θελήσουμε. Μπορούμε να το πιστέψουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι υπάρχει δυνατότητα επανακαθορισμού της στρατηγικής που ακολουθείται εδώ και δεκαετίες.

Οι θέσεις του Χρίστου Κληρίδη διαφοροποιούνται από την επίσημη γραμμή της Κυπριακής Δημοκρατίας και από το υφιστάμενο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο εξακολουθεί να προβλέπει λύση δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα και να αποκλείει τη διχοτόμηση ή την απόσχιση.

Ο ίδιος, ωστόσο, θεωρεί ότι οι εξελίξεις που μεσολάβησαν –μεταξύ αυτών το δημοψήφισμα του 2004, η ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ και η σημερινή τουρκική θέση περί δύο κρατών– δημιουργούν νέα δεδομένα που δικαιολογούν, κατά την άποψή του, επανεξέταση της μέχρι σήμερα στρατηγικής.

Η παρέμβαση Κληρίδη ανοίγει έτσι εκ νέου μια από τις πιο δύσκολες συζητήσεις γύρω από το Κυπριακό: κατά πόσο το υφιστάμενο πλαίσιο της ΔΔΟ μπορεί να οδηγήσει σε λειτουργική και βιώσιμη λύση με κατοχυρωμένα δικαιώματα ή εάν, όπως υποστηρίζει ο ίδιος, απαιτείται πλέον μια διαφορετική στρατηγική προσέγγιση.

Ο διορισμός του Νίκου Τορναρίτη ως Ειδικού Πολιτικού Απεσταλμένου του Προέδρου για το Κυπριακό σε Ασία και Αφρική δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί ως προς την εμπειρία που φέρνει μαζί του.

Δεκαετίες πολιτικής και κοινοβουλευτικής παρουσίας, μακρά ενασχόληση με το Κυπριακό και, κυρίως, ένα δίκτυο διεθνών επαφών που δεν δημιουργείται από τη μια μέρα στην άλλη. Άρα, από πλευράς αξιοποίησης ανθρώπινου πολιτικού κεφαλαίου, η επιλογή έχει σαφή λογική.

Το παραπολιτικό ενδιαφέρον, όμως, βρίσκεται αλλού.

Ο Νίκος Τορναρίτης δεν είναι απλώς ένας πρώην βουλευτής. Είναι ένα πρόσωπο με μακρά διαδρομή στον ΔΗΣΥ. Και ο Νίκος Χριστοδουλίδης επιλέγει ένα τέτοιο στέλεχος για μια αποστολή που συνδέεται άμεσα με την κορυφαία εθνική προτεραιότητα, το Κυπριακό.

Το ερώτημα λοιπόν μεταφέρεται στην Πινδάρου: πώς θα διαβαστεί η κίνηση;

Ως μια θεσμική επιλογή, όπου μπροστά στο Κυπριακό περισσεύουν οι κομματικές γραμμές; Ή ως ακόμη μία κίνηση Χριστοδουλίδη που δείχνει ότι μπορεί να αξιοποιεί πρόσωπα από τον ευρύτερο χώρο του ΔΗΣΥ χωρίς να χρειάζεται πολιτική συμφωνία με την ηγεσία του κόμματος;

Η συγκυρία κάνει το ερώτημα ακόμη πιο ενδιαφέρον. Μόλις σήμερα ο Πρόεδρος επανήλθε δημόσια στις σχέσεις του με τον ΔΗΣΥ, δηλώνοντας ότι δεν έχει προσωπικό πρόβλημα με την ηγεσία ή στελέχη του κόμματος και θέτοντας το ερώτημα «πού διαφωνείτε;».

Και υπάρχει ακόμη μία λεπτομέρεια με παραπολιτικό βάρος: τον Ιούλιο ο Τορναρίτης είχε διαψεύσει δημοσίευμα περί πρότασης για συμμετοχή του στο Υπουργικό, δηλώνοντας τότε ότι, εάν αποφάσιζε να αποδεχθεί οποιαδήποτε πρόταση, θα το έκανε δημόσια και με πλήρη διαφάνεια.

Δύο μήνες αργότερα, η πρόταση υπάρχει, είναι δημόσια και έγινε αποδεκτή.

Ο διορισμός, επομένως, μπορεί να διαβαστεί σε δύο επίπεδα: στο θεσμικό, ως αξιοποίηση ενός έμπειρου πολιτικού για το Κυπριακό· και στο πολιτικό, ως υπενθύμιση ότι τα στεγανά ανάμεσα στο Προεδρικό και τον συναγερμικό χώρο παραμένουν διαπερατά.

Και κάπου εδώ η μπάλα περνά στην Πινδάρου.

Γιατί το πραγματικά ενδιαφέρον δεν είναι μόνο γιατί ο Χριστοδουλίδης επέλεξε τον Τορναρίτη.

Είναι τι θα πει τώρα ο ΔΗΣΥ για την επιλογή του.

–Sniper–