Η δήλωση του Φειδία Παναγιώτου δεν είναι ένδειξη ειλικρίνειας. Είναι ομολογία πολιτικής ανεπάρκειας.

Δηλώνει ότι δεν γνωρίζει επαρκώς το Κυπριακό για να συμμετέχει ο ίδιος στο Εθνικό Συμβούλιο και επιλέγει να στείλει εκπρόσωπο χωρίς οργανική σχέση με το κόμμα του.

Δηλαδή, ζητά την ψήφο των πολιτών μιας ημικατεχόμενης πατρίδας, αλλά όταν έρχεται η ώρα της μεγαλύτερης εθνικής ευθύνης, δηλώνει… ακατάλληλος.

Και γεννάται ένα απλό ερώτημα: Δεν υπάρχει ούτε ένας εκλεγμένος βουλευτής της παράταξής του που να μπορεί να εκπροσωπήσει το κόμμα στο Εθνικό Συμβούλιο; Αν όχι, τότε με ποια πολιτική επάρκεια διεκδίκησαν την εμπιστοσύνη των Κυπρίων;

Η πολιτική δεν είναι βίντεο στο TikTok, ούτε παιχνίδι δημοσιότητας. Είναι ευθύνη. Και όταν κάποιος παραδέχεται ότι δεν είναι σε θέση να ανταποκριθεί στην κορυφαία θεσμική διαδικασία για το εθνικό μας ζήτημα, το ελάχιστο που οφείλει είναι να αναλογιστεί αν ήταν εξαρχής έτοιμος να ζητήσει την ψήφο του κυπριακού λαού.

Το Κυπριακό δεν συγχωρεί ούτε την άγνοια ούτε την προχειρότητα. Και σίγουρα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με λογική «βάζω έναν άλλον στη θέση μου».

Μια νέα περίοδος διεργασιών και διπλωματικών ζυμώσεων αρχίζει για το Κυπριακό. Ωστόσο, οι προοπτικές για ουσιαστική πρόοδο παραμένουν, για ακόμη μία φορά, εξαιρετικά περιορισμένες. Τίποτα δεν επιτρέπει αισιοδοξία ότι οι επερχόμενες προσπάθειες θα οδηγήσουν σε ουσιαστική εξέλιξη.

Η Τουρκία όχι μόνο δεν υποχωρεί από τις πάγιες θέσεις της, αλλά συνεχίζει να κλιμακώνει τις προκλήσεις και τις απαιτήσεις της. Είναι πλέον καιρός να γίνει κατανοητό ότι, χωρίς ουσιαστικές πιέσεις και χωρίς το ενδεχόμενο πολιτικού ή διπλωματικού κόστους, η Άγκυρα –η οποία κρατά το κλειδί των εξελίξεων– δεν έχει κανένα κίνητρο να μεταβάλει τη στάση της.

Η μόνη δύναμη που διαθέτει την επιρροή να επηρεάσει αποφασιστικά την τουρκική ηγεσία είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες. Ακόμη και στη σημερινή συγκυρία, όπου οι σχέσεις Ουάσιγκτον και Άγκυρας δεν βρίσκονται στο καλύτερο επίπεδο, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να αποτελούν τον μοναδικό διεθνή παράγοντα με τη δυνατότητα να ασκήσει πραγματική πίεση στην Τουρκία.

Το ζητούμενο είναι να πεισθεί η αμερικανική ηγεσία ότι η σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο δεν εξυπηρετείται με παραχωρήσεις προς την Άγκυρα, αλλά με την προάσπιση του διεθνούς δικαίου και την αποκατάσταση της νομιμότητας. Αναμφίβολα, η Τουρκία διατηρεί σημαντική γεωστρατηγική αξία για τη Δύση. Ωστόσο, τα δεδομένα των τελευταίων ετών έχουν διαφοροποιηθεί αισθητά.

Η Άγκυρα δεν εμφανίζεται πλέον ως ο αδιαμφισβήτητος και αξιόπιστος σύμμαχος του δυτικού κόσμου. Οι σχέσεις της με οργανώσεις όπως η Χαμάς, η προσέγγισή της με το Ιράν, οι επανειλημμένες συγκρούσεις της με την Ουάσιγκτον και η έντονη αντιπαράθεσή της με το Ισραήλ –τον στενότερο σύμμαχο των ΗΠΑ στην περιοχή– καταδεικνύουν μια διαφορετική στρατηγική πορεία. Παράλληλα, οι επιλογές του Προέδρου ΡετζέπΤαγίπΕρντογάν έχουν επανειλημμένα προκαλέσει τριγμούς στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ και έχουν δοκιμάσει τη συνοχή της δυτικής συμμαχίας.

Δεν πρέπει, άλλωστε, να λησμονείται ότι η Τουρκία αρνήθηκε να διευκολύνει τις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά την εισβολή στο Ιράκ το 2003, γεγονός που ανέδειξε τα όρια της στρατηγικής της σύμπλευσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Κανείς δεν αναμένει, ούτε ζητεί, από τις ΗΠΑ να αντιπαρατεθούν στρατιωτικά με την Τουρκία. Εκείνο που αναμένουμε είναι να αξιοποιήσουν το πολιτικό και διπλωματικό τους βάρος, ώστε να καταστήσουν σαφές στην Άγκυρα ότι η συνεχιζόμενη κατοχή κυπριακού εδάφους συνιστά κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου, των ψηφισμάτων των Ηνωμένων Εθνών και των θεμελιωδών αρχών της διεθνούς νομιμότητας.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν τα μέσα να επηρεάσουν ουσιαστικά την τουρκική στάση και να ενθαρρύνουν την ευθυγράμμισή της με τις αποφάσεις και τις αρχές του ΟΗΕ. Αυτό που απαιτείται είναι πολιτική βούληση.

Η Κύπρος, η Ελλάδα και ο ευρύτερος Ελληνισμός υπήρξαν διαχρονικά συνεπείς φίλοι και αξιόπιστοι εταίροι της Δύσης και ιδιαίτερα των Ηνωμένων Πολιτειών. Το απέδειξαν έμπρακτα τόσο στο παρελθόν όσο και στη σύγχρονη εποχή και εξακολουθούν να αποτελούν παράγοντες σταθερότητας σε μια περιοχή ιδιαίτερα κρίσιμη για τη διεθνή ασφάλεια.

Γι’ αυτό και δικαιολογημένα αναμένουμε ότι, στη νέα αυτή προσπάθεια επανεκκίνησης των συνομιλιών για το Κυπριακό, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αναλάβουν έναν πιο ενεργό και ουσιαστικό ρόλο. Θα ανταποκριθούν στις δεσμεύσεις τους απέναντι σε έναν στρατηγικό εταίρο, όπως οι ίδιες χαρακτηρίζουν την Κυπριακή Δημοκρατία, συμβάλλοντας έμπρακτα στην αποκατάσταση της δικαιοσύνης και της διεθνούς νομιμότητας.

Αυτό δεν αποτελεί μόνο υποχρέωση απέναντι στην Κύπρο και τον Ελληνισμό. Αποτελεί υποχρέωση απέναντι στις αρχές της δημοκρατίας, της ελευθερίας και του κράτους δικαίου, αξίες τις οποίες οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες διακηρύσσουν ότι υπηρετούν και υπερασπίζονται.

ΤΟΥ ΚΡΙΣ ΜΙΧΑΗΛ

Η εξωτερική πολιτική του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί να προκαλεί έντονες αντιδράσεις και σοβαρούς προβληματισμούς μεταξύ των παραδοσιακών συμμάχων των Ηνωμένων Πολιτειών. Η προσέγγισή του χαρακτηρίζεται από απρόβλεπτες αποφάσεις, προσωπική διπλωματία και συχνές μεταβολές στρατηγικής, δημιουργώντας την εικόνα μιας υπερδύναμης που απομακρύνεται από τις διαχρονικές αρχές της αξιοπιστίας και της συνέπειας.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ιδιαίτερα στενή προσωπική σχέση που διατηρεί με τον Τούρκο πρόεδρο ΡετζέπΤαγίπΕρντογάν. Η σχέση αυτή, σε συνδυασμό με την επιθυμία της Ουάσιγκτον να διατηρήσει την Τουρκία στη δυτική γεωπολιτική τροχιά, φαίνεται να οδηγεί σε κινήσεις που προκαλούν έντονη δυσφορία σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ αλλά και σε αρκετά ευρωπαϊκά κράτη.

Η απόφαση της αμερικανικής κυβέρνησης να προχωρήσει στη διαδικασία έγκρισης πώλησης κινητήρων αεροσκαφών προς την Τουρκία, καθώς και οι δημόσιες συζητήσεις για πιθανή επανένταξη της Άγκυρας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35, ερμηνεύονται από πολλούς αναλυτές ως σαφή δείγματα μιας πολιτικής που επιβραβεύει την Τουρκία, παρά τις σοβαρές διαφωνίες που εξακολουθούν να υπάρχουν μεταξύ της Άγκυρας και πολλών δυτικών συμμάχων.

Οι εξελίξεις αυτές αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν ληφθεί υπόψη ότι η Τουρκία είχε αποκλειστεί από το πρόγραμμα των F-35 μετά την προμήθεια του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400, μια απόφαση που τότε θεωρήθηκε απαραίτητη για την προστασία της συνοχής και της ασφάλειας της Συμμαχίας. Η σημερινή συζήτηση περί επαναπροσέγγισης δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για τη συνέπεια της αμερικανικής πολιτικής.

Παράλληλα, η παρουσία του Ντόναλντ Τραμπ στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ που  φιλοξενήθηκε στην Τουρκία πρόσφερε στον πρόεδρο Ερντογάν ένα σημαντικό διπλωματικό και συμβολικό πλεονέκτημα. Σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές δυτικές κυβερνήσεις εκφράζουν ανησυχίες για ζητήματα κράτους δικαίου, δημοκρατικών θεσμών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία, η εικόνα μιας ιδιαίτερα θερμής σχέσης με τον Αμερικανό πρόεδρο ενισχύει τη διεθνή θέση της Άγκυρας.

Πέρα όμως από το τουρκικό ζήτημα, το μεγαλύτερο πρόβλημα αφορά τη συνολική εικόνα των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι συνεχείς αλλαγές πολιτικής, οι συγκρουσιακές σχέσεις με ιστορικούς συμμάχους, οι αμφιλεγόμενες τοποθετήσεις απέναντι στο ΝΑΤΟ, η επιβολή και η αναστολή δασμών, καθώς και οι συχνές προσωπικές παρεμβάσεις του Ντόναλντ Τραμπ σε κρίσιμα διεθνή ζητήματα, έχουν ενισχύσει την αβεβαιότητα στο διεθνές σύστημα.

Η αβεβαιότητα αυτή δεν περιορίζεται στη διπλωματία. Επεκτείνεται και στις διεθνείς αγορές, όπου η μεταβλητότητα αποτελεί πλέον συχνό φαινόμενο. Οι επιχειρήσεις, οι επενδυτές και οι κυβερνήσεις δυσκολεύονται να προβλέψουν την επόμενη κίνηση της Ουάσιγκτον, γεγονός που επηρεάζει το διεθνές εμπόριο, τις επενδύσεις και τη γενικότερη οικονομική σταθερότητα. Όταν η μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου εκπέμπει αντιφατικά μηνύματα, οι συνέπειες γίνονται αισθητές πολύ πέρα από τα αμερικανικά σύνορα.

Για δεκαετίες, η ισχύς των Ηνωμένων Πολιτειών στηριζόταν όχι μόνο στη στρατιωτική και οικονομική τους δύναμη αλλά και στην αξιοπιστία τους ως συμμάχου. Η εμπιστοσύνη αυτή οικοδομήθηκε μέσα από σταθερές δεσμεύσεις, προβλέψιμη εξωτερική πολιτική και στενή συνεργασία με δημοκρατικούς εταίρους. Σήμερα, όμως, πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι η πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ έχει διαβρώσει αυτό το κεφάλαιο αξιοπιστίας, δημιουργώντας την εντύπωση ότι οι προσωπικές σχέσεις των ηγετών υπερισχύουν των στρατηγικών συμφερόντων και των θεσμικών δεσμεύσεων.

Η απομάκρυνση των Ηνωμένων Πολιτειών από τους παραδοσιακούς συμμάχους τους δεν αποτελεί απλώς διπλωματικό ζήτημα. Επηρεάζει την ισορροπία δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο, προκαλεί ανησυχία στην Ευρώπη και ενισχύει την αίσθηση ότι η διεθνής τάξη εισέρχεται σε περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας. Σε έναν κόσμο που αντιμετωπίζει πολέμους, γεωπολιτικές κρίσεις και οικονομικές προκλήσεις, η συνέπεια και η αξιοπιστία μιας υπερδύναμης αποτελούν πολύτιμα στοιχεία. Η μέχρι σήμερα πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ δείχνει, κατά την άποψη πολλών επικριτών του, να κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση, επιβαρύνοντας τόσο τις διατλαντικές σχέσεις όσο και τη σταθερότητα του διεθνούς συστήματος.

Η εξωτερική πολιτική δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στις προσωπικές σχέσεις μεταξύ ηγετών. Απαιτεί θεσμική συνέχεια, αξιοπιστία και σεβασμό στις μακροχρόνιες δεσμεύσεις που διαμορφώνουν τη διεθνή σταθερότητα. Όταν αυτά τα στοιχεία υποχωρούν, δημιουργείται κενό εμπιστοσύνης που δύσκολα αναπληρώνεται.

Η ιστορία διδάσκει ότι οι μεγάλες δυνάμεις δεν χάνουν την επιρροή τους μόνο λόγω στρατιωτικών ή οικονομικών αδυναμιών. Τη χάνουν και όταν οι φίλοι τους παύουν να τις θεωρούν αξιόπιστες. Αυτή είναι ίσως η σοβαρότερη πρόκληση που αντιμετωπίζουν σήμερα οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ, με τις συχνές ανατροπές, τις αντιφατικές επιλογές και την απομάκρυνση από τους παραδοσιακούς συμμάχους της Αμερικής, κινδυνεύει να αφήσει ως κληρονομιά όχι μια ισχυρότερη υπερδύναμη, αλλά μια χώρα της οποίας η αξιοπιστία έχει υποστεί σοβαρό πλήγμα και της οποίας οι επιλογές συμβάλλουν στην αυξανόμενη αβεβαιότητα της διεθνούς πολιτικής και οικονομίας.

ΤΟΥ ΚΡΙΣ ΜΙΧΑΗΛ