Σε ιδιαίτερα δύσκολη πολιτική και διπλωματική θέση έχει περιέλθει ο Μπενιαμίν Νετανιάχου μετά την υπογραφή της συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, με Ισραηλινούς αξιωματούχους να χαρακτηρίζουν το μνημόνιο κατανόησης που προώθησε ο Ντόναλντ Τραμπ ως μια «στρατηγική και πολιτική ήττα» για το Ισραήλ. Αυτό αναφέρει σε αποκαλυπτικό του δημοσίευμα το Axios.

Όπως σημειώνει η ιστοσελίδα, ο Νετανιάχου επέλεξε να τηρήσει χαμηλούς τόνους την ημέρα της υπογραφής της συμφωνίας, αποφεύγοντας οποιαδήποτε δημόσια αντιπαράθεση με τον στενότερο σύμμαχο της χώρας του. Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, στο παρασκήνιο επικρατεί έντονος προβληματισμός και δυσαρέσκεια.

Το πρόβλημα για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό είναι σύνθετο. Από τη μία πλευρά είχε δεσμευθεί απέναντι στους πολίτες ότι θα πετύχει «ολική νίκη» έναντι του Ιράν, κάτι που δεν φαίνεται να επιτεύχθηκε. Το ιρανικό καθεστώς όχι μόνο άντεξε τις πιέσεις, αλλά σύμφωνα με αρκετούς αναλυτές εμφανίζεται σήμερα ακόμη πιο ισχυρό. Από την άλλη, βρίσκεται αντιμέτωπος με μια πραγματικότητα στην οποία ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε να τερματίσει την κρίση μέσω μιας συμφωνίας που, κατά πολλούς, προσφέρει σημαντικά οφέλη στην Τεχεράνη.

Ο Νετανιάχου μόνος απέναντι στη συμφωνία

Σύμφωνα με το Axios, ο Νετανιάχου φαίνεται πλέον να βρίσκεται σχετικά απομονωμένος στη διεθνή σκηνή όσον αφορά την αντίθεσή του στη συμφωνία.

Ακόμη και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία μέχρι πρότινος θεωρούνταν από τις πιο αυστηρές φωνές του αραβικού κόσμου απέναντι στο Ιράν, ευθυγραμμίστηκαν τελικά με το γενικότερο κλίμα αποκλιμάκωσης που επικρατεί στην περιοχή.

Παρόμοια είναι η κατάσταση και στην Ουάσιγκτον. Παρά το γεγονός ότι αρκετοί Ρεπουμπλικανοί διατηρούν επιφυλάξεις για το περιεχόμενο της συμφωνίας, η πλειονότητα αποφεύγει να στραφεί ανοιχτά εναντίον μιας πρωτοβουλίας που φέρει την προσωπική υπογραφή του Ντόναλντ Τραμπ.

Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι δύσκολα θα επαναληφθούν οι σκηνές του 2015, όταν ο Νετανιάχου είχε απευθυνθεί στο αμερικανικό Κογκρέσο προκειμένου να αντιταχθεί στη συμφωνία που είχε συνάψει ο Μπαράκ Ομπάμα με το Ιράν. Σήμερα, μια δημόσια σύγκρουση με τον Τραμπ ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρούς κλυδωνισμούς στις σχέσεις των δύο ηγετών.

Οι δημόσιες αιχμές του Τραμπ

Την ίδια στιγμή, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν κρύβει τη δυσφορία του για συγκεκριμένες ενέργειες της ισραηλινής κυβέρνησης.

Κατά τη διάρκεια της συνόδου των G7, ο Τραμπ ευχαρίστησε τον Νετανιάχου για τη συνεργασία που είχαν κατά τη διάρκεια του πολέμου, χωρίς ωστόσο να αποφύγει και τις επικριτικές αναφορές.

«Ο Μπίμπι είναι καλός άνθρωπος. Μερικές φορές ενθουσιάζεται λίγο. Εμείς είμαστε ο μεγάλος εταίρος και εκείνος ο πολύ μικρός εταίρος», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Λίγες ημέρες νωρίτερα, σύμφωνα με το Axios, ο Τραμπ είχε εκφράσει ακόμη εντονότερη δυσαρέσκεια σε ιδιωτική συνομιλία, επικρίνοντας τον Νετανιάχου για αεροπορικό πλήγμα στη Βηρυτό, το οποίο, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, λίγο έλειψε να οδηγήσει σε κατάρρευση των διαπραγματεύσεων.

Το αγκάθι του Λιβάνου

Η μεγαλύτερη ανησυχία για το Ισραήλ εστιάζεται στις πρόνοιες της συμφωνίας που αφορούν τον Λίβανο. Το μνημόνιο αναφέρει ότι η κατάπαυση του πυρός καλύπτει και τις συγκρούσεις ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ, ενώ στο πλαίσιο μιας οριστικής διευθέτησης προβλέπεται η αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τον νότιο Λίβανο.

Σύμβουλος του Νετανιάχου ξεκαθάρισε στο Axios ότι το Ισραήλ δεν θεωρεί πως δεσμεύεται από το συγκεκριμένο σκέλος της συμφωνίας και υποστηρίζει ότι δεν πρόκειται να αποσύρει τις δυνάμεις του, εφόσον δεν προηγηθεί ο αφοπλισμός της Χεζμπολάχ.

Ο ίδιος ο Τραμπ παραδέχθηκε δημόσια ότι υπάρχει διαφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ για το ζήτημα του Λιβάνου, ενώ άσκησε εκ νέου κριτική στις ισραηλινές επιχειρήσεις, σημειώνοντας ότι δεν είναι αποδεκτό «να γκρεμίζεται μια πολυκατοικία κάθε φορά που αναζητείται κάποιος».

Δύσκολες ημέρες για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό

Το Axios καταλήγει ότι ακόμη και Αμερικανοί πρόεδροι με τους οποίους ο Νετανιάχου είχε συγκρουστεί στο παρελθόν δεν είχαν εκφραστεί με τόσο ευθείς και δημόσιους χαρακτηρισμούς εναντίον του.

Για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, ο οποίος οδεύει προς εκλογές σε τέσσερις μήνες και είχε επενδύσει πολιτικά στη διατήρηση της πίεσης προς το Ιράν, η συμφωνία που προώθησε ο Τραμπ αποτελεί ακόμη ένα σοβαρό πλήγμα από τον σύμμαχο που θεωρείται καθοριστικός για την ασφάλεια και τη διεθνή επιρροή του Ισραήλ.

ΠΗΓΗ: ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ .gr

Ο διάδρομος IMEC αποτέλεσε το 2023 ένα από τα πιο φιλόδοξα γεωοικονομικά σχέδια, παρουσιάζοντας το όραμα μιας νέας γέφυρας που θα συνδέει την Ινδία με την Ευρώπη μέσω των χωρών του Κόλπου. Πρόκειται για έναν πολυδιάστατο διάδρομο εμπορίου, ενέργειας και μεταφοράς δεδομένων, ο οποίος φιλοδοξεί να προσφέρει στην Ευρώπη μια εναλλακτική διαδρομή προς την Ασία, ενώ παράλληλα αναβαθμίζει τη Μέση Ανατολή σε κομβικό σημείο διασυνδεσιμότητας.

Ωστόσο, ακόμη και πριν από την κλιμάκωση της σημερινής κρίσης στην περιοχή, είχα επισημάνει ότι η επιτυχία του IMEC δεν θα εξαρτηθεί αποκλειστικά από την ανάπτυξη των απαραίτητων υποδομών. Θα εξαρτηθεί από την πολιτική βούληση των συμμετεχόντων, τη διαθεσιμότητα χρηματοδότησης, τις διαφορετικές στρατηγικές προτεραιότητες των κρατών που εμπλέκονται και, κυρίως, από το επίπεδο των περιφερειακών εντάσεων. Οι εξελίξεις των τελευταίων μηνών έρχονται ουσιαστικά να επιβεβαιώσουν αυτή την εκτίμηση. Ο πόλεμος μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, οι επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα, η αβεβαιότητα που περιβάλλει τα Στενά του Ορμούζ και η ευρύτερη αστάθεια στη Μέση Ανατολή επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα: πόσο ασφαλής μπορεί να θεωρείται μια επένδυση δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων, όταν προϋποθέτει μακροχρόνια σταθερότητα σε μια περιοχή που συνεχώς παράγει νέες εστίες κρίσεων και αντιπαραθέσεων;

Περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου διακινείται μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενώ οι επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα έχουν ήδη επιβαρύνει σημαντικά τις θαλάσσιες μεταφορές, αναγκάζοντας πολλές ναυτιλιακές εταιρείες να επιλέγουν μεγαλύτερες και σαφώς πιο δαπανηρές διαδρομές. Η σύγκρουση Ισραήλ – Ιράν ανέδειξε τα εγγενή όρια ενός διαδρόμου που σχεδιάστηκε με δεδομένες συνθήκες ειρήνης, σε μια περιοχή όπου οι εμπορικές οδοί έχουν πλέον αποκτήσει χαρακτήρα στρατηγικών στόχων.

Σε αυτό ακριβώς το σημείο εντοπίζεται και η ουσιαστική πρόκληση για τον IMEC. Το ζήτημα δεν περιορίζεται στο αν θα εξασφαλιστούν οι απαιτούμενοι οικονομικοί πόροι ή αν θα ολοκληρωθούν λιμάνια, σιδηροδρομικά δίκτυα, ενεργειακές εγκαταστάσεις και υποθαλάσσια καλώδια. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν μπορεί να διαμορφωθεί μια αξιόπιστη και ανθεκτική αλυσίδα συνδεσιμότητας ανάμεσα στην Ινδία, τις χώρες του Κόλπου και την Ευρώπη, τη στιγμή που η ίδια η περιοχή παραμένει εκτεθειμένη σε διαρκείς γεωπολιτικούς κραδασμούς.

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι ο IMEC χάνει τη στρατηγική του αξία. Αντιθέτως, όσο οι παραδοσιακές εμπορικές διαδρομές γίνονται περισσότερο ευάλωτες και ασταθείς, τόσο αυξάνεται η ανάγκη για εναλλακτικά δίκτυα εμπορίου, ενέργειας και διακίνησης δεδομένων. Ο IMEC εξακολουθεί να αποτελεί ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο εγχείρημα, το οποίο θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά την οικονομική συνεργασία μεταξύ των εμπλεκόμενων περιοχών. Ωστόσο, η συνδεσιμότητα δεν οικοδομείται μόνο σε σχεδιασμούς και χάρτες, αλλά σε πραγματικά γεωπολιτικά περιβάλλοντα. Και σήμερα, το περιβάλλον της Μέσης Ανατολής είναι σαφώς πιο αβέβαιο σε σχέση με εκείνο που υπέθετε η αρχική αισιοδοξία γύρω από το συγκεκριμένο εγχείρημα.

Για την Ελλάδα, η συγκεκριμένη συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Η πιθανότητα η χώρα να αναδειχθεί σε ευρωπαϊκό κρίκο αυτού του διαδρόμου, αξιοποιώντας τις λιμενικές της υποδομές και τη γεωγραφική της θέση για τη διασύνδεση Ινδίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης, παρουσιάζει σημαντικές προοπτικές. Παράλληλα, οι σχέσεις της Αθήνας με τις χώρες του Κόλπου αποκτούν αυξημένη σημασία τόσο για την ευρωπαϊκή οικονομική όσο και για την ενεργειακή ασφάλεια.

Παρ’ όλα αυτά, η δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα εστιάζει συχνά περισσότερο στις δυνατότητες και λιγότερο στις αναγκαίες προϋποθέσεις. Πριν εξεταστεί αν η χώρα μπορεί να εξελιχθεί σε βασικό κόμβο του IMEC, θα πρέπει να αποσαφηνιστεί κατά πόσο ο ίδιος ο διάδρομος μπορεί να προχωρήσει με τον ρυθμό και τη φιλοδοξία που είχαν αρχικά σχεδιαστεί, ακόμη και υπό συνθήκες που θεωρούνταν ειρηνικές.

Συνεπώς, ο IMEC δεν αποτελεί ένα ανέφικτο εγχείρημα, αλλά ούτε και μια δεδομένη εξέλιξη. Η μεγαλύτερη πρόκλησή του δεν είναι αποκλειστικά τεχνική ή χρηματοδοτική· είναι πρωτίστως γεωπολιτική. Και τελικά, ακριβώς σε αυτό το πεδίο θα κριθεί αν θα εξελιχθεί σε μια νέα στρατηγική γέφυρα που θα συνδέει την Ασία, τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη ή αν θα παραμείνει ακόμη ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο σχέδιο που θα μείνει μόνο επί χάρτου.