ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
Η ΔΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗ ΤΟΥΡΚΙΑ
Του Νίκου Μούδουρου,
Λέκτορα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Κύπρου.
Αντιμετωπίζει οικονομική κρίση η Τουρκία; Χρησιμοποιώντας μόνο τους τεχνικούς όρους της κυρίαρχης οικονομικής αντίληψης, κάποιος μπορεί εύκολα να φτάσει στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει “οικονομική κρίση”
γιατί δεν σημειώνεται συρρίκνωση της οικονομίας τα τελευταία δυο συνεχόμενα τρίμηνα. Αντίθετα από το 2018 και μετά η τουρκική οικονομία καταγράφει σχετική και κάποτε ασθενική μεγέθυνση.
Το 2018 ήταν στο 2,9%, το 2019 ήταν στο 0.9%, το 2020 – πρώτη χρονιά της πανδημίας – η μεγέθυνση καταγράφηκε στο 1,8%. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του τουρκικού κράτους, αλλά και της Παγκόσμιας Τράπεζας,
η οικονομία της χώρας το 2021 αναμένεται να μεγεθυνθεί περίπου στο 7%-8%. Συνεπώς πως μπορεί να αξιολογηθεί η δραματική κοινωνικοοικονομική κατάσταση που βιώνεται τουλάχιστον τους τελευταίους έντεκα μήνες
που η τουρκική λίρα έχασε περίπου το 70% της αξίας της έναντι δολαρίου και ευρώ;
Προτού καταγραφούν κάποια βασικά στοιχεία για το μέγεθος της κοινωνικής ανισότητας, θα ήταν χρήσιμη η τοποθέτηση της σημερινής χαοτικής κατάστασης σε ένα συγκεκριμένο αναλυτικό πλαίσιο. Αυτή η δοκιμή, μπορεί ίσως να οδηγήσει σε σφαιρικότερα συμπεράσματα.
Η Τουρκία βρίσκεται ενώπιον μιας νέας φάσης στην κορύφωση των συγκυριών δομικής κρίσης. Δηλαδή των συγκυριών εκείνων στις οποίες ταυτίζεται η κρίση του μοντέλου οικονομικής μεγέθυνσης με την πολιτική κρίση (ή την κρίση στο κράτος). Στο οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο αυτής της συγκυρίας δομικής κρίσης, η εξουσία Έρντογαν δεν μπορεί να ενοποιήσει τα συμφέροντα της επιχειρηματικής ελίτ, όπως μπορούσε για ένα μεγάλο διάστημα της προηγούμενης εικοσαετίας. Ούτε και μπορεί να επηρεάσει καταλυτικά τα πλατιά στρώματα της μισθωτής εργασίας, τα οποία επίσης την τελευταία εικοσαετία διευρύνονται σε αριθμητικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά.
Στο πολιτικό επίπεδο, οι επιπτώσεις της δομικής κρίσης κορυφώνονται εξαιτίας της φθοράς της κοινωνικής στήριξης που έχει η κυβέρνηση. Αυτή η δυναμική διαδικασία εξαναγκάζει τον βασικό πυρήνα της εξουσίας, δηλαδή το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ), να γίνεται πιο ευαίσθητο σε κάποιες κομματικές συμμαχίες (π.χ. με το ακροδεξιό ΜΗΡ), σε διεκδικήσεις συγκεκριμένων επιχειρηματικών κύκλων και σε έντονη απόρριψη των διεκδικήσεων κάποιων άλλων.
Γιατί επιμένει ο Έρντογαν στην πολιτική χαμηλών επιτοκίων; Δεν βλέπει μήπως την δραματική υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου της μεγαλύτερης μερίδας της κοινωνίας που ούτως ή άλλως βρίσκονταν είτε στον πυρήνα είτε στην περιφέρεια των εκλογικών του ποσοστών για τόσα χρόνια; Μερικές αναλύσεις εξηγούν την επιμονή σε χαμηλά επιτόκια στις ιδεολογικές του αγκυλώσεις όπως η αντίθεση της ισλαμικής θρησκείας στον τόκο και την τοκογλυφία. Άλλες αναλύσεις ερμηνεύουν την πολιτική του ως αποτέλεσμα της ανικανότητας του ίδιου και των συνεργατών του. Ή ακόμα και ως συνέπεια του «αποκεφαλισμού» των ειδικών της οικονομίας. Άλλες ερμηνείες επικεντρώνονται στη ζημιά που προκαλεί το προεδρικό σύστημα και ο τρόπος που λειτουργεί τα τελευταία τρία χρόνια.
Τα προαναφερθέντα δεν αποκλείονται στο ένα ή στον άλλο βαθμό. Ωστόσο ο βασικός προσανατολισμός της κυβέρνησης της Τουρκίας ακριβώς μετά την παγκόσμια κρίση του 2008 και ιδιαίτερα μετά το 2013, καθώς και οι ανακατατάξεις στο μπλοκ εξουσίας, μάλλον υποδεικνύουν ότι η επιμονή στην πολιτική χαμηλών επιτοκίων (που συμβάλει στην υποτίμηση του νομίσματος) είναι μια ορθολογιστική επιλογή για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων συγκεκριμένων μερών της επιχειρηματικής ελίτ. Συγκεκριμένα η γενική στρατηγική της κυβέρνησης βασίζεται στην διάσωση επιχειρηματικών κύκλων που επικεντρώνονται στον κατασκευαστικό τομέα, στον τομέα του τουρισμού, στο εξαγωγικό εμπόριο, αλλά και στην παραγωγή για την εσωτερική αγορά. Το τελευταίο αφορά εκατοντάδες επιχειρήσεις μεγάλου και μικρομεσαίου μεγέθους που επικεντρώνονται στην παραγωγή προϊόντων έντασης εργασίας. Το σύνολο των προαναφερθέντων επιχειρηματικών κύκλων δεν διακρίνεται για την εύκολη πρόσβαση στις δανειοδοτήσεις σε ξένο νόμισμα. Ούτε από την κατοχή υψηλής τεχνολογίας. Αντίθετα, τείνουν προς τον δανεισμό σε τουρκικό νόμισμα και τα χαμηλότερα επιτόκια τους διευκολύνουν. Την ίδια στιγμή υπογραμμίζουν ότι η υποτίμηση της λίρας σε “ανεκτά επίπεδα” μπορεί να ευνοήσει το εξαγωγικό εμπόριο και να συμπιέσει τους μισθούς σε επίπεδα που η Τουρκία να ανανεώνει τη σημασία της ως “χώρα φθηνής εργασίας”(!).
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η κυβέρνηση θεωρεί ότι μέσα από τα χαμηλά επιτόκια θα συμβάλει στην αύξηση της παραγωγής, αύξηση των εξαγωγών και συνεπώς σταδιακή αύξηση της ρευστότητας σε ξένο συνάλλαγμα που με τη σειρά του θα σταθεροποιήσει (τα χαμηλά επίπεδα) την αξία της τουρκικής λίρας. Στο μεταξύ ο πληθωρισμός παρουσιάζεται ως το “προσωρινό αναγκαίο κακό” που πρέπει να υπομένουν οι μισθωτοί στον δρόμο για τη “νίκη της οικονομικής ανεξαρτησίας”. Η συνταγή αυτή μάλιστα παρουσιάζεται ως η εναλλακτική απέναντι στις πολιτικές λιτότητας που προτείνουν οι “αντίπαλοι” επιχειρηματικοί κύκλοι, διαμέσου της υιοθέτησης προγραμμάτων της Παγκόσμιας Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.
Στο μεταξύ όμως: Την περίοδο 2019-2020, το πλουσιότερο 20% της Τουρκίας κατέχει το 47,5% του εθνικού εισοδήματος, ενώ το φτωχότερο 20% του πληθυσμού περιορίζεται στο 5,9%. Το πλουσιότερο μέρος του πληθυσμού έχει περίπου 8 φορές μεγαλύτερο εισόδημα από το φτωχότερο μέρος της κοινωνίας. Η διευρυμένη ανεργία το 2020 έφτασε στο 27%, αριθμός που δείχνει το δράμα 9,6 εκατομμυρίων ανθρώπων. Το 2021 ξεπερνούν τα 10 εκατομμύρια. Ο κατώτατος μισθός για το 2021 ήταν 2.825 Τ.Λ., δηλαδή περίπου 220 ευρώ. Είναι πιο κάτω από το όριο της φτώχειας που έφτασε (με τον πληθωρισμό Νοεμβρίου 2021) στις 10.221 Τ.Λ., αλλά και από το όριο της πείνας που είναι στις 2.955 Τ.Λ.
Το 2020, 38,8% των μισθωτών – δηλαδή περίπου 7.5 εκ. άνθρωποι – εργάζονταν με μισθό λιγότερο από το κατώτατο όριο. Ενώ 12.5 εκ. άνθρωποι εξαναγκάστηκαν την ίδια περίοδο με μισθό που κυμάνθηκε 1.5% πάνω από τον κατώτατο μισθό. Συγκριτικά θα πρέπει να αναφερθεί ότι το 2006 στην Τουρκία ο μέσος μηνιαίος μισθός ήταν ο διπλάσιος του τότε κατώτατου μισθού, ενώ το 2019 ο μέσος μηνιαίος μισθός είναι μόλις 1.41 φορές μεγαλύτερος του κατώτατου μισθού. Με αυτό τον τρόπο η Τουρκία μετατρέπεται σε μια «κοινωνία κατώτατου μισθού».
Στην πιο κάτω φωτογραφία ο παρουσιαστής του κεντρικού δελτίου ειδήσεων του φιλοκυβερνητικού TGRT χθές βράδι (23/11), διαφημίζει με περηφάνια ότι η Τουρκία έχει πλέον την πιο φθηνή εργασία, ιδιαίτερα ελκυστική για επενδύσεις από το εξωτερικό. Με τον κατώτατο μισθό να μειώνεται στα 220 δολάρια και τον τίτλο της είδησης να είναι «σε εμάς ο εργάτης είναι πολύ φθηνός!»
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
Σε απεργιακή κινητοποίηση οι δεσμοφύλακες της «Ισότητας» έξω από το Υπουργείο Δικαιοσύνης
Σε 24ωρη απεργιακή κινητοποίηση προχωρά σήμερα το Κλαδικό Συμβούλιο Δεσμοφυλάκων της παγκύπριας συντεχνίας Ισότητα. Η απόφαση λήφθηκε κατά τη Γενική Συνέλευση του κλαδικού συμβουλίου δεσμοφυλάκων, με τη διαμαρτυρία να πραγματοποιείται έξω από το Υπουργείο Δικαιοσύνης, διεκδικώντας μεταξύ άλλων ασφαλείς συνθήκες εργασίας και σεβασμό προς τον συνδικαλισμό.
Ο κλάδος ζητά, μεταξύ άλλων, άμεση και ουσιαστική συνάντηση του Υπουργού Δικαιοσύνης με τη Συντεχνία, επισημαίνοντας ότι «μέχρι σήμερα αρνείται να μας δει και να μας απαντήσει. Δεν θα ανεχθούμε άλλο τη σιωπή». Παράλληλα, απαιτεί την άμεση εφαρμογή ολοκληρωμένου προγράμματος εκπαίδευσης για τους δεσμοφύλακες, το οποίο, όπως αναφέρεται, σήμερα απουσιάζει πλήρως, καθώς και τη διασφάλιση συνθηκών ασφάλειας και υγείας στους χώρους εργασίας.
Παράλληλα, προβάλλονται διεκδικήσεις που χαρακτηρίζονται ως μη διαπραγματεύσιμες, όπως η άμεση ακύρωση της πειθαρχικής διαδικασίας εις βάρος του Αντιπροέδρου του Κλαδικού Συμβουλίου Δεσμοφυλάκων της συντεχνίας «Ισότητα» στην Κύπρο, καθώς και «κάθε μορφής αντίποινα προς εκλεγμένους συνδικαλιστές».
Η συντεχνία ζητά ακόμη θεσμοθετημένη και υποχρεωτική διαβούλευση για κάθε απόφαση που αφορά το προσωπικό, επισημαίνοντας ότι η συμμετοχή των συντεχνιών στη λήψη αποφάσεων που επηρεάζουν τους εργαζομένους αποτελεί πάγια αρχή του ευρωπαϊκού κεκτημένου.
Παράλληλα, απαιτείται «άμεση ανάκληση της παράνομης διαταγής που τιμωρεί όσους κάνουν χρήση άδειας ασθενείας με αποκλεισμό από υπερωρίες», όπως αναφέρεται, ενώ ζητείται η απόσυρση και επανεξέταση των σχετικών πρωτοκόλλων μέσα από ουσιαστική διαβούλευση με τη συντεχνία και η επαναφορά τους σε πιλοτική εφαρμογή μέχρι την τελική αξιολόγησή τους. Επιπρόσθετα, ζητείται αλλαγή του οργανογράμματος και «διορισμός ανεξάρτητου Διευθυντή Φυλακών, εκτός Στρατού και Αστυνομίας, με αποδεδειγμένη γνώση και εμπειρία στη σωφρονιστική πολιτική». Παράλληλα, προτείνεται η τοποθέτηση τεσσάρων λειτουργών αμέσως κάτω από τον Διευθυντή, με εξειδίκευση στην εγκληματολογία και τη διοίκηση προσωπικού.
Η συντεχνία διαμηνύει ότι, σε περίπτωση που οι πιο πάνω διεκδικήσεις δεν ικανοποιηθούν, «θα κλιμακώσουμε εκ νέου τα μέτρα μας, με κάθε νόμιμο και δημοκρατικό μέσο που διαθέτει το συνδικαλιστικό κίνημα».
Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση της απεργίας, από τον Δεκέμβριο του 2025, όταν ο Αντιπρόεδρος και Εκπρόσωπος Τύπου της Συντεχνίας, Γιώργος Μαλτέζος, έφερε δημόσια στο προσκήνιο ζητήματα υπερπληθυσμού, διακίνησης ναρκωτικών και υποστελέχωσης στις Φυλακές, άρχισε — όπως υποστηρίζεται — μια μεθοδευμένη προσπάθεια στοχοποίησής του.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και σε πρόσφατη διαταγή, σύμφωνα με την οποία εργαζόμενοι που λαμβάνουν άδεια ασθενείας αποκλείονται από υπερωριακή εργασία για δέκα ημέρες. Η συντεχνία χαρακτηρίζει το μέτρο παράνομο και τιμωρητικό, υποστηρίζοντας ότι συγκρούεται με βασικές αρχές του ευρωπαϊκού εργατικού δικαίου.
Σε ό,τι αφορά τις συνθήκες εργασίας, η συντεχνία καταγγέλλει σοβαρή υποστελέχωση, με αναλογίες που — όπως αναφέρει — φθάνουν σε έναν δεσμοφύλακα ανά 60 έως 70 κρατούμενους ή δύο δεσμοφύλακες ανά 100 έως 120 κρατούμενους, γεγονός που, σύμφωνα με τη συντεχνία, καθιστά αδύνατη την ασφαλή λειτουργία των πτερύγων.
Η συντεχνία σημειώνει ακόμη ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι δεσμοφύλακες παραμένουν κλειδωμένοι εντός των πτερύγων μαζί με τους κρατουμένους κατά τη διάρκεια της βάρδιας, χωρίς άμεση δυνατότητα απομάκρυνσης ή ενίσχυσης, κάτι που — όπως υποστηρίζει — θέτει σε κίνδυνο τόσο το προσωπικό όσο και τους ίδιους τους κρατουμένους. Προσθέτει δε ότι οι καταγγελίες της επιβεβαιώνονται, όπως αναφέρει, από αποφάσεις του Μόνιμου Κακουργιοδικείου Λευκωσίας και παρατηρήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά των Βασανιστηρίων, υπογραμμίζοντας ότι θα συνεχίσει τις διεκδικήσεις της χωρίς υπαναχωρήσεις.
ΠΗΓΗ: ΚΥΠΕ
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
Βαραίνει το κλίμα μεταξύ υπουργού Δικαιοσύνης και Αρχηγού Αστυνομίας
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
Συναγερμός στους κτηνοτρόφους – Έκτακτη σύσκεψη στη Χοιροκοιτία για τον αφθώδη πυρετό
-
Off the Record4 days agoΟ Φούλης εν όπως τον σκαλαπούνταρο… εδείχτηκεν τους ούλλους!
-
EKLOGES20263 weeks agoEKLOGES2026 – Αποτελέσματα Δημοσκοπήσεων | Τετάρτη 29/04 στις 7μμ
-
voulitv1 month agoEKLOGES2026 – Λεμεσός 2026 – Η μάχη της έδρας | Πέμπτη 16/04 στις 7μμ
-
THE DUEL - VouliTV LIVE DEBATE1 month agoTHE DUEL «ΑΚΕΛ VS ΔΗΚΟ», Πέμπτη 09/04 στις 5μμ
-
EKLOGES20261 month agoEKLOGES2026 – Λευκωσία 2026 – Η μάχη της έδρας | Δευτέρα 20/04 στις 7μμ
-
EKLOGES20261 month agoEKLOGES2026 – Λευκωσία 2026 – Η μάχη της έδρας | Παρασκευή 17/04 στις 7μμ
-
EKLOGES20264 weeks agoEKLOGES2026 – Θέματα Επικαιρότητας | Δευτέρα 27/04 στις 7μμ
-
EKLOGES20264 weeks agoEKLOGES2026 – Λάρνακα 2026 – Η μάχη της έδρας | Παρασκευή 24/04 στις 7μμ
-
LIVE4 weeks ago65η Ετήσια Γενική Συνέλευση ΟΕΒ 2026, Τρίτη 28 Απριλίου, 12:00
-
Βουλευτικές Εκλογές 20262 weeks agoΜε μία κενή θέση στο ψηφοδέλτιό του ως ένδειξη τιμής για τον Ανδρέα Νεοφύτου, το ΚΕΚΚ κατέρχεται με 55 υποψηφίους

