ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ
Γιατί με τη σημερινή στρατηγική η Ελλάδα δεν κερδίζει την Τουρκία
ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ*
Με την επίσηµη πλέον αμφισβήτηση της ελληνικότητας των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου και ενόψει μιας ακόμη κρίσιμης χρονιάς στα εξωτερικά, είναι αναγκαία μια ψύχραιμη αξιολόγηση της εθνικής στρατηγικής απέναντι στην Τουρκία. Μακριά από τις Συμπληγάδες του αισιόδοξου εφησυχασμού και της εύκολης πλειοδοσίας πατριωτισμού, θα επιχειρήσουμε μια κατά το δυνατόν αντικειμενική στάθμιση του αν πράγματι «έξω πάμε καλά» ή χρειαζόμαστε μια νέα στρατηγική.
Στα σχεδόν δυόμισι χρόνια του βίου της η κυβέρνηση σημείωσε σημαντικές επιτυχίες. Η διαχείριση της κρίσης στον Εβρο, οι συμφωνίες αμυντικής συνδρομής με τη Γαλλία και τα Εμιράτα, η πολυδιάστατη ενίσχυση της συνεργασίας με τις ΗΠΑ, η συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο, οι εντυπωσιακές παραγγελίες υπερσύγχρονων στρατιωτικών εξοπλισμών (Rafale, Belharra κ.λπ.) ήταν αναμφίβολα σημαντικές κινήσεις στη διπλωματικο-στρατιωτική σκακιέρα. Εγιναν σε μερικούς μήνες όσα δεν είχαν γίνει σε μια δεκαετία.
Πόσο αξιόπιστο είναι όμως το κυβερνητικό αφήγημα της δυναμικής Ελλάδας απέναντι στην «απομονωμένη» Τουρκία; Επαρκούν οι αναμφίβολες επιτυχίες για να εξισορροπήσουν έναν αδίστακτο και αυξητικά συγκρουσιακό αντίπαλο, που έφτασε να αμφισβητήσει στον ΟΗΕ ελληνικό έδαφος; Επαρκούν, όταν σημειώνει κι αυτός επιτυχίες και ελίσσεται συχνά ακόμη πιο γρήγορα και έξυπνα; Πείθει το «στρατηγικό» αφήγημα περί «ισχυρών συμμάχων και εταίρων που αποτρέπουν και τιμωρούν» την τουρκική επιθετικότητα; Μπορούμε να εφησυχάσουμε ότι με νέες συμμαχίες και εντυπωσιακούς εξοπλισμούς (πάντως για το 2025) η Τουρκία αξιολογεί ως ισχυρή την αποτρεπτική μας ικανότητα και άρα «στριμωγμένη» παραιτείται από απειλές και παράλογες διεκδικήσεις;
Ας επιχειρήσουμε μια αναγκαστικά τηλεγραφική αλλά ψύχραιμη στάθμιση των εθνικών κερδοζημιών με βάση πραγματικά δεδομένα. Το τουρκολιβυκό μνημόνιο δυστυχώς καλά κρατεί και με ευχολόγια δεν φεύγει από το πεδίο. Το ίδιο και η επισημοποίηση των παραληρηματικών αφηγημάτων της «Γαλάζιας Πατρίδας» και των «γκρίζων ζωνών». Μαζί με τη θρασύτατη αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας επί των νησιών του Αν. Αιγαίου (μέσω της πίεσης για αποστρατιωτικοποίησή τους) θέτουν σε εντελώς νέα βάση τις ανάγκες της παραδοσιακής εθνικής στρατηγικής. Προσθέστε και τη νέα τουρκική πρόταση για δύο κράτη στην Κύπρο, τα Βαρώσια, τον εκτουρκισμό των Κατεχομένων κ.λπ. και διαγράφονται συνολικά μπροστά μας αλλαγές «game changer» εις βάρος του Ελληνισμού.
Μπορεί η ακολουθούμενη πεπατημένη παλαιότερων ετών να αντιμετωπίσει τέτοιου μεγέθους προκλήσεις; Μπορεί κανείς βάσιμα να προσδοκά ότι στο τραπέζι των «διερευνητικών» (όπου πιεζόμαστε να διαπραγματευθούμε σχεδόν αποκλειστικά βάσει της παραπάνω τουρκικής ατζέντας) μπορούμε κάτι να κερδίσουμε, απλώς «απορρίπτοντας υπερήφανα» τις τουρκικές απαιτήσεις;
Από πλευράς, εξάλλου, συμμαχιών, καίτοι ιδιαίτερα χρήσιμες, προβληματίζει η αδυναμία μετάφρασής τους σε χειροπιαστά κέρδη. Παρά τη «θετική φλυαρία» της Ε.Ε., απογοητεύει η αδυναμία εξασφάλισης αποτελεσματικής πίεσης στην Αγκυρα. Πρακτικά απούσες είναι και οι άλλες πολυδιαφημισμένες συμμαχίες στην Αν. Μεσόγειο, που δεν μπορέσαμε καν να αξιοποιήσουμε με ασκήσεις στο απειλούμενο Αν. Αιγαίο. Ο αγωγός EastMed ήταν θνησιγενής (ως μη βιώσιμος) εξαρχής, αλλά κατέρρευσε κι από τα «πυρά» της «Γαλάζιας Πατρίδας». Προκληθέντες «επί του πεδίου» της Αν. Μεσογείου, κατά και μετά την κρίση του 2020, προτιμήσαμε: α) Να δηλώνουμε τα δικαιώματά μας πέραν των 6 ν.μ. απλά ως «δυνάμει», απέχοντας φοβικά από σαφέστερες διατυπώσεις. β) Να καθησυχάσουμε επ’ αυτού και επίσημα την Αγκυρα, αποκηρύσσοντας τη μέχρι πρότινος ανεπίσημη «σημαία» μας του χάρτη της Σεβίλλης (στον οποίο η Ε.Ε. αποτύπωσε την ΑΟΖ των 500.000 τ. χλμ. που δικαιούμαστε σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας). γ) Να αποδείξουμε (δυστυχώς και εμπράκτως) ότι «δεν είμαστε μαξιμαλιστές», μη υπερασπισθέντες φίλια ερευνητικά σκάφη στην οριοθετημένη ΑΟΖ μας όταν κυνηγήθηκαν από τουρκικές φρεγάτες. Για να μην αναφερθούμε στις απειλητικές εκκρεμότητες οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο (μεταξύ Ρόδου και Καστελλορίζου) και με Λιβύη, που με ευσεβοποθική ανάγνωση της «αξιοπιστίας» των Μεσανατολιτών συμμάχων μας και χωρίς «έξυπνες» πρωτοβουλίες εγκυμονούν νέες απογοητεύσεις.
Οι αδυναμίες αυτές εκπορεύονται πιθανότατα από μια ανεξήγητη άρνηση αποδοχής ότι το διεθνές και περιφερειακό περιβάλλον αλλάζει ραγδαία κι επικίνδυνα και από «σιγουρατζίδικη» προσκόλληση στην ακολουθούμενη εδώ και δεκαετίες «διαχείριση» κρίσεων, που όμως οδήγησε σε εθνικές ζημιές και τουρκικά κέρδη. Ο χώρος δεν επαρκεί εδώ, αλλά έχω συχνά εξηγήσει ότι σε κάθε κρίση κάνουμε τα ίδια λάθη με την προηγούμενη.
Συμπερασματικά, κάθε σχεδόν μήνα η κυβέρνηση αναγγέλλει (ορθώς κατά τα άλλα) και μια στρατηγική για επιμέρους θέματα ή κοινωνικές ομάδες. Οταν η Αγκυρα χτίζει μεθοδικά αφήγημα «νομιμοποίησης» ένοπλου εκβιασμού για διεκδίκηση ακόμη και ελληνικού εδάφους, πότε σκοπεύει να ασχοληθεί συνολικά και σε βάθος με την εθνική στρατηγική; Το έργο –ομολογουμένως– δεν είναι εύκολο, ιδέες όμως υπάρχουν. Πόσα πρέπει ακόμη να υποστούμε για να εγκαταλειφθεί η στρουθοκαμηλική προσέγγιση των τουρκικών απειλών; Γιατί όσες βερμπαλιστικές καταδίκες της τουρκικής επιθετικότητας κι αν εξασφαλίσουμε από παλαιούς και νέους συμμάχους, κι όσους προηγμένους εξοπλισμούς κι αν αγοράσουμε, χωρίς σοβαρή στρατηγική και κυρίως «έξυπνα» αποφασιστικές κινήσεις απειλείται πλέον και η εδαφική μας ακεραιότητα. Στην αναμέτρηση με την Τουρκία δεν μπορούμε να χάνουμε συνεχώς έδαφος ή να αναβάλλουμε με την ψευδαίσθηση ότι κάποτε θα παραιτηθεί από τις παράλογες αξιώσεις της. Πρέπει, αντίθετα, να την κερδίσουμε.
* Ο κ. Γιάννης Βαληνάκης είναι καθηγητής και πρώην υφυπουργός Εξωτερικών
πηγη ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΥΠΡΟΥ
IBNA
Τηλεφωνική διπλωματία της Ουάσινγκτον με Άγκυρα και Δαμασκό: Στο επίκεντρο Συρία, Γάζα και περιφερειακή σταθερότητα
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Σύρος Πρόεδρος υπογράμμισε την ανάγκη για συντονισμένες διεθνείς πρωτοβουλίες με στόχο την αποτροπή της επανεμφάνισης τρομοκρατικών οργανώσεων, κάνοντας ειδική μνεία στο Ισλαμικό Κράτος. Παράλληλα, επισήμανε ότι η «νέα Συρία» επιδιώκει συνεργασία με όλους τους διεθνείς δρώντες στη βάση του αμοιβαίου σεβασμού και των κοινών συμφερόντων. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι δύο πλευρές συμφώνησαν στη σημασία του διαλόγου ως θεμελιώδους εργαλείου για την επίλυση περιφερειακών διαφορών, με τον Ahmed Sharaa να τονίζει ότι η ενεργή διπλωματία συνιστά τη μοναδική οδό για την υπέρβαση των χρόνιων κρίσεων της περιοχής.
Από την πλευρά του, ο Donald Trump εξέφρασε την ικανοποίησή του για την πορεία των πολιτικών που αφορούν τη Συρία και τη Μέση Ανατολή ευρύτερα, επαναβεβαιώνοντας τη στήριξη των Ηνωμένες Πολιτείες στις προσδοκίες του συριακού λαού για τη δημιουργία ενός ενωμένου και ισχυρού κράτους. Χαιρέτισε, επίσης, την παράταση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός μεταξύ της συριακής κυβέρνησης και των κουρδικών δυνάμεων, καθώς και τις συμφωνίες που αφορούν την ενσωμάτωση ένοπλων σχηματισμών, συμπεριλαμβανομένων των Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις, στους επίσημους κρατικούς θεσμούς.
Στην ατζέντα της τηλεφωνικής επικοινωνίας Trump–Sharaa περιλήφθηκαν και οικονομικά ζητήματα, με τον Αμερικανό Πρόεδρο να δηλώνει ότι η Ουάσινγκτον είναι έτοιμη να στηρίξει την ανοικοδόμηση της Συρίας μέσω της ενθάρρυνσης επενδύσεων και της διαμόρφωσης ενός ελκυστικού περιβάλλοντος για το κεφάλαιο. Όπως υπογράμμισε, η οικονομική σταθερότητα της χώρας αποτελεί βασικό πυλώνα για τη συνολική σταθερότητα της Μέσης Ανατολής.
Οι διαδοχικές αυτές τηλεφωνικές επαφές καταδεικνύουν την προσπάθεια επαναπροσδιορισμού των διπλωματικών ισορροπιών στην περιοχή, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να διατηρούν ενεργό ρόλο τόσο στις σχέσεις με την Τουρκία όσο και στη συριακή μετάβαση. Πρόκειται για μια περίοδο κατά την οποία η περιφερειακή σταθερότητα, η ασφάλεια και η ανθρωπιστική διάσταση εξακολουθούν να αποτελούν αλληλένδετες και κρίσιμες προκλήσεις.
ΠΗΓΗ: IBNA
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ
Σε διπλωματικούς υπολογισμούς η Λευκωσία μετά την πρόσκληση Τραμπ για το «Συμβούλιο Ειρήνης»
Μετρά προσεκτικά τα επόμενα βήματά της η Λευκωσία αναφορικά με την πρόσκληση που απηύθυνε ο Ντόναλντ Τραμπ, καθώς εντός της ημέρας αναμένεται να ξεκαθαρίσει εάν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, θα αποδεχθεί τη συμμετοχή της Κύπρου στο λεγόμενο «Συμβούλιο Ειρήνης» για τη Γάζα.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, μέχρι στιγμής δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση από τη Λευκωσία, ενώ δεν προκύπτει σαφής ένδειξη για την κατεύθυνση προς την οποία προσανατολίζεται. Υπενθυμίζεται ότι η πρόσκληση του Προέδρου των ΗΠΑ προς τον Νίκο Χριστοδουλίδη έγινε γνωστή το περασμένο Σάββατο.
Τι είναι το «Συμβούλιο Ειρήνης»
Όταν, τον περασμένο Νοέμβριο, τα Ηνωμένα Έθνη ενέκριναν τη δημιουργία του Συμβουλίου Ειρήνης, με την προσδοκία ότι θα δεσμεύσουν τον Τραμπ σε μια ειρηνευτική διαδικασία για τη Γάζα, δεν είχαν προβλέψει ότι στην πράξη στήριζαν «έναν κλειστό κύκλο υπό τον Τραμπ – μια παγκόσμια εκδοχή της αυλής του Μαρ-α-Λάγκο με στόχο την υποκατάσταση του ίδιου του ΟΗΕ», όπως επισημαίνει ο Τζούλιαν Μπόργκερ σε ανάλυσή του στον Guardian.
Το αποκαλούμενο Συμβούλιο Ειρήνης ξεκίνησε ως πρωτοβουλία με βασικό σκοπό τον τερματισμό της σύγκρουσης στη Γάζα, ωστόσο στη συνέχεια φαίνεται να αποκτά ευρύτερες φιλοδοξίες, που αφορούν τη διαχείριση συγκρούσεων και σε άλλα σημεία του πλανήτη.
Σύμφωνα με το καταστατικό του, το «Συμβούλιο Ειρήνης» ορίζεται ως «διεθνής οργανισμός με στόχο την προώθηση της σταθερότητας, την αποκατάσταση αξιόπιστης και νόμιμης διακυβέρνησης και τη διασφάλιση διαρκούς ειρήνης σε περιοχές που πλήττονται ή απειλούνται από συγκρούσεις». Όπως προκύπτει από προσχέδιο του καταστατικού, αντίγραφο του οποίου έχει στη διάθεσή του το CNN, ο Τραμπ προβλέπεται να παραμείνει πρόεδρος του Συμβουλίου επ’ αόριστον, γεγονός που πρακτικά σημαίνει ότι η εξουσία του μπορεί να υπερβεί τη θητεία του ως Προέδρου των ΗΠΑ. Η αντικατάστασή του προβλέπεται μόνο σε περίπτωση «εθελοντικής παραίτησης ή ανεπάρκειας», κατόπιν ομόφωνης απόφασης του Εκτελεστικού Συμβουλίου.
Κάθε κράτος-μέλος προβλέπεται να έχει θητεία έως τρία έτη από την έναρξη ισχύος του καταστατικού, με δυνατότητα ανανέωσης από τον πρόεδρο του Συμβουλίου, ενώ το κόστος συμμετοχής ανέρχεται στο ένα δισεκατομμύριο δολάρια.
Οι προσκλήσεις
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, αποδέχθηκε το πρωί της Τετάρτης την πρόσκληση του Ντόναλντ Τραμπ για συμμετοχή στο Συμβούλιο Ειρήνης. Αποτελεί τον πιο πρόσφατο ηγέτη που συμφώνησε να συμμετάσχει, μετά τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μαρόκο, το Βιετνάμ, το Καζακστάν, την Ουγγαρία, την Αργεντινή, το Μπαχρέιν, το Αζερμπαϊτζάν και τη Λευκορωσία.
Προσκλήσεις έχουν επίσης αποσταλεί, μεταξύ άλλων, σε Κίνα, Ινδία, Τουρκία, Καναδά, Ουκρανία, Αίγυπτο, Ηνωμένο Βασίλειο, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς και σε μεμονωμένα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ολλανδία, η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Ελλάδα.
Το βράδυ της Δευτέρας, ο Τραμπ επιβεβαίωσε ότι στο Συμβούλιο έχει προσκληθεί και ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντιμίρ Πούτιν. Όπως ανέφερε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, η Μόσχα «μελετά τις λεπτομέρειες» και θα επιδιώξει να αποσαφηνίσει «όλες τις πτυχές» μέσω επαφών με τις ΗΠΑ, πριν τοποθετηθεί επίσημα. Ο Ρόμπερτ Γουντ, πρώην αναπληρωτής πρέσβης των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, δήλωσε ότι «ο Πούτιν θα χρησιμοποιήσει τη συμμετοχή της Ρωσίας στο Συμβούλιο Ειρήνης για να υπονομεύσει τον ΟΗΕ και να εντείνει τη διχόνοια στις συμμαχίες της Αμερικής». Από την πλευρά της, η Βρετανίδα υπουργός Εξωτερικών, Ιβέτ Κούπερ, τόνισε πως «ο Πούτιν δεν είναι άνθρωπος της ειρήνης και δεν θεωρώ ότι έχει θέση σε οποιονδήποτε οργανισμό φέρει τη λέξη “ειρήνη” στην ονομασία του».
Ποιοι απέχουν
Μέχρι στιγμής, η Γαλλία —η οποία έχει εκφράσει με αυστηρό τόνο την αντίθεσή της στις προθέσεις Τραμπ για τη Γροιλανδία— δεν προτίθεται να συμμετάσχει στο Συμβούλιο Ειρήνης.
«Ναι στην εφαρμογή του ειρηνευτικού σχεδίου που παρουσίασε ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, το οποίο υποστηρίζουμε πλήρως, αλλά όχι στη δημιουργία ενός οργανισμού όπως παρουσιάστηκε, που θα υποκαθιστά τα Ηνωμένα Έθνη», δήλωσε χθες, Τρίτη, ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό.
Χθες, και η Νορβηγία, διά του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών Αντρέας Μότσφελτ Κράβικ, ξεκαθάρισε ότι δεν θα συμμετάσχει. «Η Νορβηγία δεν θα λάβει μέρος στο “Συμβούλιο Ειρήνης” του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, όπως αυτό παρουσιάζεται σήμερα», δήλωσε στην εφημερίδα Aftenposten.
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ
Κρεμλίνο: Ο Τραμπ «σίγουρα θα μείνει στην ιστορία» αν καταλάβει τη Γροιλανδία
-
Think Tank1 month agoΣομαλιλάνδη: το νέο μέτωπο Ισραήλ–Τουρκίας
-
ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ4 weeks agoΤο ερώτημα για την Holguín για την UNFICYP και η υπόθεση της Μάμμαρι: γιατί δέχθηκαν επίθεση δύο Ελληνοκύπριοι αγρότες;
-
Off the Record1 week agoΣΥΚΑΣ: Πολιορκία κομμάτων για να είναι υποψήφιος – Λευκωσιάτικη δημοσκόπηση
-
Off the Record1 week agoΑνθρωποφαγία από το ΔΗΣΥ καταγγέλλει ο Τορναρίτης
-
#exAformis1 month ago#ExAformis – Το ΑΛΜΑ στο δρόμο προς τις εκλογές | Παρασκευή 19/12 στις 7μμ
-
#exAformis1 month ago#ExAformis – Αποτελέσματα Διαδικτυακής Δημοσκόπησης | Τετάρτη 17/12 στις 7μμ
-
Off the Record2 days agoΗ ττενέκκα και το ΕΛΑΜ…
-
Άρθρα Χάρη Θεραπή3 weeks agoΠώς στήνεται ένα πολιτικό «viral σκάνδαλο»
-
Off the Record4 weeks agoΕκλογές 2026: Το ποτάμι δεν γυρίζει ΠΙΣΩ…
-
Think Tank1 month agoΤο πραξικόπημα των ΤΚ το 1963 | Μία εκπομπή ντοκουμέντο

