ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Ένας χρόνος Νίκος Χριστοδουλίδης… Η νέα στεγαστική πολιτική, η πράσινη μετάβαση και ο εκσυγχρονισμός του κράτους

Published

3 years ago

March 7, 2024

Στις σημαντικότερες πολιτικές που προώθησε και υλοποίησε η Κυβέρνηση μέσα σε ένα χρόνο, αναφέρθηκε το βράδυ της Τρίτης ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, τονίζοντας ότι μέσα σε 12 μήνες «θεμελιώσαμε το οικοδόμημα για να πετύχουμε την καλύτερη Κύπρο, που όλοι οραματιζόμαστε».

Σε τηλεοπτικό του μήνυμα για τον απολογισμό του πρώτου χρόνου διακυβέρνησης, το οποίο προηγήθηκε της διακαναλικής συνέντευξης, ο Πρόεδρος είπε ότι «ασφαλώς και δεν ισχυρίζομαι, ότι αυτούς τους πρώτους 12 μήνες δεν αποφύγαμε λάθη. Μπορώ όμως με βεβαιότητα να υποστηρίξω ότι θεμελιώσαμε το οικοδόμημα για να πετύχουμε την καλύτερη Κύπρο, που όλοι οραματιζόμαστε».

Στο επίκεντρο των προτεραιοτήτων μας, τόνισε, παραμένει το εθνικό μας θέμα και υπενθύμισε ότι τις επόμενες ημέρες θα επιστρέψει στην Κύπρο για επαφές η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Ο διορισμός της κυρίας Ολγκίν, είπε, και η απαρχή μιας νέας προσπάθειας για επανέναρξη συνομιλιών ήταν αποτέλεσμα των δικών μας επίμονων προσπαθειών και πρωτοβουλιών.

Αναφερόμενος στην οικονομία, είπε ότι «η αναβάθμιση της οικονομίας μας στην επενδυτική βαθμίδα από όλους τους οίκους αξιολόγησης αποτελεί ψήφο εμπιστοσύνης και επιβράβευση των συνετών πολιτικών που ακολουθούμε και εδράζεται στο τρίπτυχο: Δημοσιονομική υπευθυνότητα, σταθερό χρηματοοικονομικό σύστημα και συνεχείς μεταρρυθμίσεις».

Είπε ακόμη ότι υψίστης σημασίας δράση κατά τον πρώτο χρόνο διακυβέρνησης ήταν η αντιμετώπιση του Μεταναστευτικού, με στόχο η Κύπρος να σταματήσει να θεωρείται πλέον ελκυστικός προορισμός.

Στο τηλεοπτικό του μήνυμα και αφού υπενθύμισε πως η διαφάνεια και η λογοδοσία που είχε υποσχεθεί, αποτελούν τον πυρήνα της φιλοσοφίας ης Κυβέρνησης, ο ΠτΔ σημείωσε πως ο σχεδιασμός της Κυβέρνησης για την Κύπρο που θέλουμε και ο πολιτικός της προσανατολισμός, εδράζεται σε συγκεκριμένες και στοχευμένες προτεραιότητες.

Συγκεκριμένα, όπως τόνισε, στη βελτίωση της καθημερινότητας του κάθε πολίτη, στην οικοδόμηση μιας δυνατής και ανθεκτικής οικονομίας, στη θεμελίωση ενός καλύτερου αύριο, επενδύοντας στην εκπαίδευση και την υγεία, στην επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης, στον εκσυγχρονισμό και ανασύνταξη του κράτους, και στην ενίσχυση της θέσης της Κύπρου ως ισχυρού εταίρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την ευρύτερη περιοχή.

Στο επίκεντρο το Κυπριακό

Σε ό,τι αφορά το Κυπριακό, το οποίο παραμένει στο επίκεντρο των προτεραιοτήτων της Κυβέρνησης, ο ΠτΔ υπενθύμισε ότι τις επόμενες ημέρες θα επιστρέψει στην Κύπρο για επαφές η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, υποδεικνύοντας πως «ο διορισμός της κ. Ολγκίν και η απαρχή μιας νέας προσπάθειας για επανέναρξη συνομιλιών ήταν αποτέλεσμα των δικών μας επίμονων προσπαθειών και πρωτοβουλιών».

Σημείωσε πως η κινητοποίησή της ε/κ πλευράς προς την κατεύθυνση των Ηνωμένων Εθνών, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και όλων των σημαντικών διεθνών δρώντων, πάντα σε συνεργασία με την ελληνική Κυβέρνηση, φέρνει αποτελέσματα, καθώς «όλοι αναγνωρίζουν την ετοιμότητα και την πολιτική μας βούληση να προσέλθουμε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, με ειλικρίνεια και αποφασιστικότητα, με μοναδικό στόχο την επίλυση του Κυπριακού στη βάση της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας, αξιοποιώντας το μέχρι σήμερα διαπραγματευτικό κεκτημένο».

Υπενθυμίζοντας πως στόχος στο Κυπριακό είναι η απελευθέρωση και επανένωση της πατρίδας μας, μέσω μιας λύσης που να διασφαλίζει τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα για όλους τους νόμιμους πολίτες της χώρας μας, χωρίς κατοχικά στρατεύματα και επεμβατικά δικαιώματα, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης τόνισε ότι η ε/κ πλευρά χωρίς να παραγνωρίζει τις δυσκολίες και τις προκλήσεις ως αποτέλεσμα της τουρκικής στάσης, προσεγγίζει την αποστολή της κ. Ολγκίν με απόλυτη σοβαρότητα και ως ένα παράθυρο ευκαιρίας για επανέναρξη ουσιαστικών συνομιλιών και πως μέσα σε αυτό το πλαίσιο, εντάσσεται και η προσπάθειά για ενεργότερη εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, λαμβάνοντας υπόψη και το πλήρες φάσμα των ευρωτουρκικών σχέσεων.

Μια τέτοια εξέλιξη μπορεί, όπως εξήγησε, να οδηγήσει, μέσα από την επίλυση του Κυπριακού, σε μια αμοιβαία επωφελή κατάσταση πραγμάτων.

Η διασφάλιση μιας ισχυρής και ανθεκτικής οικονομίας αδιαπραγμάτευτος στόχος

Σε ό,τι αφορά την οικονομία και αφού επεσήμανε πως η διασφάλιση μιας ισχυρής και ανθεκτικής οικονομίας αποτελεί αδιαπραγμάτευτο στόχο για την Κυβέρνηση, ο ΠτΔ υπενθύμισε πως μόλις η Κυβέρνηση ανέλαβε καθήκοντα κλήθηκε να διαχειριστεί μια δυσάρεστη εξέλιξη με τις κυρώσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βρετανία και πως σε αυτό το θέμα η Κυβέρνηση ξεκαθάρισε από την πρώτη στιγμή τη σημασία που αποδίδει στη φήμη και αξιοπιστία της χώρας, επιδεικνύοντας την αποφασιστικότητα στην πράξη για μηδενική ανοχή.

«Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, δεν δίστασα να ζητήσω και από ξένες αρχές να συνδράμουν στις έρευνες για να ολοκληρωθούν τάχιστα οι σχετικές διαδικασίες», ανέφερε, υπενθυμίζοντας ταυτόχρονα ότι η Κυβέρνηση προχωρεί με αποφασιστικότητα στη σύσταση Εθνικής Μονάδας Εφαρμογής Κυρώσεων, αλλά και στην πολύ σημαντική μεταρρύθμιση για σύσταση Ενιαίας Εποπτικής Αρχής για παρόχους διοικητικών υπηρεσιών.

«Θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι θα αφήσουμε πίσω μας οριστικά τις πρακτικές που εξέθεσαν τη χώρα μας», σημείωσε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, τονίζοντας πως μόνο έτσι θα απαλλαγούμε από κάθε σκιά που πλήττει την αξιοπιστία της Κύπρου και που αποτελεί, ανάμεσα σε άλλα, τροχοπέδη στην προσέλκυση ποιοτικών επενδύσεων και στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

Σημείωσε ακόμη ότι η κυπριακή οικονομία ακολουθεί μια σταθερή πορεία με θετική προοπτική ανάπτυξης, παρά τις σύνθετες προκλήσεις που αντιμετωπίζει εξαιτίας του ασταθούς γεωπολιτικού περιβάλλοντος, αφού σύμφωνα και με τις τελευταίες εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η κυπριακή οικονομία αναμένεται να καταγράψει τον δεύτερο υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης για το 2024.

Πρόσθεσε πως η αναβάθμιση της οικονομίας μας στην επενδυτική βαθμίδα από όλους τους οίκους αξιολόγησης αποτελεί ψήφο εμπιστοσύνης και επιβράβευση των συνετών πολιτικών που ακολουθεί η Κυβέρνηση με προσήλωση στο τρίπτυχο «δημοσιονομική υπευθυνότητα, σταθερό χρηματοοικονομικό σύστημα και συνεχείς μεταρρυθμίσεις».

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας επεσήμανε πως κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους διακυβέρνησής επιτεύχθηκαν σημαντικά ορόσημα όπως, η ολοκλήρωση των προαπαιτούμενων για το 2ο και 3ο αίτημα πληρωμής του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με απορρόφηση κονδυλίων ύψους 152 εκ. ευρώ, η ψήφιση βελτιωμένου νομοθετικού πλαισίου για τις εκποιήσεις που εκκρεμούσε από το 2017, καθώς και η διεύρυνση των αρμοδιοτήτων του χρηματοοικονομικού επιτρόπου, ενισχύοντας το δίκτυ προστασίας στους ευάλωτους δανειολήπτες, η εφαρμογή του Σχεδίου «Ενοίκιο Έναντι Δόσης», η οικονομική ενίσχυση κατά 50 εκατομμυρίων ευρώ του Ταμείου Αλληλεγγύης για κουρεμένους καταθέτες και η ενεργοποίηση της πλατφόρμα για υποβολή των ηλεκτρονικών αιτήσεων διεκδίκησης αποζημιώσεων.

Ακόμη, η ψήφιση της μείωσης του ΦΠΑ για την πρώτη κατοικία, η σύσταση ειδικού Ταμείου Μετοχικής Συμμετοχής για χρηματοδότηση νεοφυών εταιρειών για ενίσχυση της καινοτομίας, η επικαιροποίηση με νέα σημαντικά κίνητρα, που αφορούν τη στέγαση, την εκπαίδευση και την κινητικότητα εντός της ΕΕ, της Στρατηγικής Προσέλκυσης Επενδύσεων και Ταλέντων, η επιτάχυνση της εξέτασης των αιτήσεων εργοδότησης αλλοδαπών από τρίτες χώρες και η θεμελίωση του Φορολογικού Μετασχηματισμού της χώρας, με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και την επίτευξη των στρατηγικών στόχων για πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.

Ο ΠτΔ συνέχισε λέγοντας ότι ένα άλλο σημαντικό ορόσημο σε αυτό τον πρώτο χρόνο διακυβέρνησης αποτελεί και ο πρώτος πλεονασματικός προϋπολογισμός, ο οποίος επιβεβαιώνει, όπως τόνισε, την αποφασιστικότητά της Κυβέρνησης για την επίτευξη του στόχου για μια ισχυρή και ανθεκτική οικονομία.

Στοχευμένη κοινωνική πολιτική

Σε ό,τι αφορά την κοινωνική πολιτική ο ΠτΔ, αφού υπέδειξε ότι η οικονομική υπευθυνότητα της διακυβέρνησης αποτελεί προϋπόθεση για την υλοποίηση μιας στοχευμένης κοινωνικής πολιτικής, αντιμετωπίζοντας με αυτό τον τρόπο και την ακρίβεια, υπενθύμισε πως πριν από λίγες μέρες η Κυβέρνηση ανακοίνωσε ένα δεύτερο πακέτο στήριξης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, ύψους 60 εκατομμυρίων ευρώ, σε συνέχεια των μέτρων που τέθηκαν σε ισχύ τον περασμένο Οκτώβριο, ύψους 196 εκατομμυρίων ευρώ.

«Μακριά από λαϊκίστικες προσεγγίσεις που θέτουν σε κίνδυνο τη δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας μας, σε αυτό τον πρώτο χρόνο της διακυβέρνησής μας, πορευτήκαμε με υπευθυνότητα και πέραν των δυο πακέτων στήριξης, υλοποιήσαμε και άλλες σημαντικές πολιτικές, από τις οποίες επωφελούνται, ιδίως η μεσαία τάξη και οι επιχειρήσεις», σημείωσε.

Η Κυβέρνηση, πρόσθεσε, με αποφασιστικότητα προχώρησε στην αύξηση της άδειας μητρότητας στις 22 εβδομάδες, στην καταβολή από τον πρώτο μήνα της θεσμοθετημένης σύνταξης, στην επιβολή μειωμένου ή και μηδενικού συντελεστή ΦΠΑ σε βασικά προϊόντα, στην αύξηση επιδόματος ενοικίου για εκτοπισθέντες και παθόντες, στην καταβολή επιδόματος φροντίδας σε συγγενείς πεσόντων και αγνοουμένων, στην αύξηση του τιμητικού επιδόματος μάνας, στον εξορθολογισμό του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, στην αύξηση κατά 5% της κατώτατης σύνταξης, στην πιο γρήγορη έγκριση των αιτήσεων για καταβολή δημόσιων επιδομάτων και στην ψήφιση νομοθεσίας για το e-kalathi.

Την ίδια στιγμή, συνέχισε, στο πλαίσιο του διαλόγου με τους κοινωνικούς εταίρους η Κυβέρνηση προχώρησε στην αύξηση του εθνικού κατώτατου μισθό στα 1,000 ευρώ και πέτυχε τη συμφωνία για την ΑΤΑ, από την οποία επωφελούνται 180 χιλιάδες εργαζόμενοι στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα.

Έκανε ακόμη λόγο για σημαντικές παρεμβάσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν την απόφαση για τη νέα στεγαστική πολιτική για προσιτή στέγη, την ουσιαστικότερη που ανακοινώθηκε ποτέ, η οποία φιλοδοξεί να προσφέρει λύσεις σε εκατοντάδες πολίτες, ιδιαίτερα τη νέα γενιά, μέσα από συγκεκριμένα κίνητρα, όπως το Σχέδιο «Ανακαινίζω – Ενοικιάζω», το Σχέδιο «Κτίσιμο για Ενοικίαση» σε ιδιωτική γη για προσφορά στέγης σε προσιτό ενοίκιο, οι χορηγίες σε νεαρά ζευγάρια και νέους για απόκτηση πρώτης κατοικίας, το Σχέδιο Επιδότησης Επιτοκίου για αγορά και ανέγερση πρώτης κατοικίας, το Σχέδιο Διάθεσης Οικοπέδων σε Οικογένειες, τα αναθεωρημένα πολεοδομικά κίνητρα για προσφορά στέγης σε προσιτή τιμή, και η επέκταση και αναβάθμιση του Σχεδίου Παροχής Πολεοδομικών Κινήτρων για ανάκαμψη της επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Ταυτόχρονα, πρόσθεσε, αποφασίσαμε να υλοποιήσουμε μια σειρά μέτρων για μείωση της γραφειοκρατίας, ειδικότερα στον τομέα της αδειοδότησης οικιστικών αναπτύξεων.

Σε σχέση με τον προσφυγικό κόσμο, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε πως από τις πρώτες ενέργειες της Κυβέρνησης, ήταν η προώθηση λύσεων σε σχέση με τις ακατάλληλες προσφυγικές πολυκατοικίες, μέσα από το Σχέδιο ΚτιΖΩ, ύψους 110 εκατομμυρίων ευρώ. Υπέδειξε παράλληλα πως στην προσφυγική πολιτική, ιδιαίτερης σημασίας ήταν επίσης και οι αποφάσεις για εξορθολογισμό και πλήρη διαφάνεια στη διαχείριση των τουρκοκυπριακών περιουσίων, καθώς και η σημαντική βελτίωση και ο εμπλουτισμός των σχεδίων του Κεντρικού Φορέα Ισότιμης Κατανομής Βαρών, που ο ίδιος ανακοίνωσε πριν από λίγες μέρες.

Αναφέρθηκε επίσης σε σημαντικές δράσεις που υλοποιήθηκαν για τη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών, όπως ο Κοινωνικός Λειτουργός της Γειτονιάς, φέρνοντας τις κοινωνικές υπηρεσίες του κράτους κοντά στον πολίτη, η λειτουργία του τηλεφωνικού κέντρου 1450 για υπηρεσίες που αφορούν επιδόματα, η κατάθεση νομοσχεδίου για θέσπιση κανόνων για τη διαχείριση και λειτουργία πολυκατοικιών και το Pame Express για άμβλυνση του κυκλοφοριακού που είχε ως αποτέλεσμα, όπως είπε, να αφαιρεθούν περίπου 400 οχήματα την ημέρα από το οδικό δίκτυο Λευκωσίας.

Μεταναστευτικό

Για το Μεταναστευτικό ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης επεσήμανε πως η αντιμετώπιση του και με στόχο η Κύπρος να σταματήσει να θεωρείται πλέον ελκυστικός προορισμός αποτέλεσε υψίστης σημασίας δράση κατά τον πρώτο χρόνο διακυβέρνησής. Επεσήμανε πως μέσα σε αυτό το πλαίσιο και ως η Κυβέρνηση είχε υποσχεθεί, μεταξύ άλλων, κατέθεσε από τον Ιούνιο το νομοσχέδιο για ίδρυση του Υφυπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, το οποίο ψηφίστηκε πριν από μερικές μέρες, ενίσχυσε ουσιαστικά την Υπηρεσία Αλλοδαπών και Μετανάστευσης υπερδιπλασιάζοντας τους εξεταστές των αιτήσεων ασύλου που είχε ως αποτέλεσμα και τη μείωση δραστικά του χρόνου εξέτασης των αιτήσεων σε 3 μήνες.

Παράλληλα αυξήθηκε κατά 200% ο ρυθμός απελάσεων και διασυνδέθηκαν τα μηχανογραφικά συστήματα των Υπουργείων Εσωτερικών και Εργασίας, πετυχαίνοντας τον εντοπισμό παράτυπων μεταναστών που εργάζονταν.

«Ως αποτέλεσμα της δουλειάς μας, για πρώτη φορά, οι αιτητές ασύλου και οι μη δικαιούχοι που φεύγουν από την πατρίδα μας έχουν αυξηθεί κατά 66% και είναι περισσότεροι από όσους έρχονται», τόνισε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, υποδεικνύοντας ότι τα στοιχεία μιλούν από μόνα τους.

Πράσινη μετάβαση και προστασία του περιβάλλοντος

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε στη συνέχεια ότι η Πράσινη Μετάβαση και η προστασία του περιβάλλοντος διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη βελτίωση της καθημερινότητας και αποτελούν βασική συνιστώσα του πολιτικού προσανατολισμού της διακυβέρνησής του, σημειώνοντας πως μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Κυβέρνηση προχώρησε μεταξύ άλλων με ενισχυμένα σχέδια για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για νοικοκυριά, με σημαντικότερο το Σχέδιο «Φωτοβολταϊκά για Όλους», Σχέδιο για Εικονικό Συμψηφισμό Μετρήσεων (virtual net metering), ώστε να καταστεί εφικτή η αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας από νοικοκυριά και επιχειρήσεις, Σχέδιο για πρώτη φορά για ενεργειακή αναβάθμιση μεγάλων επιχειρήσεων, και Ενισχυμένα Σχέδια Επιδότησης Αγοράς Ηλεκτρικών Οχημάτων.

Παιδεία και Υγεία

Τονίζοντας πως σημαντική διάσταση για τη θεμελίωση του καλύτερου αύριο που επιθυμούμε, είναι η αναβάθμιση της Παιδείας και η παροχή ποιοτικών υπηρεσιών Υγείας, αφού «πρόκειται για δύο τομείς πολιτικής που αγγίζουν, καθημερινά σχεδόν, τον κάθε ένα και την κάθε μια από εμάς, και αποτελούν για τη διακυβέρνησή μας, τομείς υψίστης σημασίας» ο ΠτΔ σημείωσε ότι στο πρώτο έτος διακυβέρνησης η Κυβέρνηση προχώρησε σε ό,τι αφορά την Παιδεία με το νέο σύστημα αξιολόγησης των μαθητών, τον εκσυγχρονισμό απογευματινών και βραδινών προγραμμάτων και την αλλαγή καθεστώτος εργασίας, την ολοκλήρωση της εγκατάστασης φωτοβολταϊκών σε 405 σχολεία και την έναρξη υλοποίησης της απόφασής μας για εγκατάσταση κλιματιστικών σε όλα τα Σχολεία, την επέκταση του Ολοήμερου Σχολείου στη μέση και τη δημοτική εκπαίδευση, την έναρξη της διαδικασίας επικαιροποίησης των αναλυτικών προγραμμάτων των μαθημάτων όλων των βαθμίδων, την ολοκλήρωση πρότασης και την κατάθεση σχετικού νομοσχεδίου για τη δωρεάν υποχρεωτική φοίτηση από 4 χρόνων και την Κάρτα Πολιτισμού Νέων.

Σε ό,τι αφορά την Υγεία, όπως πρόσθεσε, η Κυβέρνηση προχώρησε με τη λειτουργία Πρώτων Βοηθειών σε ιδιωτικά νοσηλευτήρια και την βελτίωση του ΤΑΕΠ στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, την τοποθέτηση Νοσηλευτών σε σχολεία απομακρυσμένων περιοχών, και τα Σχέδια επιδότησης εξοπλισμού και διαπίστευσης νοσηλευτηρίων.

Ακρογωνιαίος λίθος ο εκσυγχρονισμός κράτους και θεσμών

Αναφέροντας πως ο εκσυγχρονισμός του κράτους, και ιδιαίτερα των θεσμών, αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο των πολιτικών της Κυβέρνησης, ο ΠτΔ εξήγησε ότι στο πλαίσιο αυτό, οι συνεχείς θεσμικές μεταρρυθμίσεις αποτελούν βασική συνιστώσα του κυβερνητικού προγράμματος. «Εργαζόμαστε» είπε, «μεθοδικά, για την επιτυχή υλοποίηση των τριών εμβληματικών μεταρρυθμίσεων που αφορούν την Τοπική Αυτοδιοίκηση, τη Δικαιοσύνη και τη Δημόσια Υπηρεσία».

Εξήγησε ότι σε αλλαγές αυτού του μεγέθους, οι προκλήσεις είναι αναμενόμενες και σε μεγάλο βαθμό αναπόφευκτες, διαβεβαιώνοντας πως όπου αποδειχθεί ότι υπάρχουν δομικές στρεβλώσεις, η Κυβέρνηση, σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους και τη Βουλή, θα προβεί σε διορθωτικές παρεμβάσεις.

Επεσήμανε πως στο πλαίσιο του θεσμικού εκσυγχρονισμού του κράτους αλλά και της ανάγκης για ανάκτηση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους θεσμούς, μια από τις σημαντικές μεταρρυθμίσεις που υλοποιήθηκε αφορά τη διαδικασία επιλογής μελών στα Διοικητικά Συμβούλια Ημικρατικών Οργανισμών, με τη σύσταση και λειτουργία του Γνωμοδοτικού Συμβουλίου, που είναι, όπως υπέδειξε, ένα σημαντικότατο βήμα προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της ισοπολιτείας, που επιτρέπει, την ίδια στιγμή, για πρώτη φορά σε εκατοντάδες πολίτες να διεκδικούν διορισμό.

Στο ίδιο πλαίσιο του θεσμικού εκσυγχρονισμού του κράτους, συνέχισε, «ρυθμίσαμε για πρώτη φόρα νομοθετικά το καθεστώς πρόσληψης και εργοδότησης συμβούλων και συνεργατών του Προέδρου και μελών του Υπουργικού Συμβουλίου, ενώ με στόχο την αποτελεσματική υλοποίηση των αποφάσεων που λαμβάνει η Κυβέρνηση, συστήσαμε τη Γραμματεία Συντονισμού και Υποστήριξης Κυβερνητικού Έργου στην Προεδρία της Δημοκρατίας».

Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης ξεκαθάρισε την ίδια στιγμή πως «ξεκάθαρη και απόλυτη είναι η προσέγγιση έναντι φαινομένων διαφθοράς και διαπλοκής», τονίζοντας πως πέραν της έμπρακτης μηδενικής ανοχής σε τέτοιου είδους φαινόμενα που πλήττουν τη φήμη και την αξιοπιστία της χώρας μας, η Κυβέρνηση προχώρησε και σε άλλες σημαντικές δράσεις που αποδεικνύουν την αδιαμφισβήτητη πολιτική της βούληση.

Επ’ αυτού, ανέφερε ενδεικτικά, την ουσιαστική στήριξη της Ανεξάρτητης Αρχής κατά της Διαφθοράς, τη συγκρότηση Επιτροπής Παρακολούθησης των Συστάσεων της Ομάδας Greco, τη σύσταση Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου στο Προεδρικό και την ενίσχυση της Επιτροπής Δεοντολογίας και Προστασίας του Αθλητισμού.

Καταληκτικά στην τοποθέτηση του πριν από τη διακαναλική, ο ΠτΔ υπογράμμισε πως οι πολιτικές και δράσεις που αποφασίστηκαν, που υλοποιήθηκαν ή που έχουν δρομολογηθεί, πάντα μέσα από μια ανθρωποκεντρική προσέγγιση, θα δοθούν αναλυτικά και με περισσότερη λεπτομέρεια στη δημοσιότητα, ώστε οι πολίτες να έχουν πλήρη γνώση, επισημαίνοντας παράλληλα πως μέσα στο πλαίσιο της συνεχούς λογοδοσίας, οι Υπουργοί και Υφυπουργοί θα παρουσιάσουν σε δημοσιογραφικές διασκέψεις το έργο που έχουν επιτελέσει.

Σημείωσε, τέλος, πως ασφαλώς και δεν ισχυρίζεται ότι αυτούς τους πρώτους 12 μήνες δεν αποφεύχθηκαν λάθη, όμως με βεβαιότητα μπορεί να υποστηρίξει ότι η Κυβέρνηση θεμελίωσε το οικοδόμημα προς επίτευξη του στόχου για την καλύτερη Κύπρο που όλοι οραματιζόμαστε.

Πηγή: Reporter

Off the Record

Τορναρίτης στο Προεδρικό: Αξιοποίηση εμπειρίας ή μήνυμα προς την Πινδάρου;

Published

6 days ago

September 16, 2026

Off the Record

Ο διορισμός του Νίκου Τορναρίτη ως Ειδικού Πολιτικού Απεσταλμένου του Προέδρου για το Κυπριακό σε Ασία και Αφρική δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί ως προς την εμπειρία που φέρνει μαζί του.

Δεκαετίες πολιτικής και κοινοβουλευτικής παρουσίας, μακρά ενασχόληση με το Κυπριακό και, κυρίως, ένα δίκτυο διεθνών επαφών που δεν δημιουργείται από τη μια μέρα στην άλλη. Άρα, από πλευράς αξιοποίησης ανθρώπινου πολιτικού κεφαλαίου, η επιλογή έχει σαφή λογική.

Το παραπολιτικό ενδιαφέρον, όμως, βρίσκεται αλλού.

Ο Νίκος Τορναρίτης δεν είναι απλώς ένας πρώην βουλευτής. Είναι ένα πρόσωπο με μακρά διαδρομή στον ΔΗΣΥ. Και ο Νίκος Χριστοδουλίδης επιλέγει ένα τέτοιο στέλεχος για μια αποστολή που συνδέεται άμεσα με την κορυφαία εθνική προτεραιότητα, το Κυπριακό.

Το ερώτημα λοιπόν μεταφέρεται στην Πινδάρου: πώς θα διαβαστεί η κίνηση;

Ως μια θεσμική επιλογή, όπου μπροστά στο Κυπριακό περισσεύουν οι κομματικές γραμμές; Ή ως ακόμη μία κίνηση Χριστοδουλίδη που δείχνει ότι μπορεί να αξιοποιεί πρόσωπα από τον ευρύτερο χώρο του ΔΗΣΥ χωρίς να χρειάζεται πολιτική συμφωνία με την ηγεσία του κόμματος;

Η συγκυρία κάνει το ερώτημα ακόμη πιο ενδιαφέρον. Μόλις σήμερα ο Πρόεδρος επανήλθε δημόσια στις σχέσεις του με τον ΔΗΣΥ, δηλώνοντας ότι δεν έχει προσωπικό πρόβλημα με την ηγεσία ή στελέχη του κόμματος και θέτοντας το ερώτημα «πού διαφωνείτε;».

Και υπάρχει ακόμη μία λεπτομέρεια με παραπολιτικό βάρος: τον Ιούλιο ο Τορναρίτης είχε διαψεύσει δημοσίευμα περί πρότασης για συμμετοχή του στο Υπουργικό, δηλώνοντας τότε ότι, εάν αποφάσιζε να αποδεχθεί οποιαδήποτε πρόταση, θα το έκανε δημόσια και με πλήρη διαφάνεια.

Δύο μήνες αργότερα, η πρόταση υπάρχει, είναι δημόσια και έγινε αποδεκτή.

Ο διορισμός, επομένως, μπορεί να διαβαστεί σε δύο επίπεδα: στο θεσμικό, ως αξιοποίηση ενός έμπειρου πολιτικού για το Κυπριακό· και στο πολιτικό, ως υπενθύμιση ότι τα στεγανά ανάμεσα στο Προεδρικό και τον συναγερμικό χώρο παραμένουν διαπερατά.

Και κάπου εδώ η μπάλα περνά στην Πινδάρου.

Γιατί το πραγματικά ενδιαφέρον δεν είναι μόνο γιατί ο Χριστοδουλίδης επέλεξε τον Τορναρίτη.

Είναι τι θα πει τώρα ο ΔΗΣΥ για την επιλογή του.

–Sniper–

voulitv

Trump’s foreign policy: unconventional methods, traditional goals

Published

1 week ago

September 14, 2026

Vouli TV

*by Euripides L. Evriviades

Trump’s tactics may be disruptive and coercive, but the goal of preserving American economic, technological and strategic dominance is deeply rooted in US foreign policy

What if Donald Trump’s foreign policy is not as chaotic as it looks?

Last year, I argued that beneath the spectacle, contradictions and unpredictability, Trump’s foreign policy had an internal logic. But I stopped short of calling it strategy.

Today, I am more convinced that there is one – grand strategy in fact.

Consider the pieces.

Greenland. Panama. Canada. Venezuela. Iran and Hormuz. Tariffs. Critical minerals. Reindustrialisation. Pressure on allies to carry more of their defence burden. And, increasingly, China.

Viewed separately, these can look like disconnected episodes. Put them on the same map and a pattern begins to emerge.

No conspiracy is required. Nor a secret master plan. Nor is the direction entirely implicit. Elements of it are set out explicitly in the Trump administration’s 2025 National Security Strategy. The question is whether interests, opportunities and events are increasingly moving in the same strategic direction. They do.

Once seen, the pattern is difficult to unsee.

It did not begin with Trump

But this did not begin with Trump.

In 1948, George Kennan, one of the architects of America’s Cold War strategy, observed with unusual candour that the United States possessed about half the world’s wealth with only 6.3 per cent of its population. The task of America, he emphasised, was to devise relationships that would allow it to maintain this “position of disparity” without jeopardising its security.

The world has changed profoundly since then. So has American policy. The methods changed. The purpose changed much less: American preponderance remains the strategic constant. And preponderance has never been merely military. It is economic, technological, commercial and financial too.

This, after all, is what predominant powers do. Britain did it before America. Others did it before Britain. History also records what eventually happened to them.

America nevertheless did something remarkable after 1945. It embedded its enormous power in institutions and alliances from which others also benefited. The resulting Pax Americana has been described by scholars as both hegemony and hegemonic stability. Benign to many. Hegemony to others.

The Marshall Plan helped rebuild Western Europe. Europe and Japan prospered under an American Cold War security umbrella. That umbrella also allowed Europeans to spend more on butter and less on guns. The US supplied dollars, markets, investment and security. The dollars also bought American goods. Prosperity and strategy reinforced each other.

American leadership worked because others had a stake in the system too.

The difference with Trump may therefore lie less in what America seeks than in how openly and coercively he seeks it.

Take Greenland. It is Arctic geography, missile defence, emerging sea routes and critical minerals. Panama is a strategic artery between two oceans. Canada means energy, uranium, minerals and Arctic space. Venezuela brings enormous oil reserves back into the strategic equation.

Then look east.

Hormuz and Malacca are links in the same energy chain. Much of the Gulf oil bound for Asia passes through these maritime chokepoints. China remains heavily dependent on these sea lanes. The United States, by contrast, enjoys enormous domestic energy production, favourable geography and unrivalled global naval reach.

Add Suez, Bab el-Mandeb and emerging Arctic routes and an old strategic truth reappears: whoever can protect – or deny – access to the arteries of global commerce possesses enormous leverage.

Power beyond the battlefield

Twenty-first-century power extends beyond geography.

Semiconductors. Artificial intelligence. Quantum computing. Rare earths. Supply chains. Financial clearing. Capital markets.

And above all, the dollar.

After Nixon severed the dollar’s link to gold in 1971, the emerging petrodollar system further reinforced its global role.

The dollar-centred financial system gives Washington a form of power no aircraft carrier can provide.

Tariffs, too, can be more than protectionism. They can redirect investment, restructure supply chains and turn access to the enormous US market into strategic leverage.

The pieces begin to connect.

The pieces begin to connect

Secure the Western Hemisphere. Protect strategic resources and maritime access. Rebuild industrial capacity. Preserve technological superiority and energy abundance. Make allies carry more of the security burden. Protect the dollar. Prevent China from acquiring enough economic, technological and military power to overturn the strategic balance.

Even apparently separate conflicts can alter the strategic balance in Washington’s favour. Russia, heavily committed in Ukraine, has fewer resources elsewhere. Europe, confronted again by the Russian threat, is rearming, carrying more of its own defence burden and buying more US materiel – benefiting the American defence-industrial base. Regional confrontation has also weakened the ability of Iran to project power. And regional powers assuming greater responsibility in the Middle East can reduce demands on Washington.

None of this proves that these outcomes were scripted in advance. Nor does China explain every American action. Personality, domestic politics, ideology, opportunism and plain miscalculation remain part of the menu.

Grand strategy does not require choreography.

Trump’s methods are unconventional, but the underlying US grand strategy has endured across administrations and eras.

The price of primacy

But therein lies the paradox.

American primacy was never sustained by material power alone. There was soft power too: culture, universities, technology, ideas and the promise of opportunity. The old joke captured the contradiction: “Yankee go home – but take me with you.” Allies sought American protection. Governments accumulated dollars. Investors put their money into American markets.

Underlying much of this was trust – the intangible tangible. And immensely consequential.

Power was reinforced by legitimacy and, critically, consent.

As allies are increasingly treated as clients to be pressured, markets used as instruments of coercion, economic dependence turning into vulnerability, and rules made negotiable according to power, the search for alternatives begins.

Allies are hedging. Diversifying. Building alternative supply chains. Exploring other payment systems. Strengthening regional arrangements. Reducing dependence upon the United States. Even shifting gold reserves out of North America, as France and the Netherlands have recently done.

Historically, the pattern is hardly new. Predominant powers have always sought to preserve their predominance. By overreaching, they can also accelerate their own decline. The ancient Greeks had a word for it: hubris.

The problem, therefore, is not that there is no grand strategy. There is.

The danger lies elsewhere.

The methods used to preserve American primacy are already helping to erode the trust, legitimacy and consent that made it sustainable.

America may win many of the transactions.

The larger question is whether, in so doing, America weakens the very system on which its indispensability rests.

*Euripides L. Evriviades is a former ambassador to the US and high commissioner to the UK. He is now a senior fellow at the Cyprus Centre for European and International Affairs, University of Nicosia

ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ

Το νέο στοίχημα της Μακαρίου: Εμπόριο, ακίνητα και επενδύσεις

Published

3 weeks ago

August 31, 2026

Vouli TV

Η επόμενη ημέρα της Λεωφόρου Μακαρίου δεν είναι πρωτίστως κυκλοφοριακό ζήτημα. Είναι ένα σύνθετο οικονομικό και επενδυτικό στοίχημα για την εμπορικότητα, την αξία των ακινήτων, την προσέλκυση κεφαλαίων και, τελικά, το μέλλον του κέντρου της Λευκωσίας.

Του Ανδρέα Μουζουρίδη
Μέλος Διοικητικού Συμβουλίου Invest Cyprus – Cyprus Investment Promotion Agency

Η συζήτηση για τη Λεωφόρο Μακαρίου έχει επιστρέψει δυναμικά στον δημόσιο διάλογο, με επίκεντρο τα κενά καταστήματα, την πρόσβαση, τη στάθμευση και την κυκλοφορία. Πρόκειται για εύλογες ανησυχίες, οι οποίες όμως κινδυνεύουν να περιορίσουν ένα πολύ ευρύτερο ζήτημα σε ένα απλοποιημένο δίλημμα: αυτοκίνητα ή πεζοί.

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι διαφορετικό: Τι θέλουμε να είναι η Μακαρίου σε δέκα ή δεκαπέντε χρόνια;

Για δεκαετίες, η λεωφόρος αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους εμπορικούς και επιχειρηματικούς άξονες της πρωτεύουσας. Σήμερα καλείται να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της σε ένα διαφορετικό οικονομικό περιβάλλον, όπου το λιανικό εμπόριο μετασχηματίζεται, τα εμπορικά κέντρα έχουν αλλάξει τις καταναλωτικές συνήθειες και το ηλεκτρονικό εμπόριο ενισχύει τον ανταγωνισμό.

Η Μακαρίου, επομένως, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς ως ένας δρόμος. Είναι ένα σημαντικό οικονομικό, εμπορικό και επενδυτικό περιουσιακό στοιχείο της Λευκωσίας, το οποίο σήμερα, κατά την άποψή μου, δεν αξιοποιεί πλήρως τις δυνατότητές του.

Τα κενά ακίνητα είναι ένα σημαντικό σύμπτωμα, όχι όμως ολόκληρο το πρόβλημα. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν στις 21 Αυγούστου 2026, από τα 106 ισόγεια υποστατικά στη Μακαρίου, τα 70 είναι ενοικιασμένα, ενώ 36 παραμένουν κενά. Περίπου ένα στα τρία, επομένως, δεν βρίσκεται σήμερα σε παραγωγική χρήση.

Η εικόνα αυτή δεν μπορεί να αγνοηθεί. Θα ήταν όμως εξίσου λανθασμένο να αποδοθεί αποκλειστικά στην κυκλοφοριακή ρύθμιση της λεωφόρου.

Η εμπορικότητα μιας περιοχής επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες: προσβασιμότητα, στάθμευση, ενοίκια, ποιότητα κτιρίων, σύνθεση επιχειρήσεων, αγοραστική δύναμη, επισκεψιμότητα, εστίαση, ψυχαγωγία και χρήσεις των ανώτερων ορόφων.

Ένα πολυπαραγοντικό οικονομικό πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με μία μόνο λύση.

Την ίδια στιγμή, η αγορά ακινήτων της Λευκωσίας εξακολουθεί να παρουσιάζει επενδυτικό ενδιαφέρον. Το γεγονός αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν υπάρχει επενδυτική διάθεση στην πρωτεύουσα, αλλά γιατί μεγαλύτερο μέρος αυτής δεν διοχετεύεται στο κέντρο και ειδικότερα στη Μακαρίου.

Εδώ βρίσκεται και η πραγματική πρόκληση. Πρέπει να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις ώστε η σχέση απόδοσης και κινδύνου να γίνει πιο ελκυστική για ιδιοκτήτες, επιχειρηματίες ανάπτυξης γης και επενδυτές.

Η Μακαρίου δεν χρειάζεται να γίνει ένα «υπαίθριο mall». Το συγκριτικό της πλεονέκτημα βρίσκεται ακριβώς σε όσα ένα εμπορικό κέντρο δυσκολεύεται να αναπαράγει: την αυθεντική αστική ζωή και τη συνύπαρξη δημόσιου χώρου, αρχιτεκτονικής, ιστορίας, πολιτισμού, εστίασης, εργασίας και κατοικίας μέσα στον πραγματικό ιστό της πόλης.

Αυτό είναι το στοιχείο που μπορεί να μετατρέψει τη Μακαρίου από έναν δρόμο εμπορικής διέλευσης σε έναν σύγχρονο αστικό προορισμό.

Το εμπορικό κέντρο προσφέρει ευκολία. Η Μακαρίου μπορεί να προσφέρει κάτι περισσότερο: εμπειρία, ταυτότητα και αστική ζωή.

Αυτό σημαίνει μετάβαση από ένα μοντέλο που βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στο retail σε ένα μοντέλο μικτών χρήσεων. Κατάλληλα ακίνητα μπορούν να συνδυάζουν καταστήματα και εστίαση στο ισόγειο με γραφεία, κατοικίες, serviced apartments ή hospitality στους ανώτερους ορόφους, όπου το πολεοδομικό πλαίσιο το επιτρέπει.

Έτσι δημιουργούνται περισσότερες πηγές εισοδήματος, μειώνεται η εξάρτηση από έναν μόνο τύπο χρήσης και ενισχύεται η δραστηριότητα καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.

Δεν αρκεί να περιμένουμε τους επενδυτές. Πρέπει να δημιουργήσουμε επενδυτικές ευκαιρίες στις οποίες αξίζει να επενδύσουν.

Ένα πρακτικό πρώτο βήμα θα μπορούσε να είναι η δημιουργία ενός Makariou Investment Map – Επενδυτικού Χάρτη Μακαρίου, με καταγραφή των κενών και υποαξιοποιημένων ακινήτων, των δυνατοτήτων ανακαίνισης ή επαναχρήσης και των πιθανών μοντέλων ανάπτυξης.

Ο στόχος δεν θα ήταν απλώς να καταγραφούν τα κενά ακίνητα, αλλά να αναδειχθούν συγκεκριμένες επενδυτικές ευκαιρίες και να γίνει πιο εύκολη η σύνδεση ιδιοκτητών, developers, επιχειρήσεων και επενδυτών.

Παράλληλα, χρειάζονται στοχευμένα κίνητρα για ανακαινίσεις, ενεργειακές αναβαθμίσεις και έργα μικτής χρήσης, αλλά και ταχύτερες διαδικασίες αδειοδότησης.

Για έναν επενδυτή, ο χρόνος δεν είναι ακόμη μία διοικητική λεπτομέρεια. Ο χρόνος είναι κεφάλαιο και, επομένως, κόστος.

Η προσβασιμότητα παραμένει κρίσιμη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ένας σύγχρονος εμπορικός δρόμος πρέπει να λειτουργεί ως διάδρομος διέλευσης αυτοκινήτων.

Χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο σύστημα κινητικότητας: επαρκής περιμετρική στάθμευση, αποτελεσματική δημόσια συγκοινωνία, χώροι φορτοεκφόρτωσης, taxi και drop-off, ασφαλείς πεζές διαδρομές και καλύτερη σύνδεση με τους υπόλοιπους εμπορικούς άξονες.

Ο στόχος είναι απλός. Να μπορεί ο καταναλωτής, ο εργαζόμενος και ο επισκέπτης να φτάσει εύκολα στη Μακαρίου, χωρίς να χρειάζεται να διασχίσει τη Μακαρίου με το αυτοκίνητό του.

Μια σύγχρονη εμπορική περιοχή, όμως, δεν αρκεί μόνο να αναβαθμιστεί. Πρέπει και να διαχειρίζεται επαγγελματικά.

Η εμπειρία πόλεων όπως το Λονδίνο και το Άμστερνταμ, μέσα από μοντέλα όπως τα Business Improvement Districts (BIDs) και τα Business Investment Zones (BIZ), δείχνει ότι η συνεργασία επιχειρήσεων, ιδιοκτητών και τοπικής αυτοδιοίκησης μπορεί να δημιουργήσει οργανωμένη διαχείριση μιας εμπορικής περιοχής. Στο Λονδίνο λειτουργούν σήμερα περισσότερα από 70 BIDs, ενώ στο Άμστερνταμ λειτουργούν 91 BIZ.

Τα μοντέλα αυτά μπορούν να υποστηρίξουν δράσεις για τη φροντίδα του δημόσιου χώρου, την καθαριότητα, την ασφάλεια, το marketing, τις εκδηλώσεις, την προβολή της περιοχής και την προσέλκυση νέων επιχειρήσεων και επενδύσεων.

Μια αντίστοιχη προσέγγιση θα μπορούσε να εξεταστεί και για τη Μακαρίου, προσαρμοσμένη στα δεδομένα και στις ανάγκες της Λευκωσίας.

Ένας δρόμος που θέλει να προσελκύει κόσμο, κατανάλωση, επιχειρήσεις και νέες επενδύσεις δεν μπορεί να λειτουργεί ως ένα σύνολο μεμονωμένων ιδιοκτητών και επιχειρήσεων.

Χρειάζεται επαγγελματική και οργανωμένη διαχείριση ενός ενιαίου εμπορικού προορισμού, με συντονισμό, στρατηγική, marketing, εκδηλώσεις, φροντίδα του δημόσιου χώρου και ενεργή προσέλκυση νέων επιχειρήσεων και επενδύσεων.

Η ανάπλαση της Μακαρίου δημιούργησε έναν αναβαθμισμένο δημόσιο χώρο. Το επόμενο και δυσκολότερο βήμα είναι να δημιουργηθεί γύρω από αυτόν ένας βιώσιμος οικονομικός χώρος.

Ένας χώρος όπου ο καταναλωτής θα έχει λόγο να επιστρέφει, ο επιχειρηματίας θα μπορεί να αναπτύσσεται, ο ιδιοκτήτης θα έχει κίνητρο να αναβαθμίσει το ακίνητό του και ο επενδυτής θα βλέπει πραγματικές προοπτικές δημιουργίας αξίας.

Γι’ αυτό η συζήτηση δεν πρέπει να εξαντλείται στο ερώτημα αν η Μακαρίου πρέπει «να ανοίξει ή να κλείσει». Είναι ένα πολύ μικρό ερώτημα για ένα πολύ μεγαλύτερο οικονομικό ζήτημα.

Το πραγματικό στοίχημα είναι να δημιουργήσουμε ένα νέο μοντέλο αστικής οικονομίας, εμπορίου, επενδύσεων και ανάπτυξης.

Δεν πρέπει απλώς να περιμένουμε να επιστρέψει η παλιά εμπορικότητα της Μακαρίου. Πρέπει να δημιουργήσουμε τη νέα.

Η Μακαρίου δεν χρειάζεται να γυρίσει πίσω. Χρειάζεται να πάει μπροστά.