ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
Οι αλλαγές που φέρνει ο Προϋπολογισμός 2026 σε ΑΤΑ και φορολογικό σύστημα
Ο Υπουργός Οικονομικών, κ. Μάκης Κεραυνός, παρουσίασε τον Προϋπολογισμό του 2026 – τον τρίτο της παρούσας κυβέρνησης – υπογραμμίζοντας ότι έχει βασιστεί στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης. Όπως ανέφερε, ο σχεδιασμός του αποσκοπεί στη σταθερότητα, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή. Μιλώντας ενώπιον της Ολομέλειας της Βουλής, ο Υπουργός τόνισε ότι παρά τις διεθνείς αναταράξεις και τη γεωπολιτική αβεβαιότητα, η κυπριακή οικονομία συνεχίζει να σημειώνει ισχυρές επιδόσεις, με υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, χαμηλή ανεργία, αυξημένες επενδύσεις και σημαντικά δημοσιονομικά πλεονάσματα.
Ο νέος προϋπολογισμός θέτει ως κεντρικές προτεραιότητες τη διατήρηση των πλεονασμάτων, τον περιορισμό του κρατικού μισθολογίου, τη μείωση του δημόσιου χρέους, την προώθηση της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, καθώς και τη στήριξη κρίσιμων παραγωγικών τομέων όπως ο τουρισμός και η γεωργία. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη φορολογική μεταρρύθμιση, η οποία μειώνει τη φορολογική επιβάρυνση των νοικοκυριών, στηρίζει τη μεσαία τάξη και ενισχύει τις επιχειρήσεις, ενώ παράλληλα εναρμονίζει τον εταιρικό φόρο με τα διεθνή πρότυπα.
Όπως ανέφερε ο Υπουργός, ο Προϋπολογισμός 2026 ανταποκρίνεται στις νέες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις, ενισχύοντας περαιτέρω την αναπτυξιακή πορεία της χώρας με έμφαση σε μια ισόρροπη και ανθρωποκεντρική πολιτική.
Ο προϋπολογισμός προβλέπει αύξηση των πρωτογενών, αναπτυξιακών και κοινωνικών δαπανών, όπως και στοχευμένα μέτρα στήριξης για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, φοιτητές, συνταξιούχους και άτομα με αναπηρίες. Την ίδια ώρα, υπογραμμίζεται η ανάγκη συνέχισης της συνετής δημοσιονομικής διαχείρισης ώστε η Κύπρος να παραμείνει ανθεκτική απέναντι σε ενδεχόμενες κρίσεις.
Ο Υπουργός ολοκλήρωσε την εισήγησή του καλώντας τη Βουλή να υπερψηφίσει τον Προϋπολογισμό, χαρακτηρίζοντάς τον ως επένδυση για ένα σταθερό, δίκαιο και αναπτυξιακό μέλλον της χώρας.
Αυτούσια η ομιλία του Υπουργού Οικονομικών για τον Κρατικό Προϋπολογισμό 2026
Βουλή των Αντιπροσώπων
Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε,
Αξιότιμες κυρίες Βουλεύτριες, Αξιότιμοι κύριοι Βουλευτές,
Με ιδιαίτερη τιμή και αίσθημα ευθύνης, παρουσιάζω ενώπιον σας τον Κρατικό Προϋπολογισμό για το έτος 2026. Είναι ο τρίτος Προϋπολογισμός της Κυβέρνησης του Νίκου Χριστοδουλίδη, ο οποίος όπως και ο περσινός Προϋπολογισμός για το 2025, έχει καταρτισθεί με βάση το νέο πλαίσιο Οικονομικής Διακυβέρνησης που αποφάσισε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τον Ιούνιο του 2024.
Ο Προϋπολογισμός που έχετε ενώπιον σας, αποτυπώνει όχι μόνο τα δημοσιονομικά μεγέθη της χώρας, αλλά και το όραμα και τις προτεραιότητες της κυβέρνησης για την ενίσχυση της οικονομικής σταθερότητας, της κοινωνικής συνοχής και της βιώσιμης ανάπτυξης.
Ο φετινός Προϋπολογισμός κατατίθεται σε μια συνεχιζόμενη περίοδο προκλήσεων και γεωπολιτικών εξελίξεων, οι οποίες υπαγορεύουν τον καταρτισμό ενός Προϋπολογισμού που να προβλέπει στην αντιμετώπιση τυχόν αρνητικών εξελίξεων. Η αβεβαιότητα στις αγορές, οι γεωπολιτικές εντάσεις, καθώς και οι συνθήκες του παγκόσμιου εμπορίου, συνθέτουν ένα ασταθές πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον.
Παρά τις προκλήσεις, η κυπριακή οικονομία διατηρεί τη δυναμική της, με ισχυρή ανάπτυξη, χαμηλή ανεργία και υγιή δημόσια οικονομικά.
Σύμφωνα με την πρόσφατη, Έκθεση Αξιολόγησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, που εκδόθηκε την περασμένη βδομάδα, ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας μας κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025 έφθασε στο 3,6% και οι επενδύσεις αυξήθηκαν κατά 10,4%, ενώ η δημοσιονομική μας κατάσταση συνεχίζει να χαρακτηρίζεται από ισχυρά πλεονάσματα (2025 3,3% και 3,0% το 2026). Οι εξαγωγές υπηρεσιών παραμένουν σε υψηλά επίπεδα κυρίως στον τομέα τεχνολογίας και πληροφορικής, ενώ ο τομέας του τουρισμού καταγράφει ρεκόρ αφίξεων.
Τα αποτελέσματα αυτά είναι ενδεικτικά της άσκησης μιας υπεύθυνης, ορθολογικής και προνοητικής οικονομικής πολιτικής που ακολουθεί η Κυβέρνηση, ώστε να ενισχύει το αίσθημα ασφάλειας και προοπτικής στο οικονομικό γίγνεσθαι, τόσο για τους πολίτες, τους εργαζομένους και τις επιχειρήσεις μας, όσο και τους επενδυτές.
Ο Προϋπολογισμός του 2026 ενισχύει ακόμα περισσότερο αυτή την πορεία της οικονομίας μας, με όλο το θετικό κοινωνικό και οικονομικό αποτύπωμα.
Η δημοσιονομική μας πολιτική εντάσσεται, όπως ήδη έχω αναφέρει, στο νέο πλαίσιο Οικονομικής Διακυβέρνησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Με βάση αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθορίζει το μέγιστο όριο καθαρών πρωτογενών δαπανών που μπορεί να προβεί μια χώρα-μέλος της Ε.Ε. κατά την προγραμματική περίοδο.
Ο δείκτης αυτός δεν καθορίστηκε τυχαία, είναι ακριβώς για να αποτρέπει τα κράτη-μέλη να προβαίνουν σε αλόγιστες δαπάνες και να ξοδεύουν πέραν των δυνατοτήτων τους.
Για την Κύπρο, η Επιτροπή έχει καθορίσει μέσο όρο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών 5,2% σε επίπεδο Γενικής Κυβέρνησης για την περίοδο 2024-2028. Το ποσοστό αυτό, είναι από τα υψηλότερα μεταξύ των χωρών κρατών Μελών, λόγω της καλής μακροοικονομικής εικόνας και των δυνατοτήτων, αλλά και των αναγκών της οικονομίας μας. Παρόλα αυτά, για το 2025 και 2026 προβλέπεται απόκλιση του ρυθμού αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών, σε σύγκριση με τον αρχικό στόχο που τέθηκε ύψους 6% και 5%, αντίστοιχα, λόγω μέτρων που λήφθηκαν μετά την υποβολή του Εθνικού Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού και Διαρθρωτικού Πλάνου τον Οκτώβριο του 2024. Η απόκλιση οφείλεται κυρίως στο Σχέδιο Αναπλήρωσης του Εθνικού Ταμείου Αλληλεγγύης, με την αποπληρωμή μέχρι στιγμής ποσού €65 εκ. στους κουρεμένους καταθέτες και κατόχους αξιογράφων.
Επίσης οφείλεται στην ανανέωση της συνέχισης των μέτρων κατά της ακρίβειας για μηδενικό ΦΠΑ σε αριθμό βασικών αγαθών, καθώς και της μείωσης του συντελεστή ΦΠΑ από 19% σε 9% στην κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος, την επιχορήγηση του κόστους ενέργειας σε χιλιάδες νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις και των μέτρων ανακούφισης στο πλαίσιο της πυρκαγιάς στην ορεινή Λεμεσό τέλος Ιουλίου 2025 που έφθασε στα €90 εκ. περίπου. Η Κυβέρνηση ανταποκρίθηκε άμεσα και πλήρως, αποζημιώνοντας τους πυρόπληκτους συμπολίτες μας.
Με βάση τις δυνατότητες που μας παρέχει η ορθή και προληπτική ακολουθητέα οικονομική πολιτική, είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, μέχρι και το 2028, ο χρονικός ορίζοντας δηλαδή του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού Πλαισίου, ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών εκτιμάται στο 5%, χαμηλότερος κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες από τη δέσμευση της Δημοκρατίας, ως αποτέλεσμα ενός αυστηρού και στοχευμένου προγραμματισμού, διορθώνοντας έτσι την απόκλιση εντός των αποδεκτών χρονικών περιθωρίων.
Κύριε Πρόεδρε,
Κυρίες και κύριοι Βουλευτές,
Ο Προϋπολογισμός του 2026, ο τρίτος που καταρτίζει αυτή η Κυβέρνηση, περιλαμβάνει δράσεις και πρωτοβουλίες, οι οποίες διασφαλίζουν τη συνέχιση της υλοποίησης του Κυβερνητικού Προγράμματος της Κυβέρνησης του Νίκου Χριστοδουλίδη.
Πέραν όμως του Κυβερνητικού Προγράμματος, το οποίο καταρτίστηκε σε συγκεκριμένη χρονική συγκυρία, ο Προϋπολογισμός που έχετε ενώπιον σας, ανταποκρίνεται και στις νέες προκλήσεις της παρούσας χρονικής περιόδου.
Όπως και οι προηγούμενοι Προϋπολογισμοί που κατέθεσε η παρούσα Κυβέρνηση, ο Προϋπολογισμός του 2026 στοχεύει στην περαιτέρω ενίσχυση της ανάπτυξης στα πλαίσια μιας πολιτικής ισόρροπης ανάπτυξης, αλλά και με έντονο το στοιχείο της ανθρωποκεντρικής προσέγγισης.
Στόχος της Κυβέρνησης, είναι η περαιτέρω ενίσχυση της ανάπτυξης της οικονομίας μας, από την οποία όμως να επωφελούνται όσο το δυνατό περισσότεροι συμπολίτες μας, ακολουθώντας μια πολιτική ανάπτυξης χωρίς αποκλεισμούς.
Παρά το συνεχές αβέβαιο και με μεγάλες προκλήσεις διεθνές οικονομικό περιβάλλον, με το συνεχιζόμενο πόλεμο μεταξύ της Ρωσίας και της Ουκρανίας και τις τάσεις προστατευτισμού που παρατηρούνται στον τομέα του διεθνούς εμπορίου, η οικονομία μας προβλέπεται να συνεχίσει να παρουσιάζει σημαντική ανθεκτικότητα.
Οι προοπτικές της οικονομίας μας για την τριετία 2026-2028, την περίοδο δηλαδή που καλύπτει ο προϋπολογισμός του 2026 και το ΜΔΠ 2026-2028, παρουσιάζονται πολύ ικανοποιητικές και συγκρίνονται πολύ θετικά με τις υπόλοιπες χώρες της Ε.Ε.
Συγκεκριμένα, ο ρυθμός ανάπτυξης αναμένεται να κυμανθεί στο 3,1% το 2026, στο 3,0% το 2027 και στο 2,9% το 2028.
Το ποσοστό ανεργίας, το οποίο βρίσκεται πλέον σε πολύ χαμηλά επίπεδα και σε συνθήκες πλήρους απασχόλησης, αναμένεται να παραμείνει στο 4,6% το 2026-2027 και να μειωθεί στο 4,5% το 2028.
Ο πληθωρισμός αναμένεται να σταθεροποιηθεί κοντά στο όριο του 2% για την επόμενη τριετία.
Το δημοσιονομικό ισοζύγιο το 2026 προβλέπεται πλεονασματικό και αναμένεται να ανέλθει στο 2,9%, ως ποσοστό του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος, ενώ το πρωτογενές δημοσιονομικό ισοζύγιο αναμένεται να ανέλθει στο 4,3% του ΑΕΠ.
Η διατήρηση πλεονασμάτων στο δημοσιονομικό ισοζύγιο για το 2026, αναμένεται να συμβάλουν θετικά στη διαμόρφωση του πλάνου χρηματοδότησης της κυβέρνησης, με αποτέλεσμα το δημόσιο χρέος ως προς το ΑΕΠ να παραμένει σταθερά σε πτωτική πορεία. Στο πλαίσιο αυτό, το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ αναμένεται να περιοριστεί στο 50,9% το 2026, σε σύγκριση με 55,3% το 2025. Να υπενθυμίσω ότι αρχικός προγραμματισμός ήταν να περιοριστεί το Δημόσιο Χρέος στο 60% τέλος του 2026.
Η πολιτική δημιουργίας πλεονασμάτων σε περιόδους ομαλού οικονομικού κύκλου, τόσο σε τοπικό όσο και διεθνές επίπεδο, όταν είναι δυνατές ακριβείς προβλέψεις, δεν είναι αναγκαία ως μόνιμη πολιτική.
Είμαι βέβαιος όμως ότι όλοι συμφωνείτε μαζί μου, ότι διάγουμε μια οικονομική συγκυρία σοβαρών ανακατατάξεων με σημαντικό βαθμό ανασφάλειας.
Γι’ αυτό είναι συνειδητή πολιτική απόφαση η εφαρμογή μιας νοικοκυρεμένης, συνετούς και προνοητικής οικονομικής πολιτικής, η οποία να παρέχει ασφάλεια στους εργαζομένους, στις ευάλωτες ομάδες και το επιχειρείν.
Επομένως είναι αδιαμφισβήτητη ανάγκη η δημιουργία δημοσιονομικών πλεονασμάτων για την αντιμετώπιση απρόσμενων γεγονότων, τα οποία στη σημερινή εποχή, παρατηρούνται ολοένα και συχνότερα.
Γι’ αυτό κρίνεται αναγκαίο και σκόπιμο να συνεχιστεί η εφαρμογή της ήδη συνετούς και προληπτικής οικονομικής πολιτικής.
Όσον αφορά στους δημοσιονομικούς κινδύνους, επισημαίνονται οι κίνδυνοι που προκύπτουν λόγω της επιδείνωσης των γεωπολιτικών εξελίξεων που δυνατό να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην οικονομική δραστηριότητα της οικονομίας μας. Περαιτέρω, υπάρχει ενδεχόμενο επιδείνωσης των δημοσιονομικών του κράτους λόγω συνεπειών της κλιματικής αλλαγής, όπως φυσικές καταστροφές, ανάγκη για αποζημιώσεις στον πρωτογενή τομέα και επενδύσεις σε υποδομές και έργα πρόληψης και ετοιμότητας.
Μαζί με την κατάθεση του Προϋπολογισμού, όπως κάθε φορά, κατατίθεται και η έκθεση εσωτερικών και εξωτερικών κινδύνων. Οι κίνδυνοι σταθμίζονται και τυγχάνουν διαχείρισης από το κράτος και την Κυβέρνηση. Η Διαχείριση Κινδύνων είναι μια απαραίτητη πρακτική σε κάθε Οργανισμό, για υπεύθυνη και ασφαλή Οικονομική Διαχείριση.
Κυρίες και κύριοι,
θα ήθελα στο σημείο αυτό να αναφερθώ στις κύριες προτεραιότητες του Προϋπολογισμού 2026, οι οποίες είναι οι ακόλουθες:
• Είναι η διατήρηση ενός πλεονασματικού δημοσιονομικού ισοζυγίου, για τους λόγους που μόλις έχω αναφέρει.
• Είναι η συγκράτηση της απασχόλησης στο δημόσιο τομέα. Είναι ο δεύτερος προϋπολογισμός που κατατίθεται με συγκεκριμένη συγκράτηση του κόστους του μισθολογίου της Γενικής Κυβέρνησης. Ενώ διαχρονικά κυμαινόταν μεταξύ 30%-35%, στον Προϋπολογισμό του 2026 είναι στο 27,5%.
• Η συνέχιση της πτωτικής πορείας του δημόσιου χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα, ώστε να αποδεσμευτούν περισσότερες οικονομικές δυνατότητες για παραγωγικές επενδύσεις, εμβάθυνση της κοινωνικής πολιτικής και επένδυση στην Άμυνα μας.
• Προώθηση της πράσινης μετάβασης και του ψηφιακού μετασχηματισμού, με έμφαση στην ολοκλήρωση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και υλοποίηση χρηματοδοτούμενων έργων από άλλα Ευρωπαϊκά Ταμεία. Όσον αφορά το εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, η Κυπριακή Δημοκρατία έχει μέχρι σήμερα εισπράξει €568εκ. για τις πέντε πρώτες δόσεις χορηγίας και τις προχρηματοδοτήσεις, ποσό που αντιστοιχεί σε 46,6% του συνολικού προϋπολογισμού.
Το αίτημα για εκταμίευση της 6ης δόσης χορηγίας ύψους €61 εκ. περίπου βρίσκεται υπό αξιολόγηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενώ μέχρι τέλος του έτους προγραμματίζεται να υποβληθεί αίτημα για εκταμίευση της επόμενης δόσης χορηγίας, ξεπερνώντας έτσι το 50% και πλησιάζοντας το μέσο όρο της Ε.Ε. που είναι στο 56%.
• Σημαντική προτεραιότητα του Προϋπολογισμού 2026 είναι επίσης η δημιουργία συνθηκών βιώσιμης ανάπτυξης σε βασικούς τομείς της οικονομίας και αντιμετώπισης μόνιμων φαινομένων όπως η λειψυδρία που συγκρατεί την ανάπτυξη του γεωργικού τομέα και προβλήματα στον τουριστικό τομέα.
• Στα πλαίσια της οικονομικής πολιτικής της Κυβέρνησης είναι καθοριστικής σημασίας η διατήρηση ενός εύρωστου χρηματοπιστωτικού συστήματος το οποίο, όμως να ανταποκρίνεται στην αναγκαία χρηματοδότηση της οικονομίας, των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων μας, χωρίς να δημιουργούνται κίνδυνοι όπως το πρόσφατο παρελθόν.
Βεβαίως, πέραν από την επίτευξη οικονομικής ανάπτυξης και δημοσιονομικών πλεονασμάτων, εξίσου σημαντική είναι η υλοποίηση κοινωνικής πολιτικής, ιδιαίτερα στη σημερινή εποχή, όπου το κόστος ζωής έχει αυξηθεί σημαντικά κυρίως από εξωγενείς παράγοντες.
Βέβαια το πρόβλημα αυτό αποτελεί παγκόσμιο και πανευρωπαϊκό φαινόμενο, με τα αίτια να είναι πολυπαραγοντικά, τα οποία εντοπίζονται στους πολέμους, στις συρράξεις, στις γεωπολιτικές εξελίξεις και στη διατάραξη των όρων εμπορίου, αλλά και σε εσωτερικούς παράγοντες όπως η λειψυδρία με επιπτώσεις στην παραγωγική αλυσίδα συγκεκριμένων προϊόντων.
Κύριε Πρόεδρε,
Κυρίες και κύριοι βουλευτές,
Η κυβέρνηση προγραμματίζει και προωθεί μια σειρά μεταρρυθμίσεων με στόχο τον εκσυγχρονισμό της κοινωνίας μας, την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, τη βελτίωση της εικόνας της χώρας μας και τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών μας.
Μια τέτοια πολιτική αποτελεί και ο φορολογικός μετασχηματισμός, και όπως γνωρίζετε τα σχετικά Νομοσχέδια έχουν κατατεθεί στη Βουλή και η συζήτηση τους στην Επιτροπή Οικονομικών και Προϋπολογισμού της Βουλής, βρίσκεται σε εξέλιξη.
Δράττομαι της ευκαιρίας να απευθύνω ακόμα μια φορά τις θερμές ευχαριστίες μου στην Πρόεδρο και στα Μέλη της Επιτροπής, που παρά το φόρτο εργασίας έθεσαν σε προτεραιότητα τη συζήτηση.
Βασικοί άξονες του προτεινόμενου πλαισίου για τη φορολογία φυσικών προσώπων είναι η μείωση του φορολογικού βάρους στα νοικοκυριά και σε οικογένειες με παιδιά, ενισχύοντας τη μεσαία τάξη, η ώθηση της γυναικείας απασχόλησης, η ενίσχυση της απόκτησης ιδιόκτητης κατοικίας και η προώθηση πολιτικών για περιβαλλοντική αναβάθμιση των νοικοκυριών.
Η φορολογική μεταρρύθμιση στοχεύει στη διασφάλιση δικαιότερης κατανομής του φορολογικού βάρους και στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.
Είναι ένα νέο και δικαιότερο φορολογικό σύστημα, το οποίο ενισχύει την πραγματική οικονομία και την ανταγωνιστικότητα των κυπριακών επιχειρήσεων και την προσέλκυση παραγωγικών και ποιοτικών ξένων επενδύσεων, που δημιουργούν καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας.
Πολλές από τις εισηγήσεις που προέκυψαν μέσα από τη πολύμηνη δημόσια διαβούλευση, λήφθηκαν υπόψη στην ετοιμασία των νομοσχεδίων που κατατέθηκαν στη Βουλή των Αντιπροσώπων.
Η φορολογική μεταρρύθμιση που έχει καταθέσει η Κυβέρνηση, στηρίζει έμπρακτα τις ευάλωτες ομάδες, την οικογένεια και τη μεσαία τάξη, που αποτελεί το θεμέλιο κάθε κοινωνίας και τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας μας.
Με την Φορολογική Μεταρρύθμιση θεσπίζονται εκπτώσεις που αντανακλούν τις πραγματικές ανάγκες του σήμερα, όπως €1.000 για κάθε εξαρτώμενο τέκνο ή φοιτητή, με διπλή έκπτωση για τα παιδιά μονογονεϊκής οικογένειας, €1.500 για τόκους εξυπηρετούμενου στεγαστικού δανείου πρώτης κατοικίας ή για ενοίκιο κύριας κατοικίας και €1.000 για πράσινες επενδύσεις στις οικίες και για ηλεκτρικά οχήματα.
Οι κυπριακές επιχειρήσεις αποτελούν τον πυρήνα της οικονομίας μας. Μέσα από τις προτάσεις μας διορθώνουμε στρεβλώσεις του φορολογικού συστήματος. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, καταργούμε τη λογιζόμενη διανομή μερισμάτων και μειώνουμε τη φορολογία στα πραγματικά μερίσματα από το 17% στο 5%, ενθαρρύνοντας την επανεπένδυση κερδών σε παραγωγικές επενδύσεις.
Η επιλογή να μειωθεί ουσιαστικά το φορολογικό βάρος για τις κυπριακές εταιρείες και τους Κύπριους επιχειρηματίες είναι συνειδητή επιλογή πολιτικής, η οποία διορθώνει μια πραγματική ανισορροπία του παρελθόντος, θωρακίζει τον παραγωγικό μας ιστό και ενισχύει την κυπριακή επιχειρηματικότητα.
Ο εταιρικός φόρος, μέσα στο πλαίσιο και της πολιτικής μας βούλησης για ενίσχυση της διεθνούς αξιοπιστίας και φήμης της χώρας μας, αναπροσαρμόζεται στο 15%, σε ευθυγράμμιση με τα διεθνή πρότυπα, χωρίς να πλήττεται, όπως προκύπτει και από τα αποτελέσματα της οικονομικής ανάλυσης, η ανταγωνιστικότητά μας.
Όσον αφορά τους κουρεμένους καταθέτες και κατόχους αξιογράφων, είμαστε η πρώτη κυβέρνηση η οποία εμπράκτως στήριξε τις ομάδες αυτές, μέσω παροχής μερικής αναπλήρωσης που άρχισε να καταβάλλεται από το 2025.
Αυτό αποτελεί σαφή ένδειξη της πολιτικής βούλησης και της συνέπειας, με την οποία η Κυβέρνηση υλοποιεί τις αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου και στηρίζει στην πράξη τους πολίτες που επλήγησαν.
Στον Προϋπολογισμό του 2026 περιλαμβάνεται ως η δέσμευση της Κυβέρνησης, πρόνοια ύψους €50 εκ. ως χορηγία στο Εθνικό Ταμείο Αλληλεγγύης. Όσον αφορά το θέμα της Αυτόματης Τιμαριθμικής Αναπροσαρμογής, μέσα από δύσκολες διαπραγματεύσεις, καταλήξαμε σε μια συμφωνία η οποία αποτελεί προϊόν συμβιβασμού από όλες τις πλευρές. Με την ευκαιρία θα ήθελα να ευχαριστήσω τις εργοδοτικές και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις για την εποικοδομητική στάση που έχουν επιδείξει. Με τη συμφωνία της ΑΤΑ, παρέχεται η δυνατότητα σε περισσότερους εργοδότες να υιοθετήσουν το θεσμό αυτό, επωφελούμενοι από τα παρεχόμενα κίνητρα, ώστε και περισσότεροι εργαζόμενοι να υπάγονται επίσης στο θεσμό της ΑΤΑ. Κυρίες και κύριοι, Ο Προϋπολογισμός που έχετε ενώπιον σας προβλέπει μεταξύ άλλων:
• πρωτογενείς δαπάνες ύψους €10,7 δις., δηλαδή αύξηση περίπου 508 εκ. ευρώ ή ποσοστό 5.0% σε σχέση με την περσινή χρονιά,
• αναπτυξιακές δαπάνες οι οποίες προϋπολογίζονται να αυξηθούν κατά 4,7% το 2026 σε σχέση με το 2025,
• αύξηση της τάξης του 6,7% στις κοινωνικές παροχές, συμπεριλαμβανομένων και των δαπανών στις παροχές Παιδείας, Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας.
Όσον αφορά στην απασχόληση στον δημόσιο τομέα, συνεχίζεται η προσπάθεια συγκράτησης του κρατικού μισθολογίου, με το ποσοστό κρατικού μισθολογίου να προσδιορίζεται το 2026 στο 27,5% του Προϋπολογισμού σε αντιδιαστολή με 28% το 2025. Δηλαδή το κόστος μισθολογίου ως ποσοστό των κρατικών δαπανών παραμένει στα ίδια επίπεδα, σε αντίθεση με παλαιότερες πρακτικές.
Επιπρόσθετα, η οποιαδήποτε ενίσχυση με πρόσθετο προσωπικό Υπουργείων / Υφυπουργείων / Ανεξάρτητων Υπηρεσιών υλοποιείται έναντι εξοικονομήσεων που προκύπτουν λόγω κατάργησης άλλων θέσεων που δεν κρίνονται αναγκαίες.
Επίσης η κάλυψη των αναγκών της δημόσιας υπηρεσίας σε προσωπικό, πραγματοποιείται μέσω της πλήρωσης μόνιμων θέσεων και όχι μέσω της πρόσληψης μη μόνιμου προσωπικού. Στα πλαίσια αυτά, συνεχίζεται η απαγόρευση πρόσληψης Ωρομίσθιου Κυβερνητικού Προσωπικού για εποχιακές ή έκτακτες ανάγκες, εκτός από κάποιες πολύ συγκεκριμένες έκτακτες περιπτώσεις.
Θα ήθελα επίσης να τονίσω ότι, ενώ τα προηγούμενα χρόνια (έτη 2022-2024) παρατηρήθηκε αύξηση των μόνιμων θέσεων στον Κρατικό Προϋπολογισμό, το 2026 επιτυγχάνεται για δεύτερη συνεχή χρονιά μείωσή τους κατά 14 θέσεις. Συγκεκριμένα για το 2026, προωθείται η δημιουργία 611 θέσεων και η ταυτόχρονη κατάργηση 625 θέσεων.
Όσον αφορά την τριετία 2026-2028, με βάση τον προγραμματισμό μας, θα στηρίξουμε τις ευάλωτες ομάδες, φοιτητές/παιδιά/ασθενείς, άτομα με ειδικές ανάγκες με χορηγίες, συνολικού ύψους €6,82 δις.
Ενδεικτικά, ν’ αναφέρω:
• Παροχή Επιδόματος Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος €615 εκ.
• Παροχή Επιδόματος Τέκνου €412,4 εκ.
• Παροχή Κοινωνικής Σύνταξης €338,5 εκ.
• Χορηγία σε Συνταξιούχους , η γνωστή μικρή επιταγή €285 εκ.
• Παροχές Στέγασης €286 εκ. που κυρίως αφορά τα Στεγαστικά Σχέδια κάτω από το Υπουργείο Εσωτερικών
• Φοιτητικό Επίδομα €144 εκ.
• Νέα επιδόματα για αναπήρους: €106 εκ.
Ένα επίδομα που πρώτη φορά δίνεται και είναι επιπρόσθετο των ήδη €172,2εκ. που παρέχεται στους αναπήρους και κατανέμεται σε €26εκ. το 2026, €35εκ. το 2027 και €45 εκατ. το 2028.
Κυρίες και κύριοι,
Tα αποτελέσματα της οικονομικής πολιτικής της Κυβέρνησης την οποία υλοποιούμε με σταθερή υπευθυνότητα και αποφασιστικότητα, έχουν αναγνωριστεί και από τους Διεθνείς Οίκους Αξιολόγησης, αφού οι πιστοληπτικές αξιολογήσεις που πραγματοποιήθηκαν κατά το 2024 και το 2025, ήταν ιδιαίτερα θετικές για την Κυπριακή Δημοκρατία.
Η διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και η περαιτέρω βελτίωση του χρηματοπιστωτικού συστήματος αποτελούν το κλειδί για περαιτέρω αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η πορεία της οικονομίας μας τα τελευταία χρόνια απέδειξε πως, όταν υπάρχει σχέδιο, συνέπεια και συλλογική προσπάθεια, μπορούμε να ξεπεράσουμε κάθε δυσκολία. Η σταθερότητα που πετύχαμε δεν είναι αυτονόητη, είναι το αποτέλεσμα υπεύθυνης πολιτικής.
Είναι πιο σημαντικό όμως να διασφαλίσουμε ότι αυτή η πορεία θα συνεχιστεί. Να προστατεύσουμε όσα με κόπο και προσπάθεια όλων κατακτήσαμε και να θέσουμε τις βάσεις για ένα ακόμη πιο ισχυρό και δίκαιο μέλλον, κυρίως για τις επερχόμενες γενιές και τους νέους ανθρώπους.
Ο Κρατικός Προϋπολογισμός του 2026 και το Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο αποτελούν έμπρακτη απόδειξη της δέσμευσής μας για σταθερή ανάπτυξη, δημοσιονομική υπευθυνότητα και κοινωνική πρόοδο.
Σας καλώ, λοιπόν, να τον υπερψηφίσετε ως μια επένδυση στο μέλλον της χώρας μας. Ένα μέλλον σταθερό, δημιουργικό και αισιόδοξο για τους πολίτες μας, για τις επιχειρήσεις μας, και για τις επόμενες γενιές.
Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
ΔΗΣΑΚΕΛ»: Μια λέξη, πολλές ανασφάλειες και το 2028 που ήδη άρχισε
Στην πολιτική, οι λέξεις σπάνια επιλέγονται τυχαία. Και όταν ένας Πρόεδρος της Δημοκρατίας αποφασίζει να συμπυκνώσει τα δύο μεγαλύτερα κόμματα της χώρας σε μία λέξη —«ΔΗΣΑΚΕΛ»— δεν κάνει απλώς ένα λεκτικό παιχνίδι. Χαράζει γραμμή αντιπαράθεσης.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης γνώριζε πολύ καλά ότι ο συγκεκριμένος χαρακτηρισμός θα ενοχλούσε. Ίσως, μάλιστα, αυτός να ήταν και ο πραγματικός του στόχος.
Γιατί η ταύτιση ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ αγγίζει δύο διαφορετικές πολιτικές ευαισθησίες: για το ΑΚΕΛ, την προσπάθεια να εμφανίζεται ως η διακριτή αντιπολιτευτική πρόταση απέναντι στην κεντροδεξιά διακυβέρνηση· για τον ΔΗΣΥ, κάτι ακόμη βαθύτερο: την ίδια του την πολιτική ταυτότητα και τη σχέση του με έναν Πρόεδρο που προέρχεται από τα σπλάχνα του.
Και κάπου εδώ η συζήτηση παύει να αφορά μόνο τους διορισμούς στους ημικρατικούς οργανισμούς.
Αφορά το 2028.
Ο Χριστοδουλίδης οικοδομεί τον αντίπαλό του
Η πολιτική στρατηγική του Προεδρικού αρχίζει να αποκτά καθαρότερο περίγραμμα.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης επιχειρεί να παρουσιάσει την κυβέρνησή του ως έναν αυτόνομο κεντροδεξιό πόλο, απέναντι σε μια αντιπολίτευση που —κατά την κυβερνητική αφήγηση— μπορεί να ξεκινά από διαφορετικές ιδεολογικές αφετηρίες, αλλά καταλήγει ολοένα συχνότερα στην ίδια πολιτική στόχευση.
Το «ΔΗΣΑΚΕΛ», συνεπώς, δεν απευθύνεται πρωτίστως στις ηγεσίες των δύο κομμάτων.
Απευθύνεται στους ψηφοφόρους.
Και ιδιαίτερα στους ψηφοφόρους του Δημοκρατικού Συναγερμού.
Εκεί βρίσκεται ίσως το πραγματικό πεδίο της μάχης.
Η δύσκολη εξίσωση της Πινδάρου
Για τον ΔΗΣΥ το πρόβλημα είναι πολύ πιο σύνθετο από μια σκληρή ανακοίνωση του Προεδρικού.
Πρέπει ταυτόχρονα να ασκεί αντιπολίτευση στον Νίκο Χριστοδουλίδη και να πείθει ότι αποτελεί τη φυσική πολιτική έκφραση της Κεντροδεξιάς, απέναντι σε έναν Πρόεδρο που δηλώνει συναγερμικός και χαρακτηρίζει την κυβέρνησή του κεντροδεξιά.
Πρέπει να διαφοροποιείται χωρίς να αποξενώνει ένα σημαντικό τμήμα της δικής του εκλογικής βάσης που εξακολουθεί να βλέπει θετικά τον Πρόεδρο.
Και, κυρίως, πρέπει κάποια στιγμή να απαντήσει στο ερώτημα που βρίσκεται πίσω από κάθε σημερινή σύγκρουση:
Ποιος θα εκφράσει την Κεντροδεξιά το 2028;
Αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα.
Οι πληγές του 2023 δεν έχουν κλείσει. Απλώς καλύφθηκαν προσωρινά από την ανάγκη πολιτικής συνύπαρξης. Τώρα επανέρχονται, καθώς η επόμενη προεδρική αναμέτρηση παύει σιγά-σιγά να αποτελεί μακρινό ορίζοντα.
Και το ΑΚΕΛ;
Το ΑΚΕΛ έχει διαφορετικό πρόβλημα.
Η σκληρή αντιπολίτευση απέναντι στην κυβέρνηση είναι απολύτως αναμενόμενη για το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης. Όταν όμως η κριτική του συμπίπτει επανειλημμένα με εκείνη του ΔΗΣΥ, το Προεδρικό αποκτά την ευκαιρία να παρουσιάζει δύο ιδεολογικά αντίθετους χώρους ως ένα άτυπο αντιχριστοδουλιδικό μέτωπο.
Πολιτικά, η ταύτιση είναι ασφαλώς υπεραπλούστευση.
Επικοινωνιακά, όμως, είναι εξαιρετικά εύχρηστη.
Και στην πολιτική οι εύχρηστες αφηγήσεις συχνά αποδεικνύονται ισχυρότερες από τις σύνθετες εξηγήσεις.
Οι διορισμοί ήταν η αφορμή
Το παράδοξο είναι ότι μέσα στον θόρυβο κινδυνεύει να χαθεί το ουσιαστικό ερώτημα.
ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ έθεσαν ζητήματα για τη διαδικασία των διορισμών και ειδικότερα για επιλογές που έγιναν εκτός των εισηγήσεων του Γνωμοδοτικού Συμβουλίου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που τέθηκαν στη δημόσια συζήτηση, 21 από τους 95 διορισθέντες δεν περιλαμβάνονταν στις σχετικές εισηγήσεις.
Αυτό είναι ένα θέμα που απαιτεί πολιτική και θεσμική απάντηση — όχι μόνο επικοινωνιακή αντεπίθεση.
Διότι η αξιοκρατία δεν αποδεικνύεται με συνθήματα. Αποδεικνύεται με διαδικασίες που μπορούν να αντέξουν στον δημόσιο έλεγχο.
Το ίδιο, βεβαίως, ισχύει και για την αντιπολίτευση: η κριτική αποκτά πραγματική αξία όταν συνοδεύεται από στοιχεία και όχι όταν εξαντλείται στον διαγωνισμό της πιο σκληρής ανακοίνωσης.
Το 2028 μπήκε ήδη στο δωμάτιο
Όποιος παρακολουθεί τις τελευταίες πολιτικές συγκρούσεις σαν μεμονωμένα επεισόδια, πιθανότατα χάνει τη μεγάλη εικόνα.
Ο ανασχηματισμός, οι διορισμοί, η αντιπαράθεση Προεδρικού–Πινδάρου, η προσπάθεια του Νίκου Χριστοδουλίδη να προσδιορίσει καθαρότερα το κεντροδεξιό στίγμα της κυβέρνησής του και τώρα το «ΔΗΣΑΚΕΛ» είναι κομμάτια μιας ευρύτερης πολιτικής αναδιάταξης.
Οι Προεδρικές του 2028 μπορεί ημερολογιακά να απέχουν.
Πολιτικά, όμως, έχουν ήδη αρχίσει.
Ο Χριστοδουλίδης θέλει να κατοχυρώσει τον χώρο του. Ο ΔΗΣΥ πρέπει να αποφασίσει πώς θα ανακτήσει τον δικό του. Το ΑΚΕΛ καλείται να οικοδομήσει πειστική εναλλακτική πρόταση και όχι απλώς αντιπολιτευτικό λόγο.
Και μέσα σε αυτή τη νέα γεωμετρία, η λέξη «ΔΗΣΑΚΕΛ» ίσως αποδειχθεί κάτι περισσότερο από μια ακόμη ατάκα μιας θερμής πολιτικής αντιπαράθεσης.
Ίσως να ήταν η πρώτη καθαρή προεκλογική βολή μιας μάχης που κανείς ακόμη δεν παραδέχεται επισήμως ότι έχει αρχίσει.
Off the Record
Η ομολογία πολιτικής ανεπάρκειας του Φειδία Παναγιώτου και τα ερωτήματα για το Εθνικό Συμβούλιο
Η δήλωση του Φειδία Παναγιώτου δεν είναι ένδειξη ειλικρίνειας. Είναι ομολογία πολιτικής ανεπάρκειας.
Δηλώνει ότι δεν γνωρίζει επαρκώς το Κυπριακό για να συμμετέχει ο ίδιος στο Εθνικό Συμβούλιο και επιλέγει να στείλει εκπρόσωπο χωρίς οργανική σχέση με το κόμμα του.
Δηλαδή, ζητά την ψήφο των πολιτών μιας ημικατεχόμενης πατρίδας, αλλά όταν έρχεται η ώρα της μεγαλύτερης εθνικής ευθύνης, δηλώνει… ακατάλληλος.
Και γεννάται ένα απλό ερώτημα: Δεν υπάρχει ούτε ένας εκλεγμένος βουλευτής της παράταξής του που να μπορεί να εκπροσωπήσει το κόμμα στο Εθνικό Συμβούλιο; Αν όχι, τότε με ποια πολιτική επάρκεια διεκδίκησαν την εμπιστοσύνη των Κυπρίων;
Η πολιτική δεν είναι βίντεο στο TikTok, ούτε παιχνίδι δημοσιότητας. Είναι ευθύνη. Και όταν κάποιος παραδέχεται ότι δεν είναι σε θέση να ανταποκριθεί στην κορυφαία θεσμική διαδικασία για το εθνικό μας ζήτημα, το ελάχιστο που οφείλει είναι να αναλογιστεί αν ήταν εξαρχής έτοιμος να ζητήσει την ψήφο του κυπριακού λαού.
Το Κυπριακό δεν συγχωρεί ούτε την άγνοια ούτε την προχειρότητα. Και σίγουρα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με λογική «βάζω έναν άλλον στη θέση μου».
ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ
Η πολιτική εργαλειοποίηση της κοινωνίας των πολιτών: θεσμικά όρια και δημοκρατικές συνέπειες
της Κατερίνας Χατζηστυλλή*
Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τα δημόσια κοινωνικά, πολιτιστικά ή επιστημονικά δρώμενα επιτελούν ουσιώδη δημοκρατική λειτουργία, καθώς αναδεικνύουν συλλογικά αιτήματα, προασπίζονται δικαιώματα και διευρύνουν τη συμμετοχή των πολιτών στη δημόσια ζωή. Η θεσμική τους αξία προϋποθέτει, ωστόσο, επαρκή αυτονομία έναντι του κράτους, της αγοράς και των κομματικών μηχανισμών. Το παρόν άρθρο εξετάζει τις μορφές με τις οποίες κοινωνικές δράσεις και μη κυβερνητικές οργανώσεις μπορούν να μετατραπούν σε μέσα προσωπικής ή κομματικής προβολής. Υποστηρίζεται ότι η εργαλειοποίηση δεν ταυτίζεται με κάθε πολιτική τοποθέτηση ή θεσμική συνεργασία, αλλά προκύπτει όταν αποκρύπτονται οι πραγματικές σχέσεις διοργάνωσης, χρηματοδότησης, ελέγχου και επικοινωνιακής αξιοποίησης. Ιδιαίτερη έμφαση αποδίδεται στην οικονομική εξάρτηση, στις συγκρούσεις συμφερόντων, στη συγκαλυμμένη πολιτική διαφήμιση και στις συνέπειες των πρακτικών αυτών για την εμπιστοσύνη, την πολυφωνία και την ισότητα του πολιτικού ανταγωνισμού.
Κοινωνία των πολιτών και θεσμική αυτονομία
Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, τα κοινωφελή ιδρύματα, οι πολιτιστικοί φορείς και οι άτυπες συλλογικότητες συγκροτούν έναν ενδιάμεσο χώρο μεταξύ κράτους, αγοράς και πολιτικών κομμάτων. Στον χώρο αυτό αναπτύσσονται μορφές κοινωνικής εκπροσώπησης, δημόσιου ελέγχου και συλλογικής διεκδίκησης οι οποίες δεν εξαντλούνται στους θεσμούς της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Η δυνατότητα των οργανώσεων να αναδεικνύουν παραμελημένα προβλήματα, να υπερασπίζονται δικαιώματα και να συμβάλλουν στη διαμόρφωση δημόσιων πολιτικών συνδέεται άμεσα με τη διατήρηση της οργανωτικής και πνευματικής τους αυτονομίας.
Η αυτονομία αυτή δεν συνεπάγεται πολιτική ουδετερότητα. Μια οργάνωση μπορεί θεμιτά να υποστηρίζει περιβαλλοντικές πολιτικές, κοινωνικά δικαιώματα, θεσμικές μεταρρυθμίσεις ή συγκεκριμένες νομοθετικές παρεμβάσεις. Μπορεί επίσης να ασκεί κριτική στην κυβέρνηση, να συνεργάζεται με αιρετούς εκπροσώπους ή να συμμετέχει σε διαδικασίες δημόσιας διαβούλευσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντιμετωπίζει την ανοικτή, συμπεριληπτική και αποτελεσματική συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών ως συστατικό στοιχείο της δημοκρατικής διακυβέρνησης. Η πολιτική δραστηριοποίηση, επομένως, δεν αναιρεί την ανεξαρτησία μιας οργάνωσης, εφόσον είναι διαφανής, συμβατή με τον καταστατικό της σκοπό και δεν καταλήγει σε οργανωτική υπαγωγή.
Αναγκαία είναι, συνεπώς, η διάκριση μεταξύ θεμιτής συνηγορίας, δηλωμένης θεσμικής συνεργασίας και συγκαλυμμένης κομματικής λειτουργίας. Στην πρώτη περίπτωση, η οργάνωση παρεμβαίνει αυτοτελώς στον δημόσιο διάλογο. Στη δεύτερη, συνεργάζεται με πολιτικούς φορείς για συγκεκριμένο και δημοσιοποιημένο σκοπό. Στην τρίτη, η κοινωνική δράση εμφανίζεται ως ανεξάρτητη, ενώ στην πραγματικότητα σχεδιάζεται, χρηματοδοτείται ή αξιοποιείται προς όφελος συγκεκριμένου πολιτικού προσώπου ή κομματικού μηχανισμού.
Μηχανισμοί πολιτικής εργαλειοποίησης
Η εργαλειοποίηση αρχίζει όταν παρατηρείται αναντιστοιχία μεταξύ του δηλωμένου κοινωνικού σκοπού και της πραγματικής λειτουργίας μιας δράσης. Μια πολιτιστική, επιστημονική, περιβαλλοντική ή φιλανθρωπική εκδήλωση μπορεί τυπικά να διοργανώνεται από ανεξάρτητο φορέα, ενώ η επικοινωνιακή της διαχείριση επικεντρώνεται δυσανάλογα σε έναν πολιτικό ή υποψήφιο. Το κοινωνικό ζήτημα μετατρέπεται τότε σε σκηνικό παραγωγής πολιτικής εικόνας και το ηθικό κύρος της δράσης μεταφέρεται συμβολικά στον πολιτικό πρωταγωνιστή.
Η παρουσία αιρετών εκπροσώπων σε δημόσιες εκδηλώσεις δεν είναι αφ’ εαυτής προβληματική. Καθίσταται προβληματική όταν μετατρέπεται σε ιδιοποίηση της πρωτοβουλίας, όταν αποκρύπτονται οι πραγματικοί διοργανωτές ή όταν το δρώμενο σχεδιάζεται πρωτίστως για την παραγωγή φωτογραφικού και ψηφιακού υλικού. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η εικόνα υπερισχύει του κοινωνικού αποτελέσματος. Μια περιβαλλοντική δράση χωρίς σχέδιο συνέχειας, μια φιλανθρωπική πρωτοβουλία χωρίς σύνδεση με σταθερή κοινωνική πολιτική ή μια πολιτιστική εκδήλωση χωρίς διαρκές αποτύπωμα μπορούν να αποκτήσουν εκτεταμένη επικοινωνιακή αξία, παρά την περιορισμένη ουσιαστική τους αποτελεσματικότητα.
Ενδείξεις εργαλειοποίησης αποτελούν η απόκρυψη της χρηματοδοτικής ή οργανωτικής συμβολής πολιτικού φορέα, η επιλεκτική πρόσκληση πολιτικών προσώπων χωρίς αντικειμενικά κριτήρια, η χρονική σύμπτωση της δράσης με προεκλογικές περιόδους και η χρήση του παραγόμενου υλικού σε πολιτικές εκστρατείες. Αντίστοιχα ζητήματα ανακύπτουν όταν μια οργάνωση διατηρεί τυπική νομική αυτονομία, αλλά η διοίκηση, η χρηματοδότηση ή η επικοινωνιακή στρατηγική της ελέγχονται ουσιαστικά από κομματικά στελέχη.
Χρηματοδότηση, συγκρούσεις συμφερόντων και ψηφιακή προβολή
Η οικονομική εξάρτηση αποτελεί κεντρικό μηχανισμό πολιτικής επιρροής. Η χρηματοδότηση από δημόσιους φορείς, επιχειρήσεις ή πολιτικά συνδεδεμένα πρόσωπα δεν συνεπάγεται αυτομάτως αθέμιτο έλεγχο. Δημιουργεί, όμως, αυξημένη υποχρέωση γνωστοποίησης του χρηματοδότη, του ύψους και των όρων της χρηματοδότησης, καθώς και του βαθμού συμμετοχής του στον σχεδιασμό της δράσης, στην επιλογή ομιλητών και στη διαμόρφωση του επικοινωνιακού μηνύματος.
Οι συγκρούσεις συμφερόντων δεν ισοδυναμούν κατ’ ανάγκην με διαφθορά. Όταν, όμως, παραμένουν αδήλωτες, μπορούν να επηρεάσουν τις οργανωτικές αποφάσεις και να οδηγήσουν σε μορφές «κατάληψης» της διαδικασίας λήψης αποφάσεων από επιμέρους συμφέροντα. Ο ΟΟΣΑ έχει επισημάνει ότι η αδιαφανής άσκηση επιρροής περιορίζει την ακεραιότητα των θεσμών και υπονομεύει την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Η ψηφιακή επικοινωνία διευρύνει περαιτέρω το πεδίο της εργαλειοποίησης. Φωτογραφίες, βίντεο, επιλεκτικά αποσπάσματα και χορηγούμενες αναρτήσεις μπορούν να αναπαράγουν για μεγάλο χρονικό διάστημα μια περιορισμένη δράση, δημιουργώντας την εντύπωση προσωπικής πρωτοβουλίας ή ευρείας κοινωνικής αποδοχής. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/900 για τη διαφάνεια και τη στόχευση της πολιτικής διαφήμισης, ο οποίος εφαρμόζεται κατά το μεγαλύτερο μέρος του από τις 10 Οκτωβρίου 2025, ενισχύει τις υποχρεώσεις αναγνώρισης του πολιτικού διαφημιστικού περιεχομένου και γνωστοποίησης του χρηματοδότη. Μολονότι κάθε ανάρτηση κοινωνικού φορέα δεν συνιστά πολιτική διαφήμιση, η διαφάνεια καθίσταται επιβεβλημένη όταν κοινωνικό περιεχόμενο χρηματοδοτείται ή επαναχρησιμοποιείται με σκοπό την εκλογική ή πολιτική επιρροή.
Δημοκρατικές συνέπειες και θεσμικές εγγυήσεις
Η πολιτική εργαλειοποίηση διαβρώνει πρωτίστως την κοινωνική εμπιστοσύνη. Όταν οι πολίτες θεωρούν ότι πίσω από κάθε δημόσια πρωτοβουλία υποκρύπτεται κομματική στρατηγική, η δυσπιστία επεκτείνεται και σε αυθεντικά ανεξάρτητες οργανώσεις. Παράλληλα, η υπερβολική ταύτιση ενός φορέα με συγκεκριμένο κόμμα περιορίζει την κοινωνική του εμβέλεια και αποδυναμώνει την ικανότητά του να ασκεί αξιόπιστο έλεγχο στην εξουσία.
Επιπλέον, η αδιαφανής αξιοποίηση κοινωνικών δικτύων, δημόσιων χώρων, χορηγιών και επικοινωνιακών πόρων στρεβλώνει την ισότητα του πολιτικού ανταγωνισμού. Ορισμένοι πολιτικοί φορείς αποκτούν πλεονεκτήματα που δεν καταγράφονται ως πολιτική υποστήριξη ή προεκλογική δαπάνη. Παράλληλα, ενισχύονται πελατειακές σχέσεις, καθώς οργανώσεις με προνομιακή πρόσβαση στην εξουσία ενδέχεται να απολαμβάνουν ευνοϊκότερη χρηματοδότηση, θεσμική αναγνώριση και δημόσια προβολή.
Η αποτροπή των φαινομένων αυτών δεν απαιτεί απομόνωση της κοινωνίας των πολιτών από την πολιτική, αλλά σαφείς δικλίδες λογοδοσίας. Κάθε δράση οφείλει να γνωστοποιεί τον κύριο διοργανωτή, τους συνδιοργανωτές, τους χρηματοδότες και τους υποστηρικτές της. Οι οργανώσεις χρειάζονται εσωτερικούς κανόνες διαχείρισης συγκρούσεων συμφερόντων, διακριτές θεσμικές ταυτότητες και σαφή όρια μεταξύ οργανωτικών πόρων και προσωπικής πολιτικής δραστηριότητας. Η χρήση δημόσιων πόρων και χώρων πρέπει να διέπεται από ισότιμα και ελέγξιμα κριτήρια, ενώ το οπτικοακουστικό υλικό δεν πρέπει να μετατρέπεται εκ των υστέρων σε πολιτικό διαφημιστικό προϊόν χωρίς προηγούμενη ενημέρωση και νόμιμη βάση.
Η κοινωνία των πολιτών επιτελεί τη δημοκρατική της αποστολή όταν διατηρεί τη δυνατότητα να ελέγχει, να αμφισβητεί και να προτείνει, όχι όταν λειτουργεί ως επικοινωνιακό παράρτημα της εκάστοτε εξουσίας. Η συνεργασία με πολιτικούς φορείς είναι θεμιτή όταν παραμένει διαφανής, ισότιμη και προσανατολισμένη στο δημόσιο συμφέρον. Μετατρέπεται σε εργαλειοποίηση όταν αποκρύπτονται οι πραγματικές σχέσεις ελέγχου, οι κοινωνικές πρωτοβουλίες ιδιοποιούνται επικοινωνιακά και το ουσιαστικό αποτέλεσμα υποχωρεί έναντι της κομματικής ή προσωπικής προβολής. Η προστασία της αυτονομίας των οργανώσεων αποτελεί, επομένως, όχι μόνο ζήτημα οργανωτικής ακεραιότητας, αλλά βασική προϋπόθεση δημοκρατικής πολυφωνίας και θεσμικής αξιοπιστίας.
Ενδεικτικές αναφορές
Council of Europe. (2007). Recommendation CM/Rec(2007)14 of the Committee of Ministers to Member States on the Legal Status of Non-Governmental Organisations in Europe.
Council of Europe. (2019). Code of Good Practice for Civil Participation in the Decision-Making Process: Revised Edition.
European Commission. (2023). Commission Recommendation (EU) 2023/2836 of 12 December 2023 on Promoting the Engagement and Effective Participation of Citizens and Civil Society Organisations in Public Policy-Making Processes.
European Parliament and Council of the European Union. (2024). Regulation (EU) 2024/900 of 13 March 2024 on the Transparency and Targeting of Political Advertising. Official Journal of the European Union, L 2024/900.
OECD. (2017). Preventing Policy Capture: Integrity in Public Decision Making. OECD Public Governance Reviews. Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264065239-en
OSCE/ODIHR & Venice Commission. (2015). Joint Guidelines on Freedom of Association. Warsaw: OSCE Office for Democratic Institutions and Human Rights. CDL-AD(2014)046.
*Η Κατερίνα Χατζηστυλλή (MPhil and PhD) είναι Αντιπρόεδρος Α΄, Κίνημα Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών και Δημοτική Σύμβουλος Στροβόλου
-
voulitv1 month ago52 χρόνια μετά: Η Κύπρος δεν προδόθηκε μόνο το 1974, προδόθηκε και τις δεκαετίες που ακολούθησαν
-
Άρθρα Χάρη Θεραπή3 weeks agoΚατηγορητήρια κατά Δρουσιώτη: Η αλήθεια δεν αποκαθιστά πάντα τη δολοφονία χαρακτήρων
-
Off the Record3 weeks agoΗ ομολογία πολιτικής ανεπάρκειας του Φειδία Παναγιώτου και τα ερωτήματα για το Εθνικό Συμβούλιο
-
Off the Record1 month agoΠροεδρικές Εκλογές 2028: Τα πρόσωπα, οι ισορροπίες και τα πιθανά σενάρια
-
Off the Record1 month agoΔυσαρέσκεια μέσω facebook δεν λαμβάνεται υπόψη
-
ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ4 weeks agoΗ πολιτική εργαλειοποίηση της κοινωνίας των πολιτών: θεσμικά όρια και δημοκρατικές συνέπειες
-
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ7 days agoΔΗΣΑΚΕΛ»: Μια λέξη, πολλές ανασφάλειες και το 2028 που ήδη άρχισε
-
Off the Record4 weeks agoΗ ώρα της αμερικανικής ευθύνης στο Κυπριακό
-
Off the Record1 month agoΝτόναλντ Τραμπ: Αναξιόπιστος απέναντι στους παραδοσιακούς συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών
-
Off the Record3 weeks agoΟι Ελληνοκύπριοι τζογαδόροι αιμοδοτούν τον Αττίλα






