Άρθρα Χάρη Θεραπή
Η ομιλία-κόλαφος του Τζέι Ντι Βανς στο Μόναχο και οι επιπτώσεις για το μέλλον της Κύπρου
του Χάρη Θεραπή*
Η σκληρή τοποθέτηση του Αμερικανού αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου δεν αφορά μόνο την Ευρωπαϊκή Ένωση στο σύνολό της, αλλά και τις μικρότερες χώρες-μέλη, όπως η Κύπρος. Οι προειδοποιήσεις Βανς για μια αλλαγή στη στάση των ΗΠΑ απέναντι στην Ευρώπη και το νέο γεωπολιτικό περιβάλλον που διαμορφώνεται δημιουργούν σημαντικά ερωτήματα για το νησί, ειδικά όσον αφορά την ασφάλεια, τις διεθνείς σχέσεις και την οικονομική του σταθερότητα.
Το τέλος των εγγυήσεων από τις ΗΠΑ;
Ένα από τα βασικά μηνύματα της ομιλίας Βανς είναι ότι η Ουάσινγκτον δεν θα συνεχίσει να στηρίζει άνευ όρων την Ευρώπη. Αυτό θα μπορούσε να έχει άμεσες επιπτώσεις για την Κύπρο, η οποία τα τελευταία χρόνια επεδίωξε να ενισχύσει τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ σε θέματα άμυνας και ασφάλειας. Η άρση του εμπάργκο όπλων από τις ΗΠΑ και η εμβάθυνση της στρατηγικής συνεργασίας Κύπρου-ΗΠΑ είχαν δημιουργήσει την εντύπωση ότι η Ουάσινγκτον αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία ως παράγοντα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Ωστόσο, αν μια νέα αμερικανική κυβέρνηση με επικεφαλής τον Τραμπ επαναπροσδιορίσει τις προτεραιότητές της, η Κύπρος ίσως βρεθεί χωρίς την πολιτική στήριξη που προσδοκούσε.
Οι σχέσεις με την ΕΕ υπό αμφισβήτηση
Η Κύπρος, ως κράτος-μέλος της ΕΕ, βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην ευρωπαϊκή πολιτική και οικονομική στήριξη. Ωστόσο, η αμερικανική κριτική προς την ΕΕ και οι αναταράξεις που μπορεί να προκληθούν σε επίπεδο ευρωπαϊκής ηγεσίας ενδέχεται να αποδυναμώσουν τη συνοχή της Ένωσης. Αν η ΕΕ βρεθεί σε εσωτερική κρίση λόγω της αμερικανικής αποστασιοποίησης, τότε η Κύπρος ενδέχεται να αντιμετωπίσει προκλήσεις στη διπλωματική και οικονομική της θέση, καθώς βασίζεται στην ευρωπαϊκή ομπρέλα για να ισορροπήσει τις πιέσεις που δέχεται από την Τουρκία.
Το Κυπριακό σε νέα αχαρτογράφητα νερά
Η αλλαγή πλεύσης των ΗΠΑ μπορεί να επηρεάσει άμεσα και το Κυπριακό ζήτημα. Αν η Ουάσινγκτον πάψει να δίνει προτεραιότητα στις διαμεσολαβήσεις και στραφεί σε πιο ρεαλιστικές προσεγγίσεις που εξυπηρετούν τα δικά της συμφέροντα, τότε η Κύπρος θα βρεθεί χωρίς ισχυρό διεθνή σύμμαχο στη διαπραγμάτευση της λύσης. Ταυτόχρονα, αν η αμερικανική εξωτερική πολιτική στραφεί προς μια πιο συμφιλιωτική στάση απέναντι στην Τουρκία – όπως έχει προτείνει ο ίδιος ο Τραμπ στο παρελθόν – τότε η Λευκωσία μπορεί να βρεθεί ακόμα πιο απομονωμένη στις διεκδικήσεις της.
Οικονομικές επιπτώσεις και ενεργειακή στρατηγική
Η Κύπρος προσπαθεί να καθιερωθεί ως ενεργειακός κόμβος στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά η νέα στάση των ΗΠΑ μπορεί να φέρει ανατροπές. Η στήριξη των ΗΠΑ στα ενεργειακά σχέδια της Ανατολικής Μεσογείου, όπως ο αγωγός EastMed, έχει ήδη αμφισβητηθεί στο παρελθόν. Αν η νέα αμερικανική κυβέρνηση δώσει προτεραιότητα σε διπλωματικούς ελιγμούς που ευνοούν την Τουρκία, τότε η Κύπρος ίσως δει τα σχέδιά της να μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα.
Συμπέρασμα: Απαιτείται νέα στρατηγική
Η Κύπρος δεν μπορεί πλέον να θεωρεί δεδομένη τη στήριξη των ΗΠΑ ούτε να βασίζεται αποκλειστικά στην ΕΕ, η οποία ενδέχεται να εισέλθει σε μια περίοδο αποδυνάμωσης. Η χώρα καλείται να αναπτύξει μια πιο ευέλικτη εξωτερική πολιτική, να ενισχύσει τις διμερείς της σχέσεις με άλλες χώρες της περιοχής και να αναζητήσει νέες στρατηγικές συνεργασίες. Οι αλλαγές που έρχονται δεν είναι ευχάριστες, αλλά η κατανόηση της νέας πραγματικότητας είναι το πρώτο βήμα για να διαμορφωθεί μια πιο ανεξάρτητη και βιώσιμη στρατηγική για το μέλλον της Κυπριακής Δημοκρατίας.
*Ο Χάρης Θεραπής είναι Διευθυντής του Vouli.TV
Άρθρα Χάρη Θεραπή
Τραμπ, Πούτιν και Σι: Μια νέα Γιάλτα ή η απαρχή μιας νέας παγκόσμιας τάξης;
του Χάρη Θεραπή*
Η 19η Νοεμβρίου 2026 ενδέχεται να καταγραφεί ως ημερομηνία-ορόσημο στην ιστορία των διεθνών σχέσεων. Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ συναντήθηκαν στη Σεντζέν της Κίνας, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της APEC, στην πρώτη τριμερή συνάντηση αυτού του είδους μεταξύ των ηγετών των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας και της Κίνας.
Η συνάντηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία το διεθνές σύστημα βρίσκεται αντιμέτωπο με βαθιές ανακατατάξεις. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η σύγκρουση με το Ιράν, η ενεργειακή ασφάλεια, ο ανταγωνισμός για την τεχνολογική κυριαρχία και ο κίνδυνος μιας νέας κούρσας πυρηνικών εξοπλισμών διαμορφώνουν ένα εξαιρετικά ασταθές περιβάλλον.
Σύμφωνα με το Reuters και το Associated Press, στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκαν η στρατηγική σταθερότητα, ο πυρηνικός αφοπλισμός και η ενεργειακή συνεργασία.
Πίσω, όμως, από τη διπλωματική ατζέντα βρίσκεται ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα: ποιος θα καθορίσει τους κανόνες του διεθνούς συστήματος τις επόμενες δεκαετίες;
Από τη Γιάλτα του 1945 στη Σεντζέν του 2026
Τον Φεβρουάριο του 1945, ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ και ο Ιωσήφ Στάλιν συναντήθηκαν στη Γιάλτα, διαμορφώνοντας σε μεγάλο βαθμό το μεταπολεμικό γεωπολιτικό τοπίο.
Ογδόντα ένα χρόνια αργότερα, η συνάντηση στην Κίνα επαναφέρει τη συζήτηση για τις σφαίρες επιρροής και την κατανομή της παγκόσμιας ισχύος.
Υπάρχει, ωστόσο, μια θεμελιώδης διαφορά. Το 1945 οι τρεις δυνάμεις είχαν έναν κοινό εχθρό. Σήμερα, οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα είναι ανταγωνιστές, με διαφορετικές στρατηγικές επιδιώξεις και συχνά αντικρουόμενα συμφέροντα.
Η Σεντζέν δεν αποτελεί απαραίτητα μια νέα Γιάλτα. Θα μπορούσε, όμως, να σηματοδοτήσει την επιστροφή μιας μορφής διπλωματίας στην οποία οι μεγάλες δυνάμεις επιχειρούν να διευθετήσουν τις διεθνείς κρίσεις μέσω απευθείας διαπραγματεύσεων.
Τρεις ηγέτες, τρεις διαφορετικές στρατηγικές
Ντόναλντ Τραμπ: Η διατήρηση της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας
Η στρατηγική του «America First» βασίζεται στην προτεραιότητα των αμερικανικών συμφερόντων, στον περιορισμό του κόστους των διεθνών δεσμεύσεων και στην επίτευξη συμφωνιών που ενισχύουν τη διαπραγματευτική θέση της Ουάσιγκτον.
Μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τις ΗΠΑ είναι η αποφυγή της δημιουργίας ενός συμπαγούς αντιδυτικού στρατηγικού άξονα μεταξύ Μόσχας και Πεκίνου.
Μια ενδεχόμενη προσέγγιση με τη Ρωσία θα μπορούσε να επιτρέψει στην Ουάσιγκτον να επικεντρώσει μεγαλύτερο μέρος των στρατηγικών της δυνατοτήτων στον Ινδοειρηνικό και στον ανταγωνισμό με την Κίνα.
Πρόκειται για μια πιθανή αντιστροφή της στρατηγικής του Χένρι Κίσινγκερ τη δεκαετία του 1970, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες προσέγγισαν την Κίνα προκειμένου να εξισορροπήσουν τη σοβιετική ισχύ.
Βλαντίμιρ Πούτιν: Η επιστροφή της Ρωσίας στο κέντρο των αποφάσεων
Για τον Ρώσο πρόεδρο, η ίδια η πραγματοποίηση της συνάντησης αποτελεί σημαντικό διπλωματικό κέρδος.
Παρά τις δυτικές κυρώσεις και τις συνέπειες της εισβολής στην Ουκρανία, η Μόσχα εμφανίζεται ως ισότιμος συνομιλητής των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη σε ονομαστικούς όρους ΑΕΠ.
Η Ρωσία επιδιώκει την αναγνώριση των στρατηγικών της συμφερόντων στον μετασοβιετικό χώρο, τον περιορισμό της δυτικής πίεσης και την ενίσχυση της επιρροής της στην Ευρασία.
Παράλληλα, η απευθείας επικοινωνία με την Ουάσιγκτον θα μπορούσε να προσφέρει στη Μόσχα μεγαλύτερα περιθώρια ελιγμών απέναντι στην αυξανόμενη οικονομική της εξάρτηση από την Κίνα.
Σι Τζινπίνγκ: Η αναδιαμόρφωση του διεθνούς συστήματος
Η Κίνα δεν επιδιώκει απλώς την αναγνώρισή της ως μεγάλης δύναμης. Επιδιώκει έναν αυξημένο ρόλο στη διαμόρφωση των κανόνων του διεθνούς συστήματος.
Μέσω των BRICS, της πρωτοβουλίας Belt and Road, των επενδύσεων σε υποδομές και της τεχνολογικής της ανάπτυξης, το Πεκίνο οικοδομεί ένα εκτεταμένο δίκτυο οικονομικής και πολιτικής επιρροής.
Η φιλοξενία της ιστορικής τριμερούς συνάντησης ενισχύει το διπλωματικό κύρος της Κίνας και την εικόνα της ως κεντρικού παράγοντα στη διαχείριση των παγκόσμιων κρίσεων.
Όπως ανέφερε ο Σι Τζινπίνγκ κατά τη συνάντησή του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, σύμφωνα με το Reuters, οι δύο χώρες επιδιώκουν την περαιτέρω συνεργασία τους προς την κατεύθυνση ενός πολυπολικού κόσμου.
Η αριθμητική της παγκόσμιας ισχύος
Η στρατηγική σημασία της συνάντησης αποτυπώνεται στους δείκτες στρατιωτικής και οικονομικής ισχύος των τριών χωρών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI), οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία συγκεντρώνουν περισσότερο από το ήμισυ των παγκόσμιων στρατιωτικών δαπανών.
Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να διαθέτουν τη μεγαλύτερη στρατιωτική ισχύ σε επίπεδο δαπανών, παγκόσμιων υποδομών και δικτύου συμμαχιών.
Η Κίνα διαθέτει την οικονομική, βιομηχανική και τεχνολογική δυναμική για να αμφισβητήσει μακροπρόθεσμα την αμερικανική πρωτοκαθεδρία.
Η Ρωσία, παρά το μικρότερο οικονομικό της μέγεθος, παραμένει μεγάλη στρατηγική δύναμη χάρη στο πυρηνικό της οπλοστάσιο, στους ενεργειακούς της πόρους και στη γεωγραφική της έκταση.
Πρόκειται, επομένως, για τρεις διαφορετικές μορφές ισχύος, οι οποίες αλληλεπιδρούν και ανταγωνίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο.
Το πυρηνικό ζήτημα και ο κίνδυνος μιας νέας κούρσας εξοπλισμών
Η λήξη της συνθήκης New START τον Φεβρουάριο του 2026 δημιούργησε ένα σημαντικό κενό στο σύστημα ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας.
Η Ουάσιγκτον επιδιώκει πλέον τη δημιουργία ενός νέου πλαισίου, στο οποίο θα συμμετέχει και η Κίνα.
Το Πεκίνο, ωστόσο, υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ και η Ρωσία, οι οποίες διαθέτουν σημαντικά μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια, θα πρέπει πρώτα να προχωρήσουν σε ουσιαστικές μειώσεις των αποθεμάτων τους.
Σύμφωνα με το Associated Press, από τη συνάντηση προέκυψε πρόθεση συνέχισης του διαλόγου για τον περιορισμό των πυρηνικών κινδύνων, χωρίς να έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη δεσμευτική συμφωνία αφοπλισμού.
Ακόμη και η δημιουργία μόνιμων μηχανισμών επικοινωνίας μεταξύ των τριών πυρηνικών δυνάμεων θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντική εξέλιξη για τη διεθνή ασφάλεια.
Ουκρανία, Ταϊβάν και Μέση Ανατολή: Τα τρία μεγάλα γεωπολιτικά μέτωπα
Η Ουκρανία βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης μεταξύ Ρωσίας και Δύσης. Μια ενδεχόμενη αμερικανορωσική προσέγγιση θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες προϋποθέσεις διαπραγμάτευσης, αλλά και σοβαρούς προβληματισμούς για μια διευθέτηση χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή του Κιέβου και των Ευρωπαίων.
Στον Ινδοειρηνικό, η Ταϊβάν παραμένει το σημαντικότερο σημείο δυνητικής στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Η γεωγραφική της θέση και ο καθοριστικός της ρόλος στην παραγωγή προηγμένων ημιαγωγών την καθιστούν στρατηγικό σημείο παγκόσμιας σημασίας.
Στη Μέση Ανατολή, η σύγκρουση με το Ιράν και η ασφάλεια των ενεργειακών διαδρομών μέσω των Στενών του Ορμούζ επηρεάζουν άμεσα την παγκόσμια οικονομία.
Οι τρεις αυτές γεωπολιτικές εστίες θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο ευρύτερων στρατηγικών διαπραγματεύσεων. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επιβεβαιωμένα στοιχεία για συμφωνίες κατανομής σφαιρών επιρροής ή αμοιβαίων ανταλλαγμάτων μεταξύ των τριών δυνάμεων.
Η μεγάλη απούσα: Η Ευρωπαϊκή Ένωση
Ένα από τα πλέον αξιοσημείωτα χαρακτηριστικά της συνάντησης είναι η απουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το συγκεκριμένο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Παρά την οικονομική της ισχύ, η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δυσκολίες στη μετατροπή του οικονομικού της μεγέθους σε ενιαία γεωπολιτική επιρροή.
Η εξάρτηση από τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας, η ρωσική στρατιωτική απειλή, η οικονομική αλληλεξάρτηση με την Κίνα και οι διαφορετικές προτεραιότητες των κρατών-μελών περιορίζουν τη δυνατότητά της να λειτουργήσει ως αυτόνομος στρατηγικός πόλος.
Η απουσία της από την τριμερή συνάντηση δεν συνεπάγεται ότι η Ευρώπη έχει αποκλειστεί συνολικά από τη διεθνή διπλωματία. Αναδεικνύει, όμως, την ανάγκη ενίσχυσης της κοινής εξωτερικής πολιτικής και της στρατηγικής της αυτονομίας.
Διαφορετικά, κινδυνεύει να μετατραπεί από διαμορφωτή σε αποδέκτη των διεθνών εξελίξεων.
Η επιστροφή του γεωπολιτικού ρεαλισμού
Η συνάντηση της Σεντζέν μπορεί να ερμηνευθεί υπό το πρίσμα του πολιτικού ρεαλισμού, όπως αναπτύχθηκε από τους Hans Morgenthau και Kenneth Waltz.
Σύμφωνα με αυτή τη θεωρητική προσέγγιση, τα κράτη επιδιώκουν πρωτίστως την ασφάλεια, την επιβίωση και την ενίσχυση της ισχύος τους μέσα σε ένα ανταγωνιστικό διεθνές σύστημα.
Η μετάβαση από τη μεταψυχροπολεμική αμερικανική πρωτοκαθεδρία προς ένα περισσότερο πολυκεντρικό σύστημα ενδέχεται να οδηγήσει σε μια νέα ισορροπία δυνάμεων.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στις τρεις μεγάλες δυνάμεις. Η Ινδία, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ιαπωνία και μια σειρά περιφερειακών δυνάμεων διαθέτουν σημαντικές δυνατότητες και δικές τους στρατηγικές επιδιώξεις.
Η δημιουργία ενός άτυπου διευθυντηρίου τριών μεγάλων δυνάμεων δεν αποτελεί αναπόφευκτη εξέλιξη.
Τι σημαίνουν οι εξελίξεις για την Κύπρο;
Για την Κυπριακή Δημοκρατία, η ενδεχόμενη διαμόρφωση μιας παγκόσμιας τάξης που βασίζεται περισσότερο στις σφαίρες επιρροής και λιγότερο στους κανόνες του διεθνούς δικαίου αποτελεί σοβαρή στρατηγική πρόκληση.
Η Κύπρος, ως μικρό κράτος, μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και χώρα που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της τουρκικής εισβολής και κατοχής, έχει ζωτικό συμφέρον στη διατήρηση της διεθνούς νομιμότητας.
Οποιαδήποτε διεθνής πρακτική που θα νομιμοποιούσε την αλλαγή συνόρων διά της στρατιωτικής ισχύος θα δημιουργούσε ένα επικίνδυνο προηγούμενο για το Κυπριακό.
Το άρθρο 2 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών κατοχυρώνει την κυριαρχική ισότητα των κρατών και απαγορεύει τη χρήση βίας κατά της εδαφικής τους ακεραιότητας και πολιτικής ανεξαρτησίας.
Για τη Λευκωσία, η ενίσχυση των ευρωπαϊκών και περιφερειακών συνεργασιών, η αξιοποίηση της γεωγραφικής της θέσης στην Ανατολική Μεσόγειο και η συστηματική άσκηση πολυδιάστατης διπλωματίας αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Τρία πιθανά σενάρια για την επόμενη ημέρα
Πρώτο σενάριο – Ελεγχόμενος ανταγωνισμός. Οι τρεις δυνάμεις καταλήγουν σε περιορισμένες συμφωνίες για την πυρηνική ασφάλεια, την ενέργεια και την αποφυγή άμεσης στρατιωτικής αντιπαράθεσης, χωρίς να εγκαταλείπουν τις στρατηγικές τους επιδιώξεις.
Δεύτερο σενάριο – Άτυπη κατανομή σφαιρών επιρροής. Οι μεγάλες δυνάμεις επιχειρούν να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο αμοιβαίων παραχωρήσεων σε περιφερειακά ζητήματα, με σοβαρούς κινδύνους για τα μικρότερα κράτη και τη διεθνή νομιμότητα.
Τρίτο σενάριο – Νέος Ψυχρός Πόλεμος. Η αδυναμία ουσιαστικής συνεννόησης οδηγεί σε επιτάχυνση των εξοπλισμών, οικονομικό κατακερματισμό, τεχνολογικούς αποκλεισμούς και εντονότερους γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς.
Συμπέρασμα: Ο κόσμος σε ένα γεωπολιτικό σταυροδρόμι
Η συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ δεν σηματοδοτεί κατ’ ανάγκη τη δημιουργία μιας νέας παγκόσμιας τάξης. Αποκαλύπτει, όμως, τις βαθιές μεταβολές που συντελούνται στην κατανομή της διεθνούς ισχύος.
Το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι εάν οι τρεις ηγέτες μπορούν να συμφωνήσουν μεταξύ τους, αλλά εάν οι συμφωνίες τους θα υπηρετούν τη διεθνή σταθερότητα ή αποκλειστικά τα συμφέροντα των ισχυρών.
Η Σεντζέν μπορεί να αποτελέσει είτε το πρώτο βήμα προς μια περισσότερο διαχειρίσιμη πολυπολική τάξη είτε τον προάγγελο μιας εποχής εντονότερων ανταγωνισμών.
Για την Ευρώπη και ιδιαίτερα για κράτη όπως η Κύπρος, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να μη βρεθούν στη θέση εκείνων για τους οποίους αποφασίζουν άλλοι, χωρίς τη δική τους συμμετοχή.
Η αριθμητική της παγκόσμιας στρατιωτικής ισχύος
| Χώρα | Στρατιωτικές δαπάνες 2025 | Παγκόσμιο μερίδιο |
|---|---|---|
| ΗΠΑ | $954 δισ. | 33,0% |
| Κίνα | $336 δισ. | 11,6% |
| Ρωσία | $190 δισ. | 6,6% |
| Σύνολο | $1,48 τρισ. | 51,2% |
Πηγές – Βιβλιογραφία
- Reuters, A great deal to discuss: Trump begins trilateral meet with Putin and Xi, 19 Νοεμβρίου 2026.
- Reuters, Russia’s Putin says he expects big potential benefit from meeting with Trump and Xi, 18 Νοεμβρίου 2026.
- Associated Press, ρεπορτάζ για τα αποτελέσματα της τριμερούς συνάντησης, 19 Νοεμβρίου 2026.
- SIPRI, Trends in World Military Expenditure.
- SIPRI Yearbook, Armaments, Disarmament and International Security.
- United Nations, Charter of the United Nations, άρθρο 2.
- Hans J. Morgenthau, Politics Among Nations, 1948.
- Kenneth N. Waltz, Theory of International Politics, 1979.
*Διευθυντής του Vouli.TV
Άρθρα Χάρη Θεραπή
ΑΚΕΛ: Στήνει το μέτωπο για το 2028 – Ποιοι χωρούν και ποιοι μένουν εκτός
Το ΑΚΕΛ ανοίγει τον δρόμο για το 2028: Πρώτα οι συμμαχίες, μετά το πρόσωπο
Το ΑΚΕΛ περνά πλέον από τη θεωρία στην πράξη για τις Προεδρικές Εκλογές του 2028. Η Κεντρική Επιτροπή καλείται να οριστικοποιήσει το πολιτικό πλαίσιο πάνω στο οποίο θα στηριχθεί η πρόταση του κόμματος και, αμέσως μετά, ανοίγει ένας νέος κύκλος: οι επαφές για τη δημιουργία ευρύτερων συνεργασιών.
Το ενδιαφέρον, ωστόσο, βρίσκεται περισσότερο σε αυτό που δεν κάνει ακόμη το ΑΚΕΛ.
Δεν ξεκινά από το όνομα του υποψηφίου.
Ξεκινά από το πολιτικό πλαίσιο και επιχειρεί πρώτα να διαπιστώσει ποιοι μπορούν να βρεθούν γύρω από το ίδιο τραπέζι. Μόνο τότε αναμένεται να περάσει στην εξίσωση του προσώπου που θα κληθεί να εκφράσει αυτή τη συνεργασία.
Τα βασικά σημεία
- Το ΑΚΕΛ οριστικοποιεί το πολιτικό του πλαίσιο για τις Προεδρικές του 2028.
- Επόμενο βήμα είναι οι επαφές με άλλες πολιτικές δυνάμεις για πιθανές συνεργασίες.
- Στον πυρήνα της πρότασης βρίσκονται το Κυπριακό, η κοινωνική πολιτική, η οικονομία, η βιώσιμη ανάπτυξη και το κράτος δικαίου.
- ΔΗΣΥ και ΕΛΑΜ βρίσκονται εκτός του σχεδιασμού συνεργασιών.
- Το ΑΛΜΑ, οι Οικολόγοι και άλλες δυνάμεις βρίσκονται στο ευρύτερο πεδίο των πιθανών συνομιλητών.
- Η συζήτηση για συγκεκριμένο υποψήφιο παραμένει για μεταγενέστερο στάδιο.
Πρώτα το πλαίσιο, μετά οι συμμαχίες
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reporter, η Κεντρική Επιτροπή του ΑΚΕΛ συνεδριάζει με στόχο να «κλειδώσει» το πολιτικό πλαίσιο πάνω στο οποίο θα διεξαχθούν οι επόμενες συζητήσεις.
Η διαδικασία δεν ξεκίνησε σήμερα. Προηγήθηκε συζήτηση στις κομματικές ομάδες βάσης, ενώ το κόμμα αναμένεται να επιστρέψει στη βάση και για τη συζήτηση γύρω από τα χαρακτηριστικά —και αργότερα τα ονόματα— του υποψηφίου.
Ο οδικός χάρτης, σύμφωνα και με δηλώσεις του εκπροσώπου Τύπου του ΑΚΕΛ Χάρη Πολυκάρπου στο Philenews, έχει τρία βασικά στάδια: πολιτικό πλαίσιο, αναζήτηση συνεργασιών και στη συνέχεια επιλογή υποψηφίου.
Η σειρά μόνο τυχαία δεν είναι.
Το ΑΚΕΛ επιχειρεί να αποφύγει μια διαδικασία στην οποία θα παρουσιάσει πρώτα ένα πρόσωπο και στη συνέχεια θα αναζητήσει κόμματα που θα το ακολουθήσουν. Η επιδίωξη είναι να διαμορφωθεί πρώτα ένα πεδίο πολιτικής συνεννόησης και μέσα από αυτό να προκύψει η συζήτηση για το πρόσωπο.
Ποια θα είναι η «προοδευτική αλλαγή»;
Η έννοια της «προοδευτικής αλλαγής» βρίσκεται στον πυρήνα της επιχειρηματολογίας της Εζεκίας Παπαϊωάννου.
Στο πολιτικό πλαίσιο αναμένεται να περιλαμβάνονται συγκεκριμένες θέσεις για το Κυπριακό, με αναφορά στη συμφωνημένη βάση λύσης της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, καθώς και θέσεις για ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, αντιμετώπιση των ανισοτήτων και της φτώχειας, βιώσιμη ανάπτυξη και ενίσχυση του κράτους δικαίου.
Το πολιτικό στοίχημα για το ΑΚΕΛ είναι σαφές: να παρουσιάσει την εκλογική μάχη του 2028 όχι ως μια απλή προσπάθεια επιστροφής του κόμματος στην εξουσία, αλλά ως μια ευρύτερη πρόταση συνεργασίας διαφορετικών πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων.
Το κατά πόσο αυτή η προσπάθεια μπορεί να αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο θα εξαρτηθεί από τις συγκλίσεις που θα προκύψουν στις επαφές που ακολουθούν.
Με ποιους μπορεί να καθίσει στο ίδιο τραπέζι;
Εδώ αρχίζουν τα δύσκολα.
ΔΗΣΥ και ΕΛΑΜ βρίσκονται εκτός του σχεδιασμού συνεργασιών που περιγράφεται στα σημερινά δημοσιεύματα. Για το ΔΗΚΟ, η εικόνα είναι περισσότερο σύνθετη: τα ρεπορτάζ καταγράφουν σημαντικές πολιτικές διαφορές, μεταξύ άλλων σε οικονομία, εξωτερική πολιτική και σχέσεις με το Ισραήλ.
Περισσότερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ΑΛΜΑ του Οδυσσέα Μιχαηλίδη.
Υπάρχουν σημεία στα οποία μπορούν να αναζητηθούν συγκλίσεις, αλλά υπάρχουν και διαφορετικές αφετηρίες ως προς το πρόσωπο και τη μορφή μιας πιθανής κοινής υποψηφιότητας. Το Reporter σημειώνει, μεταξύ άλλων, ότι το ενδεχόμενο Ανδρέα Μαυρογιάννη δεν αποτελεί επιλογή για το ΑΛΜΑ, ενώ το ίδιο το κόμμα δεν αποκλείει αυτόνομη πορεία με τον Οδυσσέα Μιχαηλίδη.
Στο ευρύτερο κάδρο των συνομιλιών εμφανίζονται επίσης οι Οικολόγοι, ενώ διαφορετικά δημοσιεύματα αναφέρονται σε ΕΔΕΚ, ΔΗΠΑ και άλλες πολιτικές δυνάμεις ως πιθανούς συνομιλητές, ανάλογα και με τη δική τους πορεία μέχρι το 2028.
Και το όνομα;
Εδώ το ΑΚΕΛ κρατά προς το παρόν κλειστά χαρτιά.
Παρά την ονοματολογία που ήδη αναπτύσσεται στη δημόσια συζήτηση, κομματικές πηγές που επικαλείται ο Reporter επιμένουν ότι είναι νωρίς για επιβεβαιώσεις ή διαψεύσεις. Η βάση του κόμματος αναμένεται να έχει λόγο και στην κατάθεση εισηγήσεων, ενώ η ουσιαστική συζήτηση για συγκεκριμένα ονόματα ενδέχεται να μεταφερθεί ακόμη και στο νέο έτος.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της στρατηγικής.
Το ΑΚΕΛ θέλει αυτή τη φορά να βρει πρώτα τη συμμαχία και μετά τον άνθρωπο που μπορεί να τη στεγάσει πολιτικά.
Το ερώτημα είναι κατά πόσο οι δυνητικοί σύμμαχοι μπορούν πράγματι να συμφωνήσουν σε κοινό πολιτικό πλαίσιο — και, κυρίως, αν όταν φτάσει η ώρα του ονόματος θα εξακολουθούν όλοι να κάθονται στο ίδιο τραπέζι.
Οι Προεδρικές του 2028 μπορεί να απέχουν ακόμη, αλλά οι κινήσεις των κομμάτων δείχνουν ότι η πολιτική προετοιμασία έχει ήδη αρχίσει.
*Διευθυντής του Vouli.TV
Άρθρα Χάρη Θεραπή
Η Ευρώπη χάνει τον βηματισμό της: Τραμπ, πόλεμοι και εσωτερικές ρωγμές
του Χάρη Θεραπή
Από την ενεργειακή ανασφάλεια και τις κοινωνικές πιέσεις μέχρι τη γεωπολιτική αβεβαιότητα – Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται μπροστά σε αποφάσεις που ίσως καθορίσουν όχι απλώς την οικονομία της, αλλά την ίδια τη θέση της στον νέο κόσμο
Η Ευρώπη βρίσκεται και πάλι ενώπιον ενός δύσκολου ερωτήματος: μπορεί να λειτουργήσει ως πραγματική γεωπολιτική δύναμη ή θα συνεχίσει να αντιδρά στις αποφάσεις και στις κρίσεις που δημιουργούν άλλοι;
Η συζήτηση δεν είναι πλέον θεωρητική.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα εκρηκτικό μείγμα οικονομικών, κοινωνικών και γεωπολιτικών πιέσεων. Η ενεργειακή αβεβαιότητα επιστρέφει, οι διαφωνίες μεταξύ των «27» γίνονται εντονότερες, οι εθνικοί προϋπολογισμοί πιέζονται και οι κοινωνίες εμφανίζονται ολοένα λιγότερο πρόθυμες να αποδεχθούν νέες θυσίες.
Την ίδια ώρα, το διεθνές περιβάλλον αλλάζει με ταχύτητα που οι Βρυξέλλες δυσκολεύονται να ακολουθήσουν.
Από τη μία κρίση στην άλλη
Η Ευρώπη πέρασε τα τελευταία χρόνια από διαδοχικά σοκ: πανδημία, ενεργειακή κρίση, πόλεμος στην Ουκρανία, πληθωρισμός, μεταναστευτικές πιέσεις και ανατροπές στις διεθνείς εμπορικές σχέσεις.
Τώρα βρίσκεται μπροστά σε μια νέα περίοδο αβεβαιότητας.
Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή επηρεάζει άμεσα την ενεργειακή ασφάλεια, ενώ οι εξελίξεις στην Ουκρανία εξακολουθούν να απαιτούν σημαντικούς οικονομικούς και αμυντικούς πόρους.
Παράλληλα, οι σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν πλέον να θεωρούνται δεδομένες με τους όρους προηγούμενων δεκαετιών.
Και απέναντι στην Κίνα, η Ευρώπη εξακολουθεί να προσπαθεί να ισορροπήσει μεταξύ οικονομικής συνεργασίας, εμπορικού ανταγωνισμού και στρατηγικής αυτονομίας.
Η ΕΕ καλείται, δηλαδή, να πληρώσει περισσότερο για την άμυνά της, περισσότερο για την ενέργειά της και περισσότερο για τη διατήρηση της οικονομικής της ανταγωνιστικότητας.
Το ερώτημα είναι ποιος τελικά θα πληρώσει τον λογαριασμό.
Οι κοινωνίες αρχίζουν να αντιδρούν
Εδώ βρίσκεται ίσως και η μεγαλύτερη πολιτική απειλή.
Οι Ευρωπαίοι πολίτες έχουν ήδη βιώσει χρόνια αυξημένου κόστους ζωής, υψηλών τιμών ενέργειας, στεγαστικής πίεσης και συρρίκνωσης της πραγματικής αγοραστικής τους δύναμης.
Στη Γαλλία, οι δημοσιονομικές πιέσεις συνοδεύονται από κοινωνικές και πολιτικές εντάσεις. Στην Ισπανία, το στεγαστικό εξελίσσεται σε μείζον κοινωνικό πρόβλημα. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, κυβερνήσεις καλούνται να βρουν χρήματα για άμυνα, ενεργειακή ασφάλεια, κοινωνική πολιτική και ανάπτυξη – όλα ταυτόχρονα.
Και κάπου εδώ εμφανίζεται η μεγάλη αντίφαση:
Οι Βρυξέλλες ζητούν περισσότερη Ευρώπη την ώρα που σημαντικό μέρος των ευρωπαϊκών κοινωνιών ζητά περισσότερες απαντήσεις για την καθημερινότητά του.
Βορράς και Νότος ξανά απέναντι;
Οι διαπραγματεύσεις για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και την ενέργεια επαναφέρουν γνώριμες αντιπαραθέσεις.
Οι χώρες που ζητούν μεγαλύτερη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση βρίσκονται απέναντι σε εκείνες που επιμένουν σε αυστηρότερη δημοσιονομική πειθαρχία.
Πίσω όμως από τους αριθμούς κρύβεται ένα πολύ μεγαλύτερο πολιτικό ζήτημα:
Τι Ευρώπη θέλουν τελικά τα κράτη-μέλη;
Μια Ένωση που θα διαθέτει κοινή αμυντική πολιτική, ισχυρότερο προϋπολογισμό και μεγαλύτερη δυνατότητα παρέμβασης;
Ή μια Ευρώπη στην οποία τα κράτη θα εξακολουθούν να διατηρούν τον πρώτο και τελευταίο λόγο όταν φτάνει η στιγμή των δύσκολων αποφάσεων;
Η απάντηση παραμένει θολή.
Το πρόβλημα της ευρωπαϊκής ηγεσίας
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη.
Η σημερινή κρίση δεν είναι μόνο οικονομική ή γεωπολιτική. Είναι και κρίση πολιτικής ηγεσίας.
Η Ευρώπη έχει θεσμούς, οικονομική ισχύ και μια αγορά εκατοντάδων εκατομμυρίων πολιτών. Εκείνο που συχνά δυσκολεύεται να αποκτήσει είναι μία ενιαία στρατηγική φωνή.
Οι μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έχουν διαφορετικές προτεραιότητες, διαφορετικές ιστορικές σχέσεις και διαφορετικές αντιλήψεις για την ασφάλεια.
Και όσο αυτές οι διαφορές παραμένουν, η περίφημη «στρατηγική αυτονομία» κινδυνεύει να παραμένει περισσότερο πολιτικό σύνθημα παρά πραγματικότητα.
Και η Κύπρος;
Για την Κύπρο αυτή η συζήτηση κάθε άλλο παρά μακρινή είναι.
Ως μικρό κράτος-μέλος στην ανατολικότερη πτέρυγα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και σε μια περιοχή με αυξημένη γεωπολιτική αστάθεια, η Λευκωσία έχει κάθε λόγο να επιθυμεί μια Ευρώπη με ισχυρότερη κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας.
Ταυτόχρονα, όμως, η ενεργειακή αβεβαιότητα, οι διεθνείς αναταράξεις και οι ευρωπαϊκές δημοσιονομικές αποφάσεις επηρεάζουν άμεσα μια μικρή και ανοικτή οικονομία όπως η κυπριακή.
Το πραγματικό ερώτημα επομένως δεν είναι εάν οι εξελίξεις στις Βρυξέλλες αφορούν την Κύπρο.
Είναι πόσο έτοιμη είναι η Κύπρος να διεκδικήσει ρόλο μέσα στην Ευρώπη που διαμορφώνεται.
Η ώρα των αποφάσεων
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αποδείξει πολλές φορές ότι οι μεγάλες κρίσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως επιταχυντές της ενοποίησης.
Αυτή τη φορά, όμως, οι προκλήσεις έρχονται όλες μαζί.
Οικονομία. Ενέργεια. Άμυνα. Ουκρανία. Μέση Ανατολή. ΗΠΑ. Κίνα. Μετανάστευση. Κοινωνική συνοχή.
Και πίσω από όλα αυτά βρίσκεται ένα ερώτημα που γίνεται ολοένα πιο δύσκολο να αποφευχθεί:
Θέλει η Ευρώπη να γίνει πραγματική δύναμη ή αρκείται να παραμείνει μια μεγάλη οικονομική αγορά σε έναν κόσμο όπου επιστρέφει η σκληρή πολιτική ισχύος;
Οι επόμενες αποφάσεις των «27» ίσως δώσουν την απάντηση.
Γιατί η Ευρώπη δεν βρίσκεται απλώς σε ακόμη μία κρίση.
Βρίσκεται μπροστά σε μια νέα δοκιμασία για το τι ακριβώς θέλει να είναι.
-
Άρθρα Χάρη Θεραπή1 month agoΗ Ιφιγένεια του ΔΗΣΥ: Αρκεί η «θυσία» της Αννίτας για να φυσήξει ούριος άνεμος;
-
Off the Record1 month agoΟ Μεσσίας ορμώμενος από την Αργάκα θα σώσει την Κύπρο
-
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ3 weeks agoΧάρης Γεωργιάδης: «Όχι» σε προεκλογική με Αβέρωφ – Νέα ένταση στον ΔΗΣΥ
-
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ3 weeks agoΔΗΣΥ: Αβέρωφ ή Παμπορίδης; Επιστροφή ή αλλαγή σελίδας για το 2028
-
Άρθρα Χάρη Θεραπή3 weeks agoΗ Ευρώπη χάνει τον βηματισμό της: Τραμπ, πόλεμοι και εσωτερικές ρωγμές
-
Off the Record1 month agoΕλλάδα – Τουρκία: Ισχυρή αποτροπή, αποφασιστική απάντηση και ο στρατηγικός ρόλος του Ισραήλ
-
Off the Record3 weeks agoΑβέρωφ Νεοφύτου: Όνειρο ζωής η Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας
-
Άρθρα Χάρη Θεραπή3 weeks agoΑΚΕΛ: Στήνει το μέτωπο για το 2028 – Ποιοι χωρούν και ποιοι μένουν εκτός
-
Off the Record4 weeks agoΗ ανάπτυξη ως κοινή υπόθεση – Πέντε χρόνια Πρωτοβουλίας Παγκόσμιας Ανάπτυξης
-
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ3 weeks agoΙράν, τράπεζες και LNG: Το γεωπολιτικό ντόμινο που φτάνει μέχρι τις κορυφές της εξουσίας






