ΠΟΛΙΤΙΚΗ
ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΤΟΥ ΕΝΩΤΙΚΟΥ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ
Το 1949 βρίσκει τη Δεξιά με την Αριστερά στην Κύπρο, να συμπίπτουν στο αίτημα για άμεση ένωση.
Το ενωτικό δημοψήφισμα του 1950 μέσα από την έκθεση τού τότε Βρετανού διοικητή της επαρχίας Λεμεσού.
ΤΟ ΑΚΕΛ τότε, χάριν της ενότητας, ακυρώνει τα δικά του σχέδια και καλεί τα μέλη και τους οπαδούς του να ψηφίσουν υπέρ της Ένωσης στο ενωτικό δημοψήφισμα της Εθναρχίας Κύπρου.
Μέσα από μια διαδικασία συγκέντρωσης υπογραφών, η οποία έμεινε γνωστή ως το ενωτικό δημοψήφισμα και που διεξήχθη σε δύο συνεχόμενες Κυριακές, στις 15 και 22 του Γενάρη 1950, το σύνολο σχεδόν των Ελλήνων της Κύπρου υπέγραψαν υπέρ της Ένωσης της ιδιαίτερής τους πατρίδας με την Ελλάδα. Για την ακρίβεια συγκεντρώθηκαν 215.108 υπογραφές επί συνόλου 224.757 ατόμων που είχαν δικαίωμα ψήφου. Το εκπληκτικό αυτό ποσοστό αντιπροσώπευε το 95,7% του εκλογικού σώματος. Ας σημειωθεί ότι υπέρ της Ένωσης υπέγραψαν και αρκετοί Τουρκοκύπριοι.
Αίτημα για άμεση Ένωση
Το 1949 βρίσκει τη Δεξιά και την Αριστερά στην Κύπρο να συμπίπτουν στην τακτική της απαίτησης του αιτήματος για άμεση Ένωση. Η ιδέα της συγκέντρωσης υπογραφών ως μέτρο πίεσης για την εφαρμογή του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης γεννήθηκε στους κόλπους της κυπριακής Αριστεράς. Η ηγεσία του ΑΚΕΛ, σε ανακοίνωσή της τον Σεπτέμβρη του 1949, αναγγέλλει την πρόθεσή της να συγκεντρώσει υπογραφές υπέρ της Ένωσης.
Η Εθναρχία υπό την καθοδήγηση του Μακαρίου Γ’, νεαρού τότε Μητροπολίτη Κιτίου και μετέπειτα πρώτου Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, υιοθετεί αυτήν την ιδέα και αναγγέλλει ότι θα ανελάμβανε η ίδια τη διοργάνωση του όλου εγχειρήματος. Το ΑΚΕΛ τότε, χάριν της ενότητας, ακυρώνει τα δικά του σχέδια και καλεί τα μέλη και τους οπαδούς του να ψηφίσουν υπέρ της Ένωσης στο ενωτικό δημοψήφισμα της Εθναρχίας Κύπρου. Η βρετανική αποικιακή διοίκηση απορρίπτει την πρόσκληση-πρόκληση της Εκκλησίας να αναλάβει αυτήν τη διοργάνωση του δημοψηφίσματος (12 Δεκέμβρη 1949). Έτσι η Εθναρχούσα Εκκλησία προχωρεί στη διοργάνωσή του τον αμέσως επόμενο μήνα.
Στο παρόν άρθρο εξετάζονται ορισμένες πτυχές της εκλογικής διαδικασίας του δημοψηφίσματος με βάση την έκθεση τού τότε Βρετανού διοικητή της επαρχίας Λεμεσού, Αrthur Frederick John Reddaway, έτσι όπως ο ιστορικός ερευνητής και ακαδημαϊκός στο King’s College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου τα αναφέρει στο ερευνητικό του έργο. Δέκα ημέρες μετά την ολοκλήρωση του δημοψηφίσματος, ο Αrthur Reddaway υποβάλλει προς τον Αποικιακό Γραμματέα του Κυβερνείου της Λευκωσίας δεκασέλιδη έκθεση, περιγράφοντας τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν στην επαρχία του λίγο πριν αλλά και μετά τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος.
Η εκτίμηση του κυβερνήτη Αndrew Wright, όπως διατυπώθηκε σε συνοδευτική τής έκθεσης επιστολή του προς τον Υπουργό Αποικιών Αrthur Creech Jones, ήταν ότι η έκθεση του Reddaway εξέθετε με αξιέπαινη σαφήνεια τόσο την πραγματική σειρά των γεγονότων κατά τη διάρκεια του μήνα, όσο και τη στάση της Δεξιάς αλλά και της Αριστεράς σχετικά με τη συγκέντρωση των υπογραφών που ολοκληρώθηκε στις 22 του Γενάρη.
Αν και η έκθεση αναφέρεται σε γεγονότα (που διαδραματίστηκαν) στην επαρχία Λεμεσού, σημειώνει ο κυβερνήτης, μπορεί δίκαια να θεωρηθεί ότι αντιπροσωπεύει την κατάσταση (που επικρατούσε) σε όλο το νησί κατά τη διάρκεια του προηγούμενου μήνα (εμπιστευτική επιστολή τού κυβερνήτη, 13 του Φλεβάρη 1950). Ας σημειώσουμε ότι ο Reddaway, απόφοιτος του Πανεπιστημίου του Reading, υπηρετούσε στην αποικιακή διοίκηση στην Κύπρο από το 1938 και το 1950, που είχε τη διοίκηση της επαρχίας Λεμεσού, ήταν μόλις 33 χρονών.
Ήπια η Δεξιά
Στο διάστημα των δώδεκα πρώτων ημερών του 1950, η πόλη της Λεμεσού γνώρισε επτά και η επαρχία της 98 συγκεντρώσεις υπέρ του ενωτικού δημοψηφίσματος. Από αυτές, 81 οργανώθηκαν από τη Δεξιά και 24 από την Αριστερά. Ενδεικτικά ο Reddaway αναφέρει ότι, με βάση τα δεδομένα της Κύπρου, ο τόνος των ομιλιών της Δεξιάς ήταν ήπιος και όχι έντονα αντιβρετανικός. Ενώ για τους ομιλητές της Αριστεράς σημειώνει ότι ήταν σαφώς πιο προκλητικοί και υβριστικοί, αλλά και πάλι δεν έφθαναν τα συνηθισμένα τους επίπεδα συμπεριφοράς.
Ο Βρετανός διοικητής πρόσθεσε ότι δεν αντιμετώπισε επικρίσεις αναφορικά με την απόφασή του να μην επιτρέψει άλλες συναντήσεις μετά τις 12 του μήνα. Ανέφερε, μάλιστα, ότι αυτή του η απόφαση καλωσορίστηκε από τη Δεξιά και τη μετριοπαθή κοινή γνώμη και συνέβαλε στο να μειωθεί ο καλπάζων ενθουσιασμός. Ο Reddaway έφθασε μέχρι του σημείου να ισχυριστεί ότι επειδή η αποικιακή κυβέρνηση έδειξε να είναι διατεθειμένη να λάβει σοβαρά υπόψη την πιθανότητα προκλήσεως ταραχών με αφορμή το δημοψήφισμα, η Δεξιά «συνετίστηκε» και ότι πιθανόν στο μέλλον θα σκέφτονταν λίγο περισσότερο τους κινδύνους που εμπερικλείονται πριν αρχίσουν διαδηλώσεις σε παγκύπρια κλίμακα.
Οι συγκεντρώσεις
Μολαταύτα ο Βρετανός διοικητής παρατήρησε ότι γνωστοί εθνικιστές του Εθναρχικού Συμβουλίου παρευρέθησαν σε εκδήλωση της Αριστεράς και επευφήμησαν τις ομιλίες τού αριστερού δημάρχου της Λεμεσού και του επαρχιακού γραμματέα του ΑΚΕΛ. Με σαφή ειρωνική διάθεση ο Reddaway διερωτήθη αν οι εθνικιστές ηγέτες δρ Σωκράτης Τορναρίτης και δρ Μάριος Τριτοφτίδης επεφύλαξαν τα θερμότερά τους χειροκροτήματα για την ακόλουθη παρατήρηση του δημάρχου Λεμεσού: Ξέρουμε ότι αν η Ένωση πραγματοποιηθεί σήμερα, εμείς (οι αριστεροί) θα είμαστε οι πρώτοι που θα εξοριστούμε, θα φυλακιστούμε και θα δολοφονηθούμε.
Αν σκεφθεί κανείς ότι σύμφωνα με τα στοιχεία της Μητρόπολης Κιτίου το εκλογικό σώμα της πόλης της Λεμεσού ήταν το 1950 μόλις γύρω στα 13.000 άτομα (όπως θα δούμε παρακάτω ο ακριβής αριθμός είναι δύσκολο να εξακριβωθεί), οι 2.500 περίπου παρευρεθέντες στην ενωτική εκδήλωση της Αριστεράς αποτελούσαν ήδη το 20% των ψηφοφόρων.
Η βρετανική έκθεση παρατηρεί ότι, παρά το γεγονός ότι η συγκέντρωση ήταν οργανωμένη από την Αριστερά, υπήρχαν στο ακροατήριο αρκετοί εθνικιστές. Παρά την αναγνώριση του πηγαίου ενθουσιασμού, που ήταν άλλωστε πασιφανής στις πόλεις, και της σύμπνοιας που επεκράτησε ανάμεσα σε Δεξιά και Αριστερά για το δημοψήφισμα, οι Βρετανοί αποικιοκράτες κατηγόρησαν και την Εκκλησία και την Αριστερά για άσκηση πίεσης στους ανυποψίαστους ψηφοφόρους της κυπριακής υπαίθρου.
Ο Reddaway αναφέρει ότι όσοι από τους κυβερνητικούς υπαλλήλους της υπαίθρου, μουκτάρηδες (κοινοτάρχες) και χωροφύλακες των χωριών αρνήθηκαν να υπογράψουν (στο δημοψήφισμα), βρέθηκαν σε αρκετά δυσάρεστη θέση, για να προσθέσει, «φοβάμαι ότι αν δεν έχει πετύχει τίποτα άλλο με το δημοψήφισμα, η Εθναρχία έχει τουλάχιστον πετύχει να προκαλέσει έχθρα εναντίον ενός αριθμού ευυπόληπτων και πιστών υποστηρικτών της κυβέρνησης στην ύπαιθρο. Θα είναι απίθανο να αφήσουν οι ταραξίες στα χωριά τέτοια συναισθήματα να πεθάνουν».
Ο ρόλος του Μακαρίου
Κάνοντας λόγο για τον Μακάριο, ο Reddaway ισχυρίστηκε ότι ο τριανταεξάχρονος τότε μητροπολίτης Κιτίου επισκέφθηκε πέντε χωριά στις 15 του Γενάρη και ξέπεσε στο να εκβιάζει τους κοινοτάρχες τους να υπογράψουν υπέρ της Ένωσης. Επικαλούμενος τους πληροφοριοδότες του, ο Βρετανός διοικητής παρατήρησε ότι η διεξαγωγή του δημοψηφίσματος φαίνεται να ήταν κατά πολύ διαφορετική από εκκλησία σε εκκλησία. Παραδέχτηκε ότι οι περισσότεροι ιερείς κατέβαλαν κάποια προσπάθεια να περιορίσουν τη νοθεία, αλλά, παραπέμποντας και πάλι στους πληροφοριοδότες του, πρόσθεσε πως αυτοί γενικά συμφωνούν ότι:
(α) Οι ιερείς δεν ήταν και ιδιαίτερα σχολαστικοί στην εφαρμογή του ορίου ηλικίας των 18 χρονών κατά την ετοιμασία των εκλογικών καταλόγων.
(β) Ένα μέλος μίας οικογένειας μπορούσε να ψηφίσει εκ μέρους άλλων μελών της ίδιας οικογένειας.
(γ) Επετράπη σε άτομα που ισχυρίστηκαν ότι ήταν γραμμένα σε ένα εκλογικό κέντρο να υπογράψουν σε ένα άλλο, χωρίς να εξεταστεί επισταμένα η ταυτότητά τους.
Με βάση τα πιο πάνω, γράφει ο Reddaway, δεν ξενίζει το γεγονός ότι ο αριθμός των υπογραφών στην πόλη της Λεμεσού στην πραγματικότητα ξεπέρασε τον αριθμό των καταχωρισμένων ψηφοφόρων στους εκλογικούς καταλόγους που ετοιμάστηκαν από τους ιερείς. Για να προσθέσει αμέσως συμπερασματικά:
«Αυτό δεν φαίνεται στα δημοσιευμένα αποτελέσματα (του δημοψηφίσματος) και υποθέτω ότι αντιλαμβανόμενοι το παράλογο (της υπόθεσης), οι διοργανωτές γρήγορα διόρθωσαν τους αρχικούς καταλόγους με τέτοιο τρόπο, ώστε να φαίνεται ένα λογικό περιθώριο. Ο αρχικός αριθμός των ψηφοφόρων στον κατάλογο ήταν 12.898, ο αριθμός των συγκεντρωμένων υπογραφών 12.991 και ο αριθμός των ψηφοφόρων στον αναθεωρημένο εκλογικό κατάλογο 13.235. Σε ένα χωριό, τα Αγρίδια, οι διοργανωτές προφανώς παρέλειψαν να διορθώσουν τον αρχικό κατάλογο, αφού συγκεντρώθηκαν 273 υπογραφές έναντι 269 εγγεγραμμένων ψηφοφόρων.
Όπως φαίνεται και από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, παρά τα φαινόμενα νοθείας που σε κάποιο βαθμό παρατηρήθηκαν, στην πόλη της Λεμεσού λίγοι, αν όχι κανείς, από τους μετριοπαθείς ή φιλοβρετανούς πολίτες απέφυγαν να υπογράψουν. Για παράδειγμα, ένας γνωστός φιλοβρετανός, ο σερ Παναγιώτης Κακογιάννης, υπέγραψε εν μέσω επευφημιών το πρωί της 15ης του Γενάρη. Δεν νομίζω ότι η κοινή γνώμη, της Λεμεσού τουλάχιστον, επικρίνει αυτόν και άλλους φιλοκυβερνητικούς γιατί υπέγραψαν (υπέρ της Ένωσης) εξηγεί ο Reddaway. Οι φιλοβρετανοί εξηγούν τη στάση τους αυτή με βάση έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω λόγους, σύμφωνα με τον Βρετανό διοικητή:
(α) Γιατί είναι ειλικρινά δεσμευμένοι με την «ένωση» ως ιδανικό.
(β) Θεωρούν το δημοψήφισμα ως ένα ακόμη πολιτικό κόλπο και υπέγραψαν απλώς για να αποφύγουν φασαρίες και γνωρίζοντας σαφώς ότι δεν σήμαινε τίποτα.
(γ) Θεωρούν ότι η κυβέρνηση μπορεί να μέμφεται μόνο τον εαυτό της διότι έχει επιτρέψει να φτάσει η κατάσταση σε τέτοιο βαθμό εκτός ελέγχου, που να μην μπορούν οι φίλοι της να διακινδυνέψουν τις συνέπειες μιας δημόσιας δήλωσης υποστήριξής της.
(δ) Σε συνέχεια του πιο πάνω λόγου, θα ήταν καλύτερα να έχουμε ένωση και να τελειώνουμε, παρά να συνεχίζεται η σημερινή κατάσταση πραγμάτων. Η ελληνική κυβέρνηση θα έβαζε τους κομμουνιστές τουλάχιστον στη θέση τους και τα οικονομικά μειονεκτήματα θα αντισταθμίζονταν σε κάποιο βαθμό από τον τερματισμό της αβεβαιότητας σχετικά με το μέλλον της νήσου, πράγμα που είναι τόσο κακό για τη μακροπρόθεσμη εμπορική ανάπτυξη.
(ε) Όποιος αρνιόταν να υπογράψει το δημοψήφισμα, θα μπορούσε βεβαίως να αποχαιρετήσει την οποιαδήποτε προοπτική πολιτικής ανέλιξής του στην Κύπρο, πόσω μάλλον προοπτική επηρεασμού τών συμπατριωτών του υπέρ της συνεργασίας με την Κυβέρνηση.
Μία εβδομάδα μετά τη λήξη του δημοψηφίσματος και αφού οι πανηγυρισμοί κόπασαν, γεννήθηκαν δύο βασικά ερωτήματα:
(1) Θα συνεχιζόταν η «εκεχειρία» μεταξύ Αριστεράς και Δεξιάς;
(2) Ποιες θα ήταν οι επόμενες ενέργειες αξιοποίησης του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος;
Διαμάχη Αριστεράς – Δεξιάς
Ο Reddaway εκτιμά ότι όσον αφορά το πρώτο ερώτημα, στη Λεμεσό κανένας δεν αμφέβαλλε ότι η απάντηση ήταν αρνητική. Αυτό επιβεβαιώθηκε από τον τρόπο με τον οποίο η Δεξιά αντιμετώπισε την πρόταση της Αριστεράς για συνεργασία στην αξιοποίηση των αποτελεσμάτων του δημοψηφίσματος. Η στάση της Δεξιάς ήταν υπεροπτική και προσβλητική απέναντι στην Αριστερά.
Έτσι η τελευταία, μη έχοντας άλλα περιθώρια αντίδρασης, κατηγόρησε τη Δεξιά για ανειλικρίνεια στις προθέσεις της και δήλωσε αποφασισμένη να αναλάβει η ίδια την προώθηση των ενδεδειγμένων ενεργειών για την αξιοποίηση του αποτελέσματος του ενωτικού δημοψηφίσματος στο εξωτερικό.
Το γεγονός αυτό δεν ήταν τίποτα καινούργιο. Η Δεξιά ανέκαθεν επεδείκνυε δυσπιστία και καχυποψία σε προτάσεις συνεργασίας που διατύπωνε κατά καιρούς η ηγεσία της Αριστεράς. Τρία χρόνια νωρίτερα, το 1947, η Δεξιά είχε και πάλι αγνοήσει τις προτροπές της Αριστεράς, εν όψει Διασκεπτικής, για από κοινού κατοχύρωση της αποχής όχι μόνον από τη συνταγματική διαπραγμάτευση αλλά και από κάθε συνεργασία με το αποικιακό καθεστώς. Τώρα προστέθηκε και μια σημαντική διαφορά εκτίμησης ως προς τον χρόνο και τον τρόπο παρουσίασης των αποτελεσμάτων του δημοψηφίσματος στον ΟΗΕ.
Η Αριστερά επεδίωκε την άμεση ανακίνηση του αιτήματος της αυτοδιάθεσης της Κύπρου στον διεθνή οργανισμό μέσω μιας σοβιετικής ή άλλης ανατολικοευρωπαϊκής πρωτοβουλίας. Αντίθετα, η κυπριακή Δεξιά τηρούσε στάση αναμονής μέχρι τη διενέργεια εκλογών στην Ελλάδα και στη Βρετανία. Κατόπιν θα κατέβαλλε προσπάθεια να πείσει τη νέα Κυβέρνηση των Αθηνών να εγγράψει το θέμα στην ημερήσια διάταξη της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών. Σε περίπτωση που η ελληνική Κυβέρνηση κωλυσιεργούσε, εφημολογείτο στο νησί ότι θα προσεγγιζόταν είτε η Αίγυπτος είτε η Ινδία γι’ αυτόν τον σκοπό. Για την ώρα, όμως, η τακτική τής Δεξιάς περιοριζόταν στην παρουσία των αποτελεσμάτων του δημοψηφίσματος σε Αθήνα και Λονδίνο.
Πηγή: Σημερινή
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Αναβαθμίζονται η ναυτική βάση Ευάγγελος Φλωράκης και τη αεροπορική βάση Ανδρέας Παπανδρέου ανεξάρτητα από την εξωτερική χρηματοδότηση
Την ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος της Κυπριακής Δημοκρατίας, την προσαρμογή στα νέα δεδομένα ασφάλειας που διαμορφώνονται από τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο, την προώθηση κρίσιμων υποδομών και την αξιοποίηση ευρωπαϊκών εργαλείων όπως το πρόγραμμα SAFE, έθεσε ως βασικές προτεραιότητες του Υπουργείου Άμυνας ο Υπουργός Άμυνας Βασίλης Πάλμας, παρουσιάζοντας σε Διάσκεψη Τύπου, τον ετήσιο απολογισμό του έργου του Υπουργείου.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο κ. Πάλμας τόσο στις αναβαθμίσεις της Ναυτικής Βάσης «Ευάγγελος Φλωράκης» στο Μαρί και της Αεροπορικής Βάσης «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο, οι οποίες θα υλοποιηθούν ανεξαρτήτως εξωτερικής χρηματοδότησης καθώς αποτελούν κρίσιμες υποδομές για τον ρόλο της χώρας στην περιοχή. Τόνισε πως οι βάσεις αυτές τελούν υπό τον αποκλειστικό έλεγχο και ιδιοκτησία της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ο Υπουργός αναφέρθηκε και στο πόρισμα για την απώλεια 13,6 κιλών εκρηκτικής ύλης από πεδίο βολής, κάνοντας λόγο για «κακή στιγμή» για το Υπουργείο και την Εθνική Φρουρά, επιβεβαιώνοντας ότι έχουν εντοπιστεί ευθύνες, οι οποίες θα αποδοθούν, ενώ οι αστυνομικές έρευνες συνεχίζονται χωρίς να μπορεί να αποκλειστεί οποιοδήποτε ενδεχόμενο.
Ο κ. Πάλμας τοποθέτησε τον απολογισμό του Υπουργείου στο ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο, σημειώνοντας ότι το 2025 αποτέλεσε έτος σημαντικών μετασχηματισμών, με κλιμάκωση συγκρούσεων, ενίσχυση στρατηγικών συμμαχιών και αναδιαμόρφωση του διεθνούς συστήματος ασφάλειας. Όπως ανέφερε, «η παρατεταμένη τουρκική κατοχή στην Κύπρο και οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή έχουν φέρει την Κυπριακή Δημοκρατία αντιμέτωπη με νέες προκλήσεις».
Σύμφωνα με τον κ. Πάλμα, οι στρατηγικές επιδιώξεις του Υπουργείου εδράζονται σε τρεις βασικούς πυλώνες: την ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος και της ασφάλειας, την προώθηση καθαρών περιβαλλοντικών πρακτικών και τον ψηφιακό μετασχηματισμό. «Σε αυτό το πλαίσιο έχουμε θέσει σαφείς στόχους πλήρως ευθυγραμμισμένους με τις προτεραιότητες του προγράμματος διακυβέρνησης του Προέδρου της Δημοκρατίας, με σκοπό την ουσιαστική ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας και αμυντικής θωράκισης της χώρας», είπε.
Αναφερόμενος στα πεπραγμένα, σημείωσε ότι κατά το τρίτο έτος διακυβέρνησης επιτεύχθηκαν σημαντικοί στόχοι, ιδιαίτερα στον τομέα των εξοπλισμών. Μεταξύ άλλων, αυξήθηκαν τα αποθέματα πυρομαχικών, ενισχύθηκαν οι δυνατότητες των χερσαίων και ειδικών δυνάμεων, αναβαθμίστηκαν οι δυνατότητες επιτήρησης και αναγνώρισης, ενώ εκσυγχρονίστηκε και ψηφιοποιήθηκε το σύστημα διοίκησης και ελέγχου των ναυτικών επιχειρήσεων.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη διαχείριση των οικονομικών πόρων, με τον Υπουργό να επισημαίνει ότι το ποσοστό απορρόφησης του προϋπολογισμού για την αμυντική θωράκιση έφτασε το 95%, γεγονός που, όπως ανέφερε, καταδεικνύει την αποτελεσματικότητα στη διαχείριση.
Σε ό,τι αφορά τις υποδομές, και λαμβάνοντας υπόψη το συνεχώς μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον στην περιοχή μας καθώς και τη διακηρυγμένη και ακολουθούμενη αμυντική πολιτική που αφορά στην παροχή διευκολύνσεως σε φίλες χώρες στο πλαίσιο διμερών συνεργασιών και δεσμεύσεων από τη συμμετοχή μας σε ευρωπαϊκά προγράμματα, ο κ. Πάλμας είπε πως «αποφασίστηκε η αναβάθμιση της ναυτικής βάσης Ευάγγελος Φλωράκης στο Μαρί και της αεροπορικής βάσης Ανδρέας Παπανδρέου στην Πάφο».
Στο πεδίο της αμυντικής διπλωματίας, ο κ. Πάλμας χαρακτήρισε τη συνεργασία με την Ελλάδα ως ιδιαίτερα υψηλού επιπέδου, αναφέροντας ενδεικτικά την αποστολή δύο φρεγατών και τεσσάρων μαχητικών αεροσκαφών F16 για ενίσχυση της άμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Παράλληλα, έκανε λόγο για ενίσχυση συνεργασιών με χώρες όπως το Ισραήλ, η Αίγυπτος, η Ιορδανία και η Αρμενία, καθώς και για προώθηση νέων συνεργασιών με Σερβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Ινδία.
Σημαντική χαρακτήρισε και την αναβάθμιση της συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, μέσω του προγράμματος State Partnership Programme, στο πλαίσιο του οποίου, όπως είπε, «έχουν δρομολογηθεί κοινές ασκήσεις και εκπαιδεύσεις σε ετήσια βάση και έχει θεσμοθετηθεί ετήσιος διάλογος σε θέματα άμυνας και ασφάλειας σε επίπεδο Υπουργείων Άμυνας. Στο πλαίσιο της αναβάθμισης της συνεργασίας μεταξύ των χωρών μας δρομολογούνται οι διαδικασίες για την τοποθέτηση εκπροσώπου του Υπουργείου μας στην πολιτεία του New Jersey το 2026», πρόσθεσε.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο Βασίλης Πάλμας υπογράμμισε τη συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας σε αποστολές και δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως στη στρατιωτική αποστολή στην Ερυθρά Θάλασσα και στην εκπαίδευση προσωπικού ουκρανικών δυνάμεων, καθώς και σε αποστολές των Ηνωμένων Εθνών, όπως η UNIFIL στον Λίβανο.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο πρόγραμμα SAFE της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σημειώνοντας ότι το εγκριθέν ποσό δανειοδότησης ύψους 1,118 δισ. ευρώ θα αξιοποιηθεί για την κάλυψη κρίσιμων αμυντικών αναγκών. «Το χρηματοδοτικό εργαλείο SAFE της Ευρωπαϊκής Ένωσης προσφέρει μια σημαντική ευκαιρία για την κάλυψη των διαπιστωμένων αμυντικών αναγκών μας σε μία κρίσιμη περίοδο για την πατρίδα μας και την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής», είπε και πρόσθεσε πως «το Υπουργείο βρίσκεται σε τροχιά υλοποίησης του επενδυτικού σχεδίου, το οποίο θα ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2030».
Στον τομέα της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, ανέφερε ότι προωθείται η ανάπτυξη κρίσιμων τεχνολογιών και η ενίσχυση της συμμετοχής κυπριακών εταιρειών σε εξοπλιστικά προγράμματα, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η εκπόνηση εθνικής στρατηγικής με ευρωπαϊκή στήριξη.
Αναφερόμενος στην έρευνα και καινοτομία, ο Υπουργός σημείωσε ότι έχουν υλοποιηθεί έργα μέσω του προγράμματος «Αθηνά», ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη νέα έργα με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. «Έχει επίσης στηριχθεί οικονομικά και διοικητικά η συμμετοχή κυπριακών οντοτήτων σε 35 έργα έρευνας και ανάπτυξης του ευρωπαϊκού προγράμματος βιομηχανικής ανάπτυξης στην άμυνα και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας», είπε.
Στον τομέα της έρευνας και διάσωσης, ανέφερε ότι πραγματοποιήθηκαν 78 επιχειρήσεις το 2025 με διάσωση 198 ατόμων, ενώ το Συντονιστικό Κέντρο «Ζήνων» παραμένει σε ετοιμότητα για διαχείριση κρίσεων. «Κατά το 2025 ενεργοποιήθηκε για υποστήριξη ανθρωπιστικής επιχείρησης εκκένωση αμάχων από το Ισραήλ, σε συνέχεια εφαρμογή του σχεδίου Εστία», πρόσθεσε.
Σε ό,τι αφορά την κυβερνοασφάλεια, σημείωσε ότι ολοκληρώθηκαν έλεγχοι ευπάθειας και εκτιμήσεις κινδύνου, στο πλαίσιο ενίσχυσης της προστασίας πληροφοριών.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον θεσμό των Συμβασιούχων Οπλιτών, με τον Υπουργό να σημειώνει ότι προωθήθηκαν σημαντικές μεταρρυθμίσεις, όπως η αύξηση των απολαβών και επιδομάτων, η παράταση της υπηρεσίας μέχρι το 57ο έτος και η δυνατότητα εξέλιξης σε υπαξιωματικούς μέχρι το βαθμό του αρχιλοχία με αξιοκρατικές διαδικασίες.
Επιπλέον, αυξήθηκε το ειδικό μηνιαίο επίδομα από 100 σε 150€ και από 200 σε 250 για όσους εκτελούν συγκεκριμένα καθήκοντα.
Στον τομέα του Πολιτικού Σχεδιασμού Εκτάκτων Αναγκών, προωθήθηκε ο εκσυγχρονισμός του νομοθετικού πλαισίου και η ένταξη νέων υπηρεσιών, με στόχο την ενίσχυση της κρατικής ανθεκτικότητας.
Αναφερόμενος στην περιβαλλοντική πολιτική, ο Υπουργός σημείωσε ότι υλοποιούνται δράσεις για εξοικονόμηση ενέργειας και μείωση εκπομπών, περιλαμβανομένης της εγκατάστασης φωτοβολταϊκών συστημάτων σε στρατόπεδα, με χρηματοδότηση 19 εκατ. ευρώ.
Στον τομέα της ψηφιακής διακυβέρνησης, προωθήθηκαν νέες ηλεκτρονικές υπηρεσίες για στρατεύσιμους και ΣΥΟΠ, ενώ βρίσκονται σε ανάπτυξη επιπρόσθετες εφαρμογές.
Σε σχέση με τις εμβληματικές δράσεις, ο κ. Πάλμας αναφέρθηκε στην προώθηση των έργων επέκτασης της ναυτικής βάσης στο Μαρί και αναβάθμισης της αεροπορικής βάσης στην Πάφο, με ορίζοντα έναρξης κατασκευαστικών εργασιών το 2027, καθώς και στην ενίσχυση της εφεδρείας μέσω προμήθειας εξοπλισμού.
Στο πλαίσιο της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Κυπριακή Δημοκρατία, ο κ. Πάλμας είπε πως έχουν θέσει ως στόχο τη συμβολή της Κύπρου σε μια Ευρώπη πιο ασφαλή και πιο ικανή να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες προκλήσεις. «Σε αυτό το πλαίσιο έχουμε 4 βασικούς πυλώνες προσανατολισμού: Στήριξη στην Ουκρανία με αταλάντευτη αλληλεγγύη και σεβασμό στη διεθνή τάξη και τις θεμελιώδεις αξίες της Ένωσης, ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος αμυντικής βιομηχανίας, επένδυση στη θαλάσσια ασφάλεια με έμφαση στην προστασία κρίσιμων θαλάσσιων υποδομών και βασικών θαλάσσιων οδών απέναντι σε υβριδικές κυβερνοεπιθέσεις και φυσικές απειλές και ασφάλεια και υποστήριξη ανθρωπιστικών επιχειρήσεων καθώς και επιχειρήσεων εκκένωσης άμαχου πληθυσμού», είπε.
Καταληκτικά, ο Υπουργός Άμυνας διαβεβαίωσε ότι η Κυβέρνηση θα συνεχίσει με κάθε υπευθυνότητα και αποφασιστικότητα την κοινή προσπάθεια «με στόχο τη διασφάλιση της εδαφικής ακεραιότητας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω της αναβάθμισης των δυνατοτήτων της ΕΦ για ενίσχυση της αποτρεπτικής μας ικανότητας».
Απαντώντας σε ερώτηση για τις σύγχρονες μορφές πολέμου, υπογράμμισε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία προσαρμόζει τα εξοπλιστικά της προγράμματα στα νέα δεδομένα, επισημαίνοντας τον αυξανόμενο ρόλο των μη επανδρωμένων συστημάτων (drone) τόσο στις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή όσο και στον πόλεμο στην Ουκρανία.
«Κακή στιγμή» η απώλεια των 13,6 κιλών εκρηκτικής ύλης, θα πληρώσουν το τίμημα αυτοί που ευθύνονται
Εξάλλου, ερωτηθείς για το πόρισμα για την απώλεια των 13,6 κιλών εκρηκτικής ύλης από το πεδίο βολής του Καλού Χωριού, ο κ. Πάλμας είπε ότι «ήταν μία κακή στιγμή για το Υπουργείο Άμυνας και την Εθνική Φρουρά. Δεν μπορούμε να το αποκρύψουμε, ούτε να κάνουμε το άσπρο μαύρο γύρω από αυτή την υπόθεση».
«Έχω εκφράσει κατ’ επανάληψη την απογοήτευση μου για το συγκεκριμένο συμβάν, θεωρώ ότι δεν πρέπει να επαναληφθούν τέτοιου είδους συμβάντα, διότι αδικούμε τον ίδιο μας τον εαυτό με αυτού του είδους τις παραλείψεις», πρόσθεσε.
Ο Υπουργός σημείωσε πως έχει ολοκληρωθεί η εσωτερική έρευνα, η οποία βρίσκεται στα χέρια του, αλλά λόγω των εξελίξεων αυτή την περίοδο, η προτεραιότητα στράφηκε αλλού. «Ασφαλώς και υπάρχουν ευθύνες, δεν το αποκρύψαμε ποτέ αυτό, άλλωστε τα γεγονότα μιλούν από μόνα τους. Και εκείνοι οι οποίοι ευθύνονται δυστυχώς θα πληρώσουν το τίμημα της ευθύνης που τους αναλογεί και για αυτό αρμοδιότητα έχει το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Φρουράς», είπε.
Την ίδια ώρα, ο Υπουργός τόνισε ότι το σκέλος που αφορά το ποινικό μέρος είναι αρμοδιότητα της αστυνομίας και δεν πέφτει κανένας λόγος στην Εθνική Φρουρά. «Οι έρευνες από πλευράς αστυνομίας συνεχίζονται και ευχόμαστε και ελπίζουμε ότι θα βρεθεί φως στην άκρη του τούνελ για το πού βρίσκονται αυτά τα 13,6 κιλά εκρηκτική ύλης», είπε και σημείωσε πως δεν μπορεί να αποκλειστεί οποιοδήποτε ενδεχόμενο σε σχέση με το αν ήταν κλοπή ή όχι.
Πηγή: ΚΥΠΕ
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
ΠτΔ: Κοινός στόχος με ΓΓ ΟΗΕ η ουσιαστική πρόοδος στο Κυπριακό
«Χαίρομαι πραγματικά γιατί έχουμε κοινό στόχο με τον Γενικό Γραμματέα και ο στόχος αφορά την ουσία του Κυπριακού»
Ο κοινός στόχος για ουσιαστική πρόοδο στο Κυπριακό πριν από τη λήξη της θητείας του ΓΓ του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, επιβεβαιώθηκε κατά τη συνάντηση που είχε την Τετάρτη στις Βρυξέλλες με τον κ. Γκουτέρες, δήλωσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης αμέσως μετά τη συνάντηση.
Σε δηλώσεις του, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης είπε πως είχε μια πολύ ουσιαστική και πολύ παραγωγική συζήτηση με τον κ. Γκουτέρες.
«Χαίρομαι πραγματικά γιατί έχουμε κοινό στόχο με τον Γενικό Γραμματέα και ο στόχος αφορά την ουσία του Κυπριακού, εκεί είναι η επικέντρωσή μας. Χαίρομαι επίσης γιατί και ο ίδιος ασπάζεται την ίδια άποψη, για την ανάγκη να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος πριν την ολοκλήρωση της θητείας του, δηλαδή πριν το τέλος του έτους», είπε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης.
Aνέφερε ακόμη πως ο κ. Γκουτέρες τον ενημέρωσε για τις συζητήσεις που είχε στην Τουρκία, κατά την πρόσφατη επίσκεψη του, καθώς και για το πώς βλέπει τα επόμενα βήματα.
Χαρακτηρίζοντας σημαντική την παρουσία του κ. Γκουτέρες στις Βρυξέλλες, όπου συναντήθηκε με την Πρόεδρο της Επιτροπής και τον Πρόεδρο του Συμβουλίου, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης υπογράμμισε την άποψη που έχει και ο ΓΓ των ΗΕ ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά στην επίτευξη προόδου και κατ’ επέκταση στην επίλυση του Κυπριακού.
«Θα πρέπει να αναμένουμε σύντομα εξελίξεις μέσα στο πλαίσιο της συζήτησης που είχαμε με τον ΓΓ», είπε.
Ερωτηθείς για το πώς μπορεί να υπάρξει πρόοδος πριν από τη λήξη της θητείας του Γενικού Γραμματέα, από τη στιγμή που με τον Τ/κ ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν δεν έχουν εισέλθει στην ουσία του Κυπριακού, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης τόνισε ξανά το σημείο που συμφωνεί με τον κ. Γκουτέρες για επικέντρωση στην ουσία του Κυπριακού.
«Εκεί επικεντρώνεται η προσπάθεια να σας θυμίσω ότι ο ΓΓ έχει ήδη συναντηθεί με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη, έρχεται από την Τουρκία, το Κυπριακό ήταν μέρος των συζητήσεων που είχε εκεί και θεωρώ απόλυτα ορθή την προσέγγισή του για την ανάγκη να επικεντρωθούμε στην ουσία του Κυπριακού», είπε.
Ερωτηθείς αν ο κ. Γκουτέρες «βλέπει» μια άτυπη διευρυμένη διάσκεψη για το Κυπριακό το αμέσως επόμενο διάστημα, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης πως ο ίδιος «βλέπει» μια ξεκάθαρη επιθυμία, συγκεκριμένης προεργασίας που θα οδηγήσει σε μια άτυπη διάσκεψη, η οποία θα έχει αποτελέσματα.
Σε συμπληρωματική ερώτηση αν αυτή η άτυπη διάσκεψη μπορεί να πραγματοποιηθεί πριν από τον ερχόμενο Ιούνιο, ο Πρόεδρος ξεκαθάρισε πως δεν έχουν μιλήσει για χρονικό πλαίσιο, ενώ το «μόνο χρονικό περιθώριο το οποίο έχουμε αναφέρει και το επαναλαμβάνω, είναι η ανάγκη να αξιοποιήσουμε τον χρόνο μέχρι την ολοκλήρωση της θητείας του, κάτι που και ο ίδιος βλέπει ότι δύναται να φέρει αποτελέσματα».
Ερωτηθείς σχετικά με την Προσωπική Απεσταλμένη του ΓΓ Μαρία Άνχελα Ολγκίν, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης είπε πως δεν συζήτησαν για την κ. Ολγκίν. «Ο ίδιος με ενημέρωσε για το πώς βλέπει να προχωρά η όλη προσπάθεια σε σχέση, επαναλαμβάνω, με το μεγάλο στόχο που είναι η επανέναρξη των συνομιλιών, η ουσία του Κυπριακού», είπε, και εξήγησε πως η προεργασία αφορά αυτό ακριβώς, την επανέναρξη των συνομιλιών σε επίπεδο συμμετοχής όλων των εμπλεκομένων στο Κυπριακό, δηλαδή για ένα διευρυμένο σχήμα.
Ερωτηθείς αν η προεργασία αφορά και την πρόταση των πέντε σημείων που είχε καταθέσει, απάντησε πως ο ΓΓ των ΗΕ έχει μια πολύ συγκεκριμένη προσέγγιση, την οποία συζητά.
«Μια προσέγγιση που μοιράστηκε και μαζί μας, μια προσέγγιση που είναι προς την ορθή κατεύθυνση», είπε, και σε ερώτηση ποια είναι αυτή η προσέγγιση, ξεκαθάρισε πως δεν θα προχωρήσει σε δημόσια διαπραγμάτευση του Κυπριακού.
«Αν θέλουμε να μην υπάρξει πρόοδος, μπορούμε να κάνουμε δημόσια διαπραγμάτευση. Είναι σημαντικό ότι έχουμε ένα Γενικό Γραμματέα ο οποίος είναι απόλυτα δεσμευμένος στο να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος προς την κατεύθυνση επίλυσης του Κυπριακού πριν την ολοκλήρωση της θητείας του. Είναι κάτι που επιθυμούμε και εμείς για πάρα πολλούς λόγους», είπε και σημείωσε πως μεταξύ των λόγων αυτών είναι η προηγούμενη εμπλοκή του κ. Γκουτέρες με το Κυπριακό, η γνώση που έχει, η ευρωπαϊκή του καταγωγή, η κατανόηση για το πώς λειτουργεί η Ευρωπαϊκή Ένωση και πολλά άλλα.
ΚΥΠΕ
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Κυβερνητική πηγή: Η αλληλεγγύη προς την Κύπρο πυξίδα για ενίσχυση του Άρθρου 4.2.7
Η συνδρομή στην Κύπρο προέκυψε κατόπιν επαφών σε διμερές επίπεδο μεταξύ της Κύπρου και των κρατών μελών που συνέδραμαν
Έμπρακτη πράξη αλληλεγγύης η συνδρομή προς Κύπρο και η αλληλεγγύη τονίζει ανώτερη κυβερνητική πηγή, μετά τη συνάντηση του Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν την Τετάρτη στις Βρυξέλλες.
Έκανε επίσης λόγο για βήματα προς την Τουρκία και την Τουρκοκυπριακή κοινότητα από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ώστε να εφαρμοσθούν τα συμφωνηθέντα για την πρόληψη του αφθώδους πυρετού.
Τα βήματα αυτά, τονίζει η πηγή, θα πρέπει να εφαρμοστούν ώστε να μην επανέλθει ο ιός, καθώς σύμφωνα με τα δεδομένα, η Τουρκία έχει τον πιο υψηλό ρυθμό αύξησης κρουσμάτων.
Όσον αφορά τα μέτρα, αυτά δεν θα αφορούν κρατικές ενισχύσεις, αλλά συγχρηματοδότηση από την πλευρά της Κομισιόν για να αντιμετωπιστούν όλα τα στάδια της νόσου, ξεκινώντας από την εμβολιασμό, και περνώντας στη θανάτωση των προσβεβλημένων κοπαδιών, αλλά και την επαναδραστηριοποίηση του κλάδου.
Το άρθρο 42,7 και η αλληλεγγύη ΚΜ
Σχετικά με τη μη ενεργοποίηση του Άρθρου 42,7 της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής, τονίζεται ότι αυτή δεν έχει ενεργοποιηθεί, και εάν κριθεί ότι πρέπει να ενεργοποιηθεί, πρέπει να αποσαφηνιστεί και καθοριστεί συγκεκριμένος μηχανισμός που να προβλέπει τι συμβαίνει σε αυτή την περίπτωση μέσα από την άμεση ενεργοποίηση βημάτων.
Η συνδρομή στην Κύπρο προέκυψε κατόπιν επαφών σε διμερές επίπεδο μεταξύ της Κύπρου και των κρατών μελών που συνέδραμαν. Κρίθηκε ως πολυ θετική η ανταπόκριση και η ταχύτητα, λαμβάνοντας υπόψη ότι πρόκειται για έμπρακτη πράξη αλληλεγγύης.
Τονίζεται ωστόσο ότι με αφορμή την τωρινή εμπειρία την κρίσης, μπορεί να γίνει αυτή η συζήτηση, η προεργασία με έναν μηχανισμό, ένα σχέδιο, ώστε να είναι έτοιμη η απόκριση σε ό,τι χρειάζεται το κάθε κράτος μέλος.
Σύμφωνα με την κυβερνητική πηγή, η Πρόεδρος της Κομισιόν ανταποκρίθηκε στα παραπάνω πάρα πολύ θετικά και επισημάνθηκε ο καθοριστικός της ρόλος στην αλληλεγγύη στην πράξη.
Πηγή: ΚΥΠΕ
-
EKLOGES20263 weeks agoEkloges2026 – Αποτελέσματα Διαδικτυακής Δημοσκόπησης Vouli.TV | Παρασκευή 27/02 στις 7μμ
-
Behind Politics1 month agoBehind Politics | Επεισόδιο 2: Γιώργος Μαυρουδής, Σάββατο 21/02 στις 7μμ
-
ΠΟΛΙΤΙΚΗ1 month agoΣυντάξεις για ψηφοθηρία: Κρατικό έγκλημα με χρονόμετρο
-
Off the Record1 month agoΞεσηκωμός στον Μαζωτό για Μονάδα Αφαλάτωσης
-
Off the Record1 month agoΤο Trident περιμένει ακόμη — και αυτή τη φορά περιμένει εμάς
-
#exAformis1 month ago#ExAformis – Η θεωρία πίσω απο την Άμεση Δημοκρατία | Σάββατο 21/02 στις 6μμ
-
Off the Record1 month agoΚαμένη εμπιστοσύνη:το Ειρήνη-gate «έθαψε επαναθέσμιση» και προοπτική Οδυσσέα
-
ΕΚΠΟΜΠΕΣ1 month agoΣΕ ΠΡΩΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ – Επεισόδιο 18 | 10/02 στις 7μμ
-
Off the Record1 month agoΟι κατασκευασμένες δημοσκοπήσεις και η ττενέκκα
-
ΠΟΛΙΤΙΚΗ1 month agoΦωτοβολταϊκά πάρκα: καταγγελία για άναρχη ανάπτυξη και θεσμική απραξία

