Connect with us

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Η ΔΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗ ΤΟΥΡΚΙΑ

Avatar photo

Published

on

Του Νίκου Μούδουρου,
Λέκτορα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Κύπρου.

 

Αντιμετωπίζει οικονομική κρίση η Τουρκία; Χρησιμοποιώντας μόνο τους τεχνικούς όρους της κυρίαρχης οικονομικής αντίληψης, κάποιος μπορεί εύκολα να φτάσει στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει “οικονομική κρίση”
γιατί δεν σημειώνεται συρρίκνωση της οικονομίας τα τελευταία δυο συνεχόμενα τρίμηνα. Αντίθετα από το 2018 και μετά η τουρκική οικονομία καταγράφει σχετική και κάποτε ασθενική μεγέθυνση.

Το 2018 ήταν στο 2,9%, το 2019 ήταν στο 0.9%, το 2020 – πρώτη χρονιά της πανδημίας – η μεγέθυνση καταγράφηκε στο 1,8%. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του τουρκικού κράτους, αλλά και της Παγκόσμιας Τράπεζας,
η οικονομία της χώρας το 2021 αναμένεται να μεγεθυνθεί περίπου στο 7%-8%. Συνεπώς πως μπορεί να αξιολογηθεί η δραματική κοινωνικοοικονομική κατάσταση που βιώνεται τουλάχιστον τους τελευταίους έντεκα μήνες
που η τουρκική λίρα έχασε περίπου το 70% της αξίας της έναντι δολαρίου και ευρώ;

Προτού καταγραφούν κάποια βασικά στοιχεία για το μέγεθος της κοινωνικής ανισότητας, θα ήταν χρήσιμη η τοποθέτηση της σημερινής χαοτικής κατάστασης σε ένα συγκεκριμένο αναλυτικό πλαίσιο. Αυτή η δοκιμή, μπορεί ίσως να οδηγήσει σε σφαιρικότερα συμπεράσματα.

Η Τουρκία βρίσκεται ενώπιον μιας νέας φάσης στην κορύφωση των συγκυριών δομικής κρίσης. Δηλαδή των συγκυριών εκείνων στις οποίες ταυτίζεται η κρίση του μοντέλου οικονομικής μεγέθυνσης με την πολιτική κρίση (ή την κρίση στο κράτος). Στο οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο αυτής της συγκυρίας δομικής κρίσης, η εξουσία Έρντογαν δεν μπορεί να ενοποιήσει τα συμφέροντα της επιχειρηματικής ελίτ, όπως μπορούσε για ένα μεγάλο διάστημα της προηγούμενης εικοσαετίας. Ούτε και μπορεί να επηρεάσει καταλυτικά τα πλατιά στρώματα της μισθωτής εργασίας, τα οποία επίσης την τελευταία εικοσαετία διευρύνονται σε αριθμητικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά.

Στο πολιτικό επίπεδο, οι επιπτώσεις της δομικής κρίσης κορυφώνονται εξαιτίας της φθοράς της κοινωνικής στήριξης που έχει η κυβέρνηση. Αυτή η δυναμική διαδικασία εξαναγκάζει τον βασικό πυρήνα της εξουσίας, δηλαδή το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ), να γίνεται πιο ευαίσθητο σε κάποιες κομματικές συμμαχίες (π.χ. με το ακροδεξιό ΜΗΡ), σε διεκδικήσεις συγκεκριμένων επιχειρηματικών κύκλων και σε έντονη απόρριψη των διεκδικήσεων κάποιων άλλων.

Γιατί επιμένει ο Έρντογαν στην πολιτική χαμηλών επιτοκίων; Δεν βλέπει μήπως την δραματική υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου της μεγαλύτερης μερίδας της κοινωνίας που ούτως ή άλλως βρίσκονταν είτε στον πυρήνα είτε στην περιφέρεια των εκλογικών του ποσοστών για τόσα χρόνια; Μερικές αναλύσεις εξηγούν την επιμονή σε χαμηλά επιτόκια στις ιδεολογικές του αγκυλώσεις όπως η αντίθεση της ισλαμικής θρησκείας στον τόκο και την τοκογλυφία. Άλλες αναλύσεις ερμηνεύουν την πολιτική του ως αποτέλεσμα της ανικανότητας του ίδιου και των συνεργατών του. Ή ακόμα και ως συνέπεια του «αποκεφαλισμού» των ειδικών της οικονομίας. Άλλες ερμηνείες επικεντρώνονται στη ζημιά που προκαλεί το προεδρικό σύστημα και ο τρόπος που λειτουργεί τα τελευταία τρία χρόνια.

Τα προαναφερθέντα δεν αποκλείονται στο ένα ή στον άλλο βαθμό. Ωστόσο ο βασικός προσανατολισμός της κυβέρνησης της Τουρκίας ακριβώς μετά την παγκόσμια κρίση του 2008 και ιδιαίτερα μετά το 2013, καθώς και οι ανακατατάξεις στο μπλοκ εξουσίας, μάλλον υποδεικνύουν ότι η επιμονή στην πολιτική χαμηλών επιτοκίων (που συμβάλει στην υποτίμηση του νομίσματος) είναι μια ορθολογιστική επιλογή για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων συγκεκριμένων μερών της επιχειρηματικής ελίτ. Συγκεκριμένα η γενική στρατηγική της κυβέρνησης βασίζεται στην διάσωση επιχειρηματικών κύκλων που επικεντρώνονται στον κατασκευαστικό τομέα, στον τομέα του τουρισμού, στο εξαγωγικό εμπόριο, αλλά και στην παραγωγή για την εσωτερική αγορά. Το τελευταίο αφορά εκατοντάδες επιχειρήσεις μεγάλου και μικρομεσαίου μεγέθους που επικεντρώνονται στην παραγωγή προϊόντων έντασης εργασίας. Το σύνολο των προαναφερθέντων επιχειρηματικών κύκλων δεν διακρίνεται για την εύκολη πρόσβαση στις δανειοδοτήσεις σε ξένο νόμισμα. Ούτε από την κατοχή υψηλής τεχνολογίας. Αντίθετα, τείνουν προς τον δανεισμό σε τουρκικό νόμισμα και τα χαμηλότερα επιτόκια τους διευκολύνουν. Την ίδια στιγμή υπογραμμίζουν ότι η υποτίμηση της λίρας σε “ανεκτά επίπεδα” μπορεί να ευνοήσει το εξαγωγικό εμπόριο και να συμπιέσει τους μισθούς σε επίπεδα που η Τουρκία να ανανεώνει τη σημασία της ως “χώρα φθηνής εργασίας”(!).

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η κυβέρνηση θεωρεί ότι μέσα από τα χαμηλά επιτόκια θα συμβάλει στην αύξηση της παραγωγής, αύξηση των εξαγωγών και συνεπώς σταδιακή αύξηση της ρευστότητας σε ξένο συνάλλαγμα που με τη σειρά του θα σταθεροποιήσει (τα χαμηλά επίπεδα) την αξία της τουρκικής λίρας. Στο μεταξύ ο πληθωρισμός παρουσιάζεται ως το “προσωρινό αναγκαίο κακό” που πρέπει να υπομένουν οι μισθωτοί στον δρόμο για τη “νίκη της οικονομικής ανεξαρτησίας”. Η συνταγή αυτή μάλιστα παρουσιάζεται ως η εναλλακτική απέναντι στις πολιτικές λιτότητας που προτείνουν οι “αντίπαλοι” επιχειρηματικοί κύκλοι, διαμέσου της υιοθέτησης προγραμμάτων της Παγκόσμιας Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

Στο μεταξύ όμως: Την περίοδο 2019-2020, το πλουσιότερο 20% της Τουρκίας κατέχει το 47,5% του εθνικού εισοδήματος, ενώ το φτωχότερο 20% του πληθυσμού περιορίζεται στο 5,9%. Το πλουσιότερο μέρος του πληθυσμού έχει περίπου 8 φορές μεγαλύτερο εισόδημα από το φτωχότερο μέρος της κοινωνίας. Η διευρυμένη ανεργία το 2020 έφτασε στο 27%, αριθμός που δείχνει το δράμα 9,6 εκατομμυρίων ανθρώπων. Το 2021 ξεπερνούν τα 10 εκατομμύρια. Ο κατώτατος μισθός για το 2021 ήταν 2.825 Τ.Λ., δηλαδή περίπου 220 ευρώ. Είναι πιο κάτω από το όριο της φτώχειας που έφτασε (με τον πληθωρισμό Νοεμβρίου 2021) στις 10.221 Τ.Λ., αλλά και από το όριο της πείνας που είναι στις 2.955 Τ.Λ.

Το 2020, 38,8% των μισθωτών – δηλαδή περίπου 7.5 εκ. άνθρωποι – εργάζονταν με μισθό λιγότερο από το κατώτατο όριο. Ενώ 12.5 εκ. άνθρωποι εξαναγκάστηκαν την ίδια περίοδο με μισθό που κυμάνθηκε 1.5% πάνω από τον κατώτατο μισθό. Συγκριτικά θα πρέπει να αναφερθεί ότι το 2006 στην Τουρκία ο μέσος μηνιαίος μισθός ήταν ο διπλάσιος του τότε κατώτατου μισθού, ενώ το 2019 ο μέσος μηνιαίος μισθός είναι μόλις 1.41 φορές μεγαλύτερος του κατώτατου μισθού. Με αυτό τον τρόπο η Τουρκία μετατρέπεται σε μια «κοινωνία κατώτατου μισθού».

Στην πιο κάτω φωτογραφία ο παρουσιαστής του κεντρικού δελτίου ειδήσεων του φιλοκυβερνητικού TGRT χθές βράδι (23/11), διαφημίζει με περηφάνια ότι η Τουρκία έχει πλέον την πιο φθηνή εργασία, ιδιαίτερα ελκυστική για επενδύσεις από το εξωτερικό. Με τον κατώτατο μισθό να μειώνεται στα 220 δολάρια και τον τίτλο της είδησης να είναι «σε εμάς ο εργάτης είναι πολύ φθηνός!»

Άρθρα Χάρη Θεραπή

Τραμπ, Πούτιν και Σι: Μια νέα Γιάλτα ή η απαρχή μιας νέας παγκόσμιας τάξης;

Avatar photo

Published

on

του Χάρη Θεραπή*

Η 19η Νοεμβρίου 2026 ενδέχεται να καταγραφεί ως ημερομηνία-ορόσημο στην ιστορία των διεθνών σχέσεων. Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ συναντήθηκαν στη Σεντζέν της Κίνας, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της APEC, στην πρώτη τριμερή συνάντηση αυτού του είδους μεταξύ των ηγετών των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας και της Κίνας.

Η συνάντηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία το διεθνές σύστημα βρίσκεται αντιμέτωπο με βαθιές ανακατατάξεις. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η σύγκρουση με το Ιράν, η ενεργειακή ασφάλεια, ο ανταγωνισμός για την τεχνολογική κυριαρχία και ο κίνδυνος μιας νέας κούρσας πυρηνικών εξοπλισμών διαμορφώνουν ένα εξαιρετικά ασταθές περιβάλλον.

Σύμφωνα με το Reuters και το Associated Press, στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκαν η στρατηγική σταθερότητα, ο πυρηνικός αφοπλισμός και η ενεργειακή συνεργασία.

Πίσω, όμως, από τη διπλωματική ατζέντα βρίσκεται ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα: ποιος θα καθορίσει τους κανόνες του διεθνούς συστήματος τις επόμενες δεκαετίες;

Από τη Γιάλτα του 1945 στη Σεντζέν του 2026

Τον Φεβρουάριο του 1945, ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ και ο Ιωσήφ Στάλιν συναντήθηκαν στη Γιάλτα, διαμορφώνοντας σε μεγάλο βαθμό το μεταπολεμικό γεωπολιτικό τοπίο.

Ογδόντα ένα χρόνια αργότερα, η συνάντηση στην Κίνα επαναφέρει τη συζήτηση για τις σφαίρες επιρροής και την κατανομή της παγκόσμιας ισχύος.

Υπάρχει, ωστόσο, μια θεμελιώδης διαφορά. Το 1945 οι τρεις δυνάμεις είχαν έναν κοινό εχθρό. Σήμερα, οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα είναι ανταγωνιστές, με διαφορετικές στρατηγικές επιδιώξεις και συχνά αντικρουόμενα συμφέροντα.

Η Σεντζέν δεν αποτελεί απαραίτητα μια νέα Γιάλτα. Θα μπορούσε, όμως, να σηματοδοτήσει την επιστροφή μιας μορφής διπλωματίας στην οποία οι μεγάλες δυνάμεις επιχειρούν να διευθετήσουν τις διεθνείς κρίσεις μέσω απευθείας διαπραγματεύσεων.

Τρεις ηγέτες, τρεις διαφορετικές στρατηγικές

Ντόναλντ Τραμπ: Η διατήρηση της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας

Η στρατηγική του «America First» βασίζεται στην προτεραιότητα των αμερικανικών συμφερόντων, στον περιορισμό του κόστους των διεθνών δεσμεύσεων και στην επίτευξη συμφωνιών που ενισχύουν τη διαπραγματευτική θέση της Ουάσιγκτον.

Μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τις ΗΠΑ είναι η αποφυγή της δημιουργίας ενός συμπαγούς αντιδυτικού στρατηγικού άξονα μεταξύ Μόσχας και Πεκίνου.

Μια ενδεχόμενη προσέγγιση με τη Ρωσία θα μπορούσε να επιτρέψει στην Ουάσιγκτον να επικεντρώσει μεγαλύτερο μέρος των στρατηγικών της δυνατοτήτων στον Ινδοειρηνικό και στον ανταγωνισμό με την Κίνα.

Πρόκειται για μια πιθανή αντιστροφή της στρατηγικής του Χένρι Κίσινγκερ τη δεκαετία του 1970, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες προσέγγισαν την Κίνα προκειμένου να εξισορροπήσουν τη σοβιετική ισχύ.

Βλαντίμιρ Πούτιν: Η επιστροφή της Ρωσίας στο κέντρο των αποφάσεων

Για τον Ρώσο πρόεδρο, η ίδια η πραγματοποίηση της συνάντησης αποτελεί σημαντικό διπλωματικό κέρδος.

Παρά τις δυτικές κυρώσεις και τις συνέπειες της εισβολής στην Ουκρανία, η Μόσχα εμφανίζεται ως ισότιμος συνομιλητής των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη σε ονομαστικούς όρους ΑΕΠ.

Η Ρωσία επιδιώκει την αναγνώριση των στρατηγικών της συμφερόντων στον μετασοβιετικό χώρο, τον περιορισμό της δυτικής πίεσης και την ενίσχυση της επιρροής της στην Ευρασία.

Παράλληλα, η απευθείας επικοινωνία με την Ουάσιγκτον θα μπορούσε να προσφέρει στη Μόσχα μεγαλύτερα περιθώρια ελιγμών απέναντι στην αυξανόμενη οικονομική της εξάρτηση από την Κίνα.

Σι Τζινπίνγκ: Η αναδιαμόρφωση του διεθνούς συστήματος

Η Κίνα δεν επιδιώκει απλώς την αναγνώρισή της ως μεγάλης δύναμης. Επιδιώκει έναν αυξημένο ρόλο στη διαμόρφωση των κανόνων του διεθνούς συστήματος.

Μέσω των BRICS, της πρωτοβουλίας Belt and Road, των επενδύσεων σε υποδομές και της τεχνολογικής της ανάπτυξης, το Πεκίνο οικοδομεί ένα εκτεταμένο δίκτυο οικονομικής και πολιτικής επιρροής.

Η φιλοξενία της ιστορικής τριμερούς συνάντησης ενισχύει το διπλωματικό κύρος της Κίνας και την εικόνα της ως κεντρικού παράγοντα στη διαχείριση των παγκόσμιων κρίσεων.

Όπως ανέφερε ο Σι Τζινπίνγκ κατά τη συνάντησή του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, σύμφωνα με το Reuters, οι δύο χώρες επιδιώκουν την περαιτέρω συνεργασία τους προς την κατεύθυνση ενός πολυπολικού κόσμου.

Η αριθμητική της παγκόσμιας ισχύος

Η στρατηγική σημασία της συνάντησης αποτυπώνεται στους δείκτες στρατιωτικής και οικονομικής ισχύος των τριών χωρών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI), οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία συγκεντρώνουν περισσότερο από το ήμισυ των παγκόσμιων στρατιωτικών δαπανών.

Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να διαθέτουν τη μεγαλύτερη στρατιωτική ισχύ σε επίπεδο δαπανών, παγκόσμιων υποδομών και δικτύου συμμαχιών.

Η Κίνα διαθέτει την οικονομική, βιομηχανική και τεχνολογική δυναμική για να αμφισβητήσει μακροπρόθεσμα την αμερικανική πρωτοκαθεδρία.

Η Ρωσία, παρά το μικρότερο οικονομικό της μέγεθος, παραμένει μεγάλη στρατηγική δύναμη χάρη στο πυρηνικό της οπλοστάσιο, στους ενεργειακούς της πόρους και στη γεωγραφική της έκταση.

Πρόκειται, επομένως, για τρεις διαφορετικές μορφές ισχύος, οι οποίες αλληλεπιδρούν και ανταγωνίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το πυρηνικό ζήτημα και ο κίνδυνος μιας νέας κούρσας εξοπλισμών

Η λήξη της συνθήκης New START τον Φεβρουάριο του 2026 δημιούργησε ένα σημαντικό κενό στο σύστημα ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας.

Η Ουάσιγκτον επιδιώκει πλέον τη δημιουργία ενός νέου πλαισίου, στο οποίο θα συμμετέχει και η Κίνα.

Το Πεκίνο, ωστόσο, υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ και η Ρωσία, οι οποίες διαθέτουν σημαντικά μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια, θα πρέπει πρώτα να προχωρήσουν σε ουσιαστικές μειώσεις των αποθεμάτων τους.

Σύμφωνα με το Associated Press, από τη συνάντηση προέκυψε πρόθεση συνέχισης του διαλόγου για τον περιορισμό των πυρηνικών κινδύνων, χωρίς να έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη δεσμευτική συμφωνία αφοπλισμού.

Ακόμη και η δημιουργία μόνιμων μηχανισμών επικοινωνίας μεταξύ των τριών πυρηνικών δυνάμεων θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντική εξέλιξη για τη διεθνή ασφάλεια.

Ουκρανία, Ταϊβάν και Μέση Ανατολή: Τα τρία μεγάλα γεωπολιτικά μέτωπα

Η Ουκρανία βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης μεταξύ Ρωσίας και Δύσης. Μια ενδεχόμενη αμερικανορωσική προσέγγιση θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες προϋποθέσεις διαπραγμάτευσης, αλλά και σοβαρούς προβληματισμούς για μια διευθέτηση χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή του Κιέβου και των Ευρωπαίων.

Στον Ινδοειρηνικό, η Ταϊβάν παραμένει το σημαντικότερο σημείο δυνητικής στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Η γεωγραφική της θέση και ο καθοριστικός της ρόλος στην παραγωγή προηγμένων ημιαγωγών την καθιστούν στρατηγικό σημείο παγκόσμιας σημασίας.

Στη Μέση Ανατολή, η σύγκρουση με το Ιράν και η ασφάλεια των ενεργειακών διαδρομών μέσω των Στενών του Ορμούζ επηρεάζουν άμεσα την παγκόσμια οικονομία.

Οι τρεις αυτές γεωπολιτικές εστίες θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο ευρύτερων στρατηγικών διαπραγματεύσεων. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επιβεβαιωμένα στοιχεία για συμφωνίες κατανομής σφαιρών επιρροής ή αμοιβαίων ανταλλαγμάτων μεταξύ των τριών δυνάμεων.

Η μεγάλη απούσα: Η Ευρωπαϊκή Ένωση

Ένα από τα πλέον αξιοσημείωτα χαρακτηριστικά της συνάντησης είναι η απουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το συγκεκριμένο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Παρά την οικονομική της ισχύ, η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δυσκολίες στη μετατροπή του οικονομικού της μεγέθους σε ενιαία γεωπολιτική επιρροή.

Η εξάρτηση από τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας, η ρωσική στρατιωτική απειλή, η οικονομική αλληλεξάρτηση με την Κίνα και οι διαφορετικές προτεραιότητες των κρατών-μελών περιορίζουν τη δυνατότητά της να λειτουργήσει ως αυτόνομος στρατηγικός πόλος.

Η απουσία της από την τριμερή συνάντηση δεν συνεπάγεται ότι η Ευρώπη έχει αποκλειστεί συνολικά από τη διεθνή διπλωματία. Αναδεικνύει, όμως, την ανάγκη ενίσχυσης της κοινής εξωτερικής πολιτικής και της στρατηγικής της αυτονομίας.

Διαφορετικά, κινδυνεύει να μετατραπεί από διαμορφωτή σε αποδέκτη των διεθνών εξελίξεων.

Η επιστροφή του γεωπολιτικού ρεαλισμού

Η συνάντηση της Σεντζέν μπορεί να ερμηνευθεί υπό το πρίσμα του πολιτικού ρεαλισμού, όπως αναπτύχθηκε από τους Hans Morgenthau και Kenneth Waltz.

Σύμφωνα με αυτή τη θεωρητική προσέγγιση, τα κράτη επιδιώκουν πρωτίστως την ασφάλεια, την επιβίωση και την ενίσχυση της ισχύος τους μέσα σε ένα ανταγωνιστικό διεθνές σύστημα.

Η μετάβαση από τη μεταψυχροπολεμική αμερικανική πρωτοκαθεδρία προς ένα περισσότερο πολυκεντρικό σύστημα ενδέχεται να οδηγήσει σε μια νέα ισορροπία δυνάμεων.

Η πραγματικότητα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στις τρεις μεγάλες δυνάμεις. Η Ινδία, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ιαπωνία και μια σειρά περιφερειακών δυνάμεων διαθέτουν σημαντικές δυνατότητες και δικές τους στρατηγικές επιδιώξεις.

Η δημιουργία ενός άτυπου διευθυντηρίου τριών μεγάλων δυνάμεων δεν αποτελεί αναπόφευκτη εξέλιξη.

Τι σημαίνουν οι εξελίξεις για την Κύπρο;

Για την Κυπριακή Δημοκρατία, η ενδεχόμενη διαμόρφωση μιας παγκόσμιας τάξης που βασίζεται περισσότερο στις σφαίρες επιρροής και λιγότερο στους κανόνες του διεθνούς δικαίου αποτελεί σοβαρή στρατηγική πρόκληση.

Η Κύπρος, ως μικρό κράτος, μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και χώρα που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της τουρκικής εισβολής και κατοχής, έχει ζωτικό συμφέρον στη διατήρηση της διεθνούς νομιμότητας.

Οποιαδήποτε διεθνής πρακτική που θα νομιμοποιούσε την αλλαγή συνόρων διά της στρατιωτικής ισχύος θα δημιουργούσε ένα επικίνδυνο προηγούμενο για το Κυπριακό.

Το άρθρο 2 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών κατοχυρώνει την κυριαρχική ισότητα των κρατών και απαγορεύει τη χρήση βίας κατά της εδαφικής τους ακεραιότητας και πολιτικής ανεξαρτησίας.

Για τη Λευκωσία, η ενίσχυση των ευρωπαϊκών και περιφερειακών συνεργασιών, η αξιοποίηση της γεωγραφικής της θέσης στην Ανατολική Μεσόγειο και η συστηματική άσκηση πολυδιάστατης διπλωματίας αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Τρία πιθανά σενάρια για την επόμενη ημέρα

Πρώτο σενάριο – Ελεγχόμενος ανταγωνισμός. Οι τρεις δυνάμεις καταλήγουν σε περιορισμένες συμφωνίες για την πυρηνική ασφάλεια, την ενέργεια και την αποφυγή άμεσης στρατιωτικής αντιπαράθεσης, χωρίς να εγκαταλείπουν τις στρατηγικές τους επιδιώξεις.

Δεύτερο σενάριο – Άτυπη κατανομή σφαιρών επιρροής. Οι μεγάλες δυνάμεις επιχειρούν να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο αμοιβαίων παραχωρήσεων σε περιφερειακά ζητήματα, με σοβαρούς κινδύνους για τα μικρότερα κράτη και τη διεθνή νομιμότητα.

Τρίτο σενάριο – Νέος Ψυχρός Πόλεμος. Η αδυναμία ουσιαστικής συνεννόησης οδηγεί σε επιτάχυνση των εξοπλισμών, οικονομικό κατακερματισμό, τεχνολογικούς αποκλεισμούς και εντονότερους γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς.

Συμπέρασμα: Ο κόσμος σε ένα γεωπολιτικό σταυροδρόμι

Η συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ δεν σηματοδοτεί κατ’ ανάγκη τη δημιουργία μιας νέας παγκόσμιας τάξης. Αποκαλύπτει, όμως, τις βαθιές μεταβολές που συντελούνται στην κατανομή της διεθνούς ισχύος.

Το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι εάν οι τρεις ηγέτες μπορούν να συμφωνήσουν μεταξύ τους, αλλά εάν οι συμφωνίες τους θα υπηρετούν τη διεθνή σταθερότητα ή αποκλειστικά τα συμφέροντα των ισχυρών.

Η Σεντζέν μπορεί να αποτελέσει είτε το πρώτο βήμα προς μια περισσότερο διαχειρίσιμη πολυπολική τάξη είτε τον προάγγελο μιας εποχής εντονότερων ανταγωνισμών.

Για την Ευρώπη και ιδιαίτερα για κράτη όπως η Κύπρος, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να μη βρεθούν στη θέση εκείνων για τους οποίους αποφασίζουν άλλοι, χωρίς τη δική τους συμμετοχή.


Η αριθμητική της παγκόσμιας στρατιωτικής ισχύος

Χώρα Στρατιωτικές δαπάνες 2025 Παγκόσμιο μερίδιο
ΗΠΑ $954 δισ. 33,0%
Κίνα $336 δισ. 11,6%
Ρωσία $190 δισ. 6,6%
Σύνολο $1,48 τρισ. 51,2%

Πηγές – Βιβλιογραφία

  • Reuters, A great deal to discuss: Trump begins trilateral meet with Putin and Xi, 19 Νοεμβρίου 2026.
  • Reuters, Russia’s Putin says he expects big potential benefit from meeting with Trump and Xi, 18 Νοεμβρίου 2026.
  • Associated Press, ρεπορτάζ για τα αποτελέσματα της τριμερούς συνάντησης, 19 Νοεμβρίου 2026.
  • SIPRI, Trends in World Military Expenditure.
  • SIPRI Yearbook, Armaments, Disarmament and International Security.
  • United Nations, Charter of the United Nations, άρθρο 2.
  • Hans J. Morgenthau, Politics Among Nations, 1948.
  • Kenneth N. Waltz, Theory of International Politics, 1979.

 

*Διευθυντής του Vouli.TV

Continue Reading

voulitv

Μητροπολίτης Ζιμπάμπουε: Ο ρόλος των θρησκειών στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Avatar photo

Published

on

Η συμβολή των θρησκειών στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και η ευθύνη της ανθρωπότητας απέναντι στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκπομπής «Η Ατζέντα της Ημέρας» του Vouli.TV, με τον Μίκη Κασάπη.

Φιλοξενούμενος στο στούντιο ήταν ο Μητροπολίτης Ζιμπάμπουε, με αντικείμενο συζήτησης τις προκλήσεις της κλιματικής κρίσης και τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι θρησκευτικές κοινότητες στην ευαισθητοποίηση και κινητοποίηση των πολιτών.

Η κλιματική αλλαγή ως ηθική και κοινωνική πρόκληση

Η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί αποκλειστικά ένα επιστημονικό, οικονομικό ή πολιτικό ζήτημα, αλλά και μια βαθιά ηθική και πνευματική πρόκληση. Η προστασία της δημιουργίας, ο σεβασμός προς τη φύση, ο περιορισμός της υπερκατανάλωσης και η υπεύθυνη διαχείριση των φυσικών πόρων αποτελούν πεδία στα οποία οι θρησκείες μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά.

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ζιμπάμπουε και Αγκόλας κ. Σεραφείμ διαθέτει πολυετή εμπειρία στα ζητήματα της κλιματικής αλλαγής, έχοντας εκπροσωπήσει το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας στις διεθνείς διασκέψεις του ΟΗΕ για το κλίμα.

Η ανάγκη διαθρησκευτικής συνεργασίας

Η συνεργασία μεταξύ των θρησκειών, της επιστημονικής κοινότητας, των κυβερνήσεων και των διεθνών οργανισμών μπορεί να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα για την αντιμετώπιση της περιβαλλοντικής κρίσης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η διάσταση της κλιματικής δικαιοσύνης, καθώς οι φτωχότερες και πλέον ευάλωτες κοινωνίες, ιδιαίτερα στην Αφρική, πλήττονται δυσανάλογα από τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.

Η προστασία του πλανήτη αποτελεί συλλογική ευθύνη απέναντι στην ανθρωπότητα και στις επόμενες γενιές, ανεξαρτήτως θρησκευτικών πεποιθήσεων, εθνικότητας και πολιτικών αντιλήψεων.

Παρακολουθήστε ολόκληρη τη συνέντευξη του Μητροπολίτη Ζιμπάμπουε κ. Σεραφείμ στην εκπομπή «Η Ατζέντα της Ημέρας» του Vouli.TV.

 

Continue Reading

ΕΚΠΟΜΠΕΣ

Λευτέρης Αντωνίου στο Vouli.TV: Τα δίκαια αιτήματα του προσφυγικού κόσμου

Avatar photo

Published

on

Τα προβλήματα, οι διεκδικήσεις και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο προσφυγικός κόσμος της Κύπρου βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκπομπής «Η Ατζέντα της Ημέρας» στο Vouli.TV, με τον Μίκη Κασάπη.

Φιλοξενούμενος στο στούντιο ήταν ο νέος Πρόεδρος της Παγκύπριας Ένωσης Προσφύγων (ΠΕΠ), Λευτέρης Αντωνίου, σε μια συζήτηση για τις ανάγκες του προσφυγικού κόσμου και τις ευθύνες της Πολιτείας.

Περισσότερο από μισό αιώνα μετά την τουρκική εισβολή του 1974, χιλιάδες εκτοπισμένοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα, τα οποία απαιτούν ουσιαστικές και αποτελεσματικές λύσεις.

Στο επίκεντρο του προσφυγικού ζητήματος παραμένουν:

  • Η στεγαστική πολιτική και η στήριξη των νέων γενεών προσφύγων.

  • Η ισότιμη κατανομή των βαρών της τουρκικής εισβολής και κατοχής.

  • Η διαχείριση των κατεχόμενων περιουσιών.

  • Η αναβάθμιση των προσφυγικών συνοικισμών.

  • Η ενίσχυση της κρατικής μέριμνας προς τους εκτοπισμένους.

Η ανάληψη της προεδρίας της ΠΕΠ από τον Λευτέρη Αντωνίου ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στη διεκδίκηση των δικαιωμάτων των προσφύγων, με ζητούμενο την προώθηση ουσιαστικών λύσεων στα διαχρονικά προβλήματά τους.

Παρακολουθήστε ολόκληρη τη συζήτηση στο Vouli.TV.

Continue Reading
Advertisement
Άρθρα Χάρη Θεραπή2 hours ago

Τραμπ, Πούτιν και Σι: Μια νέα Γιάλτα ή η απαρχή μιας νέας παγκόσμιας τάξης;

voulitv2 hours ago

Μητροπολίτης Ζιμπάμπουε: Ο ρόλος των θρησκειών στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

ΕΚΠΟΜΠΕΣ3 hours ago

Λευτέρης Αντωνίου στο Vouli.TV: Τα δίκαια αιτήματα του προσφυγικού κόσμου

ΕΚΠΟΜΠΕΣ3 hours ago

Συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση: Μπορεί να εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2027;

voulitv1 day ago

Αγγελική Φράγκου: Πώς μεταβιβάζονται οι μετοχές στους κληρονόμους αποβιωσάντων

ΕΚΠΟΜΠΕΣ1 day ago

Κυριάκος Τσιμίλλης: Αλλαγή φρουράς στους Οικολόγους

voulitv1 day ago

ΑΚΕΛ – ΕΛΑΜ: Διαφορετικές προσεγγίσεις στο Κυπριακό και τη διάνοιξη νέων οδοφραγμάτων

voulitv1 day ago

Παμπορίδης στο Vouli.TV: «Μπορώ να κερδίσω τον Χριστοδουλίδη» – Αιχμές κατά Αβέρωφ

ΥΠΟΚΛΟΠΕΣ1 day ago

Το τρίποντο του Βεζένκοφ και τα… airball των μεμψίμοιρων!

Off the Record5 days ago

Ο Τέως Μητροπολίτης Πάφου Τυχικός θέτει σε κίνδυνο τις άριστες σχέσεις της Εκκλησίας της Κύπρου με το Βατικανό

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ3 weeks ago

Χάρης Γεωργιάδης: «Όχι» σε προεκλογική με Αβέρωφ – Νέα ένταση στον ΔΗΣΥ

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ3 weeks ago

ΔΗΣΥ: Αβέρωφ ή Παμπορίδης; Επιστροφή ή αλλαγή σελίδας για το 2028

Άρθρα Χάρη Θεραπή3 weeks ago

Η Ευρώπη χάνει τον βηματισμό της: Τραμπ, πόλεμοι και εσωτερικές ρωγμές

Off the Record3 weeks ago

Αβέρωφ Νεοφύτου: Όνειρο ζωής η Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας

Άρθρα Χάρη Θεραπή3 weeks ago

ΑΚΕΛ: Στήνει το μέτωπο για το 2028 – Ποιοι χωρούν και ποιοι μένουν εκτός

Off the Record4 weeks ago

Η ανάπτυξη ως κοινή υπόθεση – Πέντε χρόνια Πρωτοβουλίας Παγκόσμιας Ανάπτυξης

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ3 weeks ago

Ιράν, τράπεζες και LNG: Το γεωπολιτικό ντόμινο που φτάνει μέχρι τις κορυφές της εξουσίας

Off the Record4 weeks ago

Η Κύπρος έχει πολλά να κερδίσει από την Ινδία

Off the Record3 weeks ago

Οι Κύπριοι μαθητές διαβάζουν αλλά δεν καταλαβαίνουν…

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ3 weeks ago

Ο Παμπορίδης βγάζει το «μαγικό ραβδί» και προειδοποιεί: «Θα ξηλωθεί το τρικό»

Viral

(c) 2017-26 | Vouli.TV. All Rights Reserved. Developed by UnitrustMedia