voulitv
Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΑΒΥΣΣΟ
Τα σημάδια της καταστροφικής οικονομίας της Τουρκίας είναι παντού. Παρατεταμένες ουρές έξω από περίπτερα ψωμιού με έκπτωση. Η τιμή των φαρμάκων, του γάλακτος και του χαρτιού υγείας εκτινάσσεται στα ύψη. Κάποια βενζινάδικα έκλεισαν μετά την εξάντληση των αποθεμάτων τους. Οι εκρήξεις θυμού έχουν ξεσπάσει στους δρόμους.
«Η ανεργία, το υψηλό κόστος ζωής, οι αυξήσεις τιμών και οι λογαριασμοί μας σπάνε την πλάτη», δήλωσε η Συνομοσπονδία Προοδευτικών Συνδικάτων τον περασμένο μήνα.
Ακόμη και πριν από την πανδημία του κορωνοϊού και τα σημεία συμφόρησης της εφοδιαστικής αλυσίδας, η Τουρκία προσπαθούσε να αποτρέψει την ύφεση καθώς πάλευε με το ορεινό χρέος, τις μεγάλες απώλειες στην αξία της τουρκικής λίρας και τον αυξανόμενο πληθωρισμό. Αλλά τις τελευταίες εβδομάδες αυτό το αργό ναυάγιο τρένου έχει επιταχυνθεί με άγρια ένταση. Και το πόδι που πιέζει περισσότερο το γκάζι ανήκει στον αυταρχικό πρόεδρο της χώρας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Γιατί συμβαίνει αυτό τώρα;
Τα οικονομικά προβλήματα της Τουρκίας έχουν βαθιές ρίζες, αλλά η πιο πρόσφατη κρίση προκλήθηκε από την επιμονή του Ερντογάν να μειώσει τα επιτόκια ενόψει του καλπάζοντος πληθωρισμού — ακριβώς η αντίθετη τακτική από αυτή που σχεδόν καθολικά ορίζουν οι οικονομολόγοι.
Ο Ερντογάν, ο οποίος κυβερνά την Τουρκία για 18 χρόνια, έχει αντισταθεί εδώ και πολύ καιρό σε αυτήν την ιδιαίτερα επώδυνη συνταγή, αλλά η αποφασιστικότητά του να συνεχίσει να μειώνει τα επιτόκια ακόμη και όταν ο πληθωρισμός της χώρας ξεπερνά το εκπληκτικό 21% φαίνεται να ωθεί την Τουρκία να περάσει ένα οριακό σημείο.
Κανονικά, οι επενδυτές και άλλοι προσβλέπουν στην κεντρική τράπεζα ενός έθνους για να κρατήσει υπό έλεγχο τον πληθωρισμό και να καθορίσει τα επιτόκια. Αλλά ο Ερντογάν έχει επανειλημμένα δείξει ότι αν οι κεντρικοί τραπεζίτες και οι υπουργοί Οικονομικών της Τουρκίας δεν κάνουν αυτό που θέλει, θα τους ξεφορτωθεί, έχοντας ήδη απολύσει τρεις σε δύο χρόνια.
Η αξία της λίρας σημείωσε πτώση τις τελευταίες εβδομάδες και τη Δευτέρα έφτασε σε ιστορικό χαμηλό – φτάνοντας τα 14,3 με ένα δολάριο, από περίπου 7 στο δολάριο νωρίτερα φέτος – ωθώντας ορισμένες επιχειρήσεις και νοικοκυριά που έχουν δανειστεί χρήματα από το εξωτερικό σε χρεοκοπία . Η απότομη πτώση του νομίσματος σημαίνει ότι οι τιμές για τα εισαγόμενα αγαθά συνεχίζουν να αυξάνονται. Οι ελλείψεις είναι συχνές και οι άνθρωποι δυσκολεύονται να αγοράσουν τρόφιμα και καύσιμα. Το ποσοστό ανεργίας των νέων είναι 25%. Η δημοτικότητα του προέδρου βυθίζεται και οι αντίπαλοί του έχουν τολμήσει.
Με τις εκλογές να πλησιάζουν σε 18 μήνες, ο Ερντογάν φαίνεται πεπεισμένος ότι η στρατηγική του θα επιτρέψει στην τουρκική οικονομία να ξεφύγει από τα προβλήματά της. Οι περισσότεροι οικονομολόγοι, ωστόσο, λένε ότι ένα κραχ είναι πιο πιθανό.
Πότε ξεκίνησαν τα οικονομικά προβλήματα της Τουρκίας;
Οι επιθετικές στρατηγικές υπέρ της ανάπτυξης του Ερντογάν έχουν λειτουργήσει για αυτόν στο παρελθόν. Από τότε που άρχισε να κυβερνά την Τουρκία το 2003, έχει αναλάβει ακριβά έργα υποδομής, έχει φλερτάρει ξένους επενδυτές και έχει ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές να φορτώσουν χρέη. Η ανάπτυξη απογειώθηκε.
«Η Τουρκία θεωρούνταν ένα οικονομικό θαύμα», κατά την πρώτη δεκαετία της διακυβέρνησης του Ερντογάν, δήλωσε ο Kadri Tastan, ανώτερος συνεργάτης στο German Marshall Fund με έδρα τις Βρυξέλλες. Η φτώχεια κόπηκε στο μισό, εκατομμύρια άνθρωποι διογκώθηκαν στις τάξεις της μεσαίας τάξης και οι ξένοι επενδυτές ήταν πρόθυμοι να δανείσουν.
Αλλά η αδυσώπητη ώθηση του Ερντογάν για επέκταση έγινε μη βιώσιμη. Αντί να αποσυρθεί, ωστόσο, ο ζαλισμένος δανεισμός συνεχίστηκε.
Η ολοένα και πιο ασταθής οικονομία είχε παγιδευτεί. Τα υψηλά επιτόκια προσέλκυσαν ξένους επενδυτές να αποδεχθούν τον κίνδυνο και να συνεχίσουν να δανείζουν, αλλά θα εμπόδιζαν την ανάπτυξη. Ο Ερντογάν δεν ήταν πρόθυμος να δεχτεί αυτό το αντάλλαγμα και συνέχισε να υποστηρίζει τον φθηνό δανεισμό καθώς ο πληθωρισμός απογειωνόταν και η αξία του νομίσματος μειώθηκε.
Και επιμένει ότι τα υψηλά επιτόκια προκαλούν πληθωρισμό — παρόλο που είναι τα χαμηλά επιτόκια που κυκλοφορούν περισσότερα χρήματα, ενθαρρύνουν τους ανθρώπους να δανείζονται και να ξοδεύουν περισσότερα και τείνουν να ανεβάζουν τις τιμές.
«Ο Ερντογάν έχει τη δική του οικονομική φιλοσοφία», είπε ο Henri Barkey, μέλος του Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων.
Η οικονομία έβλεπε ανάμεσα σε αυτούς τους αντικρουόμενους στόχους μέχρι το 2018, όταν οι αυξανόμενες πολιτικές εντάσεις μεταξύ Τουρκίας και Ηνωμένων Πολιτειών προκάλεσαν την πτώση της αξίας της λίρας.
Η πολιτική αντιπαράθεση αμβλύνθηκε, αλλά τα υποκείμενα οικονομικά προβλήματα παρέμειναν. Ο Ερντογάν συνέχιζε να πιέζει τις κρατικές τράπεζες να προσφέρουν φθηνά δάνεια σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις και ο παροξυσμός δανεισμού συνεχίστηκε. «Τα πράγματα δεν ομαλοποιήθηκαν ποτέ πραγματικά», είπε η Selva Demiralp, οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο Koc στην Κωνσταντινούπολη.
Όταν ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας αντιστάθηκε στην πίεση του προέδρου να μειώσει το επιτόκιο 24% το 2019, ο Ερντογάν τον απέλυσε, η αρχή ενός μοτίβου.
Για να στηρίξουν τη λίρα, οι τουρκικές τράπεζες άρχισαν να ξεπουλούν τα αποθέματά τους σε δολάρια. Αυτά τα αποθέματα δολαρίων τώρα εξαντλούνται.
Η παγκόσμια οικονομική επιβράδυνση που προκλήθηκε από την πανδημία του κορωνοϊού έχει αυξήσει τις πιέσεις περιορίζοντας τις πωλήσεις τουρκικών προϊόντων σε όλο τον κόσμο. Ο τουρισμός, που ήταν ένας από τους πιο δυναμικούς τομείς της Τουρκίας, έχει επίσης πληγεί σοβαρά.
Ποια είναι η προσέγγιση του Ερντογάν για τα επιτόκια και τι λένε οι οικονομολόγοι;
Διατηρώντας τα επιτόκια χαμηλά, ο Ερντογάν υποστηρίζει ότι οι καταναλωτές θα είναι πιο πρόθυμοι να συνεχίσουν να ψωνίζουν και οι επιχειρήσεις θα είναι πιο διατεθειμένες να δανείζονται, να επενδύουν χρήματα στην οικονομία και να προσλαμβάνουν εργαζομένους.
Και αν η λίρα χάσει την αξία της έναντι του δολαρίου, λέει, οι εξαγωγές της Τουρκίας θα γίνουν απλώς φθηνότερες και οι ξένοι καταναλωτές θα θέλουν να αγοράσουν ακόμη περισσότερα.
Αυτό ισχύει σε κάποιο βαθμό — αλλά έχει βαρύ τίμημα. Η Τουρκία εξαρτάται αρκετά από εισαγωγές όπως ανταλλακτικά αυτοκινήτων και φάρμακα, καθώς και από καύσιμα και λιπάσματα και άλλες πρώτες ύλες. Όταν η λίρα υποτιμάται, η αγορά αυτών των προϊόντων κοστίζει περισσότερο.
Την ίδια στιγμή, η περιφρόνηση του Ερντογάν για τη συμβατική οικονομική θεωρία έχει τρομάξει ορισμένους ξένους επενδυτές, οι οποίοι ήταν πρόθυμοι να δανείσουν εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια στις τουρκικές επιχειρήσεις, αλλά τώρα χάνουν την πίστη τους στο νόμισμα.
Και όσο χαμηλότερα πάνε τα ποσοστά, τόσο πιο γρήγορα αυξάνεται ο πληθωρισμός. Τον περασμένο χρόνο, η λίρα έχασε περισσότερο από το 45% της αξίας της και ο επίσημος πληθωρισμός έχει ξεπεράσει το 20%, αν και πολλοί αναλυτές πιστεύουν ότι το ποσοστό στους δρόμους είναι πολύ υψηλότερο.
Συγκριτικά, ένα ποσοστό πληθωρισμού 6,8% μέχρι στιγμής φέτος στις Ηνωμένες Πολιτείες (το υψηλότερο των τελευταίων σχεδόν τεσσάρων δεκαετιών) και ένα ποσοστό 4,9% στην ευρωζώνη αρκούν για να σημάνει συναγερμός.
Στην Τουρκία, οι τιμές στα ύψη προκαλούν δυστυχία στους φτωχούς και φτωχοποιούν τη μεσαία τάξη.
«Δεν μπορούμε να βγάλουμε τα προς το ζην», είπε η Μιχριμπάν Ασλάν, καθώς περίμενε σε μια μεγάλη ουρά για να αγοράσει ψωμί στην περιοχή Σουλτανγκάζι της Κωνσταντινούπολης. «Ο άντρας μου είναι 60 ετών, δεν μπορεί να δουλέψει πολύ τώρα». Έχει μια μικρή σύνταξη 1.800 λιρών — η οποία αυτή τη στιγμή αξίζει περίπου 125 δολάρια. «Μερικές φορές κάνω βελόνες στο σπίτι για να φέρω επιπλέον χρήματα», είπε.
Οι επιχειρήσεις προτιμούν να αποθησαυρίσουν αγαθά παρά να τα πουλήσουν γιατί δεν πιστεύουν ότι θα έχουν την οικονομική δυνατότητα να τα αντικαταστήσουν.
Ο Ismail Arslanturk, ένας 22χρονος ταμίας σε ένα παντοπωλείο της γειτονιάς, παραπονέθηκε ότι η τιμή των πράσινων φακών έχει σχεδόν διπλασιαστεί. «Δεν πιστεύω ότι η οικονομία θα διορθωθεί μετά από αυτό το σημείο», είπε ο Αρσλαντούρκ, ο οποίος πρόσθεσε ότι αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το γυμνάσιο για να συντηρήσει την οικογένειά του. «Είμαι απελπισμένος».
Ποια ήταν η απάντηση του Ερντογάν στην εντεινόμενη κρίση;
Ο πρόεδρος έχει διπλασιάσει την προσέγγισή του, υποστηρίζοντας ότι «δεν θα συμβιβαστεί ποτέ» στην αντίθεσή του στα υψηλότερα επιτόκια. «Τα επιτόκια κάνουν τους πλούσιους πλουσιότερους, τους φτωχούς φτωχότερους», είπε σε συνέντευξή του στην εθνική τηλεόραση τον περασμένο μήνα. «Έχουμε αποτρέψει τη συντριβή της χώρας μας με τέτοιο τρόπο».
Ο πρόεδρος επικαλέστηκε τις ισλαμικές αρχές κατά της τοκογλυφίας και αναφέρθηκε στους τόκους στα δάνεια ως «μητέρα και πατέρας κάθε κακού» και κατηγόρησε τις ξένες παρεμβάσεις για την αύξηση των τιμών. Αναλυτές όπως ο Barkey του Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων δήλωσαν ότι τέτοια σχόλια στοχεύουν κυρίως στο να απευθυνθούν σε πιο συντηρητικά θρησκευτικά τμήματα της χώρας που αντιπροσωπεύουν τον πυρήνα της υποστήριξης του Ερντογάν.
Το θεμελιώδες πρόβλημα της Τουρκίας, υποστηρίζει ο Barkey, είναι ότι έχει έναν κυβερνήτη με υπερβολική αυτοπεποίθηση που βρίσκεται στην εξουσία για μεγάλο χρονικό διάστημα. «Πιστεύει στην παντοδυναμία του και κάνει λάθη», είπε ο Μπάρκι, «αλλά είναι τόσο περιτριγυρισμένος από άντρες που κανείς δεν μπορεί να τον αμφισβητήσει».
voulitv
66 χρόνια Κυπριακή Δημοκρατία: Ελληνικά F-16 στον ουρανό και διεθνής παρουσία με ισχυρούς συμβολισμούς
Ιδιαίτερα συμβολική η φετινή στρατιωτική παρέλαση για την επέτειο της Ανεξαρτησίας – Ελληνικά F-16 Viper στον κυπριακό ουρανό και στρατιωτικά αγήματα από Αίγυπτο, Γαλλία, ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο
Η Κυπριακή Δημοκρατία γιορτάζει σήμερα, 1η Οκτωβρίου 2026, 66 χρόνια από την ανακήρυξη της Ανεξαρτησίας της, σε μια επέτειο που συνδέει τη μνήμη και την ιστορία με τη σημερινή διεθνή παρουσία της χώρας.
Στο επίκεντρο των εορτασμών βρέθηκε, όπως κάθε χρόνο, η στρατιωτική παρέλαση στη Λευκωσία. Η φετινή διοργάνωση, ωστόσο, είχε στοιχεία που της προσέδωσαν ιδιαίτερο συμβολισμό: την παρουσία ελληνικών μαχητικών F-16 Viper στον κυπριακό ουρανό και τη συμμετοχή στρατιωτικών τμημάτων από την Αίγυπτο, τη Γαλλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η στιγμή που τα ελληνικά F-16 πέρασαν πάνω από τη Λευκωσία
Από τις στιγμές που ξεχώρισαν ήταν αναμφίβολα η διέλευση των ελληνικών F-16 Viper.
Ο ήχος των ελληνικών μαχητικών πάνω από τη Λευκωσία δημιούργησε μια εικόνα με ιδιαίτερο συναισθηματικό βάρος για πολλούς Κύπριους.
Σύμφωνα με το ΡΙΚ, στη φετινή παρέλαση συμμετείχαν τέσσερα F-16 Viper, ενώ η ελληνική παρουσία συμπληρώθηκε σε πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο με την παρουσία του Υπουργού Εθνικής Άμυνας της Ελλάδας Νίκου Δένδια.
Η εικόνα της ελληνικής σημαίας στα μαχητικά πάνω από την κυπριακή πρωτεύουσα παραπέμπει στους στενούς ιστορικούς και αμυντικούς δεσμούς Ελλάδας και Κύπρου. Παράλληλα, η συμμετοχή τους εντάσσεται στη συνεχιζόμενη στρατιωτική συνεργασία των δύο χωρών.
Μια παρέλαση με διεθνές αποτύπωμα
Εξίσου αξιοσημείωτη ήταν η παρουσία ξένων στρατιωτικών τμημάτων.
Στη στρατιωτική παρέλαση συμμετείχαν Αμερικανοί πεζοναύτες και ναύτες από το USS Roosevelt, Γάλλοι πεζοναύτες, στρατιωτικό τμήμα του Ηνωμένου Βασιλείου και στρατονόμοι των Ενόπλων Δυνάμεων της Αιγύπτου.
Η παρουσία τους έχει έναν ευρύτερο συμβολισμό.
Δεν αλλάζει από μόνη της τις διεθνείς ή αμυντικές δεσμεύσεις οποιασδήποτε από τις συμμετέχουσες χώρες. Αποτελεί, όμως, ορατή έκφραση των αμυντικών και διπλωματικών σχέσεων που έχει αναπτύξει η Κυπριακή Δημοκρατία με διαφορετικούς διεθνείς εταίρους.
Ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται στο επίκεντρο σημαντικών γεωπολιτικών εξελίξεων, η ταυτόχρονη παρουσία στρατιωτικών τμημάτων από ΗΠΑ, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο και Αίγυπτο, μαζί με την ελληνική παρουσία, προσδίδει στη φετινή επέτειο ένα σαφώς πιο διεθνές αποτύπωμα.
Από το 1960 στο 2026
Η 1η Οκτωβρίου δεν αποτελεί μόνο ημέρα στρατιωτικής παρέλασης.
Είναι πρωτίστως ημέρα υπενθύμισης της κρατικής υπόστασης της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Εξήντα έξι χρόνια μετά την ίδρυσή της, και ενώ το Κυπριακό παραμένει άλυτο και το νησί διαιρεμένο, η Κυπριακή Δημοκρατία συνεχίζει τη διεθνή της παρουσία ως κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Εθνών.
Η ίδια η Προεδρία χαρακτήρισε σήμερα την Κυπριακή Δημοκρατία ως τη σημαντικότερη κατάκτηση του κυπριακού λαού, υπογραμμίζοντας ως προτεραιότητα την προστασία και τη συνεχή αναβάθμιση της κρατικής της υπόστασης.
Υπό αυτό το πρίσμα, η εικόνα της φετινής παρέλασης ξεπέρασε το καθαρά τελετουργικό μέρος της επετείου.
Τα ελληνικά F-16 Viper πάνω από τη Λευκωσία, τα κυπριακά στρατιωτικά τμήματα και η παρουσία στρατιωτικών από τέσσερις σημαντικές χώρες συνέθεσαν μια εικόνα με ισχυρό συμβολισμό: μιας Κυπριακής Δημοκρατίας που τιμά την ιστορία της και ταυτόχρονα επενδύει στις διεθνείς συνεργασίες και στην ενίσχυση των σχέσεών της με εταίρους στην περιοχή και πέραν αυτής.
Και ίσως γι’ αυτό η στιγμή της διέλευσης των ελληνικών μαχητικών προκάλεσε τόση συγκίνηση.
Γιατί για λίγα δευτερόλεπτα, ο ουρανός της Λευκωσίας έγινε μέρος του ίδιου του συμβολισμού της ημέρας: μνήμη, κρατική υπόσταση, συνεργασία και η στενή σχέση Κύπρου και Ελλάδας.
voulitv
Χριστοδουλίδης 2028: Χρειάζεται το ΕΛΑΜ, αλλά πόσο κοντά το αντέχει;
*του Χάρη Θεραπή
Διευθυντή Vouli TV
2028: Ο Χριστοδουλίδης ανάμεσα στον ΔΗΣΥ, το Κέντρο και το ΕΛΑΜ
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης δεν χρειάζεται απαραίτητα να κερδίσει τον ΔΗΣΥ. Του αρκεί να μην τον αφήσει να ενωθεί εναντίον του. Μόνο που στην εξίσωση του 2028 υπάρχει πλέον ένας ακόμη παίκτης: το ΕΛΑΜ. Μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμος στον δρόμο προς τον δεύτερο γύρο, αλλά και επικίνδυνος για τη συμμαχία που θα χρειαστεί για να κερδηθεί η Προεδρία.
Οι Προεδρικές Εκλογές του 2028 μπορεί ημερολογιακά να απέχουν ακόμη, πολιτικά όμως έχουν ήδη αρχίσει. Και ο Νίκος Χριστοδουλίδης γνωρίζει ότι η μάχη για μια δεύτερη θητεία δεν θα κριθεί μόνο στην απόδοση της κυβέρνησής του.
Θα κριθεί στην Πινδάρου, στον χώρο του Κέντρου, αλλά πλέον και στα δεξιότερα της Δεξιάς.
Γιατί η πολιτική γεωγραφία του 2028 δεν είναι εκείνη του 2023.
Ο Χριστοδουλίδης εξελέγη χωρίς τη στήριξη του κόμματος από το οποίο πολιτικά προέρχεται, αλλά εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά ερείσματα στη συναγερμική βάση. Αυτό αποτελεί ταυτόχρονα το μεγαλύτερο πολιτικό του πλεονέκτημα και ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του ΔΗΣΥ.
Ο Πρόεδρος δεν χρειάζεται να «κατακτήσει» τον Συναγερμό.
Χρειάζεται ένα αρκετά μεγάλο κομμάτι του.
Αν καταφέρει να διατηρήσει γύρω του ένα σημαντικό τμήμα των συναγερμικών ψηφοφόρων και παράλληλα να συγκρατήσει δυνάμεις από το Κέντρο, τότε μπορεί να επιχειρήσει να ανασυνθέσει την πολυσυλλεκτική συμμαχία που τον οδήγησε στο Προεδρικό.
Μόνο που αυτή τη φορά υπάρχει ακόμη ένας παράγοντας.
Το ΕΛΑΜ.
Ο καλύτερος σύμμαχος μπορεί να παραμένει ο εμφύλιος του ΔΗΣΥ
Ο Χριστοδουλίδης ενδεχομένως να μη χρειάζεται καν να αυξήσει θεαματικά την επιρροή του στον συναγερμικό χώρο. Μπορεί να του αρκεί η αδυναμία του ΔΗΣΥ να εμφανιστεί ενιαίος απέναντί του.
Αν η διαδικασία επιλογής υποψηφίου μετατραπεί σε σκληρή αναμέτρηση προσώπων, μηχανισμών και προσωπικών φιλοδοξιών, το σημαντικότερο δεν θα είναι ποιος τελικά θα πάρει το χρίσμα.
Θα είναι τι θα απομείνει την επόμενη ημέρα.
Άλλο να κερδίσεις μια εσωκομματική εκλογή και άλλο να βγεις από αυτήν με ένα κόμμα ενωμένο.
Κάθε ρήγμα στον ΔΗΣΥ, κάθε πικρία που θα αφήσει πίσω της η εσωκομματική μάχη και κάθε αμφισβήτηση του τελικού υποψηφίου μπορεί να δημιουργήσει μια νέα δεξαμενή ψηφοφόρων διαθέσιμων να κοιτάξουν ξανά προς το Προεδρικό.
Ο Χριστοδουλίδης δεν χρειάζεται να προκαλέσει αυτή τη σύγκρουση.
Του αρκεί να περιμένει.
Το ΕΛΑΜ: βοήθεια και πρόβλημα μαζί
Εδώ όμως η εξίσωση περιπλέκεται.
Η ενίσχυση του ΕΛΑΜ δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα στον χώρο της Δεξιάς. Δεν είναι πλέον ένας παράγοντας που μπορεί εύκολα να αγνοηθεί μέχρι τον δεύτερο γύρο.
Μπορεί να εξελιχθεί σε ρυθμιστή.
Για τον Χριστοδουλίδη αυτό είναι ταυτόχρονα καλό και κακό νέο.
Καλό, επειδή ένας ισχυρός τρίτος πόλος στα δεξιά περιορίζει τη δυνατότητα του ΔΗΣΥ να επανασυσπειρώσει ολόκληρο τον παραδοσιακό χώρο της Δεξιάς. Όσο ο Συναγερμός πιέζεται από τον Χριστοδουλίδη προς το Κέντρο και από το ΕΛΑΜ προς τα δεξιά, τόσο δυσκολότερο γίνεται το εγχείρημα της πλήρους επανένωσης της εκλογικής του βάσης.
Με απλά λόγια, ο Χριστοδουλίδης και το ΕΛΑΜ, χωρίς να χρειάζεται να συνεργάζονται, μπορούν αντικειμενικά να πιέζουν τον ίδιο αντίπαλο από διαφορετικές κατευθύνσεις.
Εδώ βρίσκεται το παράδοξο.
Το ΕΛΑΜ μπορεί να βοηθά τον Χριστοδουλίδη να αποδυναμώνει τον ΔΗΣΥ, αλλά την ίδια στιγμή μπορεί να δυσκολεύει τον Χριστοδουλίδη να οικοδομήσει τη μεγάλη συμμαχία που χρειάζεται για να κερδίσει τις Προεδρικές.
Άλλο η ψήφος του ΕΛΑΜ και άλλο η συμμαχία με το ΕΛΑΜ
Αυτή ίσως αποδειχθεί μία από τις λεπτότερες πολιτικές ισορροπίες του 2028.
Οι ψήφοι του ΕΛΑΜ μπορούν να είναι εξαιρετικά σημαντικοί, ιδιαίτερα σε έναν δεύτερο γύρο.
Η επίσημη πολιτική συνεργασία μαζί του, όμως, είναι εντελώς διαφορετική υπόθεση.
Μια ανοικτή συμφωνία Χριστοδουλίδη–ΕΛΑΜ από τον πρώτο γύρο θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρούς τριγμούς στο Κέντρο, αλλά και μεταξύ μετριοπαθών συναγερμικών ψηφοφόρων που ενδεχομένως να έβλεπαν θετικά μια δεύτερη θητεία Χριστοδουλίδη.
Το ίδιο ισχύει για τα κόμματα που θα κληθούν να αποφασίσουν εάν θα αποτελέσουν μέρος μιας νέας προεδρικής συμμαχίας.
ΔΗΚΟ, ΔΗΠΑ ή άλλες δυνάμεις του Κέντρου δεν είναι αυτονόητο ότι θα αντιμετωπίσουν με τον ίδιο τρόπο μια υποψηφιότητα Χριστοδουλίδη που διεκδικεί ψήφους του ΕΛΑΜ και μια υποψηφιότητα που έχει συνάψει επίσημη πολιτική συμφωνία μαζί του.
Και αυτή η διαφορά είναι τεράστια.
Γιατί στις Προεδρικές δεν αρκεί να προσθέτεις ποσοστά.
Πρέπει να προσθέτεις ποσοστά χωρίς, την ίδια στιγμή, να αφαιρείς άλλα.
Ο πρώτος και ο δεύτερος γύρος είναι δύο διαφορετικές εκλογές
Γι’ αυτό ο χρόνος μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός.
Άλλο μια επίσημη συμπόρευση με το ΕΛΑΜ πριν από τον πρώτο γύρο και άλλο η στάση των ψηφοφόρων του ΕΛΑΜ στον δεύτερο γύρο.
Στην πρώτη περίπτωση υπάρχει πολιτική συμφωνία, η οποία αναπόφευκτα θα έχει περιεχόμενο, ανταλλάγματα και συμβολισμό.
Στη δεύτερη υπάρχει εκλογική επιλογή ανάμεσα στους δύο υποψηφίους που απέμειναν.
Και εκεί οι ισορροπίες αλλάζουν δραματικά.
Εάν, για παράδειγμα, ένας δεύτερος γύρος φέρει απέναντι στον Χριστοδουλίδη έναν υποψήφιο που στηρίζεται από το ΑΚΕΛ, η συμπεριφορά σημαντικού μέρους της εκλογικής βάσης του ΕΛΑΜ μπορεί να αποκτήσει καθοριστική σημασία ακόμη και χωρίς επίσημη συμφωνία.
Ο Χριστοδουλίδης επομένως μπορεί να χρειάζεται τις ψήφους του ΕΛΑΜ χωρίς να τον συμφέρει απαραίτητα να χρειάζεται τη σφραγίδα του ΕΛΑΜ.
Το μεγάλο δίλημμα του Κέντρου
Εδώ μπαίνει στο παιχνίδι ο χώρος που τον οδήγησε στην Προεδρία το 2023.
Το Κέντρο.
Η συμμαχία του 2023 δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη για το 2028. Οι πολιτικές και εκλογικές ισορροπίες έχουν αλλάξει και κάθε κόμμα θα κάνει τον δικό του λογαριασμό.
Και το ερώτημα θα είναι απλό:
Μέχρι πού μπορεί να διευρυνθεί μια συμμαχία για χάρη της επανεκλογής;
Μια υποψηφιότητα που θέλει να χωρέσει ταυτόχρονα κεντρώους, απογοητευμένους συναγερμικούς, παραδοσιακούς δεξιούς και ψηφοφόρους του ΕΛΑΜ κινδυνεύει κάποια στιγμή να συναντήσει τα πολιτικά της όρια.
Γιατί οι συμμαχίες δεν είναι απλή αριθμητική.
Έχουν πολιτική ταυτότητα.
Και όσο περισσότερο ανοίγει η βεντάλια, τόσο δυσκολότερο γίνεται να εξηγηθεί τι ακριβώς ενώνει όλους όσοι βρίσκονται κάτω από αυτήν.
Και το ΑΚΕΛ περιμένει
Μέσα σε αυτή την αναμέτρηση υπάρχει ένας παίκτης που έχει κάθε λόγο να παρακολουθεί τις εξελίξεις με ενδιαφέρον.
Το ΑΚΕΛ.
Όσο η Κεντροδεξιά κατακερματίζεται ανάμεσα στον επίσημο υποψήφιο του ΔΗΣΥ, τον Χριστοδουλίδη και το ΕΛΑΜ, τόσο μεγαλώνει η σημασία της δυνατότητας του ΑΚΕΛ να οδηγήσει έναν ισχυρό υποψήφιο στον δεύτερο γύρο.
Και τότε η εξίσωση αλλάζει.
Γιατί ο δεύτερος γύρος μπορεί να μετατρέψει μέσα σε μία εβδομάδα αντιπάλους σε αναγκαίους ψηφοφόρους και πολιτικά αδιέξοδα σε εκλογικά διλήμματα.
Εκεί ακριβώς το ΕΛΑΜ μπορεί να αποκτήσει τη μεγαλύτερη δύναμή του.
Όχι απαραίτητα ως κυβερνητικός εταίρος.
Αλλά ως εκλογικός ρυθμιστής.
Το πραγματικό στοίχημα του Χριστοδουλίδη
Ο δρόμος προς το 2028 επομένως δεν περνά μόνο μέσα από το Προεδρικό.
Περνά από την Πινδάρου, το Κέντρο και πλέον αναπόφευκτα και από το ΕΛΑΜ.
Ο Χριστοδουλίδης χρειάζεται να διατηρήσει τη γέφυρα με τους συναγερμικούς ψηφοφόρους χωρίς να επιστρέψει πολιτικά στον ΔΗΣΥ. Χρειάζεται το Κέντρο χωρίς να εγκλωβιστεί σε αυτό. Και πιθανότατα θα χρειαστεί ένα σημαντικό μέρος των ψηφοφόρων του ΕΛΑΜ χωρίς να επιτρέψει σε αυτή τη σχέση να απομακρύνει τους μετριοπαθέστερους συμμάχους του.
Πρόκειται για μια εξαιρετικά δύσκολη άσκηση πολιτικής ισορροπίας.
Γιατί το 2028 το πρόβλημα του Χριστοδουλίδη ίσως να μην είναι πού θα βρει τις ψήφους για να επανεκλεγεί.
Μπορεί να είναι πώς θα τις βάλει όλες στην ίδια κάλπη χωρίς η μία δεξαμενή να αδειάζει την άλλη.
Και κάπου εκεί το ΕΛΑΜ μπορεί να αποδειχθεί ο πιο παράξενος παράγοντας των Προεδρικών:
Αρκετά ισχυρό για να βοηθήσει τον Χριστοδουλίδη να αποδυναμώσει τον ΔΗΣΥ.
Αρκετά ισχυρό, όμως, και για να δυσκολέψει τη συμμαχία που θα μπορούσε να τον κρατήσει στο Προεδρικό.
voulitv
Trump’s foreign policy: unconventional methods, traditional goals

*by Euripides L. Evriviades
Trump’s tactics may be disruptive and coercive, but the goal of preserving American economic, technological and strategic dominance is deeply rooted in US foreign policy
What if Donald Trump’s foreign policy is not as chaotic as it looks?
Last year, I argued that beneath the spectacle, contradictions and unpredictability, Trump’s foreign policy had an internal logic. But I stopped short of calling it strategy.
Today, I am more convinced that there is one – grand strategy in fact.
Consider the pieces.
Greenland. Panama. Canada. Venezuela. Iran and Hormuz. Tariffs. Critical minerals. Reindustrialisation. Pressure on allies to carry more of their defence burden. And, increasingly, China.
Viewed separately, these can look like disconnected episodes. Put them on the same map and a pattern begins to emerge.
No conspiracy is required. Nor a secret master plan. Nor is the direction entirely implicit. Elements of it are set out explicitly in the Trump administration’s 2025 National Security Strategy. The question is whether interests, opportunities and events are increasingly moving in the same strategic direction. They do.
Once seen, the pattern is difficult to unsee.
It did not begin with Trump
But this did not begin with Trump.
In 1948, George Kennan, one of the architects of America’s Cold War strategy, observed with unusual candour that the United States possessed about half the world’s wealth with only 6.3 per cent of its population. The task of America, he emphasised, was to devise relationships that would allow it to maintain this “position of disparity” without jeopardising its security.
The world has changed profoundly since then. So has American policy. The methods changed. The purpose changed much less: American preponderance remains the strategic constant. And preponderance has never been merely military. It is economic, technological, commercial and financial too.
This, after all, is what predominant powers do. Britain did it before America. Others did it before Britain. History also records what eventually happened to them.
America nevertheless did something remarkable after 1945. It embedded its enormous power in institutions and alliances from which others also benefited. The resulting Pax Americana has been described by scholars as both hegemony and hegemonic stability. Benign to many. Hegemony to others.
The Marshall Plan helped rebuild Western Europe. Europe and Japan prospered under an American Cold War security umbrella. That umbrella also allowed Europeans to spend more on butter and less on guns. The US supplied dollars, markets, investment and security. The dollars also bought American goods. Prosperity and strategy reinforced each other.
American leadership worked because others had a stake in the system too.
The difference with Trump may therefore lie less in what America seeks than in how openly and coercively he seeks it.
Take Greenland. It is Arctic geography, missile defence, emerging sea routes and critical minerals. Panama is a strategic artery between two oceans. Canada means energy, uranium, minerals and Arctic space. Venezuela brings enormous oil reserves back into the strategic equation.
Then look east.
Hormuz and Malacca are links in the same energy chain. Much of the Gulf oil bound for Asia passes through these maritime chokepoints. China remains heavily dependent on these sea lanes. The United States, by contrast, enjoys enormous domestic energy production, favourable geography and unrivalled global naval reach.
Add Suez, Bab el-Mandeb and emerging Arctic routes and an old strategic truth reappears: whoever can protect – or deny – access to the arteries of global commerce possesses enormous leverage.
Power beyond the battlefield
Twenty-first-century power extends beyond geography.
Semiconductors. Artificial intelligence. Quantum computing. Rare earths. Supply chains. Financial clearing. Capital markets.
And above all, the dollar.
After Nixon severed the dollar’s link to gold in 1971, the emerging petrodollar system further reinforced its global role.
The dollar-centred financial system gives Washington a form of power no aircraft carrier can provide.
Tariffs, too, can be more than protectionism. They can redirect investment, restructure supply chains and turn access to the enormous US market into strategic leverage.
The pieces begin to connect.
The pieces begin to connect
Secure the Western Hemisphere. Protect strategic resources and maritime access. Rebuild industrial capacity. Preserve technological superiority and energy abundance. Make allies carry more of the security burden. Protect the dollar. Prevent China from acquiring enough economic, technological and military power to overturn the strategic balance.
Even apparently separate conflicts can alter the strategic balance in Washington’s favour. Russia, heavily committed in Ukraine, has fewer resources elsewhere. Europe, confronted again by the Russian threat, is rearming, carrying more of its own defence burden and buying more US materiel – benefiting the American defence-industrial base. Regional confrontation has also weakened the ability of Iran to project power. And regional powers assuming greater responsibility in the Middle East can reduce demands on Washington.
None of this proves that these outcomes were scripted in advance. Nor does China explain every American action. Personality, domestic politics, ideology, opportunism and plain miscalculation remain part of the menu.
Grand strategy does not require choreography.
Trump’s methods are unconventional, but the underlying US grand strategy has endured across administrations and eras.
The price of primacy
But therein lies the paradox.
American primacy was never sustained by material power alone. There was soft power too: culture, universities, technology, ideas and the promise of opportunity. The old joke captured the contradiction: “Yankee go home – but take me with you.” Allies sought American protection. Governments accumulated dollars. Investors put their money into American markets.
Underlying much of this was trust – the intangible tangible. And immensely consequential.
Power was reinforced by legitimacy and, critically, consent.
As allies are increasingly treated as clients to be pressured, markets used as instruments of coercion, economic dependence turning into vulnerability, and rules made negotiable according to power, the search for alternatives begins.
Allies are hedging. Diversifying. Building alternative supply chains. Exploring other payment systems. Strengthening regional arrangements. Reducing dependence upon the United States. Even shifting gold reserves out of North America, as France and the Netherlands have recently done.
Historically, the pattern is hardly new. Predominant powers have always sought to preserve their predominance. By overreaching, they can also accelerate their own decline. The ancient Greeks had a word for it: hubris.
The problem, therefore, is not that there is no grand strategy. There is.
The danger lies elsewhere.
The methods used to preserve American primacy are already helping to erode the trust, legitimacy and consent that made it sustainable.
America may win many of the transactions.
The larger question is whether, in so doing, America weakens the very system on which its indispensability rests.
*Euripides L. Evriviades is a former ambassador to the US and high commissioner to the UK. He is now a senior fellow at the Cyprus Centre for European and International Affairs, University of Nicosia
-
Off the Record1 month agoΔΗΣΥ: Η Αννίτα λέει «όχι», ο Αβέρωφ «ίσως» και ο Παμπορίδης… σιωπά
-
Off the Record1 month agoΠερί Προεδρικής λιμουζίνας
-
Άρθρα Χάρη Θεραπή3 weeks agoΗ τέλεια καταιγίδα της Πινδάρου: Ο Αβέρωφ αποφάσισε, οι «πιστοί» του 2023 τι κάνουν;
-
LIVE2 weeks ago1η Οκτωβρίου 2026: Σε απευθείας μετάδοση από το ΡΙΚ η στρατιωτική παρέλαση
-
Off the Record4 weeks agoΨάχνουν τον νέο Χριστοδουλίδη. Ο παλιός είναι ακόμη στο Προεδρικό!
-
voulitv1 month agoΧριστοδουλίδης 2028: Χρειάζεται το ΕΛΑΜ, αλλά πόσο κοντά το αντέχει;
-
Off the Record4 weeks agoΤο είπα-ξείπα της Αννίτας
-
Off the Record4 weeks agoΤορναρίτης στο Προεδρικό: Αξιοποίηση εμπειρίας ή μήνυμα προς την Πινδάρου;
-
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ3 weeks agoΧρίστος Κληρίδης: Γιατί να παραμένουμε στη ΔΔΟ όταν η Τουρκία την έχει απορρίψει;
-
Off the Record1 month agoΠροσδοκώμενη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση του τύπου “και η πίτα γερή και ο σκύλος χορτάτος”






