του Χάρη Θεραπή

Η υπόθεση TAXAN δεν αφορά μόνο τον Μαρίνο Σιζόπουλο και τα υπόλοιπα πρόσωπα που κατονομάζονται στο πόρισμα της Αρχής κατά της Διαφθοράς. Αφορά, πρωτίστως, τη θεσμική αξιοπιστία της Νομικής Υπηρεσίας και την ικανότητα του κράτους να πείθει τους πολίτες ότι η Δικαιοσύνη λειτουργεί με συνέπεια, ανεξαρτησία και ίσα μέτρα απέναντι σε όλους.

Η συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι.

Την ώρα που η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το πόρισμα για το λεγόμενο «Κράτος Μαφία», με την ίδια την Κυβέρνηση να αναγκάζεται να αναζητήσει ανεξάρτητους ανακριτές λόγω της εξαίρεσης της ηγεσίας της Νομικής Υπηρεσίας, ένα δεύτερο, εξίσου κρίσιμο ζήτημα καταλήγει ξανά στο ίδιο γραφείο.

Το πόρισμα της Αστυνομίας για την υπόθεση TAXAN αναμένεται να διαβιβαστεί στη Νομική Υπηρεσία, η οποία καλείται να αποφασίσει αν θα ασκήσει ποινικές διώξεις.

Το ερώτημα, όμως, είναι αμείλικτο.

Πώς μπορεί η ίδια ακριβώς ηγεσία της Νομικής Υπηρεσίας, που το 2022 είχε αποφανθεί ότι δεν υπήρχε επαρκής μαρτυρία για ποινική δίωξη, να πείσει σήμερα ότι η νέα της απόφαση δεν θα σκιάζεται από τις επιλογές του παρελθόντος;

Η τότε θέση ήταν ξεκάθαρη: δεν υπήρχε επαρκής και ανεξάρτητη μαρτυρία.

Κι όμως, λίγα χρόνια αργότερα, η Αρχή κατά της Διαφθοράς, μέσω μιας εκτεταμένης έρευνας, εντόπισε στοιχεία και ενδείξεις που οδήγησαν σε διαπίστωση πιθανής διάπραξης σοβαρών ποινικών αδικημάτων, με αποτέλεσμα να ακολουθήσει νέα αστυνομική διερεύνηση.

Το εύλογο ερώτημα δεν αφορά μόνο την ουσία της υπόθεσης.

Αφορά το πώς είναι δυνατόν στοιχεία που κρίθηκαν ικανά να οδηγήσουν σε νέα ποινική διερεύνηση να μην είχαν εντοπιστεί ή αξιολογηθεί στην πρώτη έρευνα.

Και ακόμη περισσότερο, γιατί τότε δεν ζητήθηκαν συμπληρωματικές ανακρίσεις ή περαιτέρω διερεύνηση.

Εδώ βρίσκεται η πραγματική πληγή.

Η αξιοπιστία της Δικαιοσύνης δεν κρίνεται μόνο από τις τελικές αποφάσεις της. Κρίνεται από την ποιότητα των ερευνών, από τη συνέπεια των χειρισμών και από την εικόνα που εκπέμπει προς την κοινωνία.

Όταν οι ίδιες υποθέσεις επιστρέφουν μετά από λίγα χρόνια με διαφορετικά δεδομένα και διαφορετικές αξιολογήσεις, η εμπιστοσύνη των πολιτών δοκιμάζεται.

Και όταν αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο όπου η ίδια η Νομική Υπηρεσία βρίσκεται στο επίκεντρο έντονης δημόσιας αμφισβήτησης εξαιτίας άλλων σοβαρών υποθέσεων, η ανάγκη για απόλυτη διαφάνεια γίνεται ακόμη μεγαλύτερη.

Ας είμαστε ξεκάθαροι.

Το πόρισμα της Αρχής κατά της Διαφθοράς δεν αποτελεί δικαστική απόφαση και κανείς δεν μπορεί να θεωρείται ένοχος πριν αποφανθούν τα αρμόδια δικαστήρια, εφόσον φυσικά ασκηθούν διώξεις.

Όμως η δημόσια λογοδοσία των θεσμών είναι εξίσου απαραίτητη.

Εάν η Νομική Υπηρεσία αποφασίσει αυτή τη φορά να προχωρήσει με ποινικές διώξεις, θα οφείλει να εξηγήσει τι ακριβώς άλλαξε σε σχέση με το 2022 και γιατί τότε δεν κρίθηκε αναγκαία μια πιο ουσιαστική διερεύνηση.

Εάν, από την άλλη, αποφασίσει εκ νέου να μην προχωρήσει, θα πρέπει να αιτιολογήσει με τρόπο που να μπορεί να πείσει μια κοινωνία η οποία παρακολουθεί πλέον με αυξανόμενη δυσπιστία τη λειτουργία των θεσμών.

Η ουσία δεν είναι αν η υπόθεση αφορά έναν πρώην αρχηγό κόμματος.

Ούτε αν οι καταγγελίες τελικά θα επιβεβαιωθούν ή θα καταρρεύσουν στο δικαστήριο.

Η ουσία είναι αν η Κυπριακή Δημοκρατία διαθέτει μηχανισμούς που μπορούν να διερευνούν σοβαρές υποθέσεις χωρίς σκιές, χωρίς καθυστερήσεις και χωρίς να δημιουργείται η εντύπωση ότι οι ίδιοι θεσμοί καλούνται κάθε φορά να αξιολογήσουν τα δικά τους λάθη.

Η Δικαιοσύνη δεν αρκεί να απονέμεται.

Πρέπει και να εμπνέει εμπιστοσύνη.

Και αυτή η εμπιστοσύνη, δυστυχώς, δεν ανακτάται με ανακοινώσεις. Ανακτάται μόνο όταν οι θεσμοί αποδεικνύουν στην πράξη ότι είναι πρόθυμοι να κάνουν και τη δύσκολη αυτοκριτική.

Η διαφθορά εξελίχθηκε στο πιο εύκολο πολιτικό προϊόν της εποχής.
Ένα έτοιμο αφήγημα πάνω στο οποίο χτίζουν καριέρες κάθε λογής wannabe εθνοσωτήρες, χωρίς σχέδιο, χωρίς θέσεις και — πολλές φορές — χωρίς στοιχειώδη πολιτική γνώση.

Αρκεί να φωνάζουν πιο δυνατά.
Αρκεί να επαναλαμβάνουν καθημερινά ότι «όλοι είναι ίδιοι» και ότι «οι άλλοι εν καλύτεροι».

Πάνω στη δικαιολογημένη οργή της κοινωνίας στήθηκε μια ολόκληρη βιομηχανία λαϊκισμού.
Άνθρωποι που δεν μπορούν να αρθρώσουν σοβαρή πολιτική πρόταση για την οικονομία, το Κυπριακό, την ενέργεια ή το δημογραφικό, εμφανίζονται ως τιμητές των πάντων και σωτήρες των πάντων.

Και επειδή η πολιτική τους εξαντλείται στα συνθήματα και στα live του Facebook, ο νέος εχθρός έγινε η δημοσιογραφία.

Όποιος δημοσιογράφος τολμήσει να ρωτήσει, να πιέσει ή να ζητήσει στοιχεία, βαφτίζεται αυτόματα “συστημικός”, “παπαγαλάκι” ή “όργανο”.
Γιατί ο πολιτικός τσαρλατανισμός δεν αντέχει τον έλεγχο.
Χρειάζεται μόνο θυμό, εύκολα συνθήματα και κοινό που χειροκροτεί χωρίς να σκέφτεται.

Το πιο επικίνδυνο όμως είναι άλλο:
η αμορφωσιά παρουσιάζεται πλέον ως αυθεντικότητα και η πολιτική ανεπάρκεια ως επανάσταση.

Κάπως έτσι, η χώρα κινδυνεύει να αντικαταστήσει την πολιτική με ένα reality οργής, όπου ο πιο θυμωμένος παρουσιάζεται ως ηγέτης και ο πιο άσχετος ως εθνική λύση.

Του Πέτρου Ζαρούνα
Διεθνολόγος και υποψήφιος βουλευτής με το ΑΛΜΑ στην επαρχία Λάρνακας*

Η ιστορία της αποαποικιοποίησης μας διδάσκει ότι πολλές φορές η απότομη ρήξη αφήνει πίσω της δυσεπίλυτα προβλήματα. Αντίθετα όπως δείχνουν οι περιπτώσεις των νησιών Τσάγκος και της Κύπρου η σταδιακή αποαποικιοποίηση αποτελεί μία εναλλακτική και αποτελεσματική στρατηγική για τη διασφάλιση της κυριαρχίας, της οικονομικής σταθερότητας και της διεθνούς νομιμότητας.

Με τη συμφωνία του 2024 για τα νησιά Τσάγκος το Ηνωμένο Βασίλειο (ΗΒ) υποχρεώθηκε να μεταβιβάσει την κυριαρχία στον Μαυρίκιο, διατηρώντας ωστόσο την αεροπορική και ναυτική βάση στο νησί Ντιέγκο Γκαρσία μέσω μιας μίσθωσης 99 ετών.

Στην Κύπρο, οι συμφωνίες του 1960 δεν οδήγησαν σε πλήρη αποαποικιοποίηση της εξ αιτίας της διατήρησης των Κυρίαρχων Βάσεων (SBAs).  Με βάση το παράδειγμα των Τσάγκος γίνεται φανερό ότι ο δρόμος προς την πλήρη αποαποικιοποίηση της Κύπρου περνά μέσα από τη σταδιακή ευθυγράμμιση με το διεθνές δίκαιο και όχι μέσω μετωπικών ρήξεων. Η συμφωνία του 2014 μεταξύ του τότε Προέδρου της ΚΔ, Νίκου Αναστασιάδη, και του Βρετανού Πρωθυπουργού, Ντέιβιντ Κάμερον, ενισχύει το επιχείρημα μου ότι η αποαποικιοποίηση είναι μια δυναμική και εξελικτική διαδικασία. Με τη συμφωνία του 2014 επιτρέπεται για πρώτη φορά η μη στρατιωτική ανάπτυξη εντός των ορίων των Βρετανικών Βάσεων και σε μία έκταση που αντιστοιχεί στο 77% της συνολικής έκτασης των Βάσεων. Αυτό το βήμα, αν και δεν κατήργησε την κυριαρχία του Ηνωμένου Βασιλείου στις περιοχές αυτές, αποτελεί ακόμα ένα βήμα στη πορεία προς πλήρη αποαποικιοποίηση της Κύπρου. Όπως και στα νησιά Τσάγκος, η στρατηγική αυτή επιβεβαιώνει ότι η πλήρης κυριαρχία δεν επιτυγχάνεται πάντα με μια μονοκονδυλιά, αλλά μέσα από ενδιάμεσες συμφωνίες.

Η αναβάθμιση των σχέσεων μεταξύ Λευκωσίας και Λονδίνου λειτουργεί ως καταλύτης στη πορεία της σταδιακής αποαποικιοποίησης. Η ΚΔ και το ΗΒ έχουν πλέον μετεξελιχθεί σε στρατηγικούς εταίρους, με τη συνεργασία τους να εκτείνεται σε τομείς όπως η ασφάλεια, η εκπαίδευση και η ενέργεια. Το ΗΒ  αναγνωρίζει έμπρακτα ότι η πολυεπίπεδη συνεργασία με μια σταθερή, δημοκρατική Κύπρο ξεπερνά σε σημασία την απλή  ύπαρξη των κυρίαρχων βάσεων.

Ο Στρατηγικός Διάλογος μεταξύ ΚΔ και ΗΒ αποτελεί ακόμα ένα βήμα στη σύσφιξη των διμερών σχέσεων και στη προετοιμασία του εδάφους για τη πλήρη αποαποικιοποίηση της Κύπρου. Εδώ και χρόνια το ΗΒ αντιλαμβάνεται ότι η επιχειρησιακή ικανότητα των βάσεων εξαρτάται από τη συναίνεση της Κυπριακής Δημοκρατίας και των πολιτών της. Η σταθερή συνεργασία σε θέματα άμυνας, ασφάλειας και πληροφοριών θεωρείται εξαιρετικά σημαντική για την προώθηση των συμφερόντων του ΗΒ στην ανατολική Μεσόγειο. Το Μοντέλο Τσάγκος ανοίγει το δρόμο για μια αντίστοιχη διευθέτηση στην Κύπρο με τη παραχώρηση της κυριαρχίας των Βάσεων στη ΚΔ με αντάλλαγμα την μακροπρόθεσμη μίσθωση τους έναντι ενός λογικού ενοικίου. Η εφαρμογή της Συμφωνίας Αναστασιάδη-Κάμερον για την πολεοδομική ανάπτυξη εντός των Βάσεων έχει ήδη ξεκινήσει τη “διάβρωση” των αποικιακών διοικητικών δομών. Όσο περισσότερο οι Βάσεις ενσωματώνονται στο κυπριακό διοικητικό και οικονομικό γίγνεσθαι, τόσο πιο εύκολη γίνεται η τελική πολιτική μετάβαση. Η ΚΔ απέδειξε τα τελευταία χρόνια ότι είναι ένας φερέγγυος εταίρος κάτι που για το Ηνωμένο Βασίλειο είναι εξαιρετικά σημαντικό.

Τέλος η ΕΕ θα μπορούσε να αποτελέσει τον εγγυητή μίας τέτοιας συμφωνίας μεταξύ ΗΒ και ΚΔ. Εκτιμώ ότι παρά τη προσωρινή οπισθοδρόμηση στη διαδικασία επικύρωσης της συμφωνίας ΗΒ και Μαυρικίου λόγω ενστάσεων του Αμερικανού προέδρου Τράμπ το ΗΒ δεν πρόκειται να την εγκαταλείψει αφού είναι αμοιβαία επωφελής. Σε ότι αφορά τη ΚΔ η εμβάθυνση της στρατηγικής εταιρικής σχέσης αποτελεί την εγγύηση ότι η πορεία αποαποικιοποίησης θα συνεχιστεί.

* Ο Πέτρος Ζαρούνας είναι διεθνολόγος και υποψήφιος βουλευτής με το ΑΛΜΑ στην επαρχία Λάρνακας