ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ
Ρωσία vs ΝΑΤΟ: Η νέα κούρσα εξοπλισμών και το κόστος της στρατηγικής ισχύος
Η κλιμακούμενη αντιπαράθεση μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ δεν διεξάγεται μόνο στα πεδία μάχης της Ουκρανίας ή στους διαδρόμους της διπλωματίας, αλλά και στα κρατικά ταμεία. Οι αμυντικές δαπάνες των δύο πλευρών αυξάνονται ραγδαία, σε βαθμό που τίθεται πλέον το ερώτημα: ποιος θα λυγίσει πρώτος υπό το βάρος των οικονομικών συνεπειών;
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Σύμφωνα με τα ινστιτούτα IISS και SIPRI, οι στρατιωτικές δαπάνες της Ρωσίας αυξήθηκαν κατά περίπου 40% μόνο το 2024, ενώ από το 2015 έχουν υπερδιπλασιαστεί. Αντίστοιχα, οι ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες έχουν αυξηθεί κατά 50% σε σχέση με το 2014, με άλμα 12% μόνο το 2024.
Στον πυρήνα αυτής της στρατιωτικής κλιμάκωσης βρίσκονται δύο καθοριστικά γεγονότα: η προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014 και η πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και οι εντάσεις στη Νότια Σινική Θάλασσα προσέθεσαν νέο βάθος και γεωγραφική επέκταση στην ήδη διαμορφωμένη δυναμική εξοπλισμού.
Από το 2% στο 5%: Η νέα νατοϊκή δέσμευση
Από τα 32 κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, 22 έπιασαν το 2023 τον στόχο του 2% του ΑΕΠ σε αμυντικές δαπάνες – ένας στόχος που πριν από λίγα χρόνια φάνταζε ανέφικτος για τους περισσότερους. Ωστόσο, η Σύνοδος Κορυφής της Χάγης τον Ιούνιο 2025 ανέβασε τον πήχη ακόμη ψηλότερα: πλέον τίθεται ως νέος «οδηγός» το 5% του ΑΕΠ, ως μακροπρόθεσμος στόχος μέχρι το 2035.
Παρότι πρόκειται ενδεχομένως για περισσότερο συμβολική ή πολιτική δήλωση πρόθεσης παρά για άμεση δέσμευση, η αναφορά στο 5% σηματοδοτεί σαφώς μια αλλαγή φιλοσοφίας: από την αποτροπή στη στρατιωτική υπεροχή. Το ΝΑΤΟ δίνει πια έμφαση στην ενεργή προετοιμασία, στη σκληρή ισχύ και στη διαρκή ετοιμότητα.
Η οικονομική διάσταση
Σε απόλυτα μεγέθη, οι ΗΠΑ παραμένουν ο μακράν μεγαλύτερος παίκτης στον παγκόσμιο εξοπλιστικό χάρτη, με στρατιωτικό προϋπολογισμό σχεδόν 1 τρισ. δολαρίων. Η Κίνα ακολουθεί με περίπου 230 δισ. και η Ρωσία με 150 δισ., με την ουκρανική οικονομία να διοχετεύει περίπου το 34% του ΑΕΠ της στην άμυνα.
Ακόμη και αν ληφθούν υπόψη οι διαφορές αγοραστικής δύναμης, η ανισορροπία παραμένει συντριπτική υπέρ της Δύσης. Η Ρωσία ωστόσο επενδύει αναλογικά πολύ μεγαλύτερο ποσοστό του ΑΕΠ της – περίπου 6,7% με 7,1%, γεγονός που δημιουργεί ανησυχίες για τη μακροχρόνια βιωσιμότητα αυτής της στρατηγικής.
Ο ίδιος ο Πούτιν παραδέχθηκε πρόσφατα ότι οι αμυντικές δαπάνες βρίσκονται σε μη βιώσιμα επίπεδα, προαναγγέλλοντας μείωσή τους από το 2026. Παράλληλα, υψηλόβαθμοι Ρώσοι αξιωματούχοι –όπως ο ΥΠΟΙΚ Ρεσέτνικοφ και η διοικήτρια της Κεντρικής Τράπεζας Ναμπιουλίνα– εξέφρασαν ανησυχία για την υπερθέρμανση της ρωσικής οικονομίας και τον κίνδυνο ύφεσης.
Η ανάπτυξη της Ρωσίας το 2023 και το 2024 υπήρξε υψηλή (3,6% και 4,1% αντίστοιχα), ωθούμενη κυρίως από τις πολεμικές δαπάνες. Ωστόσο, η εικόνα αλλάζει το 2025, με δυτικές αναλύσεις –όπως του Bloomberg– να κάνουν λόγο ακόμη και για κίνδυνο τραπεζικής κρίσης εντός των επόμενων 12 μηνών.
Ποιος θα αντέξει περισσότερο;
Η οικονομική αντοχή στη νέα εξοπλιστική κούρσα τίθεται πλέον στο επίκεντρο. Ο υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας, Ράντοσλαβ Σικόρσκι, δήλωσε ότι η Ρωσία βαδίζει στην ίδια αδιέξοδη πορεία με τη Σοβιετική Ένωση, την οποία «κατέρρευσε λόγω υπερβολικών εξοπλισμών».
Από την άλλη πλευρά, το ΝΑΤΟ επίσης πιέζεται. Χώρες όπως η Ισπανία, η Ιταλία και το Βέλγιο έχουν ήδη εκφράσει επιφυλάξεις για τον νέο στόχο του 5%, επικαλούμενες δημοσιονομικά όρια και υψηλά επίπεδα χρέους. Η Ιταλία, για παράδειγμα, προσπαθεί να λογίσει ακόμη και έργα υποδομών (όπως μια νέα γέφυρα στη Σικελία) ως στρατιωτική δαπάνη.
Το Ινστιτούτο SIPRI κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: οι περισσότερες νατοϊκές χώρες έχουν ήδη υψηλό χρέος και περιορισμένα περιθώρια για νέες δαπάνες. Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία και ΗΠΑ περιλαμβάνονται στη λίστα των πλέον ευάλωτων.
Η άνοδος των αμυντικών δαπανών τόσο από τη Ρωσία όσο και από το ΝΑΤΟ εγείρει κρίσιμα ερωτήματα για το μέλλον: Ποια πλευρά θα εξαντληθεί πρώτη; Ποια οικονομία θα αντέξει το βάρος μιας παρατεταμένης εξοπλιστικής πίεσης;
Η Ρωσία ήδη στέλνει μηνύματα περιορισμού, αναγνωρίζοντας έμμεσα τους κινδύνους. Το ΝΑΤΟ από την άλλη εντείνει τη στρατιωτική του κινητοποίηση, αλλά ενδέχεται να αντιμετωπίσει ενδοσυμμαχικές τριβές και κοινωνικές αντιδράσεις αν ο λογαριασμός γίνει πολιτικά δυσβάσταχτος.
Η επόμενη δεκαετία, μέχρι το 2035, θα δείξει αν η παγκόσμια ασφάλεια θα ενισχυθεί από την εξοπλιστική «αποτροπή» ή θα απειληθεί από τα οικονομικά της όρια.
MILITAIRE
Σχέδιο πολέμου 100 ημερών από τις ΗΠΑ – Στο τραπέζι η συμμετοχή των Κούρδων
Η Κεντρική Διοίκηση των Ηνωμένων Πολιτειών έχει ζητήσει από το Πεντάγωνο την αποστολή επιπλέον αξιωματικών στρατιωτικών πληροφοριών στην έδρα της στην Τάμπα της Φλόριντα, προκειμένου να ενισχυθεί η διαχείριση των πολεμικών επιχειρήσεων για ακόμη 100 ημέρες.
Οι εκτιμήσεις αναφέρουν ότι το κόστος των στρατιωτικών επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν ξεπερνά το 1 δισεκατομμύριο δολάρια ημερησίως για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Παράλληλα, δυτικές πηγές σημειώνουν ότι ο Λευκός Οίκος εξετάζει το ενδεχόμενο εμπλοκής των Κούρδων στον πόλεμο κατά του Ιράν. Οι Κούρδοι έχουν ήδη ζητήσει στρατιωτική στήριξη από τις ΗΠΑ, ενώ συνεχίζονται οι συζητήσεις για πιθανή συνδρομή της CIA στην προμήθεια οπλισμού. Την ίδια στιγμή, Ιρακινοί ηγέτες στο Ερμπίλ και τη Βαγδάτη βρίσκονται τις τελευταίες ημέρες σε επαφή με την κυβέρνηση Τραμπ.
Στόχος των κινήσεων αυτών φαίνεται να είναι η δημιουργία των προϋποθέσεων για μια ενδεχόμενη εξέγερση των Ιρανών πολιτών εναντίον του ισλαμικού καθεστώτος.
ΠΗΓΗ: MILITAIRE .gr
ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ
Οι φρεγάτες «Κίμων» και «Ψαρά» στα ανοικτά της Πάφου
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται κυριολεκτικά σε κατάσταση ανάφλεξης – και η διατύπωση αυτή δεν αποτελεί υπερβολή. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπολύουν σφοδρά πλήγματα κατά της Τεχεράνης, το Ισραήλ πραγματοποιεί επιθέσεις τόσο στο Ιράν όσο και στον Λίβανο, ενώ η Τεχεράνη απαντά με πυραυλικά και μη επανδρωμένα χτυπήματα σε στόχους σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή αλλά και στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Με αμερικανικές πρεσβείες, προξενεία και στρατιωτικές εγκαταστάσεις να θεωρούνται πλέον πιθανοί στόχοι, οι ΗΠΑ προχωρούν στην απομάκρυνση διπλωματικού προσωπικού από διάφορες χώρες της περιοχής. Παρόμοια οδηγία εκδόθηκε και για την Κύπρο, όπου κατέπλευσαν οι ελληνικές φρεγάτες «Κίμων» και «Ψαρά», ενώ στην περιοχή έχουν αναπτυχθεί και δύο ζεύγη μαχητικών F-16. Παράλληλα, η Γαλλία ενισχύει την παρουσία της στη Μεγαλόνησο με την αποστολή φρεγάτας και μαχητικών Rafale.
Την ίδια ώρα, ισραηλινή επιδρομή στον Λίβανο έπληξε ξενοδοχείο στο προάστιο Χαζμία, ενώ νέες εκρήξεις καταγράφονται και στην Τεχεράνη. Στην ιρανική πρωτεύουσα πραγματοποιούνται σήμερα τελετές αποχαιρετισμού για τον Αλί Χαμενεΐ. Την προηγούμενη ημέρα, η Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων ανέδειξε ως νέο ανώτατο ηγέτη της χώρας τον γιο του, Μοτζτάμπα Χοσεϊνί Χαμενεΐ. Υπό τη δική του καθοδήγηση σημειώθηκαν τα πρόσφατα πλήγματα στο αμερικανικό προξενείο στο Ντουμπάι καθώς και σε στρατιωτική βάση στο Κατάρ, τη μεγαλύτερη αμερικανική εγκατάσταση στη Μέση Ανατολή.
Οι δραματικές αυτές εξελίξεις ενισχύουν τις ανησυχίες για το ενδεχόμενο μιας νέας παγκόσμιας ενεργειακής και οικονομικής κρίσης. Στις διεθνείς αγορές επικρατεί έντονη αναστάτωση, ενώ το πρωί της Τετάρτης τα χρηματιστήρια της Ασίας καταγράφουν έντονες απώλειες. Σήμα κινδύνου εκπέμπει και το Χρηματιστήριο Αθηνών, καθώς το κλίμα αβεβαιότητας επηρεάζει ολοένα και περισσότερο τις οικονομικές εξελίξεις.
ΠΗΓΗ: ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ .gr
MILITAIRE
Από τον Περσικό Κόλπο ως την Ανατολική Μεσόγειο: Η «επιβλητική αρμάδα» του Τραμπ
Μέσα σε διάστημα λίγων εβδομάδων, οι Ηνωμένες Πολιτείες συγκέντρωσαν γύρω από το Ιράν σημαντικό όγκο στρατιωτικών δυνάμεων, ενόψει ενδεχόμενης επίθεσης τις προσεχείς ημέρες. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έκανε λόγο για «μια επιβλητική αρμάδα», χρησιμοποιώντας τον ίδιο χαρακτηρισμό που είχε επιλέξει και πριν από την επίθεση του Ιανουαρίου κατά της Βενεζουέλας. Ωστόσο, η δύναμη που έχει πλέον αναπτυχθεί απέναντι στο Ιράν είναι αισθητά μεγαλύτερη και παραπέμπει σε επιχείρηση με προοπτική μεγαλύτερης διάρκειας.
Το μεγαλύτερο μέρος των πολεμικών πλοίων έχει μετασταθμεύσει στη βόρεια Αραβική Θάλασσα. Από την Ασία κατέφθασε το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln, συνοδευόμενο από τρία αντιτορπιλικά, και εδώ και ημέρες πλέει ανοιχτά του Ομάν. Το Lincoln έχει δυνατότητα μεταφοράς έως και 90 μαχητικών αεροσκαφών, αν και δεν έχει διευκρινιστεί ο ακριβής αριθμός που φέρει αυτή τη στιγμή. Επιπλέον, άλλα πλοία έχουν αναπτυχθεί στον Κόλπο του Ομάν — το θαλάσσιο πέρασμα μεταξύ Ομάν και Ιράν που οδηγεί στον Περσικό Κόλπο — καθώς και στην ευρύτερη περιοχή των Στενών του Ορμούζ. Τα Στενά αποτελούν κρίσιμο κόμβο για το παγκόσμιο εμπόριο, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου, ενώ η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα απειλήσει με αποκλεισμό τους σε περίπτωση επίθεσης. Για τον λόγο αυτό, τρία από τα πλοία που βρίσκονται πλησιέστερα στις ιρανικές ακτές έχουν αναλάβει αποστολή εξουδετέρωσης θαλάσσιων ναρκών και αντιμετώπισης υποβρυχίων απειλών.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αναπτύξει επιπλέον αντιτορπιλικά και στην ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα, προς την περιοχή του Ιράν κατευθύνεται και δεύτερο αεροπλανοφόρο, το USS Gerald R. Ford, το οποίο είχε χρησιμοποιηθεί στην επίθεση κατά της Βενεζουέλας και προερχόταν από την Καραϊβική Θάλασσα. Προς το παρόν, το μεγαλύτερο μέρος των πλοίων διατηρείται σε απόσταση ασφαλείας από τις ιρανικές ακτές, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος πλήγματος από πυραύλους μικρού βεληνεκούς. Το Ιράν διαθέτει και πυραύλους μεγαλύτερης εμβέλειας, όπως βαλλιστικούς, οι οποίοι όμως θεωρούνται λιγότερο ακριβείς.
Στη ναυτική ισχύ προστίθεται και η αεροπορική. Οι δύο αμερικανικές βάσεις που διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο είναι εκείνη του Muwaffaq Salti στην Ιορδανία και του Prince Sultan στη Σαουδική Αραβία, όπου έχουν μεταφερθεί δεκάδες μαχητικά αεροσκάφη, μεταξύ των οποίων F-35, F-15 και F-16. Εκτός από τα μαχητικά, έχουν αναπτυχθεί μη επανδρωμένα αεροσκάφη Reaper, αεροσκάφη αναγνώρισης και επιτήρησης, επιθετικά ελικόπτερα, καθώς και αεροσκάφη εξοπλισμένα με συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και παρεμβολών επικοινωνιών.
Ιδιαίτερα εντυπωσιακές είναι και οι μετακινήσεις σε επίπεδο επιμελητείας: έχουν επιβεβαιωθεί δεκάδες πτήσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες προς αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή, με μεταγωγικά αεροσκάφη, ιπτάμενα τάνκερ εναέριου ανεφοδιασμού και άλλα μέσα απαραίτητα για τη στήριξη παρατεταμένων στρατιωτικών επιχειρήσεων. Το στοιχείο αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι πρόκειται για επιχείρηση μεγαλύτερης κλίμακας σε σύγκριση με εκείνη στη Βενεζουέλα. Σύμφωνα με εκτίμηση της The Wall Street Journal, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είχαν αναπτύξει τόσο ισχυρή αεροπορική παρουσία στη Μέση Ανατολή από την περίοδο της εισβολής στο Ιράκ το 2003.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν οκτώ μόνιμες στρατιωτικές βάσεις στη Μέση Ανατολή, καθώς και δεκάδες μικρότερες εγκαταστάσεις. Ο υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio δήλωσε τις προηγούμενες ημέρες ότι στην περιοχή βρίσκονται σήμερα από 30.000 έως 40.000 Αμερικανοί στρατιώτες. Το τελευταίο διάστημα, οι αντιαεροπορικές άμυνες πολλών βάσεων έχουν ενισχυθεί με πρόσθετα συστήματα αναχαίτισης πυραύλων που ενδέχεται να εκτοξευθούν από το Ιράν, ενώ ορισμένες εγκαταστάσεις έχουν μερικώς εκκενωθεί.
Ένα ακόμη στοιχείο που βρίσκεται στο μικροσκόπιο των αναλυτών είναι οι κινήσεις των βομβαρδιστικών B-2, αεροσκαφών πολύ μεγάλου βεληνεκούς που οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν ήδη αξιοποιήσει κατά την επίθεσή τους εναντίον του Ιράν τον περασμένο Ιούνιο. Εκτιμάται ότι, εφόσον αποφασιστεί η χρήση τους, τα B-2 θα απογειωθούν απευθείας από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
ΠΗΓΗ: MILITAIRE .gr
-
EKLOGES20262 weeks agoEkloges2026 – Αποτελέσματα Διαδικτυακής Δημοσκόπησης Vouli.TV | Παρασκευή 27/02 στις 7μμ
-
Behind Politics3 weeks agoBehind Politics | Επεισόδιο 2: Γιώργος Μαυρουδής, Σάββατο 21/02 στις 7μμ
-
ΠΟΛΙΤΙΚΗ1 month agoΣυντάξεις για ψηφοθηρία: Κρατικό έγκλημα με χρονόμετρο
-
Off the Record1 month agoΑργίες à la carte: κόλλησε ο Κουλάς του ΔηΣυ όταν ρωτήθηκε για τον δήμαρχο Αγίας Νάπας
-
Off the Record1 month agoΞεσηκωμός στον Μαζωτό για Μονάδα Αφαλάτωσης
-
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ1 month agoBloomberg: Διεθνής κυβερνοεπίθεση πλήττει δεκάδες χώρες – Στο κάδρο και η Κύπρος
-
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ1 month agoΜε ψήφους 5-3 απορρίφθηκε η αίτηση Βαρωσιώτου – Προσφυγή στο ΕΔΑΔ
-
Off the Record1 month agoΤο Trident περιμένει ακόμη — και αυτή τη φορά περιμένει εμάς
-
EKLOGES20261 month agoEkloges 2026 – Κράτος σε κλοιό Διαφθοράς | Παρασκευή 06/02, 7μμ
-
#exAformis3 weeks ago#ExAformis – Η θεωρία πίσω απο την Άμεση Δημοκρατία | Σάββατο 21/02 στις 6μμ

