Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025 επανέφερε στο επίκεντρο μια αντίληψη για τη διεθνή πολιτική που παραπέμπει έντονα στις ιδέες του αρχαίου Έλληνα ιστορικού Θουκυδίδη. Η γνωστή ρήση του από την Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου ότι «οι ισχυροί πράττουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμή τους και οι αδύναμοι υπομένουν ό,τι τους επιβάλλει η αδυναμία τους» μοιάζει να αντικατοπτρίζεται στη ρητορική και στις επιλογές πολιτικής του Αμερικανού προέδρου.

Ο θουκυδίδειος ρεαλισμός στην πράξη…
Ο Θουκυδίδης παρουσίασε έναν κόσμο όπου η ισχύς αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα των διεθνών σχέσεων. Στον περίφημο «Μηλιακό Διάλογο», οι Αθηναίοι θεμελιώνουν την επιθετική τους στάση στην άποψη ότι η ανθρώπινη φύση επιβάλλει την επικράτηση του ισχυρού. Αυτή η ωμή αποδοχή της δύναμης φαίνεται να διατρέχει και τη στάση του Τραμπ απέναντι στη διεθνή σκηνή. Η αμερικανική πολιτική υπό την ηγεσία του χαρακτηρίζεται από αποφάσεις που θέτουν σε πρώτη μοίρα τα εθνικά συμφέροντα, χωρίς ιδιαίτερες ηθικές ωραιοποιήσεις. Το δόγμα «America First» εκφράζει τη θουκυδίδεια αντίληψη ότι κάθε κράτος οφείλει να προτάσσει την προστασία των δικών του επιδιώξεων. Όπως οι Αθηναίοι δεν επικαλέστηκαν ηθικές υποχρεώσεις απέναντι στους Μηλίους, έτσι και ο Τραμπ αποφεύγει συστηματικά τη γλώσσα περί αξιακής παγκόσμιας ηγεσίας.

Η παγίδα του Θουκυδίδη και η Κίνα
Ο καθηγητής του Χάρβαρντ Graham Allison ανέπτυξε τη θεωρία της «Παγίδας του Θουκυδίδη», σύμφωνα με την οποία όταν μια ανερχόμενη δύναμη απειλεί να αντικαταστήσει μια κατεστημένη, η σύγκρουση καθίσταται σχεδόν αναπόφευκτη. Αυτό ακριβώς είχε περιγράψει ο Θουκυδίδης αναφορικά με την Αθήνα και τη Σπάρτη: η άνοδος της αθηναϊκής ισχύος γέννησε φόβο στη Σπάρτη, οδηγώντας τελικά στον πόλεμο.

Ο Τραμπ φαίνεται να διαβλέπει αυτόν τον κίνδυνο στη σχέση των ΗΠΑ με την Κίνα. Οι δασμοί, οι περιορισμοί στην τεχνολογία και η σκληρή διπλωματική ρητορική συνθέτουν μια στρατηγική που στοχεύει στη διατήρηση της αμερικανικής υπεροχής. Αντί για λόγο συνεργασίας και κοινών αξιών, επιλέγεται η ανοιχτή αντιπαράθεση και η διαπραγμάτευση από θέση ισχύος.

Συμμαχίες ως συναλλαγές
Ένα ακόμη στοιχείο της θουκυδίδειας οπτικής είναι η θεώρηση των συμμαχιών ως σχέσεων συμφέροντος και όχι ως ηθικών δεσμεύσεων. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει τη δέσμευση των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, απαιτώντας από τους εταίρους μεγαλύτερη συμμετοχή στις αμυντικές δαπάνες. Αυτή η «συναλλακτική» διπλωματία αναδεικνύει την άποψη ότι οι συμμαχίες οφείλουν να αποφέρουν απτά οφέλη και όχι να βασίζονται σε αφηρημένες αρχές.

Στον Πελοποννησιακό Πόλεμο, οι Αθηναίοι μετέτρεψαν τη Δηλιακή Συμμαχία από ένωση ισότιμων πόλεων σε αυτοκρατορικό μηχανισμό, επιβάλλοντας φόρους στους συμμάχους τους. Αν και ο Τραμπ δεν κινείται σε τόσο ακραία κατεύθυνση, η επιμονή του στη «δίκαιη κατανομή του κόστους» εκφράζει παρόμοια λογική: οι συμμαχίες πρέπει να υπηρετούν απτά τα αμερικανικά συμφέροντα.

Ο φόβος, η τιμή και το συμφέρον
Ο Θουκυδίδης προσδιόρισε τρία βασικά κίνητρα της διεθνούς πολιτικής: τον φόβο, την τιμή και το συμφέρον. Η πολιτική του Τραμπ μοιάζει να κινείται και στα τρία επίπεδα. Ο φόβος απώλειας της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας, η επιδίωξη σεβασμού στη διεθνή σκηνή και η αδιάλλακτη υπεράσπιση των οικονομικών συμφερόντων συνθέτουν ένα μοτίβο που ο αρχαίος ιστορικός θα αναγνώριζε άμεσα.

Η συχνή αναφορά του Τραμπ στην ανάγκη να γίνει η Αμερική «ξανά σεβαστή» παραπέμπει στην έννοια της τιμής, κεντρική στην αρχαιοελληνική σκέψη. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτή η έμφαση συνδυάζεται με την ωμή επιδίωξη υλικών συμφερόντων.

Τα όρια του ρεαλισμού
Ωστόσο, ο θουκυδίδειος ρεαλισμός δεν είναι πανάκεια. Ο ίδιος ο Θουκυδίδης κατέδειξε πως η υπέρμετρη εμπιστοσύνη στη δύναμη και η παραμέληση ηθικών περιορισμών μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφή. Η Αθήνα τελικά ηττήθηκε, εν μέρει λόγω αλαζονείας και υπερέκτασης που γεννήθηκαν από την αίσθηση ανωτερότητας.

Για τις ΗΠΑ επί Τραμπ, το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο μια καθαρά ρεαλιστική στρατηγική μπορεί να διατηρήσει την ισχύ τους σε έναν πολυπολικό κόσμο. Οι διεθνείς θεσμοί, οι συμμαχίες αξιών και το soft power διαθέτουν σημασία ακόμη και από ρεαλιστική σκοπιά. Η πλήρης απαξίωσή τους ενδέχεται να αποδυναμώσει μακροπρόθεσμα την ίδια την ισχύ που επιδιώκεται να διαφυλαχθεί.

Η θουκυδίδεια ανάγνωση της εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ προσφέρει μια ωμή αλλά ειλικρινή εικόνα της λειτουργίας της δύναμης στις διεθνείς σχέσεις. Ωστόσο, όπως διδάσκει η τραγική εμπειρία της Αθήνας, η ανεξέλεγκτη επιδίωξη ισχύος χωρίς μέτρο και αυτογνωσία μπορεί να οδηγήσει σε απρόβλεπτες συνέπειες. Ο Θουκυδίδης δεν υπήρξε μόνο ρεαλιστής, αλλά και στοχαστής που προειδοποιούσε για την ύβρη που συχνά συνοδεύει την εξουσία.

ΠΗΓΗ: MILITAIRE .gr

Ο επικεφαλής της Τουρκικής Αμυντικής Βιομηχανίας, καθηγητής Haluk GORGUN, ανακοίνωσε ότι η τουρκική αμυντική και αεροδιαστημική βιομηχανία έκλεισε το 2025 με εξαγωγές προϊόντων και υπηρεσιών άμυνας που ξεπέρασαν τα 10 δισ. δολάρια, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα. Συγκεκριμένα, οι εξαγωγές σημείωσαν αύξηση 48% σε σχέση με το 2024, όταν είχαν ανέλθει σε 7,1 δισ. δολάρια, φτάνοντας το 2025 στο ποσό των 10,054 δισ. δολαρίων. Στο συνολικό αυτό ποσό περιλαμβάνονται και 184 εκατ. δολάρια που αφορούν σε εξαγωγές υπηρεσιών.

Ο GORGUN υπογράμμισε ότι καθ’ όλη τη διάρκεια του 2025 καταγράφηκε διαρκής άνοδος σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ ο Δεκέμβριος σημείωσε ιστορικό μηνιαίο ρεκόρ, με τις εξαγωγές να υπερβαίνουν τα 2,5 δισ. δολάρια. Ο Τούρκος αξιωματούχος προσέθεσε ότι ο συνολικός όγκος των εξαγωγικών συμβάσεων που υπογράφηκαν το 2025 έφτασε τα 17,8 δισ. δολάρια, ποσό που αντιστοιχεί σε 78-80% σε σύγκριση με τις εξαγωγικές συμβάσεις των 10 δισ. δολαρίων του 2024.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το μερίδιο της αμυντικής και αεροδιαστημικής βιομηχανίας στις συνολικές εξαγωγές της Τουρκίας παρουσίασε σημαντική αύξηση, από 1,7% το 2022 σε 3,7% έως το 2025. Έτσι, ο τομέας σχεδόν διπλασίασε το μερίδιό του στις εξαγωγές της χώρας μέσα σε μόλις τρία χρόνια.

Όσον αφορά την κατανομή των αγορών, περίπου το 56% των εξαγωγών αμυντικού και αεροδιαστημικού υλικού το 2025 κατευθύνθηκε προς χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ. Παράλληλα, χώρες της Ασίας-Ειρηνικού, της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής εμφανίζουν αυξανόμενα μερίδια στις εξαγωγές. Μεταξύ των σημαντικότερων συμβάσεων που υπεγράφησαν το 2025 περιλαμβάνονται: πολεμικά πλοία για Ισπανία και Πορτογαλία, εκπαιδευτικά αεροσκάφη για την Ισπανία, καθώς και UCAVs, στρατιωτικά οχήματα και πυρομαχικά για χώρες του Κόλπου και της Αφρικής.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι το 2002, όταν ανέλαβε την εξουσία το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, οι εξαγωγές του τομέα ανέρχονταν σε μόλις 248 εκατ. δολάρια.

ΠΗΓΗ: MILITAIRE .gr

Παρά τις τεράστιες τεχνολογικές εξελίξεις στις μεταφορές, χρειάστηκαν σχεδόν 80 χρόνια για να αρχίσουμε να αντιλαμβανόμαστε ότι η νέα «Γιάλτα» δεν βρίσκεται πλέον στη χερσόνησο της Κριμαίας, αλλά πιθανότατα… στην Αλάσκα.

Θεωρώ πως πλέον καθίσταται σαφές γιατί ουδέποτε συμφώνησα με την επικρατούσα —κατά τη γνώμη μου εσφαλμένη— αντίληψη περί «πολυπολικού κόσμου».

Ο κόσμος παραμένει βαθύτατα διπολικός, επαναχαράσσοντας διαρκώς τις σφαίρες επιρροής του.

Από τη μία πλευρά, η μονοκρατορία των Ηνωμένων Πολιτειών, με τα ενεργούμενά της: την αυτοχειριαζόμενη Ευρωπαϊκή Ένωση στον ρόλο της πρόθυμης Ιφιγένειας, το ΝΑΤΟ και τον τοποτηρητή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, το Ισραήλ, εντός του πλαισίου της λεγόμενης «συλλογικής Δύσης».

Από την άλλη, ο εμφανής πλέον πόλος εξισορρόπησης, που σχηματοποιείται στον άξονα Ρωσίας–Κίνας–BRICS, με μια Ινδία που κινείται αμφίσημα.

Με μια στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ κατά της Βενεζουέλας —άνευ προηγουμένου για τον σύγχρονο κόσμο και χειρότερη ακόμη και από τη γερμανική εισβολή και προσάρτηση της Σουδητίας το 1938— εισερχόμαστε σε μια νέα και βαθιά αποκρουστική φάση των διεθνών σχέσεων.

Σε αυτήν της απροκάλυπτης ισχύος.

Δεν είναι, ασφαλώς, η πρώτη φορά που διεξάγονται επιχειρήσεις χωρίς ψήφισμα του ΟΗΕ ή χωρίς έγκριση κάποιου διεθνούς οργανισμού ασφάλειας.

Μέχρι σήμερα, ωστόσο, υπήρχε έστω η «κεκαλυμμένη αναγκαιότητα» συγκρότησης μιας συμμαχίας κρατών ή «προθύμων», προκειμένου να «επιβληθεί το Διεθνές Δίκαιο», να «τερματιστούν εμφύλιοι ή γενοκτονίες» ή να «εκδημοκρατιστεί» μια χώρα.

Πλέον, ακόμη και αυτά εγκαταλείπονται.

Δεν κρίνονται αναγκαία.

Η ωμή ισχύς είναι εδώ. Παρούσα. Ορατή.

Χωρίς προσχήματα.

Χωρίς «μάσκες» ή έστω τα ελάχιστα φύλλα συκής.

Ας μη στρουθοκαμηλίζουμε.

Δεν επρόκειτο για «σύλληψη και απαγωγή».

Ούτε η άμεση μεταφορά του στο «Μεγάλο Μήλο» από την πρώτη κιόλας ημέρα, στο πλαίσιο ποινικής δίωξης από την αρμόδια εισαγγελική αρχή, συνιστούσε το πραγματικό διακύβευμα.

Επρόκειτο για κανονική εισβολή, με συντριπτική ανισορροπία μαχητικής ισχύος υπέρ του επιτιθέμενου, ελάχιστη έως μηδενική αντίσταση από τον αμυνόμενο και εκτεταμένη προεργασία των μυστικών υπηρεσιών, σε μια χώρα που λειτουργεί ως narkos kingdom, με βαθιά διαφθορά, ασυδοσία, κατάχρηση εξουσίας και παγιωμένες καθεστωτικές αντιλήψεις.

Ας τα βλέπουν και ας τα λαμβάνουν υπόψη και όσοι «παροικούν την Ιερουσαλήμ», καθώς οι επιχειρήσεις υπονόμευσης (subversion ops), όπως εδώ και χρόνια επισημαίνω δημόσια, έχουν αλλάξει επίπεδο και ρυθμό εξέλιξης.

Η σχεδόν ανύπαρκτη αντίσταση, τόσο από τις Ένοπλες Δυνάμεις όσο και από τον λαό, υπήρξε αποτέλεσμα της έντονης δράσης των μυστικών υπηρεσιών, με εκτεταμένες «εξαγορές συνειδήσεων» και αξιωματούχων —κάτι καθόλου δύσκολο σε μια πλήρως διεφθαρμένη χώρα.

Παράλληλα, αποτέλεσε απόρροια της συσσωρευμένης λαϊκής αγανάκτησης απέναντι στο καθεστώς Μαδούρο και τις ελίτ του.

Ωστόσο, μια εισβολή που σέβεται στοιχειωδώς τον εαυτό της, οφείλει να συνοδεύεται και από στρατιωτικά πλήγματα.

Ακόμη και αν τα ελικόπτερα των ειδικών δυνάμεων πετούσαν πάνω από το Καράκας χωρίς να προσβληθούν, τα πλήγματα έπρεπε να πραγματοποιηθούν.

Για την εξάλειψη κάθε βούλησης αντίστασης, για παραδειγματισμό των επόμενων και για επίδειξη ισχύος.

Ψυχολογικές επιχειρήσεις (PSYOPS), οι οποίες σχεδιάζονται και προετοιμάζονται πολύ πριν από την έναρξη των επιχειρήσεων, εκτελούνται παράλληλα με αυτές και συνεχίζονται και μετά το τυπικό πέρας τους.

Ως στρατιωτικός, αναφορικά με τον σχεδιασμό, την προπαρασκευή και την εκτέλεση της επιχείρησης «Absolute Resolve», δεν μπορώ παρά να αποδώσω εύσημα.

Με σαφείς επιχειρησιακούς αντικειμενικούς σκοπούς, ξεκάθαρους πολιτικούς στόχους και άρτια δράση των μυστικών υπηρεσιών, η επιχείρηση ολοκληρώθηκε επιτυχώς μέσα σε ελάχιστες ώρες.

Απομένει να διαπιστωθεί η στρατηγική εξόδου (exit strategy) και αν τα αποτελέσματα θα κεφαλαιοποιηθούν μεσο-μακροπρόθεσμα ή αν πρόκειται για μια «πύρρειο νίκη», που θα μετατρέψει την Κεντρική και Νότια Αμερική σε ένα νέο Βιετνάμ.

Διότι, αδιαμφισβήτητα, πρόκειται για μία ακόμη εισβολή.

Χωρίς καμία νομιμοποίηση από το Διεθνές Δίκαιο ή το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.

Μια επιβολή ωμής ισχύος, με απειλή περαιτέρω κλιμάκωσης για όσους δεν συνεργαστούν, ενώ τα πετρελαϊκά αποθέματα και οι εταιρείες της χώρας επανέρχονται υπό αμερικανικό έλεγχο.

Με μια «μεταβατική κυβέρνηση» έως τη διεξαγωγή εκλογών υπό την επίβλεψη του εισβολέα, ώστε οι πολίτες «να αισθανθούν ανεξάρτητοι, ασφαλείς και πλουσιότεροι».

Δεν είναι η πρώτη φορά που παρομοιάζω τις διεθνείς σχέσεις και το Διεθνές Δίκαιο με το «δίκαιο της νταλίκας» στη διασταύρωση, ανεξαρτήτως ΚΟΚ και σήμανσης.

Άλλωστε, η κυνικότητα και ο πολιτικός ρεαλισμός είναι γνωστά από την εποχή του μεγάλου μας προγόνου, του Θουκυδίδη.

Εξίσου γνωστός και ο διάλογος Αθηναίων και Μηλίων περί ισχύος, ουδετερότητας και αδυναμίας.

Ας θυμηθούμε όμως και το τέλος: «και η Αθήνα έπεσε».

Εν κατακλείδι, οι ΗΠΑ αποκτούν τα πετρέλαια της Βενεζουέλας. Τόσο απλά. Και θα εκπλαγώ ευχάριστα αν πράγματι βελτιωθεί το βιοτικό επίπεδο των Βενεζουελάνων —κάτι που δεν θεωρώ πιθανό.

Οι πρώτες δηλώσεις Τραμπ υποδηλώνουν ότι θα «χρεωθούν» και το «σώσιμο», δεδομένων των πλουτοπαραγωγικών πόρων που θα καλύψουν το κόστος της επιχείρησης και της λεγόμενης «μετάβασης στη δημοκρατία».

Sic: ο όρος «στρατιωτική επιχείρηση» μας είναι οικείος. Τον έχουμε ξανακούσει, με έναν προσδιορισμό «ειδική» μπροστά, και μάλιστα στη γειτονιά μας.

Στην Ουκρανία, από τη Ρωσία.

Διότι κανείς δεν μιλά πλέον για πόλεμο ή εισβολή.

Μόνο για «στρατιωτικές επιχειρήσεις».

Πέρα από τα πετρέλαια, οι ΗΠΑ, μέσω της απειλής ισχύος, στέλνουν σαφές μήνυμα προς Κούβα και λοιπά κράτη της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής ότι ασκούν πλήρη έλεγχο στην ήπειρο μεταξύ Ατλαντικού και Ειρηνικού.

Η πλήρης ενεργειακή, αμυντική και πλέον και διατροφική εξάρτηση της ΕΕ από τις ΗΠΑ εξασφάλισε για την Ένωση, πέρα από τον ρόλο του πολυεπίπεδου junkie, και εκείνον του χρήσιμου ηλιθίου και της αναλώσιμης Ιφιγένειας, προσφέροντας στις ΗΠΑ το αναγκαίο παγκόσμιο στρατηγικό βάθος.

Πέρα από τα πρόσκαιρα ή μη κέρδη των ΗΠΑ, η εισβολή αυτή παγίωσε νέα ήθη στις διεθνείς σχέσεις, σηματοδοτώντας μια οπισθοδρόμηση αιώνων.

Και ο μεγάλος χαμένος είναι ο άνθρωπος. Και ο πολιτισμός του. Ό,τι απέμεινε από αρχές, αξίες και ιδανικά.

Επιστρέφοντας στον τόπο μας, αυτός ο τόπος είναι φως.

Και όσα απειλούνται να χαθούν, είναι φως.

Ας μην τα απεμπολήσουμε.

Υ.Γ. 1: Η δήλωση του Πρωθυπουργού ότι «δεν είναι η κατάλληλη στιγμή να σχολιάσουμε τη νομιμότητα των ενεργειών» γεννά ερωτήματα. Θα αναμένουμε, βεβαίως, και τον κατάλληλο χρόνο.

Μέχρι τότε, τέτοιες δηλώσεις δεν υπηρετούν τα εθνικά μας συμφέροντα και δημιουργούν επικίνδυνα προηγούμενα, όπως φάνηκε και από την αντίδραση του ΥΠΕΞ της Βενεζουέλας.

Υ.Γ. 2: Η σιωπή ορισμένων μελών του ΣΑ του ΟΗΕ είναι μεν κατανοητή, αλλά μη αποδεκτή. Η στάση της Ρωσίας πιθανώς συνδέεται με τη συνάντηση Τραμπ–Πούτιν στην Αλάσκα και μια νέα «μοιρασιά» του κόσμου.

Η σιωπή της Κίνας, ωστόσο, αφήνει ανοικτό πεδίο για περαιτέρω ανησυχίες και δυσμενείς εξελίξεις στην παγκόσμια αρχιτεκτονική ασφάλειας.

Κατά πόσο θα αποδεχθεί αδιαμαρτύρητα την αμερικανική ηγεμονία στη Λατινική Αμερική ή αν θα επιχειρήσει να «κλείσει λογαριασμούς» σε Ασία ή Αφρική, μένει να φανεί.

ΠΗΓΗ: MILITAIRE .gr     

Γράφει ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΕΡΟΓΛΗΣ*