ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ
Γιατί με τη σημερινή στρατηγική η Ελλάδα δεν κερδίζει την Τουρκία
ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ*
Με την επίσηµη πλέον αμφισβήτηση της ελληνικότητας των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου και ενόψει μιας ακόμη κρίσιμης χρονιάς στα εξωτερικά, είναι αναγκαία μια ψύχραιμη αξιολόγηση της εθνικής στρατηγικής απέναντι στην Τουρκία. Μακριά από τις Συμπληγάδες του αισιόδοξου εφησυχασμού και της εύκολης πλειοδοσίας πατριωτισμού, θα επιχειρήσουμε μια κατά το δυνατόν αντικειμενική στάθμιση του αν πράγματι «έξω πάμε καλά» ή χρειαζόμαστε μια νέα στρατηγική.
Στα σχεδόν δυόμισι χρόνια του βίου της η κυβέρνηση σημείωσε σημαντικές επιτυχίες. Η διαχείριση της κρίσης στον Εβρο, οι συμφωνίες αμυντικής συνδρομής με τη Γαλλία και τα Εμιράτα, η πολυδιάστατη ενίσχυση της συνεργασίας με τις ΗΠΑ, η συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο, οι εντυπωσιακές παραγγελίες υπερσύγχρονων στρατιωτικών εξοπλισμών (Rafale, Belharra κ.λπ.) ήταν αναμφίβολα σημαντικές κινήσεις στη διπλωματικο-στρατιωτική σκακιέρα. Εγιναν σε μερικούς μήνες όσα δεν είχαν γίνει σε μια δεκαετία.
Πόσο αξιόπιστο είναι όμως το κυβερνητικό αφήγημα της δυναμικής Ελλάδας απέναντι στην «απομονωμένη» Τουρκία; Επαρκούν οι αναμφίβολες επιτυχίες για να εξισορροπήσουν έναν αδίστακτο και αυξητικά συγκρουσιακό αντίπαλο, που έφτασε να αμφισβητήσει στον ΟΗΕ ελληνικό έδαφος; Επαρκούν, όταν σημειώνει κι αυτός επιτυχίες και ελίσσεται συχνά ακόμη πιο γρήγορα και έξυπνα; Πείθει το «στρατηγικό» αφήγημα περί «ισχυρών συμμάχων και εταίρων που αποτρέπουν και τιμωρούν» την τουρκική επιθετικότητα; Μπορούμε να εφησυχάσουμε ότι με νέες συμμαχίες και εντυπωσιακούς εξοπλισμούς (πάντως για το 2025) η Τουρκία αξιολογεί ως ισχυρή την αποτρεπτική μας ικανότητα και άρα «στριμωγμένη» παραιτείται από απειλές και παράλογες διεκδικήσεις;
Ας επιχειρήσουμε μια αναγκαστικά τηλεγραφική αλλά ψύχραιμη στάθμιση των εθνικών κερδοζημιών με βάση πραγματικά δεδομένα. Το τουρκολιβυκό μνημόνιο δυστυχώς καλά κρατεί και με ευχολόγια δεν φεύγει από το πεδίο. Το ίδιο και η επισημοποίηση των παραληρηματικών αφηγημάτων της «Γαλάζιας Πατρίδας» και των «γκρίζων ζωνών». Μαζί με τη θρασύτατη αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας επί των νησιών του Αν. Αιγαίου (μέσω της πίεσης για αποστρατιωτικοποίησή τους) θέτουν σε εντελώς νέα βάση τις ανάγκες της παραδοσιακής εθνικής στρατηγικής. Προσθέστε και τη νέα τουρκική πρόταση για δύο κράτη στην Κύπρο, τα Βαρώσια, τον εκτουρκισμό των Κατεχομένων κ.λπ. και διαγράφονται συνολικά μπροστά μας αλλαγές «game changer» εις βάρος του Ελληνισμού.
Μπορεί η ακολουθούμενη πεπατημένη παλαιότερων ετών να αντιμετωπίσει τέτοιου μεγέθους προκλήσεις; Μπορεί κανείς βάσιμα να προσδοκά ότι στο τραπέζι των «διερευνητικών» (όπου πιεζόμαστε να διαπραγματευθούμε σχεδόν αποκλειστικά βάσει της παραπάνω τουρκικής ατζέντας) μπορούμε κάτι να κερδίσουμε, απλώς «απορρίπτοντας υπερήφανα» τις τουρκικές απαιτήσεις;
Από πλευράς, εξάλλου, συμμαχιών, καίτοι ιδιαίτερα χρήσιμες, προβληματίζει η αδυναμία μετάφρασής τους σε χειροπιαστά κέρδη. Παρά τη «θετική φλυαρία» της Ε.Ε., απογοητεύει η αδυναμία εξασφάλισης αποτελεσματικής πίεσης στην Αγκυρα. Πρακτικά απούσες είναι και οι άλλες πολυδιαφημισμένες συμμαχίες στην Αν. Μεσόγειο, που δεν μπορέσαμε καν να αξιοποιήσουμε με ασκήσεις στο απειλούμενο Αν. Αιγαίο. Ο αγωγός EastMed ήταν θνησιγενής (ως μη βιώσιμος) εξαρχής, αλλά κατέρρευσε κι από τα «πυρά» της «Γαλάζιας Πατρίδας». Προκληθέντες «επί του πεδίου» της Αν. Μεσογείου, κατά και μετά την κρίση του 2020, προτιμήσαμε: α) Να δηλώνουμε τα δικαιώματά μας πέραν των 6 ν.μ. απλά ως «δυνάμει», απέχοντας φοβικά από σαφέστερες διατυπώσεις. β) Να καθησυχάσουμε επ’ αυτού και επίσημα την Αγκυρα, αποκηρύσσοντας τη μέχρι πρότινος ανεπίσημη «σημαία» μας του χάρτη της Σεβίλλης (στον οποίο η Ε.Ε. αποτύπωσε την ΑΟΖ των 500.000 τ. χλμ. που δικαιούμαστε σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας). γ) Να αποδείξουμε (δυστυχώς και εμπράκτως) ότι «δεν είμαστε μαξιμαλιστές», μη υπερασπισθέντες φίλια ερευνητικά σκάφη στην οριοθετημένη ΑΟΖ μας όταν κυνηγήθηκαν από τουρκικές φρεγάτες. Για να μην αναφερθούμε στις απειλητικές εκκρεμότητες οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο (μεταξύ Ρόδου και Καστελλορίζου) και με Λιβύη, που με ευσεβοποθική ανάγνωση της «αξιοπιστίας» των Μεσανατολιτών συμμάχων μας και χωρίς «έξυπνες» πρωτοβουλίες εγκυμονούν νέες απογοητεύσεις.
Οι αδυναμίες αυτές εκπορεύονται πιθανότατα από μια ανεξήγητη άρνηση αποδοχής ότι το διεθνές και περιφερειακό περιβάλλον αλλάζει ραγδαία κι επικίνδυνα και από «σιγουρατζίδικη» προσκόλληση στην ακολουθούμενη εδώ και δεκαετίες «διαχείριση» κρίσεων, που όμως οδήγησε σε εθνικές ζημιές και τουρκικά κέρδη. Ο χώρος δεν επαρκεί εδώ, αλλά έχω συχνά εξηγήσει ότι σε κάθε κρίση κάνουμε τα ίδια λάθη με την προηγούμενη.
Συμπερασματικά, κάθε σχεδόν μήνα η κυβέρνηση αναγγέλλει (ορθώς κατά τα άλλα) και μια στρατηγική για επιμέρους θέματα ή κοινωνικές ομάδες. Οταν η Αγκυρα χτίζει μεθοδικά αφήγημα «νομιμοποίησης» ένοπλου εκβιασμού για διεκδίκηση ακόμη και ελληνικού εδάφους, πότε σκοπεύει να ασχοληθεί συνολικά και σε βάθος με την εθνική στρατηγική; Το έργο –ομολογουμένως– δεν είναι εύκολο, ιδέες όμως υπάρχουν. Πόσα πρέπει ακόμη να υποστούμε για να εγκαταλειφθεί η στρουθοκαμηλική προσέγγιση των τουρκικών απειλών; Γιατί όσες βερμπαλιστικές καταδίκες της τουρκικής επιθετικότητας κι αν εξασφαλίσουμε από παλαιούς και νέους συμμάχους, κι όσους προηγμένους εξοπλισμούς κι αν αγοράσουμε, χωρίς σοβαρή στρατηγική και κυρίως «έξυπνα» αποφασιστικές κινήσεις απειλείται πλέον και η εδαφική μας ακεραιότητα. Στην αναμέτρηση με την Τουρκία δεν μπορούμε να χάνουμε συνεχώς έδαφος ή να αναβάλλουμε με την ψευδαίσθηση ότι κάποτε θα παραιτηθεί από τις παράλογες αξιώσεις της. Πρέπει, αντίθετα, να την κερδίσουμε.
* Ο κ. Γιάννης Βαληνάκης είναι καθηγητής και πρώην υφυπουργός Εξωτερικών
πηγη ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΥΠΡΟΥ
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ομέρ Τσελίκ: Ελλάδα και Κύπρος φρέναραν τη διεύρυνση της ΕΕ
«Επίθεση» κατά της Ελλάδας, της Κύπρου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξαπέλυσε ο εκπρόσωπος του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, Ομέρ Τσελίκ. Ειδικότερα –σύμφωνα με τον ανταποκριτή του ΣΚΑΪ στην Κωνσταντινούπολη, Μανώλη Κωστίδη– ο Τσελίκ υποστήριξε ότι «από την αρχή έχουμε τονίσει πως η αιχμαλωσία της ΕΕ από την Ελλάδα και την Ελληνοκυπριακή Διοίκηση», όπως αποκάλεσε την Κυπριακή Δημοκρατία, «την έχει εγκλωβίσει σε μια πολύ περιορισμένη γεωγραφική ζώνη και έχει πάψει πλέον να αποτελεί παγκόσμια δύναμη».
«Αυτή η απουσία οράματος», συνέχισε, «ξεκίνησε ουσιαστικά με το μπλοκάρισμα της προοπτικής διεύρυνσης προς την Τουρκία. Αλλά ακόμη και πριν από αυτό, προέκυψε από το γεγονός ότι οι περιθωριακές θέσεις της Ελλάδας και της Ελληνοκυπριακής Διοίκησης παρουσιάστηκαν ως επίσημες θέσεις της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
«Επιτρέψτε μου να το διατυπώσω ξεκάθαρα για πρώτη φορά εδώ: το ζήτημα της ευρωπαϊκής πορείας της Τουρκίας έχει πλέον μετατραπεί σε ερώτημα για το αν η ΕΕ μπορεί να διατηρήσει τη ζωτικότητά της ως ένωση. Με άλλα λόγια, θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να επιβιώσει με αυτή τη νοοτροπία. Το διαπιστώνετε και από τη συμπεριφορά της σε θέματα ασφάλειας: την αταξία στο ζήτημα της Γροιλανδίας, τις εσφαλμένες θέσεις για το ΝΑΤΟ, τη Μαύρη Θάλασσα και την Ανατολική Μεσόγειο… Όλα αυτά αποκαλύπτουν μια δομή που διαθέτει οικονομική ισχύ, αλλά στερείται πολιτικής και αμυντικής δύναμης», κατέληξε ο Τσελίκ.
IBNA
Η ρωσική SVR κατά Βαρθολομαίου: Εκκλησία, γεωπολιτική και το νέο μέτωπο της «ήπιας ισχύος»
ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ
Από τα αμερικανικά σχέδια στα ιρανικά αδιέξοδα – Το πολιτικό στοίχημα Πεζεσκιάν
«Όλες οι επιλογές παραμένουν ανοιχτές για τον Πρόεδρο Τραμπ, χωρίς ωστόσο να έχει ληφθεί μέχρι στιγμής κάποια απόφαση», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει πλέον ενώπιόν του ένα φάσμα επιλογών για τη στήριξη των αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων στο Ιράν, με βασικό ζητούμενο την αποδυνάμωση του καθεστώτος, ανέφεραν δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι στο Axios.
Η καθοριστική σύσκεψη έχει προγραμματιστεί για σήμερα το απόγευμα στον Λευκό Οίκο, με τη συμμετοχή του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και του επικεφαλής του Πενταγώνου Πιτ Χέγκσεθ. Η συζήτηση θα επικεντρωθεί στην επιλογή πιθανών στόχων σε διάφορες περιοχές του Ιράν, καθώς οι διαμαρτυρίες κλιμακώνονται και οι απώλειες αυξάνονται δραματικά. «Όλες οι επιλογές είναι στο τραπέζι για τον Πρόεδρο Τραμπ, αλλά δεν έχει ακόμη ληφθεί απόφαση», επανέλαβε Αμερικανός αξιωματούχος.
Δεύτερη πηγή διευκρίνισε ότι στα σενάρια περιλαμβάνονται και στρατιωτικά πλήγματα, υπογραμμίζοντας ωστόσο πως «είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς ποια επιλογή θα προτιμήσει τελικά ο Τραμπ». Οι πιθανοί στόχοι αποτέλεσαν, σύμφωνα με τρεις αμερικανικές πηγές, αντικείμενο τηλεφωνικής επικοινωνίας το Σάββατο μεταξύ του Μάρκο Ρούμπιο και του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Παρά ταύτα, ορισμένοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι μια ευρείας κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση αυτή τη στιγμή θα μπορούσε να αποδυναμώσει το κύμα διαμαρτυριών στο εσωτερικό του Ιράν. Τονίζουν όμως ότι εξετάζονται σοβαρά εναλλακτικές όπως κυβερνοεπιθέσεις και επιχειρήσεις πληροφόρησης κατά του καθεστώτος. «Λαμβάνοντας υπόψη το προηγούμενο της αμερικανικής επίθεσης στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν τον περασμένο Ιούνιο, οι αγιατολάχ φοβούνται ότι είναι θέμα ημερών μια νέα μεγάλη επιχείρηση από τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ, με βασικό στόχο τις βάσεις των Φρουρών της Επανάστασης, τον πυλώνα του θεοκρατικού συστήματος», επισημαίνουν Άραβες αναλυτές.
Πώς θα αντιδράσει το Ιράν
Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν προειδοποίησε ότι σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης, η Τεχεράνη θα στοχοποιήσει αμερικανικές βάσεις στον Κόλπο, καθώς και το Ισραήλ.
Οι απειλές αυτές, ωστόσο, θεωρείται ότι είναι πλέον πιο δύσκολο να υλοποιηθούν, καθώς το καθεστώς εμφανίζεται ευάλωτο. Στην πραγματικότητα έχει δεχθεί σοβαρό πλήγμα στην αξιοπιστία του, τόσο στο εσωτερικό όσο και διεθνώς: οι σύμμαχοί του – Χεζμπολάχ, Χαμάς και Χούθι – έχουν αποδυναμωθεί σημαντικά, ενώ η μαζική συμμετοχή των πολιτών στις διαδηλώσεις προκαλεί αμηχανία ακόμη και στο ίδιο το καθεστώς, το οποίο απαντά με πρωτοφανή σκληρότητα.
«Οι ελίτ της χώρας και η ένοπλη πτέρυγά τους, οι Φρουροί της Επανάστασης, καταφεύγουν όπως πάντα σε θρησκευτικά προσχήματα για να συγκαλύψουν τις αποτυχίες τους: μια οικονομία σε κατάρρευση, τις διεθνείς κυρώσεις που οδηγούν τον πληθυσμό σε αχρείαστες θυσίες, την πλήρη άρνηση πολιτικών δικαιωμάτων και τους παράλογους περιορισμούς εις βάρος των γυναικών», σημειώνουν ειδικοί αναλυτές.
Αντίθετα, ο Μασούντ Πεζεσκιάν, παρά τον μαχητικό τόνο που υιοθέτησε χθες εν μέσω των συνεχιζόμενων κινητοποιήσεων, εμφανίστηκε συγκριτικά πιο μετριοπαθής και λιγότερο εμπρηστικός. Προσπάθησε να εκφράσει κατανόηση για τη λαϊκή δυσαρέσκεια, δηλώνοντας «έτοιμος να ακούσει τον λαό του» και επισημαίνοντας ότι μαζί με την κυβέρνησή του «ακούμε τους διαδηλωτές και καταβάλλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια για την επίλυση των προβλημάτων τους».
«Εναλλακτική» ο Πεζεσκιάν;
Ο 71χρονος πρόεδρος, που ανέλαβε καθήκοντα το 2024 μετά τη νίκη του ως επικεφαλής του μεταρρυθμιστικού στρατοπέδου, βλέπει το διογκούμενο κύμα διαμαρτυριών και τη βίαιη στάση των Φρουρών της Επανάστασης και των δυνάμεων ασφαλείας ως διπλή απειλή για την εξουσία του.
Στο πλαίσιο αυτό, επιχείρησε να ανταποκριθεί σε αιτήματα της κοινωνίας αντικαθιστώντας τον διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, προωθώντας περιορισμένα πακέτα οικονομικής ενίσχυσης και αναλαμβάνοντας δεσμεύσεις για την αντιμετώπιση του υψηλού κόστους ζωής και του πληθωρισμού.
Για τον Πεζεσκιάν, ωστόσο, υφίσταται σαφής διάκριση μεταξύ των «διαδηλωτών», που πρέπει να ακουστούν, και των «ταραξιών», οι οποίοι, κατά την άποψή του, οφείλουν να κατασταλούν. «Ενώ οι υπερσυντηρητικοί κληρικοί θεωρούν τη σιδηρά πυγμή αυτονόητα θεμιτή, ο Πεζεσκιάν και η κυβέρνησή του ακολουθούν μια πιο σύνθετη και προσεκτική γραμμή», υπογραμμίζουν ειδικοί για το Ιράν. «Όπως ακριβώς ο υπουργός Εξωτερικών του, Αμπάς Αραγτσί, βρέθηκε να παλεύει επί μήνες με τις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ για το πυρηνικό πρόγραμμα πριν από τον πόλεμο του Ιουνίου, έτσι και ο Πεζεσκιάν καλείται τώρα να βρει τον τρόπο να προωθήσει το σχέδιό του για άνοιγμα προς την κοινωνία των πολιτών και τη μεσαία τάξη – μια διαδικασία που μπορεί να ιδωθεί ως μια ιδιότυπη περεστρόικα με σιιτικό πρόσημο».
ΠΗΓΗ: ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ .gr
-
Βουλευτικές Εκλογές 20261 month agoΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗ ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗ ΠΡΟΘΕΣΗΣ ΨΗΦΟΥ ΓΙΑ ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ 2026
-
#exAformis1 month ago#exaformis – Ζούμε στην πιο ενδιαφέρουσα χώρα! Vol. 3 | Παρασκευή 05/12 στις 7μμ
-
ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ2 weeks agoΤο ερώτημα για την Holguín για την UNFICYP και η υπόθεση της Μάμμαρι: γιατί δέχθηκαν επίθεση δύο Ελληνοκύπριοι αγρότες;
-
Think Tank3 weeks agoΣομαλιλάνδη: το νέο μέτωπο Ισραήλ–Τουρκίας
-
Βουλευτικές Εκλογές 20261 month agoΠαραίτηση-έκπληξη: Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος των Οικολόγων ξεκινά δικό του πολιτικό σχήμα
-
#exAformis4 weeks ago#ExAformis – Το ΑΛΜΑ στο δρόμο προς τις εκλογές | Παρασκευή 19/12 στις 7μμ
-
#exAformis4 weeks ago#ExAformis – Αποτελέσματα Διαδικτυακής Δημοσκόπησης | Τετάρτη 17/12 στις 7μμ
-
Off the Record1 month agoΣτάθμευση Κυπριακών μαχητικών αεροσκαφών στο σύμμαχο μας Ισραήλ
-
Off the Record2 weeks agoΕκλογές 2026: Το ποτάμι δεν γυρίζει ΠΙΣΩ…
-
Άρθρα Χάρη Θεραπή7 days agoΠώς στήνεται ένα πολιτικό «viral σκάνδαλο»

