Connect with us

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Θάνατος Ραϊσί: Δύσκολη καμπή για την Τεχεράνη

Published

on

«Ο ιρανικός λαός δεν πρέπει να ανησυχεί. Σε κάθε περίπτωση, δεν θα υπάρξει καμία αναστάτωση στη λειτουργία του κράτους». Αυτό ήταν το λακωνικό μήνυμα του Αγιατολάχ Χαμενεΐ προς το έθνος το βράδυ της Κυριακής, όταν είχε γίνει γνωστό ότι το ελικόπτερο που μετέφερε τον πρόεδρο Εμπραχίμ Ραϊσί, τον υπουργό Εξωτερικών Χοσεΐν Αμιραμπντολαχιάν και άλλους επτά αξιωματούχους είχε καταπέσει στην επαρχία του Ανατολικού Αζερμπαϊτζάν. Αμέσως μετά την επίσημη επιβεβαίωση του θανάτου τους, ο ανώτατος ηγέτης της Ισλαμικής Δημοκρατίας έσπευσε να διορίσει προσωρινό πρόεδρο τον μέχρι χθες πρώτο αντιπρόεδρο Μοχάμεντ Μοχμπέρ, με εντολή να οργανώσει προεδρικές εκλογές εντός 50 ημερών, όπως ορίζει το σύνταγμα.

Η προσπάθεια του καθεστώτος να δώσει μια αίσθηση κανονικότητας, παρά το αναπάντεχο πλήγμα, ήταν από την πρώτη στιγμή φανερή. Αλλωστε όλοι γνωρίζουν ότι ο τελευταίος λόγος για τα καίρια θέματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας ανήκει όχι στον πρόεδρο, που εκλέγεται από τον λαό, αλλά στον ανώτατο ηγέτη, που αναδεικνύεται από ένα αυστηρά ελεγχόμενο σώμα, τη Συνέλευση των Ειδικών. Ωστόσο ο θάνατος του Ραϊσί βρήκε το καθεστώς σε μια κρίσιμη καμπή, όπου αντιμετωπίζει καίριες εξωτερικές και εσωτερικές προκλήσεις, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην κούρσα για τη διαδοχή του.

Ακήρυκτος πόλεμος

Εχοντας εμπλακεί εδώ και χρόνια σε έναν ακήρυκτο πόλεμο χαμηλής έντασης με το Ισραήλ λόγω της υποστήριξης που παρέχει στη λιβανέζικη Χεζμπολάχ και την παλαιστινιακή Χαμάς, το Ιράν έφτασε ένα μόνο βήμα πριν από την ανοιχτή, μετωπική σύγκρουση τον περασμένο μήνα. Ρόλο πυροκροτητή έπαιξε η απόφαση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου να βομβαρδίσει το προξενείο του Ιράν στη Δαμασκό, για να ακολουθήσει ένα πρωτοφανές, μετά τους αραβοϊσραηλινούς πολέμους, μπαράζ πυραύλων εναντίον του εβραϊκού κράτους, αυτή τη φορά από την Τεχεράνη και η περιορισμένης έκτασης ανταπάντηση του ισραηλινού στρατού.

Από τη στιγμή που εξελέγη πρόεδρος, τον Ιούνιο του 2021, ο Ραϊσί, εκπρόσωπος της πιο σκληροπυρηνικής πτέρυγας του καθεστώτος, ακολούθησε έντονα αντιαμερικανική και αντιδυτική γραμμή, επενδύοντας σε στρατηγικές συμφωνίες συνεργασίας με την Κίνα, στην οποία προσέφερε φτηνό πετρέλαιο αντί βιομηχανικών προϊόντων και επενδύσεων, αλλά και με τη Ρωσία. Τα φτηνά ιρανικά drones είναι πολύτιμη βοήθεια στον στρατό του Βλαντιμίρ Πούτιν, στον πόλεμο της Ουκρανίας.

Ο πρόεδρος και ο ΥΠΕΞ σκοτώθηκαν ενώ επέστρεφαν από το Αζερμπαϊτζάν, με το οποίο η Ισλαμική Δημοκρατία είχε έρθει σε σύγκρουση.

Ωστόσο ο Ραϊσί δεν στερούνταν πραγματισμού και ευελιξίας. Αποκατέστησε ομαλές σχέσεις με τον παραδοσιακό αντίπαλο του Ιράν στον Κόλπο, τη Σαουδική Αραβία, και οι δύο χώρες δρομολόγησαν την ταυτόχρονη ένταξή τους στην ομάδα των BRICS (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα, Νότια Αφρική). Μόλις το περασμένο Σάββατο, οι New York Times αποκάλυψαν ότι ανώτεροι αξιωματούχοι των ΗΠΑ και του Ιράν συναντήθηκαν στο Ομάν για να ανιχνεύσουν τρόπους αποφυγής μιας κλιμάκωσης του πολέμου της Γάζας και επαναπροσέγγισης στο καίριο πρόβλημα του ιρανικού, πυρηνικού προγράμματος.

Η πτώση του μοιραίου ελικοπτέρου συνέβη ενώ ο Ραϊσί και η ακολουθία του επέστρεφαν από το γειτονικό Αζερμπαϊτζάν, όπου ο Ιρανός πρόεδρος εγκαινίασε φράγμα μαζί με τον Αζέρο ομόλογό του, Ιλχάμ Αλίεφ, κοντά στα σύνορα των δύο χωρών. Οι σχέσεις μεταξύ των δύο γειτόνων ήταν από καιρό προβληματικές, καθώς το Ιράν κατηγορούσε το Αζερμπαϊτζάν ότι υποθάλπει αυτονομιστικές τάσεις της δικής του, αζερικής μειονότητας. Ωστόσο επιδεινώθηκαν επικίνδυνα πριν από ένα χρόνο λόγω των στενών δεσμών που ανέπτυξαν οι Αζέροι με το Ισραήλ, το οποίο τους βοήθησε στον πόλεμο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ και τους προσέφερε τη στήριξη του ισραηλινού λόμπι σε ΗΠΑ και Γαλλία, ως αντίβαρο στην ισχυρή παρουσία της αρμενικής διασποράς. Πάντως, ανώτατος Ισραηλινός αξιωματούχος έσπευσε να δηλώσει στο Reuters ότι η χώρα του δεν είχε καμία ανάμειξη στην πτώση του ελικοπτέρου, ενώ σε ταυτόσημη δήλωση προέβη ο Αμερικανός υπουργός Aμυνας Λόιντ Oστιν.

Στο εσωτερικό του Ιράν, ο Ραϊσί χρεώθηκε την άγρια καταστολή του μεγάλου γυναικείου και δημοκρατικού κινήματος που πυροδότησε η υπόθεση της 22χρονης Μαχσά Αμινί, η οποία πέθανε ενώ βρισκόταν υπό κράτηση γιατί δεν φορούσε την ισλαμική μαντίλα, τον Σεπτέμβριο του 2022. Κληρικός χωρίς χάρισμα επικοινωνίας με τον λαό, ο Ραϊσί υπήρξε προστατευόμενος του Χαμενεΐ, στον οποίο χρωστάει την ανάδειξή του στις εκλογές του 2021, αφού όλοι οι αξιόμαχοι υποψήφιοι όχι μόνο των μεταρρυθμιστών, αλλά και των μετριοπαθών, ακόμη και των συντηρητικών είχαν αποκλειστεί. Εκείνες οι εκλογές είχαν το χαμηλότερο ποσοστό προσέλευσης στην Ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας, γεγονός που κατέδειξε την αποξένωση μεγάλου μέρους του πληθυσμού από το καθεστώς.

Με την υγεία του 85χρονου Χαμενεΐ ολοένα και περισσότερο ευάλωτη, ο Ραϊσί προέβαλλε ως ένας από τους επικρατέστερους διαδόχους του, αν όχι ο επικρατέστερος. Στα υπέρ του, πέρα από το μαύρο τουρμπάνι που φορούν όσοι κατάγονται από την οικογένεια του Μωάμεθ, μετρούσε και το γεγονός ότι από το 2006 ήταν συνέχεια μέλος της Συνέλευσης των Ειδικών, που εκλέγει και (υποτίθεται ότι) ελέγχει τον ανώτατο ηγέτη. Σε αυτό το φόντο, έχει μεγάλο ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε σε ποιους θα επιτρέψει το ιερατείο να ανταγωνιστούν για τη διαδοχή του Ραϊσί και τι πολιτικά χαρακτηριστικά θα τους συνοδεύουν.

Με τον πληθωρισμό να έχει εκτοξευθεί στο 40% και το ριάλ να χάνει μέσα σε λίγες εβδομάδες το 15% της αξίας του έναντι του δολαρίου, το ιρανικό καθεστώς έχει ισχυρούς λόγους να επιδιώξει μια κάποια εξομάλυνση των σχέσεών του με τη Δύση προκειμένου να καταπραΰνει την εσωτερική δυσαρέσκεια και να ενισχύσει τα στηρίγματά του. Απομένει να αποδειχθεί ότι κάτι τέτοιο είναι δυνατό στη σκληρή πραγματικότητα που έχει δημιουργήσει ο πόλεμος της Γάζας, αυτή τη στιγμή το πρόβλημα των προβλημάτων στην ευρύτερη περιοχή.

Σι και Πούτιν έχασαν «έναν καλό φίλο»

Πενθήμερο πένθος κήρυξε ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ αλί Χαμενεΐ, για τον θάνατο του Εμπραχίμ Ραϊσί και των άλλων κρατικών αξιωματούχων. Οπαδοί του καθεστώτος γέμισαν χθες τα τζαμιά και τις πλατείες, προσευχόμενοι για τους νεκρούς, αλλά τα μαγαζιά έμειναν ανοιχτά και οι Αρχές δεν έδειξαν πρόθεση να διακόψουν τον ομαλό ρυθμό της καθημερινότητας.

Σε επιστολή του προς τον Χαμενεΐ, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν έγραψε ότι ο ιρανικός λαός υπέστη «μια βαριά απώλεια» και ότι ο απελθών υπήρξε «πραγματικός φίλος» της Ρωσίας. Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε ο Κινέζος ομόλογός του, Σι Τζινπίνγκ, τονίζοντας ότι ο κινεζικός λαός «έχασε έναν καλό φίλο». Τη «βαθιά του θλίψη» εξέφρασε ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι.

Από την πλευρά του, ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν χαρακτήρισε τον Ραϊσί «πολύτιμο συνάδελφο και αδελφό» και τόνισε ότι η Τουρκία «στέκεται στο πλευρό του Ιράν αυτές τις δύσκολες ώρες». Τριήμερο εθνικό πένθος κήρυξε ο Λίβανος, ενώ ο Σύρος πρόεδρος Μπασάρ αλ Ασαντ, ο οποίος έως έναν βαθμό χρωστάει την επιβίωσή του από τον συριακό εμφύλιο στην ιρανική υποστήριξη, εξέφρασε τα συλλυπητήριά του και την αλληλεγγύη του προς την Τεχεράνη. Ταυτόσημα ήταν τα μηνύματα της παλαιστινιακής Χαμάς και της Χεζμπολάχ του Λιβάνου.

Εντελώς διαφορετική, όπως θα περίμενε κανείς, ήταν η αντίδραση του Εθνικού Συμβουλίου Ιρανικής Αντίστασης, συνασπισμού οργανώσεων της εξόριστης ιρανικής αντιπολίτευσης. Η Μαριάμ Ρατζαβί, πρόεδρος του συμβουλίου, χαρακτήρισε τον θάνατο του Ραϊσί «μνημειώδες και ανεπανόρθωτο στρατηγικό πλήγμα κατά του ανώτατου ηγέτη των μουλάδων, του Αλί Χαμενεΐ και ολόκληρου του καθεστώτος, που είναι γνωστό για τις εκτελέσεις και τις σφαγές του».

Η οργάνωση της Ρατζαβί θεωρείται πολιτική βιτρίνα των «Μουτζαχεντίν του Λαού», οι οποίοι αρχικά στήριξαν την ισλαμική επανάσταση του 1979 και το καθεστώς του Αγιατολάχ Χομεϊνί, για να έρθουν σύντομα σε σύγκρουση μαζί του και να πολεμήσουν στο πλευρό του Σαντάμ Χουσεΐν στον οκταετή πόλεμο Ιράκ – Ιράν. Με τη λήξη του πολέμου ο Χομεϊνί διέταξε την εξόντωση των φυλακισμένων μουτζαχεντίν και ο εισαγγελέας, τότε, Ραϊσί έπαιξε δραστήριο ρόλο στην υλοποίηση της απόφασης.

Το ελικόπτερο που μετέφερε τον Ραϊσί, ένα αμερικανικό Bell 212 από την εποχή του σάχη, συνετρίβη υπό κάκιστες καιρικές συνθήκες, κυρίως λόγω πυκνής ομίχλης, στην περιοχή Βαζερκάν, βόρεια της Ταυρίδας. Εκτός από τον πρόεδρο Ραϊσί και τον υπουργό Εξωτερικών Αμπντολαχιάν, μετέφερε άλλα επτά άτομα, συμπεριλαμβανομένων του κυβερνήτη Ανατολικού Αζερμπαϊτζάν και ενός ιμάμη από την Ταυρίδα. Ολοι είχαν συνοδεύσει τον πρόεδρο στο ταξίδι του στο γειτονικό Αζερμπαϊτζάν για τα εγκαίνια φράγματος.

Καθήκοντα προσωρινού υπουργού Εξωτερικών, μέχρι την πραγματοποίηση των έκτακτων προεδρικών εκλογών που θα πραγματοποιηθούν στις 28 Ιουνίου και τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης, ανέλαβε ο μέχρι προχθές αναπληρωτής υπουργός Αλί Μπαγκερί Κανί. Οι υποψήφιοι που θα διεκδικήσουν το αξίωμα του προέδρου πρέπει να εγκριθούν από το Συμβούλιο των Φρουρών, του οποίου οι αποφάσεις επηρεάζονται άμεσα από το ανώτατο ιερατείο.

Πηγή: Kathimerini

Podcast Therapy

🎙️ PODCAST THERAPY —ATHENS EDITION ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 3 | 🇬🇷 ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ

Avatar photo

Published

on

Σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία, με νέους συσχετισμούς ισχύος, ενεργειακούς ανταγωνισμούς και γεωπολιτικές ανακατατάξεις, ποιες είναι οι πραγματικές ευκαιρίες για την Ελλάδα και την Κύπρο;

Την ώρα που οι μεγάλες δυνάμεις επαναβιομηχανοποιούνται, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με τις συνέπειες της ενεργειακής της πολιτικής.

🔹 Ποια είναι τα δύο μεγάλα στρατηγικά λάθη του Ελληνισμού;

🔹 Γιατί η Ευρώπη χάνει το παιχνίδι της ανταγωνιστικότητας;

🔹 Ποιες γεωπολιτικές πιέσεις δέχονται η Ελλάδα και η Κύπρος;

🔹 Πώς μπορεί ο Ελληνισμός να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες της νέας εποχής;

Ο Χάρης Θεράπης υποδέχεται τον Βασίλη Κοψαχείλη, διεθνολόγο και γεωστρατηγικό αναλυτή, σε μια αποκαλυπτική συζήτηση για τις γεωπολιτικές προκλήσεις, τις στρατηγικές επιλογές και το μέλλον του Ελληνισμού.

📺 Παρακολουθήστε το τρίτο επεισόδιο του Podcast Therapy — Athens Edition, την Παρασκευή 20/11 στις 8 μ.μ. στο Vouli.TV.

🔔 Κάντε εγγραφή στο Podcast Therapy και ενεργοποιήστε τις ειδοποιήσεις για τα επόμενα επεισόδια.

🤝 Χορηγός Athens Edition: KORANTINA HOMES

🙏 Ευχαριστίες στο RED n’ NOIR — Editions, Bookstore & Café Bar, στη Δροσοπούλου 52, Κυψέλη, για τη φιλοξενία.

Continue Reading

Άρθρα Χάρη Θεραπή

Τραμπ, Πούτιν και Σι: Μια νέα Γιάλτα ή η απαρχή μιας νέας παγκόσμιας τάξης;

Avatar photo

Published

on

του Χάρη Θεραπή*

Η 19η Νοεμβρίου 2026 ενδέχεται να καταγραφεί ως ημερομηνία-ορόσημο στην ιστορία των διεθνών σχέσεων. Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ συναντήθηκαν στη Σεντζέν της Κίνας, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της APEC, στην πρώτη τριμερή συνάντηση αυτού του είδους μεταξύ των ηγετών των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας και της Κίνας.

Η συνάντηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία το διεθνές σύστημα βρίσκεται αντιμέτωπο με βαθιές ανακατατάξεις. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η σύγκρουση με το Ιράν, η ενεργειακή ασφάλεια, ο ανταγωνισμός για την τεχνολογική κυριαρχία και ο κίνδυνος μιας νέας κούρσας πυρηνικών εξοπλισμών διαμορφώνουν ένα εξαιρετικά ασταθές περιβάλλον.

Σύμφωνα με το Reuters και το Associated Press, στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκαν η στρατηγική σταθερότητα, ο πυρηνικός αφοπλισμός και η ενεργειακή συνεργασία.

Πίσω, όμως, από τη διπλωματική ατζέντα βρίσκεται ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα: ποιος θα καθορίσει τους κανόνες του διεθνούς συστήματος τις επόμενες δεκαετίες;

Από τη Γιάλτα του 1945 στη Σεντζέν του 2026

Τον Φεβρουάριο του 1945, ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ και ο Ιωσήφ Στάλιν συναντήθηκαν στη Γιάλτα, διαμορφώνοντας σε μεγάλο βαθμό το μεταπολεμικό γεωπολιτικό τοπίο.

Ογδόντα ένα χρόνια αργότερα, η συνάντηση στην Κίνα επαναφέρει τη συζήτηση για τις σφαίρες επιρροής και την κατανομή της παγκόσμιας ισχύος.

Υπάρχει, ωστόσο, μια θεμελιώδης διαφορά. Το 1945 οι τρεις δυνάμεις είχαν έναν κοινό εχθρό. Σήμερα, οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα είναι ανταγωνιστές, με διαφορετικές στρατηγικές επιδιώξεις και συχνά αντικρουόμενα συμφέροντα.

Η Σεντζέν δεν αποτελεί απαραίτητα μια νέα Γιάλτα. Θα μπορούσε, όμως, να σηματοδοτήσει την επιστροφή μιας μορφής διπλωματίας στην οποία οι μεγάλες δυνάμεις επιχειρούν να διευθετήσουν τις διεθνείς κρίσεις μέσω απευθείας διαπραγματεύσεων.

Τρεις ηγέτες, τρεις διαφορετικές στρατηγικές

Ντόναλντ Τραμπ: Η διατήρηση της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας

Η στρατηγική του «America First» βασίζεται στην προτεραιότητα των αμερικανικών συμφερόντων, στον περιορισμό του κόστους των διεθνών δεσμεύσεων και στην επίτευξη συμφωνιών που ενισχύουν τη διαπραγματευτική θέση της Ουάσιγκτον.

Μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τις ΗΠΑ είναι η αποφυγή της δημιουργίας ενός συμπαγούς αντιδυτικού στρατηγικού άξονα μεταξύ Μόσχας και Πεκίνου.

Μια ενδεχόμενη προσέγγιση με τη Ρωσία θα μπορούσε να επιτρέψει στην Ουάσιγκτον να επικεντρώσει μεγαλύτερο μέρος των στρατηγικών της δυνατοτήτων στον Ινδοειρηνικό και στον ανταγωνισμό με την Κίνα.

Πρόκειται για μια πιθανή αντιστροφή της στρατηγικής του Χένρι Κίσινγκερ τη δεκαετία του 1970, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες προσέγγισαν την Κίνα προκειμένου να εξισορροπήσουν τη σοβιετική ισχύ.

Βλαντίμιρ Πούτιν: Η επιστροφή της Ρωσίας στο κέντρο των αποφάσεων

Για τον Ρώσο πρόεδρο, η ίδια η πραγματοποίηση της συνάντησης αποτελεί σημαντικό διπλωματικό κέρδος.

Παρά τις δυτικές κυρώσεις και τις συνέπειες της εισβολής στην Ουκρανία, η Μόσχα εμφανίζεται ως ισότιμος συνομιλητής των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη σε ονομαστικούς όρους ΑΕΠ.

Η Ρωσία επιδιώκει την αναγνώριση των στρατηγικών της συμφερόντων στον μετασοβιετικό χώρο, τον περιορισμό της δυτικής πίεσης και την ενίσχυση της επιρροής της στην Ευρασία.

Παράλληλα, η απευθείας επικοινωνία με την Ουάσιγκτον θα μπορούσε να προσφέρει στη Μόσχα μεγαλύτερα περιθώρια ελιγμών απέναντι στην αυξανόμενη οικονομική της εξάρτηση από την Κίνα.

Σι Τζινπίνγκ: Η αναδιαμόρφωση του διεθνούς συστήματος

Η Κίνα δεν επιδιώκει απλώς την αναγνώρισή της ως μεγάλης δύναμης. Επιδιώκει έναν αυξημένο ρόλο στη διαμόρφωση των κανόνων του διεθνούς συστήματος.

Μέσω των BRICS, της πρωτοβουλίας Belt and Road, των επενδύσεων σε υποδομές και της τεχνολογικής της ανάπτυξης, το Πεκίνο οικοδομεί ένα εκτεταμένο δίκτυο οικονομικής και πολιτικής επιρροής.

Η φιλοξενία της ιστορικής τριμερούς συνάντησης ενισχύει το διπλωματικό κύρος της Κίνας και την εικόνα της ως κεντρικού παράγοντα στη διαχείριση των παγκόσμιων κρίσεων.

Όπως ανέφερε ο Σι Τζινπίνγκ κατά τη συνάντησή του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, σύμφωνα με το Reuters, οι δύο χώρες επιδιώκουν την περαιτέρω συνεργασία τους προς την κατεύθυνση ενός πολυπολικού κόσμου.

Η αριθμητική της παγκόσμιας ισχύος

Η στρατηγική σημασία της συνάντησης αποτυπώνεται στους δείκτες στρατιωτικής και οικονομικής ισχύος των τριών χωρών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI), οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία συγκεντρώνουν περισσότερο από το ήμισυ των παγκόσμιων στρατιωτικών δαπανών.

Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να διαθέτουν τη μεγαλύτερη στρατιωτική ισχύ σε επίπεδο δαπανών, παγκόσμιων υποδομών και δικτύου συμμαχιών.

Η Κίνα διαθέτει την οικονομική, βιομηχανική και τεχνολογική δυναμική για να αμφισβητήσει μακροπρόθεσμα την αμερικανική πρωτοκαθεδρία.

Η Ρωσία, παρά το μικρότερο οικονομικό της μέγεθος, παραμένει μεγάλη στρατηγική δύναμη χάρη στο πυρηνικό της οπλοστάσιο, στους ενεργειακούς της πόρους και στη γεωγραφική της έκταση.

Πρόκειται, επομένως, για τρεις διαφορετικές μορφές ισχύος, οι οποίες αλληλεπιδρούν και ανταγωνίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το πυρηνικό ζήτημα και ο κίνδυνος μιας νέας κούρσας εξοπλισμών

Η λήξη της συνθήκης New START τον Φεβρουάριο του 2026 δημιούργησε ένα σημαντικό κενό στο σύστημα ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας.

Η Ουάσιγκτον επιδιώκει πλέον τη δημιουργία ενός νέου πλαισίου, στο οποίο θα συμμετέχει και η Κίνα.

Το Πεκίνο, ωστόσο, υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ και η Ρωσία, οι οποίες διαθέτουν σημαντικά μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια, θα πρέπει πρώτα να προχωρήσουν σε ουσιαστικές μειώσεις των αποθεμάτων τους.

Σύμφωνα με το Associated Press, από τη συνάντηση προέκυψε πρόθεση συνέχισης του διαλόγου για τον περιορισμό των πυρηνικών κινδύνων, χωρίς να έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη δεσμευτική συμφωνία αφοπλισμού.

Ακόμη και η δημιουργία μόνιμων μηχανισμών επικοινωνίας μεταξύ των τριών πυρηνικών δυνάμεων θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντική εξέλιξη για τη διεθνή ασφάλεια.

Ουκρανία, Ταϊβάν και Μέση Ανατολή: Τα τρία μεγάλα γεωπολιτικά μέτωπα

Η Ουκρανία βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης μεταξύ Ρωσίας και Δύσης. Μια ενδεχόμενη αμερικανορωσική προσέγγιση θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες προϋποθέσεις διαπραγμάτευσης, αλλά και σοβαρούς προβληματισμούς για μια διευθέτηση χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή του Κιέβου και των Ευρωπαίων.

Στον Ινδοειρηνικό, η Ταϊβάν παραμένει το σημαντικότερο σημείο δυνητικής στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Η γεωγραφική της θέση και ο καθοριστικός της ρόλος στην παραγωγή προηγμένων ημιαγωγών την καθιστούν στρατηγικό σημείο παγκόσμιας σημασίας.

Στη Μέση Ανατολή, η σύγκρουση με το Ιράν και η ασφάλεια των ενεργειακών διαδρομών μέσω των Στενών του Ορμούζ επηρεάζουν άμεσα την παγκόσμια οικονομία.

Οι τρεις αυτές γεωπολιτικές εστίες θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο ευρύτερων στρατηγικών διαπραγματεύσεων. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επιβεβαιωμένα στοιχεία για συμφωνίες κατανομής σφαιρών επιρροής ή αμοιβαίων ανταλλαγμάτων μεταξύ των τριών δυνάμεων.

Η μεγάλη απούσα: Η Ευρωπαϊκή Ένωση

Ένα από τα πλέον αξιοσημείωτα χαρακτηριστικά της συνάντησης είναι η απουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το συγκεκριμένο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Παρά την οικονομική της ισχύ, η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δυσκολίες στη μετατροπή του οικονομικού της μεγέθους σε ενιαία γεωπολιτική επιρροή.

Η εξάρτηση από τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας, η ρωσική στρατιωτική απειλή, η οικονομική αλληλεξάρτηση με την Κίνα και οι διαφορετικές προτεραιότητες των κρατών-μελών περιορίζουν τη δυνατότητά της να λειτουργήσει ως αυτόνομος στρατηγικός πόλος.

Η απουσία της από την τριμερή συνάντηση δεν συνεπάγεται ότι η Ευρώπη έχει αποκλειστεί συνολικά από τη διεθνή διπλωματία. Αναδεικνύει, όμως, την ανάγκη ενίσχυσης της κοινής εξωτερικής πολιτικής και της στρατηγικής της αυτονομίας.

Διαφορετικά, κινδυνεύει να μετατραπεί από διαμορφωτή σε αποδέκτη των διεθνών εξελίξεων.

Η επιστροφή του γεωπολιτικού ρεαλισμού

Η συνάντηση της Σεντζέν μπορεί να ερμηνευθεί υπό το πρίσμα του πολιτικού ρεαλισμού, όπως αναπτύχθηκε από τους Hans Morgenthau και Kenneth Waltz.

Σύμφωνα με αυτή τη θεωρητική προσέγγιση, τα κράτη επιδιώκουν πρωτίστως την ασφάλεια, την επιβίωση και την ενίσχυση της ισχύος τους μέσα σε ένα ανταγωνιστικό διεθνές σύστημα.

Η μετάβαση από τη μεταψυχροπολεμική αμερικανική πρωτοκαθεδρία προς ένα περισσότερο πολυκεντρικό σύστημα ενδέχεται να οδηγήσει σε μια νέα ισορροπία δυνάμεων.

Η πραγματικότητα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στις τρεις μεγάλες δυνάμεις. Η Ινδία, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ιαπωνία και μια σειρά περιφερειακών δυνάμεων διαθέτουν σημαντικές δυνατότητες και δικές τους στρατηγικές επιδιώξεις.

Η δημιουργία ενός άτυπου διευθυντηρίου τριών μεγάλων δυνάμεων δεν αποτελεί αναπόφευκτη εξέλιξη.

Τι σημαίνουν οι εξελίξεις για την Κύπρο;

Για την Κυπριακή Δημοκρατία, η ενδεχόμενη διαμόρφωση μιας παγκόσμιας τάξης που βασίζεται περισσότερο στις σφαίρες επιρροής και λιγότερο στους κανόνες του διεθνούς δικαίου αποτελεί σοβαρή στρατηγική πρόκληση.

Η Κύπρος, ως μικρό κράτος, μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και χώρα που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της τουρκικής εισβολής και κατοχής, έχει ζωτικό συμφέρον στη διατήρηση της διεθνούς νομιμότητας.

Οποιαδήποτε διεθνής πρακτική που θα νομιμοποιούσε την αλλαγή συνόρων διά της στρατιωτικής ισχύος θα δημιουργούσε ένα επικίνδυνο προηγούμενο για το Κυπριακό.

Το άρθρο 2 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών κατοχυρώνει την κυριαρχική ισότητα των κρατών και απαγορεύει τη χρήση βίας κατά της εδαφικής τους ακεραιότητας και πολιτικής ανεξαρτησίας.

Για τη Λευκωσία, η ενίσχυση των ευρωπαϊκών και περιφερειακών συνεργασιών, η αξιοποίηση της γεωγραφικής της θέσης στην Ανατολική Μεσόγειο και η συστηματική άσκηση πολυδιάστατης διπλωματίας αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Τρία πιθανά σενάρια για την επόμενη ημέρα

Πρώτο σενάριο – Ελεγχόμενος ανταγωνισμός. Οι τρεις δυνάμεις καταλήγουν σε περιορισμένες συμφωνίες για την πυρηνική ασφάλεια, την ενέργεια και την αποφυγή άμεσης στρατιωτικής αντιπαράθεσης, χωρίς να εγκαταλείπουν τις στρατηγικές τους επιδιώξεις.

Δεύτερο σενάριο – Άτυπη κατανομή σφαιρών επιρροής. Οι μεγάλες δυνάμεις επιχειρούν να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο αμοιβαίων παραχωρήσεων σε περιφερειακά ζητήματα, με σοβαρούς κινδύνους για τα μικρότερα κράτη και τη διεθνή νομιμότητα.

Τρίτο σενάριο – Νέος Ψυχρός Πόλεμος. Η αδυναμία ουσιαστικής συνεννόησης οδηγεί σε επιτάχυνση των εξοπλισμών, οικονομικό κατακερματισμό, τεχνολογικούς αποκλεισμούς και εντονότερους γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς.

Συμπέρασμα: Ο κόσμος σε ένα γεωπολιτικό σταυροδρόμι

Η συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ δεν σηματοδοτεί κατ’ ανάγκη τη δημιουργία μιας νέας παγκόσμιας τάξης. Αποκαλύπτει, όμως, τις βαθιές μεταβολές που συντελούνται στην κατανομή της διεθνούς ισχύος.

Το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι εάν οι τρεις ηγέτες μπορούν να συμφωνήσουν μεταξύ τους, αλλά εάν οι συμφωνίες τους θα υπηρετούν τη διεθνή σταθερότητα ή αποκλειστικά τα συμφέροντα των ισχυρών.

Η Σεντζέν μπορεί να αποτελέσει είτε το πρώτο βήμα προς μια περισσότερο διαχειρίσιμη πολυπολική τάξη είτε τον προάγγελο μιας εποχής εντονότερων ανταγωνισμών.

Για την Ευρώπη και ιδιαίτερα για κράτη όπως η Κύπρος, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να μη βρεθούν στη θέση εκείνων για τους οποίους αποφασίζουν άλλοι, χωρίς τη δική τους συμμετοχή.


Η αριθμητική της παγκόσμιας στρατιωτικής ισχύος

Χώρα Στρατιωτικές δαπάνες 2025 Παγκόσμιο μερίδιο
ΗΠΑ $954 δισ. 33,0%
Κίνα $336 δισ. 11,6%
Ρωσία $190 δισ. 6,6%
Σύνολο $1,48 τρισ. 51,2%

Πηγές – Βιβλιογραφία

  • Reuters, A great deal to discuss: Trump begins trilateral meet with Putin and Xi, 19 Νοεμβρίου 2026.
  • Reuters, Russia’s Putin says he expects big potential benefit from meeting with Trump and Xi, 18 Νοεμβρίου 2026.
  • Associated Press, ρεπορτάζ για τα αποτελέσματα της τριμερούς συνάντησης, 19 Νοεμβρίου 2026.
  • SIPRI, Trends in World Military Expenditure.
  • SIPRI Yearbook, Armaments, Disarmament and International Security.
  • United Nations, Charter of the United Nations, άρθρο 2.
  • Hans J. Morgenthau, Politics Among Nations, 1948.
  • Kenneth N. Waltz, Theory of International Politics, 1979.

 

*Διευθυντής του Vouli.TV

Continue Reading

voulitv

Μητροπολίτης Ζιμπάμπουε: Ο ρόλος των θρησκειών στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Avatar photo

Published

on

Η συμβολή των θρησκειών στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και η ευθύνη της ανθρωπότητας απέναντι στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκπομπής «Η Ατζέντα της Ημέρας» του Vouli.TV, με τον Μίκη Κασάπη.

Φιλοξενούμενος στο στούντιο ήταν ο Μητροπολίτης Ζιμπάμπουε, με αντικείμενο συζήτησης τις προκλήσεις της κλιματικής κρίσης και τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι θρησκευτικές κοινότητες στην ευαισθητοποίηση και κινητοποίηση των πολιτών.

Η κλιματική αλλαγή ως ηθική και κοινωνική πρόκληση

Η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί αποκλειστικά ένα επιστημονικό, οικονομικό ή πολιτικό ζήτημα, αλλά και μια βαθιά ηθική και πνευματική πρόκληση. Η προστασία της δημιουργίας, ο σεβασμός προς τη φύση, ο περιορισμός της υπερκατανάλωσης και η υπεύθυνη διαχείριση των φυσικών πόρων αποτελούν πεδία στα οποία οι θρησκείες μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά.

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ζιμπάμπουε και Αγκόλας κ. Σεραφείμ διαθέτει πολυετή εμπειρία στα ζητήματα της κλιματικής αλλαγής, έχοντας εκπροσωπήσει το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας στις διεθνείς διασκέψεις του ΟΗΕ για το κλίμα.

Η ανάγκη διαθρησκευτικής συνεργασίας

Η συνεργασία μεταξύ των θρησκειών, της επιστημονικής κοινότητας, των κυβερνήσεων και των διεθνών οργανισμών μπορεί να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα για την αντιμετώπιση της περιβαλλοντικής κρίσης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η διάσταση της κλιματικής δικαιοσύνης, καθώς οι φτωχότερες και πλέον ευάλωτες κοινωνίες, ιδιαίτερα στην Αφρική, πλήττονται δυσανάλογα από τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.

Η προστασία του πλανήτη αποτελεί συλλογική ευθύνη απέναντι στην ανθρωπότητα και στις επόμενες γενιές, ανεξαρτήτως θρησκευτικών πεποιθήσεων, εθνικότητας και πολιτικών αντιλήψεων.

Παρακολουθήστε ολόκληρη τη συνέντευξη του Μητροπολίτη Ζιμπάμπουε κ. Σεραφείμ στην εκπομπή «Η Ατζέντα της Ημέρας» του Vouli.TV.

 

Continue Reading
Advertisement
Off the Record18 hours ago

«Ο πόλεμος Ζελένσκι δεν είναι δικός μας»: Η Ευρώπη πληρώνει έναν λογαριασμό χωρίς τέλος

Podcast Therapy2 days ago

🎙️ PODCAST THERAPY —ATHENS EDITION ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 3 | 🇬🇷 ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ

ΕΚΠΟΜΠΕΣ2 days ago

Νικόλας Ιωαννίδης: Η νέα μεταναστευτική πολιτική και οι προκλήσεις για την Κύπρο

ΕΚΠΟΜΠΕΣ2 days ago

Αντρέας Μαυράτσας: Οι διαφωνίες της ΟΕΛΜΕΚ για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών

ΕΚΠΟΜΠΕΣ2 days ago

Αντρέας Μαυρής: Το βαρύ τίμημα της Άσσιας και ο αγώνας για τους αγνοουμένους

ΕΚΠΟΜΠΕΣ2 days ago

Λυσανδρίδης: Στο επίκεντρο η στήριξη του προσφυγικού κόσμου και η διαχείριση των TK περιουσιών

Άρθρα Χάρη Θεραπή3 days ago

Τραμπ, Πούτιν και Σι: Μια νέα Γιάλτα ή η απαρχή μιας νέας παγκόσμιας τάξης;

voulitv3 days ago

Μητροπολίτης Ζιμπάμπουε: Ο ρόλος των θρησκειών στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

ΕΚΠΟΜΠΕΣ3 days ago

Λευτέρης Αντωνίου στο Vouli.TV: Τα δίκαια αιτήματα του προσφυγικού κόσμου

ΕΚΠΟΜΠΕΣ3 days ago

Συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση: Μπορεί να εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2027;

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ4 weeks ago

Χάρης Γεωργιάδης: «Όχι» σε προεκλογική με Αβέρωφ – Νέα ένταση στον ΔΗΣΥ

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ4 weeks ago

ΔΗΣΥ: Αβέρωφ ή Παμπορίδης; Επιστροφή ή αλλαγή σελίδας για το 2028

Άρθρα Χάρη Θεραπή4 weeks ago

Η Ευρώπη χάνει τον βηματισμό της: Τραμπ, πόλεμοι και εσωτερικές ρωγμές

Άρθρα Χάρη Θεραπή3 weeks ago

ΑΚΕΛ: Στήνει το μέτωπο για το 2028 – Ποιοι χωρούν και ποιοι μένουν εκτός

Off the Record3 weeks ago

Αβέρωφ Νεοφύτου: Όνειρο ζωής η Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ4 weeks ago

Ιράν, τράπεζες και LNG: Το γεωπολιτικό ντόμινο που φτάνει μέχρι τις κορυφές της εξουσίας

Off the Record3 weeks ago

Οι Κύπριοι μαθητές διαβάζουν αλλά δεν καταλαβαίνουν…

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ3 weeks ago

Ο Παμπορίδης βγάζει το «μαγικό ραβδί» και προειδοποιεί: «Θα ξηλωθεί το τρικό»

ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ3 weeks ago

Αλλάζει τους υπολογισμούς της Άγκυρας ο πόλεμος με το Ιράν;

MILITAIRE2 weeks ago

Ο Νέος Παγκόσμιος Χάρτης Ισχύος: Τέλος στην Παντοδυναμία των ΗΠΑ και η Στρατηγική Αδράνεια του Ελληνισμού

Viral

(c) 2017-26 | Vouli.TV. All Rights Reserved. Developed by UnitrustMedia