του Χάρη Θεραπή

Ο εμφύλιος στον ΔΗΣΥ είναι το καλύτερο δώρο στον Χριστοδουλίδη

Στον ΔΗΣΥ φαίνεται πως το 2028 ήρθε… δύο χρόνια νωρίτερα. Και όσο στην Πινδάρου ακονίζουν τα μαχαίρια για το ποιος θα διεκδικήσει την Προεδρία της Δημοκρατίας, στο Προεδρικό μπορούν απλώς να παρακολουθούν.

Η σύγκρουση Αννίτας Δημητρίου – Αβέρωφ Νεοφύτου παύει πλέον να είναι ψίθυρος στους διαδρόμους. Οι δημόσιες παρεμβάσεις του τέως προέδρου του ΔΗΣΥ, οι αιχμές για τις δημοσκοπήσεις και οι αναφορές στην «ενότητα» δείχνουν ότι η μάχη για το χρίσμα έχει ουσιαστικά αρχίσει. Από την άλλη, σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Φιλελεύθερου, η Αννίτα Δημητρίου δεν δείχνει καμία διάθεση να κάνει πίσω, ενώ εμφανίζεται να διαθέτει τόσο τη στήριξη της σημερινής κομματικής ηγεσίας όσο και δημοσκοπικό προβάδισμα έναντι πιθανών εσωκομματικών αντιπάλων.

Μόνο που υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια: αντίπαλος του ΔΗΣΥ στις προεδρικές εκλογές δεν είναι ο ΔΗΣΥ. Είναι ο Νίκος Χριστοδουλίδης.

Κι όμως, αντί η μεγαλύτερη δύναμη της αντιπολίτευσης να οικοδομεί από τώρα μια πειστική εναλλακτική πρόταση εξουσίας, κινδυνεύει να μετατρέψει τα επόμενα δύο χρόνια σε μια ατελείωτη εσωκομματική προκριματική διαδικασία.

Και κάπου εδώ αρχίζει το πάρτι για το Προεδρικό.

Ο Χριστοδουλίδης δεν χρειάζεται να διασπάσει τον ΔΗΣΥ. Το κάνουν μόνοι τους.

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης γνωρίζει ότι το μεγαλύτερο πολιτικό του πρόβλημα ενόψει του 2028 δεν είναι απλώς η αντιπολίτευση. Είναι η πιθανότητα επανένωσης της ευρύτερης κεντροδεξιάς απέναντί του.

Το βαθύ τραύμα του 2023 παραμένει ανοικτό. Ένα σημαντικό μέρος των ψηφοφόρων του ΔΗΣΥ είχε τότε επιλέξει τον Χριστοδουλίδη στον δεύτερο γύρο, ενώ η σημερινή κυβέρνηση εξακολουθεί να περιλαμβάνει πρόσωπα που πολιτικά προέρχονται από τον συναγερμικό χώρο. Αυτή ακριβώς η ιδιόμορφη σχέση καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την αντιπολιτευτική στρατηγική της Πινδάρου.

Για τον Πρόεδρο, επομένως, υπάρχει ένα ιδανικό σενάριο: ένας ΔΗΣΥ διαιρεμένος ανάμεσα σε στρατόπεδα, πρόσωπα και παλιούς λογαριασμούς.

Αννίτα ή Αβέρωφ;

Παμπορίδης ή κάποιος τέταρτος;

Ποιος δικαιώθηκε το 2023;

Ποιος ευθύνεται για την ήττα;

Ποιος είναι περισσότερο «καθαρόαιμος» Συναγερμικός;

Κάθε ώρα που αναλώνεται σε αυτά είναι μία ώρα λιγότερη συζήτησης για την κυβέρνηση.

Η πολιτική αυτοχειρία της Πινδάρου

Το πρόβλημα δεν είναι ότι υπάρχουν διαφορετικές φιλοδοξίες. Σε ένα μεγάλο κόμμα εξουσίας αυτό είναι φυσιολογικό.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν η προσωπική μάχη προηγείται της πολιτικής μάχης.

Ο Αβέρωφ Νεοφύτου αμφισβητεί δημόσια τον τρόπο με τον οποίο έγιναν οι εσωκομματικές μετρήσεις και αφήνει αιχμές για τους χειρισμούς της ηγεσίας. Η Αννίτα Δημητρίου, από την άλλη, φέρεται να απορρίπτει εισηγήσεις να παραμερίσει τις δικές της προεδρικές φιλοδοξίες. Το ρεπορτάζ πλέον μιλά ανοικτά για επερχόμενη σκληρή σύγκρουση των δύο.

Αν αυτή η σύγκρουση κλιμακωθεί, το ερώτημα δεν θα είναι ποιος θα κερδίσει το χρίσμα.

Θα είναι τι θα έχει απομείνει από τον ΔΗΣΥ όταν το κερδίσει.

Διότι ένας υποψήφιος που θα εξέλθει νικητής από έναν διετή εσωκομματικό πόλεμο μπορεί να έχει κερδίσει την Πινδάρου και ταυτόχρονα να έχει χάσει ένα σημαντικό μέρος της κοινωνίας.

Και κυρίως να έχει σπρώξει ακόμη περισσότερους παραδοσιακούς ψηφοφόρους του κόμματος προς τον άνθρωπο που θέλει να εκτοπίσει από το Προεδρικό.

Βούτυρο στο ψωμί του Προεδρικού

Ο Χριστοδουλίδης έχει ήδη δείξει ότι γνωρίζει πού πονά ο ΔΗΣΥ. Η πρόσφατη αντιπαράθεση γύρω από τον χαρακτηρισμό «ΔΗΣΑΚΕΛ» δεν ήταν απλώς ένα επικοινωνιακό πυροτέχνημα. Χτυπούσε ακριβώς στο ζήτημα της πολιτικής ταυτότητας της Πινδάρου και στη δύσκολη σχέση της σημερινής ηγεσίας με ένα τμήμα της συναγερμικής βάσης.

Όσο λοιπόν ο ΔΗΣΥ συζητά ποιος θα είναι ο υποψήφιός του, ο Χριστοδουλίδης μπορεί να επιχειρεί κάτι πολύ σημαντικότερο: να διεκδικεί τον ίδιο τον συναγερμικό ψηφοφόρο.

Και αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα.

Ο Πρόεδρος δεν χρειάζεται απαραίτητα να κερδίσει την ηγεσία του ΔΗΣΥ. Του αρκεί να κρατήσει ένα σημαντικό κομμάτι της βάσης του.

Κάθε δημόσια βολή Αβέρωφ προς Αννίτα, κάθε απάντηση του ενός στρατοπέδου στο άλλο και κάθε αναμόχλευση του 2023 κάνει αυτή τη δουλειά ευκολότερη.

Στην Πινδάρου ψάχνουν νικητή. Στο Προεδρικό μετρούν κέρδη.

Υπάρχει μια παλιά πολιτική αρχή: όταν ο αντίπαλός σου αυτοκαταστρέφεται, μην τον διακόπτεις.

Αυτό ακριβώς μπορεί να κάνει σήμερα ο Νίκος Χριστοδουλίδης.

Να παρακολουθεί.

Γιατί εάν ο εμφύλιος στον ΔΗΣΥ συνεχιστεί με αυτή την ένταση, ίσως στο τέλος το μεγάλο ερώτημα του 2028 να μην είναι εάν θα κερδίσει η Αννίτα τον Αβέρωφ ή ο Αβέρωφ την Αννίτα.

Θα είναι εάν, μέχρι να τελειώσουν μεταξύ τους, θα έχουν ήδη βοηθήσει να κερδίσει ο Χριστοδουλίδης.

Η καταχώριση κατηγορητηρίου κατά του Μακάριου Δρουσιώτη και της επονομαζόμενης «Σάντη» δεν αποτελεί καταδίκη. Είναι όμως μια εξέλιξη που δικαιώνει την επιφυλακτική στάση που κράτησε το Vouli.TV από την πρώτη στιγμή.

Τότε που επισημαίναμε ότι τόσο σοβαρές καταγγελίες δεν μπορούν να παρουσιάζονται ως αλήθειες χωρίς αποδείξεις, δεχόμασταν επικρίσεις. Σήμερα αποδεικνύεται πόσο επικίνδυνο είναι να υποκαθιστά ο δημόσιος θόρυβος τη δικαστική διερεύνηση.

Στο μεταξύ, άνθρωποι διαπομπεύθηκαν. Ο πρώην δικαστής του Ανωτάτου Μιχαλάκης Χριστοδούλου διέψευσε από την πρώτη στιγμή τους ισχυρισμούς εις βάρος του, ζήτησε να διερευνηθούν όλες οι καταγγελίες και κατήγγειλε ότι δημοσιοποιήθηκαν ατεκμηρίωτοι ισχυρισμοί.

Το ίδιο και ο πρώην ευρωβουλευτής Δημήτρης Παπαδάκης, ο οποίος διέψευσε κατηγορηματικά όσα του αποδόθηκαν, ενώ ο ίδιος υποστηρίζει ότι η δημόσια στοχοποίησή του επηρέασε καθοριστικά την πολιτική του πορεία και τις προοπτικές εκλογής του.

Η δολοφονία χαρακτήρων είναι ίσως το πιο ύπουλο «έγκλημα» της δημόσιας ζωής. Δεν χρειάζεται δικαστική απόφαση. Αρκούν ένας τίτλος, μια ανάρτηση και χιλιάδες αναπαραγωγές. Η ζημιά γίνεται σε λίγες ώρες. Η αποκατάσταση, αν έρθει ποτέ, χρειάζεται χρόνια.

Το Vouli.TV δεν προδικάζει την έκβαση της υπόθεσης. Αυτό είναι έργο της Δικαιοσύνης.

Υπενθυμίζει όμως κάτι που ορισμένοι φαίνεται να ξέχασαν: στη δημοκρατία οι καταγγελίες χρειάζονται αποδείξεις. Όχι φαντασία. Και κανείς δεν έχει το δικαίωμα να καταστρέφει υπολήψεις για να χτίζει αφηγήματα.

Πενήντα δύο χρόνια συμπληρώνονται από τις μαύρες ημέρες του Ιουλίου και του Αυγούστου του 1974. Πενήντα δύο χρόνια από την τουρκική εισβολή, την κατοχή, τους νεκρούς, τους αγνοουμένους και τους εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες. Πενήντα δύο χρόνια από τη μεγαλύτερη εθνική τραγωδία του σύγχρονου κυπριακού ελληνισμού.

Και όμως, το πιο οδυνηρό ερώτημα δεν αφορά μόνο το τι έγινε τότε. Αφορά κυρίως το τι δεν έγινε από τότε μέχρι σήμερα.

Γιατί αν το 1974 υπήρξε η χρονιά της καταστροφής, οι επόμενες πέντε δεκαετίες υπήρξαν οι δεκαετίες της πολιτικής διαχείρισης μιας εθνικής ήττας. Μιας διαχείρισης που συχνά χαρακτηρίστηκε από έλλειψη στρατηγικής συνέχειας, εσωτερικές αντιπαραθέσεις και αδυναμία διαμόρφωσης μιας σταθερής εθνικής πορείας.

Άλλες κυβερνήσεις υποσχέθηκαν λύσεις που δεν ήρθαν ποτέ. Άλλες μίλησαν για «νέες ευκαιρίες» και άλλες για «τελευταίες ευκαιρίες». Κάθε νέα ηγεσία κατηγορούσε την προηγούμενη και ξεκινούσε σχεδόν από το μηδέν, αφήνοντας πίσω της περισσότερες διαφωνίες παρά αποτελέσματα.

Στο μεταξύ, η κατοχή εδραιωνόταν.

Οι γενιές άλλαζαν. Οι πρόσφυγες λιγόστευαν. Οι μάρτυρες της εισβολής έφευγαν από τη ζωή. Τα κατεχόμενα μεταβάλλονταν δημογραφικά και πολεοδομικά. Νέες πραγματικότητες δημιουργούνταν καθημερινά επί του εδάφους, ενώ στην ελεύθερη Κύπρο η δημόσια συζήτηση περιοριζόταν συχνά σε επετειακές δηλώσεις και συνθήματα.

Κάθε Ιούλιο θυμόμαστε. Κάθε Αύγουστο υποσχόμαστε. Και κάθε Σεπτέμβριο επιστρέφουμε στην πολιτική καθημερινότητα σαν να μην άλλαξε τίποτα.

Αναρωτήθηκε ποτέ κανείς γιατί, μετά από πενήντα δύο χρόνια, η Κύπρος εξακολουθεί να μην έχει διαμορφώσει μια μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική που να υπερβαίνει τις κυβερνητικές θητείες; Γιατί κάθε Πρόεδρος ξεκινά σχεδόν από την αρχή; Γιατί το Κυπριακό παραμένει αντικείμενο εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης αντί να αποτελεί πεδίο εθνικής συνεννόησης;

Η ιστορία δεν γράφεται μόνο από τις αποφάσεις του 1974. Γράφεται και από τις αποφάσεις που λαμβάνονται – ή δεν λαμβάνονται – κάθε χρόνο από τότε.

Η ευθύνη, λοιπόν, δεν μπορεί να αποδίδεται αποκλειστικά σε μία περίοδο ή σε μία κυβέρνηση. Βαρύνει συνολικά το πολιτικό σύστημα που διαχειρίστηκε τις τύχες της Κυπριακής Δημοκρατίας επί μισό και πλέον αιώνα. Κάθε πολιτική δύναμη που κυβέρνησε ή συμμετείχε στη λήψη αποφάσεων έχει το δικό της μερίδιο ευθύνης για τις επιλογές, τις παραλείψεις και τις χαμένες ευκαιρίες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η ευθύνη του εισβολέα μειώνεται. Αντίθετα, η Τουρκία παραμένει η δύναμη κατοχής και φέρει την ευθύνη για τη συνεχιζόμενη παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Όμως η διαρκής επίκληση της τουρκικής αδιαλλαξίας δεν απαλλάσσει την κυπριακή πολιτική ηγεσία από την ανάγκη αυτοκριτικής για όσα μπορούσαν να γίνουν καλύτερα ή διαφορετικά.

Η μνήμη δεν μπορεί να εξαντλείται σε καταθέσεις στεφάνων, μνημόσυνα και επετειακές ομιλίες. Τιμάται όταν συνοδεύεται από ειλικρινή απολογισμό, ανάληψη ευθύνης και μακρόπνοη στρατηγική.

Ίσως, λοιπόν, η μεγαλύτερη τιμή προς όσους χάθηκαν το 1974 να μην είναι οι μεγάλες λέξεις. Να είναι το θάρρος να παραδεχθούμε ότι πενήντα δύο χρόνια μετά, το πολιτικό σύστημα οφείλει να εξετάσει με ειλικρίνεια τις επιλογές του και να αναζητήσει έναν πιο συνεκτικό εθνικό προσανατολισμό.

Γιατί η ιστορία δεν θα κρίνει μόνο εκείνους που οδήγησαν την Κύπρο στην τραγωδία του 1974. Θα κρίνει και όλους όσοι, από τότε μέχρι σήμερα, είχαν την ευθύνη να διαχειριστούν το μέλλον της. Και αυτή η κρίση παραμένει ανοιχτή.