Connect with us

IBNA

Όταν η οικολογία συναντά τη γεωπολιτική: Η πρόταση για πάρκα ειρήνης φέρνει συγκρούσεις στη Μεσόγειο

Avatar photo

Published

on

Η Μεσόγειος — αυτή η ιστορική και πολιτισμικά φορτισμένη κλειστή θάλασσα, όπου διασταυρώνονται γεωπολιτικά συμφέροντα και πολιτισμοί — επανέρχεται στο προσκήνιο λόγω μιας πρωτοβουλίας που, αν και ξεκίνησε με ευγενείς στόχους, αναδεικνύει τα διαχρονικά διλήμματα της περιοχής.

Η πρόταση προέρχεται από την CIESM (Mediterranean Science Commission), τον ιστορικό διεθνή οργανισμό που ιδρύθηκε το 1919 με αποστολή τη μελέτη και προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος της Μεσογείου. Το σχέδιο αφορά τη δημιουργία «θαλάσσιων πάρκων ειρήνης» — διασυνοριακών περιοχών προστασίας της θαλάσσιας βιοποικιλότητας, σχεδιασμένων να υπερβαίνουν πολιτικά και πολιτισμικά σύνορα.

Ήδη από τον Νοέμβριο του 2010, σε συνάντηση των επιστημόνων του CIESM στις Συρακούσες της Σικελίας, προτάθηκαν οκτώ περιοχές — μεταξύ των οποίων το Ιόνιο, το Νότιο Αιγαίο, η Βόρεια Λεβαντίνη και το Στενό του Γιβραλτάρ — ως ζώνες όπου τα γειτονικά κράτη θα μπορούσαν να συμφωνήσουν σε κοινό πλαίσιο προστασίας. Η φιλοσοφία ήταν σαφής: η υπέρβαση των εθνικών διαφορών μέσω της επιστημονικής συνεργασίας και της από κοινού διαχείρισης. Όπως επισημάνθηκε χαρακτηριστικά, «οι ακριβείς γραμμές οριοθέτησης χάνουν τη σημασία τους μπροστά στην κοινή ευθύνη».

Ωστόσο, μέχρι σήμερα, κανένα από τα προτεινόμενα θαλάσσια πάρκα δεν έχει αναγνωριστεί επισήμως ως διασυνοριακό «Marine Peace Park». Παρά το γεγονός ότι το νομικό πλαίσιο — ενισχυμένο και από τις συνεχώς επεκτεινόμενες εθνικές ΑΟΖ — θεωρείται ώριμο, λείπει το βασικότερο στοιχείο, όπως είχε τονίσει ο γενικός διευθυντής του CIESM, Frédéric Briand: η πολιτική βούληση.

Η πρόσφατη απόφαση της Ελλάδας, τον Ιούλιο του 2025, να ιδρύσει δύο νέα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα στο Ιόνιο και το Νότιο Αιγαίο, προκάλεσε την άμεση αντίδραση της Τουρκίας, η οποία κατηγόρησε την Αθήνα για μονομερείς ενέργειες. Αν και η Ελλάδα δεν ήταν νομικά υποχρεωμένη να διαβουλευτεί με την Τουρκία για τη χάραξη προστατευόμενων περιοχών εντός των δικών της θαλάσσιων ζωνών, το πνεύμα της πρότασης του CIESM προέβλεπε τη συνεργασία και τη συνεννόηση μεταξύ των γειτονικών κρατών ως ουσιαστική προϋπόθεση. Άλλωστε, ο ίδιος ο όρος «Marine Parks for Peace» αποτυπώνει αυτή τη λογική.

Η Τουρκία εξέλαβε την ελληνική πρωτοβουλία όχι απλώς ως περιβαλλοντική πολιτική, αλλά και ως κίνηση έμμεσης γεωπολιτικής διεκδίκησης σε επίμαχες θαλάσσιες ζώνες. Από την άλλη πλευρά, η Αθήνα υπογράμμισε ότι πρόκειται για εφαρμογή διεθνών υποχρεώσεων της χώρας.

Πίσω από αυτή την ένταση, αναδύεται ένα ευρύτερο ζήτημα: στη Μεσόγειο, ακόμη και η οικολογική διπλωματία δεν μπορεί να αποκοπεί από το γεωπολιτικό της περιβάλλον. Η Ελλάδα επιχειρεί να ενισχύσει το διεθνές της προφίλ ως πρωτοπόρος στις περιβαλλοντικές και κλιματικές πολιτικές, ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία η εξωτερική της πολιτική αντιμετωπίζει προκλήσεις, τόσο στην Ανατολική Μεσόγειο όσο και στη Λιβύη. Όπως επισημαίνουν διπλωματικές πηγές, η ανακοίνωση για τα θαλάσσια πάρκα έχει και έναν σαφή επικοινωνιακό χαρακτήρα.

Η Άγκυρα, από την πλευρά της, επιμένει ότι σε ημίκλειστες θάλασσες όπως το Αιγαίο απαιτείται συνεργασία, αφήνοντας να εννοηθεί ότι σκοπεύει να προχωρήσει σε δικές της πρωτοβουλίες. Οι προσεχείς εβδομάδες αναμένονται κρίσιμες, καθώς η τουρκική πλευρά έχει ήδη προαναγγείλει την παρουσίαση περιβαλλοντικών σχεδίων, σε μια προσπάθεια να ισορροπήσει το διπλωματικό πεδίο και να μη μείνει πίσω στον αγώνα των εντυπώσεων.

Τι απομένει λοιπόν από το όραμα των «θαλάσσιων πάρκων ειρήνης»; Το μόνο βέβαιο είναι ότι η Μεσόγειος έχει επείγουσα ανάγκη από διακρατική συνεργασία, καθώς απειλείται από υπεραλίευση, ρύπανση και τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης. Ωστόσο, οι παρατεταμένες διμερείς διαφορές και οι γεωπολιτικές εντάσεις εμποδίζουν την υλοποίηση ενός σχεδίου που στοχεύει στην υπέρβαση των εθνικών συνόρων.

Στην πράξη, όσο οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν τα θαλάσσια πάρκα ως εργαλεία ενίσχυσης της εθνικής τους επιρροής και όχι ως κοινά πεδία ευθύνης, το όραμα του CIESM θα παραμένει περισσότερο μια επιστημονική πρόταση παρά μια πολιτική πράξη. Η Μεσόγειος δεν έχει ανάγκη μόνο από πάρκα ειρήνης — έχει ανάγκη από πολιτική βούληση για ειρήνη. Χωρίς αυτή, ακόμη και οι πιο καλοπροαίρετες πρωτοβουλίες κινδυνεύουν να χαθούν μέσα στον θόρυβο των περιφερειακών ανταγωνισμών.

ΠΗΓΗ:IBNA
Continue Reading

IBNA

Νέα σελίδα στις σχέσεις Τουρκίας–Σαουδικής Αραβίας με έμφαση σε οικονομία και ενέργεια

Avatar photo

Published

on

Ο Recep Tayyip Erdoğan πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στη Σαουδική Αραβία, όπου στο Ριάντ έγινε δεκτός με επίσημη τελετή από τον διάδοχο του θρόνου και πρωθυπουργό της χώρας, Mohammed bin Salman. Η συνάντηση των δύο ηγετών στο Παλάτι Γιαμάμα επιβεβαίωσε τη σαφή πρόθεση αμφότερων να αναβαθμίσουν τις διμερείς σχέσεις σε στρατηγικό επίπεδο, δίνοντας έμφαση στην οικονομία, την ενέργεια, την άμυνα και τη διαχείριση των περιφερειακών κρίσεων.

Μετά την ολοκλήρωση των συνομιλιών, οι δύο πλευρές προχώρησαν στην έκδοση κοινής διακήρυξης 31 σημείων, στην οποία επισημαίνεται ότι η επίσκεψη του Recep Tayyip Erdoğan εδράζεται στους ιστορικούς δεσμούς, στις αδελφικές σχέσεις των δύο λαών και σε μια κοινή αντίληψη περί περιφερειακής ευθύνης. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στη βαρύτητα της οικονομικής συνεργασίας και στην ανάγκη αξιοποίησης των επενδυτικών δυνατοτήτων που προσφέρουν τόσο το όραμα «Σαουδική Αραβία 2030» όσο και το «Όραμα του Τουρκικού Αιώνα».

Στον πυρήνα των συζητήσεων βρέθηκε η περαιτέρω ενίσχυση του διμερούς εμπορίου, με έμφαση στην ανάπτυξη της μη πετρελαϊκής εμπορικής δραστηριότητας, καθώς και η προώθηση κοινών επιχειρηματικών πρωτοβουλιών μέσω του Τουρκο-Σαουδαραβικού Επιχειρηματικού Συμβουλίου. Οι δύο πλευρές επανέλαβαν τη σημασία ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων για τη Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου μεταξύ της Τουρκίας και του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, ενώ εξέφρασαν την πρόθεσή τους να αυξήσουν τις αμοιβαίες επενδύσεις στους τομείς των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, της ασφάλισης, της ακίνητης περιουσίας, της μεταποίησης και των υπηρεσιών.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον ρόλο των τουρκικών εταιρειών στους κλάδους των κατασκευών, της μηχανικής και της βιομηχανικής παραγωγής, με τη σαουδαραβική πλευρά να εκφράζει ικανοποίηση για τα έργα που υλοποιούνται στο πλαίσιο του «Οράματος Σαουδική Αραβία 2030». Στο ίδιο πλαίσιο, το Τουρκο-Σαουδαραβικό επενδυτικό φόρουμ στο Ριάντ ανέδειξε νέες προοπτικές συνεργασίας στους τομείς του τουρισμού, της φιλοξενίας, της τεχνολογίας, των τηλεπικοινωνιών, των βιοεπιστημών και της υγείας.

Στον τομέα της ενέργειας, οι δύο χώρες συμφώνησαν στην ενίσχυση της συνεργασίας σε πετρέλαιο, πετροχημικά και ζητήματα ενεργειακής ασφάλειας, αναγνωρίζοντας τον ρόλο τους στη σταθερότητα των διεθνών αγορών. Παράλληλα, καταγράφηκε κοινό ενδιαφέρον για την ανάπτυξη έργων ηλεκτρικής διασύνδεσης, ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αποθήκευσης και υδρογόνου, καθώς και για την ανταλλαγή τεχνογνωσίας στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης και της βιώσιμης διαχείρισης των ενεργειακών πόρων.

Η κοινή διακήρυξη περιλαμβάνει, τέλος, εκτενή αναφορά στη συνεργασία για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, με έμφαση στη Σύμβαση-Πλαίσιο του ΟΗΕ και στη Συμφωνία του Παρισιού, καθώς και στη στήριξη της Τουρκίας για τη φιλοξενία της COP31 στην Αττάλεια. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν στην ανάγκη προώθησης πολιτικών κυκλικής οικονομίας άνθρακα και στην υλοποίηση κοινών δράσεων με στόχο τη μείωση των εκπομπών.

ΠΗΓΗ: IBNA

Continue Reading

IBNA

Τηλεφωνική διπλωματία της Ουάσινγκτον με Άγκυρα και Δαμασκό: Στο επίκεντρο Συρία, Γάζα και περιφερειακή σταθερότητα

Avatar photo

Published

on

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Σύρος Πρόεδρος υπογράμμισε την ανάγκη για συντονισμένες διεθνείς πρωτοβουλίες με στόχο την αποτροπή της επανεμφάνισης τρομοκρατικών οργανώσεων, κάνοντας ειδική μνεία στο Ισλαμικό Κράτος. Παράλληλα, επισήμανε ότι η «νέα Συρία» επιδιώκει συνεργασία με όλους τους διεθνείς δρώντες στη βάση του αμοιβαίου σεβασμού και των κοινών συμφερόντων. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι δύο πλευρές συμφώνησαν στη σημασία του διαλόγου ως θεμελιώδους εργαλείου για την επίλυση περιφερειακών διαφορών, με τον Ahmed Sharaa να τονίζει ότι η ενεργή διπλωματία συνιστά τη μοναδική οδό για την υπέρβαση των χρόνιων κρίσεων της περιοχής.

Από την πλευρά του, ο Donald Trump εξέφρασε την ικανοποίησή του για την πορεία των πολιτικών που αφορούν τη Συρία και τη Μέση Ανατολή ευρύτερα, επαναβεβαιώνοντας τη στήριξη των Ηνωμένες Πολιτείες στις προσδοκίες του συριακού λαού για τη δημιουργία ενός ενωμένου και ισχυρού κράτους. Χαιρέτισε, επίσης, την παράταση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός μεταξύ της συριακής κυβέρνησης και των κουρδικών δυνάμεων, καθώς και τις συμφωνίες που αφορούν την ενσωμάτωση ένοπλων σχηματισμών, συμπεριλαμβανομένων των Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις, στους επίσημους κρατικούς θεσμούς.

Στην ατζέντα της τηλεφωνικής επικοινωνίας Trump–Sharaa περιλήφθηκαν και οικονομικά ζητήματα, με τον Αμερικανό Πρόεδρο να δηλώνει ότι η Ουάσινγκτον είναι έτοιμη να στηρίξει την ανοικοδόμηση της Συρίας μέσω της ενθάρρυνσης επενδύσεων και της διαμόρφωσης ενός ελκυστικού περιβάλλοντος για το κεφάλαιο. Όπως υπογράμμισε, η οικονομική σταθερότητα της χώρας αποτελεί βασικό πυλώνα για τη συνολική σταθερότητα της Μέσης Ανατολής.

Οι διαδοχικές αυτές τηλεφωνικές επαφές καταδεικνύουν την προσπάθεια επαναπροσδιορισμού των διπλωματικών ισορροπιών στην περιοχή, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να διατηρούν ενεργό ρόλο τόσο στις σχέσεις με την Τουρκία όσο και στη συριακή μετάβαση. Πρόκειται για μια περίοδο κατά την οποία η περιφερειακή σταθερότητα, η ασφάλεια και η ανθρωπιστική διάσταση εξακολουθούν να αποτελούν αλληλένδετες και κρίσιμες προκλήσεις.

ΠΗΓΗ: IBNA

Continue Reading

IBNA

Η ρωσική SVR κατά Βαρθολομαίου: Εκκλησία, γεωπολιτική και το νέο μέτωπο της «ήπιας ισχύος»

Avatar photo

Published

on

Η δημόσια και ιδιαίτερα επιθετική ανακοίνωση της SVR (Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών της Ρωσικής Ομοσπονδίας) εναντίον του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου συνιστά γεγονός με σαφές πολιτικό και γεωπολιτικό αποτύπωμα, που υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια μιας απλής εκκλησιαστικής αντιπαράθεσης. Το ρωσικό κείμενο, με σκληρό λεξιλόγιο και οξείς χαρακτηρισμούς, κατηγορεί τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως για «σχισματική δραστηριότητα» στον ορθόδοξο κόσμο, αποδίδοντάς του σχέδιο εκδίωξης της ρωσικής Ορθοδοξίας από την Ουκρανία, τις βαλτικές χώρες και ευρύτερα την Ανατολική Ευρώπη. Το γεγονός ότι η επίθεση προέρχεται όχι από εκκλησιαστικό όργανο αλλά από κρατική υπηρεσία πληροφοριών προσδίδει στη σύγκρουση χαρακτηριστικά κρατικής στρατηγικής.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της SVR, ο Βαρθολομαίος φέρεται πλέον να στρέφει το ενδιαφέρον του προς τη Λιθουανία, τη Λετονία και την Εσθονία, επιχειρώντας –όπως υποστηρίζει η Μόσχα– να αποσπάσει τις εκεί ορθόδοξες δομές από το Πατριαρχείο Μόσχας και να δημιουργήσει εκκλησίες «πλήρως ελεγχόμενες από το Φανάρι». Η ρωσική πλευρά συνδέει τη στρατηγική αυτή με στήριξη δυτικών παραγόντων, κάνοντας λόγο ακόμη και για εμπλοκή βρετανικών μυστικών υπηρεσιών και για αξιοποίηση εθνικιστικών ή ακραίων πολιτικών ρευμάτων στις χώρες της Βαλτικής. Πρόκειται για αφήγημα που εντάσσει την εκκλησιαστική διαμάχη στο γενικότερο πλαίσιο της αντιπαράθεσης Ρωσίας–Δύσης.

Η χρονική συγκυρία της επίθεσης δεν θεωρείται τυχαία. Η Ρωσία βρίσκεται σε παρατεταμένο πόλεμο στην Ουκρανία, με αυξανόμενες στρατιωτικές και οικονομικές πιέσεις, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει να διατηρήσει την επιρροή της μέσω εργαλείων ήπιας ισχύος, όπως η θρησκεία και η πολιτισμική ταυτότητα. Η απόφαση του Οικουμενικού Πατριαρχείου να παραχωρήσει αυτοκεφαλία στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας αποτέλεσε για τη Μόσχα σοβαρό πλήγμα στο δόγμα του λεγόμενου «Ρωσικού Κόσμου», δηλαδή της αντίληψης περί ενιαίου ρωσικού πνευματικού και ιστορικού χώρου.

Στο ίδιο μήκος κύματος, η SVR επεκτείνει την κριτική της και προς τα Βαλκάνια, υποστηρίζοντας ότι ο Βαρθολομαίος σχεδιάζει να πλήξει την «ιδιαίτερα ανυπότακτη» Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία, μέσω πρόθεσης αναγνώρισης αυτοκεφαλίας στη μη αναγνωρισμένη Ορθόδοξη Εκκλησία του Μαυροβουνίου. Η αναφορά αυτή αγγίζει ένα εξαιρετικά ευαίσθητο πεδίο, καθώς η Σερβία αποτελεί διαχρονικό σύμμαχο της Ρωσίας τόσο σε πολιτικό όσο και σε εκκλησιαστικό επίπεδο, και κάθε παρέμβαση στο εκκλησιαστικό καθεστώς της περιοχής αποκτά άμεσο γεωπολιτικό βάρος.

Από την πλευρά του Οικουμενικού Πατριαρχείου δεν έχει υπάρξει μέχρι στιγμής επίσημη απάντηση στο ύφος και το περιεχόμενο της ανακοίνωσης. Ωστόσο, εκκλησιαστικές και διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι το Φανάρι κινείται βάσει του κανονικού του δικαίου και του ιστορικού του ρόλου ως κέντρου συντονισμού της Ορθοδοξίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η αυτοκεφαλία της Ουκρανίας παρουσιάζεται ως εκκλησιαστική λύση σε ένα χρόνιο ζήτημα και όχι ως πολιτική πράξη. Η ρωσική προσέγγιση, αντίθετα, τη θεωρεί άμεση παρέμβαση στη σφαίρα επιρροής της Μόσχας.

Η σκληρότητα της γλώσσας της SVR, με χαρακτηρισμούς που παραπέμπουν σε θρησκευτική δαιμονοποίηση, δείχνει ότι η αντιπαράθεση έχει περάσει σε επίπεδο ανοιχτής σύγκρουσης νομιμοποίησης. Η Ρωσία επιχειρεί να παρουσιάσει τον Βαρθολομαίο ως όργανο δυτικών σχεδιασμών, με στόχο την αποδυνάμωση του κύρους του σε ορθόδοξες κοινωνίες που βρίσκονται σε γεωπολιτικό μεταίχμιο. Ταυτόχρονα, στέλνει μήνυμα προς κυβερνήσεις και εκκλησίες ότι οποιαδήποτε απομάκρυνση από το Πατριαρχείο Μόσχας θα εκληφθεί ως εχθρική ενέργεια.

Για την Ευρώπη, αυτή η εξέλιξη δημιουργεί ένα ακόμη επίπεδο αστάθειας. Η σύγκρουση δεν αφορά μόνο θεολογικά ή διοικητικά ζητήματα, αλλά αγγίζει θέματα εθνικής ταυτότητας, μειονοτήτων και ασφάλειας, ιδιαίτερα στις χώρες της Βαλτικής και στα Βαλκάνια. Σε συνδυασμό με τον πόλεμο στην Ουκρανία, η εκκλησιαστική αντιπαράθεση λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής έντασης, διευρύνοντας τα ρήγματα ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση.

Το συμπέρασμα είναι ότι η επίθεση της SVR κατά του Βαρθολομαίου σηματοδοτεί τη μεταφορά της γεωπολιτικής σύγκρουσης και στο πεδίο της θρησκείας. Η Ορθοδοξία, από χώρος πνευματικότητας, μετατρέπεται σε πεδίο ανταγωνισμού ισχύος. Το αν η σύγκρουση αυτή θα περιοριστεί στη ρητορική ή θα οδηγήσει σε περαιτέρω ρήξεις στον ορθόδοξο κόσμο, θα εξαρτηθεί τόσο από τις κινήσεις του Φαναρίου όσο και από τη συνολική πορεία της αντιπαράθεσης Ρωσίας–Δύσης τους επόμενους μήνες.

ΠΗΓΗ: IBNA 
Continue Reading
Advertisement

Viral

(c) 2017-26 | Vouli.TV. All Rights Reserved. Developed by UnitrustMedia