Υπάρχει μια αλήθεια την οποία δεν μπορούμε πλέον να προσπερνούμε: το Κυπριακό δεν βρίσκεται σε αδιέξοδο επειδή λείπουν οι συνομιλίες. Βρίσκεται σε αδιέξοδο επειδή απουσιάζει η πολιτική βούληση της Τουρκίας να αποδεχθεί μια λύση που να ανταποκρίνεται στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών.

Για δεκαετίες, η ελληνοκυπριακή πλευρά προσέρχεται σε διαπραγματεύσεις, καταθέτει προτάσεις, αναζητεί συμβιβασμούς και επενδύει στην ελπίδα ότι η επόμενη προσπάθεια θα είναι διαφορετική από τις προηγούμενες. Όμως, κάθε φορά που δημιουργούνται προσδοκίες για «κινητικότητα», επανέρχεται το ίδιο βασικό ερώτημα: ποιος κρατά πραγματικά το κλειδί της λύσης;

Η ίδια η Άγκυρα δεν κρύβει πλέον τη θέση της. Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών υποστηρίζει ότι τα ομοσπονδιακά μοντέλα που δοκιμάστηκαν επί δεκαετίες έχουν εξαντληθεί και ζητά ως προϋπόθεση την αναγνώριση της «κυρίαρχης ισότητας» και του «ίσου διεθνούς καθεστώτος» των Τουρκοκυπρίων.

Αυτό σημαίνει ότι δεν αρκεί να συζητούν οι δύο ηγέτες στην Κύπρο. Όσο η Άγκυρα διατηρεί αποφασιστικό λόγο στις στρατηγικές επιλογές της τουρκοκυπριακής πλευράς, η πραγματική διαπραγμάτευση δεν μπορεί να περιορίζεται στη Λευκωσία. Το κλειδί βρίσκεται και στην Άγκυρα.

Κι εδώ ακριβώς βρίσκεται η δική μας μεγάλη αυταπάτη: ότι η επανάληψη των συνομιλιών από μόνη της συνιστά πρόοδο. Δεν είναι πρόοδος η κινητικότητα για την κινητικότητα. Πρόοδος είναι να μετακινούνται οι θέσεις προς μια βιώσιμη λύση.

Την ίδια στιγμή, η Τουρκία ενισχύει τη στρατηγική και στρατιωτική της παρουσία στην περιοχή και επιχειρεί να διευρύνει την επιρροή της στην Ανατολική Μεσόγειο. Η πολιτική αυτή δεν αφορά μόνο την Κύπρο. Συνδέεται με τις ευρύτερες τουρκικές επιδιώξεις στο Αιγαίο, στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή.

Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ έχουν κάθε λόγο να ενισχύουν τη συνεργασία τους. Το Κοινό Σχέδιο Δράσης Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ για το 2026 προβλέπει κοινές επιχειρησιακές δραστηριότητες, εκπαίδευση ειδικών δυνάμεων και στενότερη στρατιωτική συνεργασία.

Παράλληλα, η Κύπρος έχει αναβαθμίσει ουσιαστικά τη σχέση της με τη Γαλλία. Τον Δεκέμβριο του 2025 υπογράφηκε στρατηγική εταιρική σχέση, ενώ τον Ιούνιο του 2026 υπεγράφη η Συμφωνία Καθεστώτος Δυνάμεων (SOFA), δημιουργώντας θεσμικό πλαίσιο για τη στρατιωτική συνεργασία, τις ασκήσεις και τη δραστηριοποίηση των ενόπλων δυνάμεων των δύο χωρών.

Αυτές οι συμφωνίες δεν είναι διακοσμητικές. Αποτελούν μέρος μιας νέας πραγματικότητας ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο. Για ένα μικρό κράτος, η ασφάλεια δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στις καλές προθέσεις. Χρειάζεται αποτρεπτική ισχύς, συμμαχίες και διεθνή ερείσματα.

Το ίδιο μήνυμα στέλνει και η Ελλάδα. Η Αθήνα έχει καταστήσει σαφές ότι η ελληνική κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης και ότι η χώρα διαθέτει ισχυρές ένοπλες δυνάμεις, αποτρεπτική ικανότητα και συμμαχίες για να τα υπερασπιστεί.

Αυτό δεν σημαίνει ότι Ελλάδα και Κύπρος επιδιώκουν τη σύγκρουση. Σημαίνει ακριβώς το αντίθετο: η ειρήνη χρειάζεται ισχυρή αποτροπή. Ο διάλογος έχει αξία όταν γίνεται από θέση ισχύος και όταν απέναντί του υπάρχει συνομιλητής που αντιλαμβάνεται ότι οι απειλές και οι μονομερείς διεκδικήσεις έχουν κόστος.

Η Κύπρος δεν μπορεί να παραμένει εγκλωβισμένη σε μια αέναη διαδικασία συνομιλιών χωρίς αποτέλεσμα. Χρειάζεται ρεαλισμός. Χρειάζεται να αναγνωρίσουμε ότι η λύση του Κυπριακού δεν θα έρθει μόνο από τη διαπραγματευτική αίθουσα της Λευκωσίας. Θα εξαρτηθεί αποφασιστικά από τις επιλογές της Άγκυρας και από το ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον.

Οι ψευδαισθήσεις πρέπει να τελειώσουν. Η διπλωματία πρέπει να συνεχιστεί, αλλά μαζί με την αποτροπή, τις συμμαχίες και την αποφασιστικότητα.

Γιατί η ειρήνη δεν διασφαλίζεται με ευχολόγια. Διασφαλίζεται όταν εκείνος που απειλεί γνωρίζει ότι απέναντί του βρίσκεται μια Ελλάδα ισχυρή, μια Κύπρος θωρακισμένη από τις συμμαχίες της και μια Ανατολική Μεσόγειος στην οποία η επιβολή τετελεσμένων δεν μπορεί να θεωρείται μονόδρομος.

ΤΟΥ ΚΡΙΣ ΜΙΧΑΗΛ

ΔΗΣΥ: Η Αννίτα λέει «όχι», ο Αβέρωφ «ίσως» και ο Παμπορίδης… δεν λέει τίποτα

Οι Προεδρικές του 2028 απέχουν ακόμη, αλλά στην Πινδάρου η προεκλογική φαίνεται ότι άρχισε πολύ νωρίτερα.

Η Αννίτα Δημητρίου κλείνει την πόρτα στον Νίκο Χριστοδουλίδη: ο ΔΗΣΥ θα έχει δικό του υποψήφιο.

Ο Αβέρωφ Νεοφύτου, όμως, λίγες ώρες αργότερα αφήνει ένα παράθυρο ανοικτό. Εάν υπάρχει συγκεκριμένο πλάνο λύσης του Κυπριακού, δηλώνει έτοιμος να στηρίξει τον Χριστοδουλίδη.

Το πρωί, λοιπόν, «δεν στηρίζουμε».

Το μεσημέρι, «στηρίζουμε υπό προϋποθέσεις».

Και ο Γιώργος Παμπορίδης; Σιωπή.

Μόνο που στην πολιτική υπάρχουν στιγμές που η σιωπή δεν σημαίνει απουσία. Σημαίνει αναμονή.

Και όταν το όνομά σου βρίσκεται ήδη στη συζήτηση για το 2028, ίσως το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται να κάνεις είναι να βιαστείς να μπεις στη μάχη πριν ξεκαθαρίσει ποιος πολεμά ποιον.

Η Αννίτα πρέπει να υπερασπιστεί την ηγεσία και την αυτονομία του κόμματος. Ο Αβέρωφ υπενθυμίζει ότι παραμένει παρών και με δική του πολιτική ατζέντα. Ο Χριστοδουλίδης παρακολουθεί τις ρωγμές στην παράταξη από την οποία προέρχεται.

Και ο Γιώργος Παμπορίδης;

Αφήνει τους υπόλοιπους να μιλούν.

Ίσως γιατί, κάποιες φορές, ο καλύτερος τρόπος να μπεις σε μια προεδρική κούρσα είναι να αφήσεις πρώτα τους άλλους να ξεκινήσουν την κούρσα για σένα.

Στην Πινδάρου, λοιπόν, το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο «ποιον θα στηρίξει ο ΔΗΣΥ;».

Είναι και «ποιος περιμένει να τον στηρίξει ο ΔΗΣΥ;».

Και σε αυτό το ερώτημα, η σιωπή του Γιώργου Παμπορίδη αρχίζει να κάνει περισσότερο θόρυβο από πολλές δηλώσεις.

Μακιαβέλι

Ο Αβέρωφ Νεοφύτου ξανακτυπά. Και αυτή τη φορά το πολιτικό του πυροβολικό στρέφεται προς την ίδια την παράταξη της οποίας υπήρξε επί σειρά ετών ηγέτης. Με αφορμή τις δηλώσεις του στο podcast του Φειδία, ο πρώην πρόεδρος του Δημοκρατικού Συναγερμού άνοιξε έναν νέο κύκλο εσωστρέφειας στην Πινδάρου, αφήνοντας σαφώς να εννοηθεί ότι δεν προτίθεται να παρακολουθήσει από την εξέδρα τις εξελίξεις που οδηγούν προς τις προεδρικές εκλογές του 2028.

Στο επίκεντρο των καταγγελιών του βρέθηκε η Αννίτα Δημητρίου και η εσωκομματική δημοσκόπηση που, σύμφωνα με τον ίδιο, διενεργήθηκε χωρίς να είναι ενήμερος. Εδώ όμως γεννάται ένα απλό και αμείλικτο ερώτημα: γιατί θα έπρεπε να ενημερώνεται ο τέως πρόεδρος του ΔΗΣΥ για κάθε εσωκομματική μέτρηση, όταν σήμερα δεν κατέχει κανένα θεσμικό αξίωμα στο κόμμα;

Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι μια δημοσκόπηση. Το πρόβλημα είναι η πολιτική αντίληψη που κρύβεται πίσω από την αντίδραση. Ο Αβέρωφ Νεοφύτου μοιάζει να δυσκολεύεται να αποδεχθεί ότι η Πινδάρου έχει πλέον νέα ηγεσία, νέα πολιτική πραγματικότητα και νέα κέντρα αποφάσεων.

Ακόμη πιο οξύμωρη είναι η κριτική του για την πρόωρη, όπως υποστηρίζει, έναρξη της συζήτησης για τις προεδρικές του 2028. Ποιος όμως άνοιξε νωρίς τον δρόμο προς τις προηγούμενες προεδρικές εκλογές; Ποιος βρέθηκε στο επίκεντρο της προεκλογικής συζήτησης πολύ πριν από την ώρα της κάλπης; Η πολιτική μνήμη στην Κύπρο δεν είναι τόσο κοντή.

Και υπάρχει ακόμη μια αντίφαση. Επί της δικής του ηγεσίας ο ΔΗΣΥ δεν ήταν άγνωστη λέξη στις δημοσκοπήσεις και στις εσωκομματικές μετρήσεις. Οι μετρήσεις αποτελούσαν εργαλείο πολιτικού σχεδιασμού και στρατηγικής. Σήμερα, όμως, όταν η ίδια πρακτική φέρεται να εφαρμόζεται από τη νέα ηγεσία, παρουσιάζεται περίπου ως πολιτικό ατόπημα.

Μήπως τελικά δεν ενοχλεί η δημοσκόπηση; Μήπως ενοχλεί το γεγονός ότι γίνεται χωρίς τον Αβέρωφ Νεοφύτου στο τιμόνι;

Οι κινήσεις και οι δημόσιες παρεμβάσεις του τελευταίου διαστήματος αφήνουν μια πολύ διαφορετική εντύπωση από αυτή που επιχειρεί να δημιουργήσει ο ίδιος. Ότι, δηλαδή, απλώς ενδιαφέρεται για την πορεία της παράταξης. Η πραγματικότητα είναι ότι ο ίδιος φροντίζει να υπενθυμίζει διαρκώς πως είναι πολιτικά παρών και ότι διαθέτει ακόμη φιλοδοξίες, επιρροή και σχέδιο για το 2028.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία της αντιπαράθεσης με την Αννίτα Δημητρίου. Δεν πρόκειται απλώς για διαφορετικές πολιτικές απόψεις. Πρόκειται για μια σύγκρουση γύρω από το ποιος θα έχει τον πρώτο λόγο στη διαμόρφωση της επόμενης ημέρας του ΔΗΣΥ.

Ο Αβέρωφ Νεοφύτου δικαιούται ασφαλώς να διεκδικήσει ό,τι επιθυμεί. Δεν δικαιούται όμως να απαιτεί από τη σημερινή ηγεσία να λειτουργεί σαν να βρίσκεται ακόμη ο ίδιος στην καρέκλα του προέδρου. Η δημοκρατική εναλλαγή έχει νόημα ακριβώς επειδή οι πρώην ηγέτες δεν μπορούν να παραμένουν εσαεί οι άτυποι αρχηγοί.

Και ύστερα ήρθε το ΚρανΜοντανά.

Εννέα χρόνια μετά το ναυάγιο των συνομιλιών, ο Αβέρωφ Νεοφύτου επανέρχεται με βαριές επικρίσεις για τις ευθύνες του ΔΗΣΥ και για τους χειρισμούς της τότε περιόδου. Η κριτική για το Κυπριακό είναι απολύτως θεμιτή. Όμως η πολιτική μνήμη επιβάλλει και κάτι ακόμη: συνέπεια.

Ποιος ήταν τότε πρόεδρος του ΔΗΣΥ;

Ο Αβέρωφ Νεοφύτου.

Δεν ήταν ένας εξωτερικός παρατηρητής. Δεν ήταν πολιτικός περαστικός. Ήταν ο αρχηγός του κόμματος που σήμερα εγκαλεί για εκείνους τους χειρισμούς. Και επομένως, όταν κάνει ιστορική αποτίμηση για το ΚρανΜοντανά, οφείλει να εξηγεί και τον δικό του τότε ρόλο, τις δικές του δημόσιες τοποθετήσεις και τη δική του πολιτική στάση.

Δεν μπορεί ένας πολιτικός να ζητά από τους άλλους λογαριασμό για το παρελθόν και ταυτόχρονα να εμφανίζεται ο ίδιος ως αμέτοχος σε αυτό.

Η πολιτική δεν λειτουργεί με επιλεκτική μνήμη. Ούτε μπορεί να ξαναγράφεται κάθε φορά που αλλάζουν οι εσωκομματικοί συσχετισμοί.

Ο Αβέρωφ Νεοφύτου έχει κάθε δικαίωμα να επιστρέψει στο προσκήνιο. Έχει δικαίωμα να ασκήσει κριτική, να διεκδικήσει και να αντιπαρατεθεί. Αλλά, εάν πράγματι θέλει να επιστρέψει ως πρωταγωνιστής, θα πρέπει να αποδεχθεί και το αυτονόητο: μαζί με την πολιτική του εμπειρία κουβαλά και το πολιτικό του παρελθόν.

Και αυτό το παρελθόν δεν μπορεί να διαγράφεται όταν δεν εξυπηρετεί τη σημερινή πολιτική αφήγηση.

Η Αννίτα Δημητρίου δεν χρειάζεται να απολογείται επειδή είναι η σημερινή πρόεδρος του ΔΗΣΥ. Ούτε ο ΔΗΣΥ μπορεί να λειτουργεί υπό την ιδέα ότι κάθε απόφαση της σημερινής ηγεσίας χρειάζεται την προηγούμενη έγκριση.

Το 2028 είναι μπροστά. Και αν ο Αβέρωφ Νεοφύτου θέλει να είναι υποψήφιος, ας το πει καθαρά και ας αναμετρηθεί πολιτικά με την Αννίτα Δημητρίου όταν έρθει η ώρα. Χωρίς υπαινιγμούς, χωρίς πολιτικές σκιές και χωρίς να μετατρέπει κάθε εσωκομματική διαδικασία σε πεδίο προσωπικής σύγκρουσης.

Γιατί στο τέλος της ημέρας το ερώτημα είναι απλό:

Θέλει να υπηρετήσει ξανά την παράταξη ή θέλει να ξανακερδίσει την παράταξη;

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα κρίνει πολλά περισσότερα από μια δημοσκόπηση.

ΤΟΥ ΚΡΙΣ ΜΙΧΑΗΛ