ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ
Ρωσία vs ΝΑΤΟ: Η νέα κούρσα εξοπλισμών και το κόστος της στρατηγικής ισχύος
Η κλιμακούμενη αντιπαράθεση μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ δεν διεξάγεται μόνο στα πεδία μάχης της Ουκρανίας ή στους διαδρόμους της διπλωματίας, αλλά και στα κρατικά ταμεία. Οι αμυντικές δαπάνες των δύο πλευρών αυξάνονται ραγδαία, σε βαθμό που τίθεται πλέον το ερώτημα: ποιος θα λυγίσει πρώτος υπό το βάρος των οικονομικών συνεπειών;
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Σύμφωνα με τα ινστιτούτα IISS και SIPRI, οι στρατιωτικές δαπάνες της Ρωσίας αυξήθηκαν κατά περίπου 40% μόνο το 2024, ενώ από το 2015 έχουν υπερδιπλασιαστεί. Αντίστοιχα, οι ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες έχουν αυξηθεί κατά 50% σε σχέση με το 2014, με άλμα 12% μόνο το 2024.
Στον πυρήνα αυτής της στρατιωτικής κλιμάκωσης βρίσκονται δύο καθοριστικά γεγονότα: η προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014 και η πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και οι εντάσεις στη Νότια Σινική Θάλασσα προσέθεσαν νέο βάθος και γεωγραφική επέκταση στην ήδη διαμορφωμένη δυναμική εξοπλισμού.
Από το 2% στο 5%: Η νέα νατοϊκή δέσμευση
Από τα 32 κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, 22 έπιασαν το 2023 τον στόχο του 2% του ΑΕΠ σε αμυντικές δαπάνες – ένας στόχος που πριν από λίγα χρόνια φάνταζε ανέφικτος για τους περισσότερους. Ωστόσο, η Σύνοδος Κορυφής της Χάγης τον Ιούνιο 2025 ανέβασε τον πήχη ακόμη ψηλότερα: πλέον τίθεται ως νέος «οδηγός» το 5% του ΑΕΠ, ως μακροπρόθεσμος στόχος μέχρι το 2035.
Παρότι πρόκειται ενδεχομένως για περισσότερο συμβολική ή πολιτική δήλωση πρόθεσης παρά για άμεση δέσμευση, η αναφορά στο 5% σηματοδοτεί σαφώς μια αλλαγή φιλοσοφίας: από την αποτροπή στη στρατιωτική υπεροχή. Το ΝΑΤΟ δίνει πια έμφαση στην ενεργή προετοιμασία, στη σκληρή ισχύ και στη διαρκή ετοιμότητα.
Η οικονομική διάσταση
Σε απόλυτα μεγέθη, οι ΗΠΑ παραμένουν ο μακράν μεγαλύτερος παίκτης στον παγκόσμιο εξοπλιστικό χάρτη, με στρατιωτικό προϋπολογισμό σχεδόν 1 τρισ. δολαρίων. Η Κίνα ακολουθεί με περίπου 230 δισ. και η Ρωσία με 150 δισ., με την ουκρανική οικονομία να διοχετεύει περίπου το 34% του ΑΕΠ της στην άμυνα.
Ακόμη και αν ληφθούν υπόψη οι διαφορές αγοραστικής δύναμης, η ανισορροπία παραμένει συντριπτική υπέρ της Δύσης. Η Ρωσία ωστόσο επενδύει αναλογικά πολύ μεγαλύτερο ποσοστό του ΑΕΠ της – περίπου 6,7% με 7,1%, γεγονός που δημιουργεί ανησυχίες για τη μακροχρόνια βιωσιμότητα αυτής της στρατηγικής.
Ο ίδιος ο Πούτιν παραδέχθηκε πρόσφατα ότι οι αμυντικές δαπάνες βρίσκονται σε μη βιώσιμα επίπεδα, προαναγγέλλοντας μείωσή τους από το 2026. Παράλληλα, υψηλόβαθμοι Ρώσοι αξιωματούχοι –όπως ο ΥΠΟΙΚ Ρεσέτνικοφ και η διοικήτρια της Κεντρικής Τράπεζας Ναμπιουλίνα– εξέφρασαν ανησυχία για την υπερθέρμανση της ρωσικής οικονομίας και τον κίνδυνο ύφεσης.
Η ανάπτυξη της Ρωσίας το 2023 και το 2024 υπήρξε υψηλή (3,6% και 4,1% αντίστοιχα), ωθούμενη κυρίως από τις πολεμικές δαπάνες. Ωστόσο, η εικόνα αλλάζει το 2025, με δυτικές αναλύσεις –όπως του Bloomberg– να κάνουν λόγο ακόμη και για κίνδυνο τραπεζικής κρίσης εντός των επόμενων 12 μηνών.
Ποιος θα αντέξει περισσότερο;
Η οικονομική αντοχή στη νέα εξοπλιστική κούρσα τίθεται πλέον στο επίκεντρο. Ο υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας, Ράντοσλαβ Σικόρσκι, δήλωσε ότι η Ρωσία βαδίζει στην ίδια αδιέξοδη πορεία με τη Σοβιετική Ένωση, την οποία «κατέρρευσε λόγω υπερβολικών εξοπλισμών».
Από την άλλη πλευρά, το ΝΑΤΟ επίσης πιέζεται. Χώρες όπως η Ισπανία, η Ιταλία και το Βέλγιο έχουν ήδη εκφράσει επιφυλάξεις για τον νέο στόχο του 5%, επικαλούμενες δημοσιονομικά όρια και υψηλά επίπεδα χρέους. Η Ιταλία, για παράδειγμα, προσπαθεί να λογίσει ακόμη και έργα υποδομών (όπως μια νέα γέφυρα στη Σικελία) ως στρατιωτική δαπάνη.
Το Ινστιτούτο SIPRI κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: οι περισσότερες νατοϊκές χώρες έχουν ήδη υψηλό χρέος και περιορισμένα περιθώρια για νέες δαπάνες. Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία και ΗΠΑ περιλαμβάνονται στη λίστα των πλέον ευάλωτων.
Η άνοδος των αμυντικών δαπανών τόσο από τη Ρωσία όσο και από το ΝΑΤΟ εγείρει κρίσιμα ερωτήματα για το μέλλον: Ποια πλευρά θα εξαντληθεί πρώτη; Ποια οικονομία θα αντέξει το βάρος μιας παρατεταμένης εξοπλιστικής πίεσης;
Η Ρωσία ήδη στέλνει μηνύματα περιορισμού, αναγνωρίζοντας έμμεσα τους κινδύνους. Το ΝΑΤΟ από την άλλη εντείνει τη στρατιωτική του κινητοποίηση, αλλά ενδέχεται να αντιμετωπίσει ενδοσυμμαχικές τριβές και κοινωνικές αντιδράσεις αν ο λογαριασμός γίνει πολιτικά δυσβάσταχτος.
Η επόμενη δεκαετία, μέχρι το 2035, θα δείξει αν η παγκόσμια ασφάλεια θα ενισχυθεί από την εξοπλιστική «αποτροπή» ή θα απειληθεί από τα οικονομικά της όρια.
ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ
Διπλωματία με φόντο το αεροπλανοφόρο: Το διπλό μήνυμα Τραμπ προς το Ιράν
Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εκτίμησε χθες, Δευτέρα, ότι το Ιράν επιδιώκει διπλωματική διέξοδο όσον αφορά τις εντάσεις με τις ΗΠΑ, την ώρα που το αμερικανικό αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln έφθασε στην περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Η κατάσταση σε ό,τι αφορά το Ιράν χαρακτηρίζεται «ρευστή», καθώς οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις συνεχίζουν να αναπτύσσουν —ιδίως ναυτικούς και άλλους— στρατιωτικούς πόρους στην περιοχή, ανέφερε ο ρεπουμπλικάνος πρόεδρος στον ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios. «Διαθέτουμε μεγάλη αρμάδα κοντά στο Ιράν. Μεγαλύτερη απ’ ό,τι στη Βενεζουέλα», δήλωσε ο κ. Τραμπ, υπογραμμίζοντας ότι η διπλωματία παραμένει στο τραπέζι. «Θέλουν να υπάρξει συμφωνία. Το γνωρίζω. Έχουν τηλεφωνήσει σε αρκετές περιπτώσεις. Θέλουν να συζητήσουμε», σημείωσε στο Axios.
Χθες, Δευτέρα, το μεικτό διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων αρμόδιο για τη Μέση Ανατολή, η CENTCOM, ανακοίνωσε ότι το αεροπλανοφόρο Λίνκολν, μαζί με τα πλοία συνοδείας του, έφθασε στην περιοχή «ευθύνης» του, η οποία περιλαμβάνει και το Ιράν.
Η ανάπτυξη του αεροπλανοφόρου και της δύναμης κρούσης του αποσκοπεί «στην προώθηση της περιφερειακής ασφάλειας και σταθερότητας», σύμφωνα με τη διατύπωση της CENTCOM. Κατά τα έως τώρα γνωστά στοιχεία, το σκάφος πλέει ακόμη στον Ινδικός Ωκεανός, χωρίς να έχει γίνει γνωστή η ακριβής του θέση.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, μέχρι στιγμής, αρνείται να αποκλείσει το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέμβασης των ΗΠΑ στο Ιράν, μετά τη σκληρή καταστολή μαζικών κινητοποιήσεων, κατά την οποία —σύμφωνα με οργανώσεις υπεράσπισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων— σκοτώθηκαν χιλιάδες άνθρωποι.
Σύμφωνα με πηγές της κυβέρνησής του που μίλησαν στο Axios υπό τον όρο της ανωνυμίας, ο κ. Τραμπ δεν έχει ακόμη λάβει οριστική απόφαση.
Κατά τις ίδιες πηγές, εντός της εβδομάδας αναμένεται να παρουσιαστούν στον ρεπουμπλικάνο πρόεδρο πρόσθετες στρατιωτικές «επιλογές» από τους συμβούλους του σε θέματα ασφάλειας.
Η άφιξη του αεροπλανοφόρου και της δύναμης κρούσης του παρέχει τόσο αμυντικές όσο και επιθετικές δυνατότητες, σε περίπτωση που ληφθεί απόφαση για διαταγή στρατιωτικής επιχείρησης, σημείωσε η Wall Street Journal.
MILITAIRE
Ρωσικές καταγγελίες για στρατιωτική ενίσχυση του NATO στην Αρκτική
ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ
Ιράν: Ο Τραμπ θέλει να χτυπήσει γρήγορα, αλλά δεν θέλει να ανοίξει νέο Ιράκ
Ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να θέλει, σε περίπτωση αμερικανικής στρατιωτικής δράσης κατά του Ιράν, το χτύπημα να είναι σύντομο, καταλυτικό και πολιτικά «καθαρό».
Εδώ όμως εντοπίζεται και ο βασικός προβληματισμός στους διαδρόμους της Ουάσιγκτον: κανείς δεν μπορεί να διαβεβαιώσει ότι ένα τέτοιο πλήγμα θα οδηγούσε σε γρήγορη κατάρρευση του καθεστώτος, ούτε ότι η Τεχεράνη δεν θα απαντούσε με εκτεταμένα αντίποινα.
Σύμφωνα με πληροφορίες του NBC News, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ξεκαθαρίσει στους συνεργάτες του πως δεν προτίθεται να βυθίσει τη χώρα σε μια μακρά σύγκρουση τύπου Ιράκ ή Αφγανιστάν.
Παρόλα αυτά, η ομάδα εθνικής ασφάλειας δεν είναι σε θέση να του εγγυηθεί ότι μια επέμβαση θα είχε άμεσο και οριστικό αποτέλεσμα…… Αντίθετα, οι εκτιμήσεις που κατατίθενται στον Λευκό Οίκο κάνουν λόγο για σοβαρό κίνδυνο κλιμάκωσης, με πιθανές ιρανικές επιθέσεις εναντίον αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή και περιορισμένες δυνατότητες ταχείας στρατιωτικής ενίσχυσης.
Περιορισμένες στρατιωτικές επιλογές
Το κλίμα αυτό επιβεβαιώνεται και από ρεπορτάζ των New York Times, που επισημαίνουν ότι η αμερικανική παρουσία στην περιοχή είναι σήμερα πιο «αραιή» σε σχέση με προηγούμενες κρίσεις.
Η αποχώρηση του αεροπλανοφόρου Gerald R. Ford και άλλων μονάδων από την Ανατολική Μεσόγειο έχει περιορίσει τη ναυτική ισχύ των ΗΠΑ, ενώ συνεχίζονται οι διαβουλεύσεις για ενδεχόμενη αναδιάταξη δυνάμεων.
Αν και οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διαθέτουν αντιτορπιλικά με κατευθυνόμενους πυραύλους και τουλάχιστον ένα υποβρύχιο στην περιοχή, στρατιωτικοί διοικητές ζητούν χρόνο για την ενίσχυση της άμυνας, φοβούμενοι επιθέσεις από το Ιράν ή συμμάχους του σε Ιράκ και Συρία.
Στο τραπέζι κυβερνοεπιθέσεις και «χειρουργικά» πλήγματα
Υπό αυτά τα δεδομένα, στην Ουάσιγκτον εξετάζονται εναλλακτικά μέσα πίεσης: κυβερνοεπιχειρήσεις, στοχευμένα πλήγματα σε δομές εσωτερικής ασφάλειας του Ιράν ή μυστικές αποστολές που δεν θα οδηγούσαν σε ανοικτή σύρραξη.
Όπως μεταδίδει το NBC, σε σύσκεψη υπό τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς τονίστηκε ότι κάθε ενέργεια θα απέκλειε την ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων και μια παρατεταμένη στρατιωτική εκστρατεία.
Η Τεχεράνη προειδοποιεί για αντίποινα
Την ίδια στιγμή, το CNN αναφέρει ότι το Ιράν έχει ήδη καταρτίσει σχέδια για πλήγματα κατά αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στη Μέση Ανατολή, σε περίπτωση που δεχθεί επίθεση.
Στο πλαίσιο προληπτικών μέτρων, εκατοντάδες Αμερικανοί στρατιώτες έχουν μετακινηθεί από τη βάση Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ, με τις τοπικές αρχές να επιβεβαιώνουν τη μερική αποχώρηση προσωπικού.
Διαδηλώσεις και κόκκινες γραμμές
Η ένταση συνδέεται άμεσα και με τη σκληρή καταστολή των διαδηλώσεων στο Ιράν. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι ενδεχόμενες μαζικές εκτελέσεις διαδηλωτών θα μπορούσαν να προκαλέσουν αμερικανική αντίδραση.
Τα τελευταία εικοσιτετράωρα, ωστόσο, εμφανίστηκε πιο συγκρατημένος, αναφέροντας πως έχει ενημερωθεί ότι οι εκτελέσεις «δεν θα προχωρήσουν» και ότι η αιματοχυσία στους δρόμους έχει σταματήσει.
Η ιρανική Δικαιοσύνη, σύμφωνα με το Reuters, ανακοίνωσε ότι ο 26χρονος Ερφάν Σολτανί, για τον οποίο υπήρχαν φόβοι επικείμενης εκτέλεσης, δεν έχει καταδικαστεί σε θάνατο και ότι οι κατηγορίες που αντιμετωπίζει δεν επισύρουν την εσχάτη των ποινών.
Ρευστό σκηνικό, χωρίς τελικές αποφάσεις
Παρά τα σημάδια προσωρινής αποκλιμάκωσης, το τοπίο παραμένει ασταθές. Οι ΗΠΑ κρατούν όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά, η Τεχεράνη δηλώνει έτοιμη να απαντήσει και κανείς δεν αποκλείει νέα έξαρση της κρίσης.
Το κεντρικό δίλημμα για τον Τραμπ παραμένει αμετάβλητο: πώς θα αποδείξει ότι «εννοεί όσα λέει», χωρίς να παρασύρει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε έναν πόλεμο που δεν μπορεί να τελειώσει γρήγορα.
ΠΗΓΗ: NAYTEMPORIKH .gr
-
Off the Record3 weeks agoΗ ττενέκκα και το ΕΛΑΜ…
-
ΠΟΛΙΤΙΚΗ1 week agoΣυντάξεις για ψηφοθηρία: Κρατικό έγκλημα με χρονόμετρο
-
Off the Record4 weeks agoΣΥΚΑΣ: Πολιορκία κομμάτων για να είναι υποψήφιος – Λευκωσιάτικη δημοσκόπηση
-
Off the Record4 weeks agoΑνθρωποφαγία από το ΔΗΣΥ καταγγέλλει ο Τορναρίτης
-
Off the Record2 weeks agoΑργίες à la carte: κόλλησε ο Κουλάς του ΔηΣυ όταν ρωτήθηκε για τον δήμαρχο Αγίας Νάπας
-
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ2 weeks agoBloomberg: Διεθνής κυβερνοεπίθεση πλήττει δεκάδες χώρες – Στο κάδρο και η Κύπρος
-
Άρθρα Χάρη Θεραπή1 month agoΠώς στήνεται ένα πολιτικό «viral σκάνδαλο»
-
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ2 weeks agoΜε ψήφους 5-3 απορρίφθηκε η αίτηση Βαρωσιώτου – Προσφυγή στο ΕΔΑΔ
-
Off the Record6 days agoΞεσηκωμός στον Μαζωτό για Μονάδα Αφαλάτωσης
-
Off the Record1 week agoΤο Trident περιμένει ακόμη — και αυτή τη φορά περιμένει εμάς

